descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt 73/1/B/2006

Postanowienie

z dnia 30 listopada 2005 r.

Sygn. akt Ts 151/05

Trybunał Konstytucyjny w składzie:

Ewa Łętowska,

Uzasadnienie

W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 3 września 2005 r. skarżący wskazał na nierówne traktowanie dłużników alimentacyjnych oraz innych dłużników w postępowaniu egzekucyjnym, jako naruszające „godność człowieka chronioną art. 30, art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji oraz zasadę wyrażoną w preambule do Konstytucji, w związku z art. 2 ustawy zasadniczej”. Za podstawę skargi skarżący przyjął „art. 833 § 5 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego w związku z Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”, powołując się przy tym na egzekucję komorniczą w związku ze sprawami alimentacyjnymi: I C 2337/95 Sądu Okręgowego w Poznaniu, IX RC 167/2000 Sądu Rejonowego w Poznaniu, IX RC 1122/01 Sądu Rejonowego w Poznaniu.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazuje, iż zaskarżone regulacje zezwalają na dokonywanie potrąceń z zarobków dłużnika alimentacyjnego do takiej granicy, że pozostała po nich kwota stanowi 50% najniższej emerytury netto, gdy tymczasem w przypadku innych dłużników pozostawiona im została znacznie wyższa kwota wolna od egzekucji. Taka sytuacja stanowi, w jego ocenie, dyskryminację dłużników alimentacyjnych, naruszając tym samym art. 32 Konstytucji.

W dalszej kolejności skarżący wskazuje, iż pozostała po egzekucji kwota nie wystarcza na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Narusza to w sposób oczywisty godność człowieka, w szczególności „prawo człowieka do elementarnej egzystencji w Państwie prawa”.

Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 4 października 2005 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków wniesionej skargi konstytucyjnej poprzez m.in. dokładne określenie przepisów ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.; dalej: ustawa o emeryturach i rentach z FUS), na podstawie których sąd lub organ administracji orzekł ostatecznie o wolnościach lub prawach skarżącego; dokładne wskazanie, które z konstytucyjnych wolności lub praw przysługujących skarżącemu zostały naruszone oraz określenie sposobu tego naruszenia, a także o wskazanie, które z orzeczeń wydanych w sprawie, w związku z którą wniesiono skargę konstytucyjną, stanowi ostateczne rozstrzygnięcie w rozumieniu art. 79 ust. 1 Konstytucji oraz wyjaśnienie czy została od niego wyczerpana droga prawna.

W pismach procesowych z 17 i 19 października 2005 r. nadesłanych w celu wykonania zarządzenia sędziego TK pełnomocnik skarżącego sprecyzował przepis ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, wskazując na art. 141 ust. 1 pkt 1 (mylnie oznaczony w piśmie jako art. 141 pkt 1 ust. 1). Określając naruszone prawo konstytucyjne powołał się na naruszenie zakazu niedyskryminowania poprzez pozostawienie skarżącemu na życie „kwoty niższej niż dopuszcza zaskarżony przepis”, która dodatkowo nie zapewnia minimum egzystencji i zmusza do życia poniżej przyrodzonej godności człowieka. Ponadto skarżący podniósł naruszenie prawa do zabezpieczenia społecznego, tj. „życia w godziwych i elementarnych warunkach przez obywatela, który szereg lat pracował i płacił podatki i składki na swoje ubezpieczenie społeczne”, które wywodzi z art. 33 pkt 2 Konstytucji. Dodatkowo wskazane zostało, iż na skutek wydania wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z 5 kwietnia 2005 r., doręczonego skarżącemu 27 lipca 2005 r., została wyczerpana droga prawna.

Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje

Skarga konstytucyjna stanowi środek ochrony konstytucyjnych praw lub wolności, którego rozpatrzenie uwarunkowane zostało spełnieniem szeregu przesłanek wynikających bezpośrednio z art. 79 ust. 1 Konstytucji a doprecyzowanych w ustawie z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). Skardze konstytucyjnej, która nie spełnia przewidzianych przepisami wymogów, należy – po bezskutecznym wezwaniu zarządzeniem sędziego TK do usunięcia braków– odmówić nadania dalszego biegu zgodnie z art. 36 ust. 3 w zw. z art. 49 ustawy o TK.

W sprawie, będącej przedmiotem wstępnego rozpoznania zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego wezwano skarżącego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej poprzez m.in. określenie, z którym z wydanych w sprawie rozstrzygnięć wiąże on naruszenie przysługujących mu praw, wyjaśnienie czy została od niego wyczerpana droga prawna oraz nadesłanie stosownych rozstrzygnięć. W piśmie procesowym nadesłanym w celu uzupełnienia braków skarżący stwierdził tylko, iż postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu z 5 kwietnia 2005 r. (sygn. Ca 320/05) wyczerpuje drogę prawną, dołączając jednocześnie jego sentencję do akt. Nie wskazano jednakże, z którym z rozstrzygnięć łączy skarżący naruszenie przysługujących mu praw, ani nie nadesłano jego odpisu. Mając zatem na względzie, iż nie wszystkie wskazane w zarządzeniu braki zostały uzupełnione należało odmówić nadania dalszego biegu wniesionej skardze konstytucyjnej.

Niezależnie od powyższego wskazać należy na jeszcze jedną okoliczność przesądzającą samodzielnie o niemożności przekazania skargi do merytorycznego rozpoznania.

Jeden z podstawowych wymogów skargi konstytucyjnej, mający swoje zakorzenienie w art. 79 ust. 1 Konstytucji, stanowi, iż w trybie tego środka prawnego można kwestionować tylko takie przepisy ustawy lub innego aktu normatywnego, które były podstawą rozstrzygnięcia, z którego wydaniem skarżący wiąże naruszenie przysługujących mu praw. W ocenie Trybunału skarga konstytucyjna stanowiąca przedmiot wstępnego rozpoznania nie spełnia powyższego warunku.

Naruszenia przysługujących mu praw upatruje skarżący w sytuacji, w której egzekucja zasądzonych świadczeń pieniężnych prowadzi do pozostawienia mu sumy nie pozwalającej na godne utrzymanie się. W związku z tym zarzut niekonstytucyjności kieruje do przepisów regulujących zasady przeprowadzania egzekucji z rent tj. do art. 833 k.p.c. w zw. z art. 141 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Skarżący jako rozstrzygnięcie wyczerpujące drogę prawną podaje wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z 5 kwietnia 2005 r. (sygn. akt II Ca 320/05), na mocy którego stwierdzono wygaśnięcie obowiązku alimentacyjnego wobec jednego z dzieci i obniżono rentę alimentacyjną zasądzoną wcześniejszym rozstrzygnięciem na rzecz drugiego dziecka. Abstrahując od faktu, na który już wskazano powyżej, iż nie zostało określone, czy naruszenie praw łączy skarżący z tym wyrokiem czy może z wyrokiem sądu I instancji, nie ulega wątpliwości, iż żaden z nich nie został wydany w oparciu o zaskarżone przepisy. Przedmiotem ich było bowiem ustalenie istnienia obowiązku alimentacyjnego i wysokości należnych świadczeń. Kwestia egzekucji zasądzonych należności w przypadku ich nieuiszczania – regulowana przez zaskarżone przepisy – stanowi natomiast przedmiot zupełnie odrębnego postępowania.

Mając powyższe na uwadze, należało orzec jak na wstępie.