Treść orzeczenia
Sygn. akt 60/1/B/2007
Postanowienie
z dnia 3 listopada 2006 r.
Sygn. akt Ts 149/06
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Marian Zdyb,
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Jacka Sierpińskiego w sprawie zgodności: art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) z art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej złożonej do Trybunału Konstytucyjnego 14 czerwca 2006. r. pełnomocnik skarżącego wniósł o stwierdzenie niezgodności art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) z art. 32 ust. 2 Konstytucji.
Działając na podstawie zaskarżonych przepisów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Chorzowie decyzją z 24 października 2003 r. (znak: I – 512748/25) odmówił skarżącemu renty z tytułu niezdolności do pracy, wskazując w uzasadnieniu, iż niezdolność do pracy powstała przed okresem zatrudnienia, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 57 ust. 1 pkt 3. Sąd Okręgowy w Katowicach wyrokiem z 6 września 2004 r. (sygn. akt XU 2651/03) oddalił odwołanie od wskazanej powyżej decyzji, przychylając się w uzasadnieniu do ustaleń dokonanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Apelacja złożona od powyższego wyroku została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 14 marca 2006 r. (sygn. akt III AUa 3005/04).
Z wydaniem wskazanych powyżej rozstrzygnięć skarżący wiąże naruszenie art. 32 ust. 2 Konstytucji, zgodnie z którym nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, gospodarczym lub społecznym z jakiejkolwiek przyczyny. W ocenie skarżącego jest on dyskryminowany w stosunku do osób o podobnym jak on stopniu niezdolności do pracy i legitymujących się podobnymi okresami składkowymi i nieskładkowymi, którym prawo do renty przysługuje tylko dlatego, iż niezdolność do pracy wystąpiła u nich w okresach przewidzianych w zaskarżonym przepisie.
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 28 czerwca 2006 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków skargi konstytucyjnej m.in. poprzez wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone oraz określenie sposobu tego naruszenia.
W piśmie procesowym nadesłanym w odpowiedzi na powyższe zarządzenie skarżący wskazał ponownie na naruszenie wynikającego z art. 32 ust. 2 Konstytucji prawa do „bycia niedyskryminowanym”. Skarżący raz jeszcze wskazał, iż zaskarżony przepis dyskryminuje wszystkie te osoby, u których niezdolność do pracy wystąpiła przed podjęciem przez nie pracy zarobkowej. Prawo do renty nabywają one bowiem po upływie dłuższego okresu składkowego i nieskładkowego, niż osoby u których niezdolność powstała w okresach wskazanych w zaskarżonym przepisie, przy czym na obu kategoriach ciąży obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie społeczne na jednakowych zasadach.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Skarga konstytucyjna stanowi sformalizowany środek ochrony konstytucyjnych praw lub wolności, którego rozpatrzenie warunkowane jest spełnieniem szeregu przesłanek wynikających zarówno z art. 79 ust. 1 Konstytucji, jak i z ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.). Z przyjętej w prawie polskim istoty konstrukcji skargi konstytucyjnej, której celem jest ochrona przysługujących skarżącemu konstytucyjnych praw i wolności, wynika, iż warunkiem sine qua non jej rozpoznania jest wskazanie konstytucyjnego prawa lub wolności przysługujących skarżącemu, które zostały naruszone na skutek wydania ostatecznego rozstrzygnięcia w oparciu o przepis, którego konstytucyjność się kwestionuje. Zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o TK do wskazania tego prawa lub wolności zobligowana jest osoba występująca ze skargą, zaś Trybunał Konstytucyjny na mocy art. 66 ustawy zobowiązany jest do orzekania w granicach wniesionego środka prawnego.
W skardze konstytucyjnej, stanowiącej przedmiot wstępnego rozpoznania, uprawnienia do wniesienia skargi konstytucyjnej upatruje się w naruszeniu zasady niedyskryminacji wynikającej z art. 32 ust. 2 Konstytucji RP. Dopuszczalność powoływania się na powyższy przepis Konstytucji, jako na źródło konstytucyjnych praw lub wolności, których naruszenie legitymuje do wniesienia skargi konstytucyjnej była wielokrotnie przedmiotem rozważań Trybunału Konstytucyjnego. W postanowieniu z 24 października 2001 r. (sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225) Trybunał Konstytucyjny orzekając w pełnym składzie stwierdził, iż wynikająca z art. 32 Konstytucji RP zasada równości stanowi samodzielnie jedynie zasadę ogólną, mającą charakter niejako prawa „drugiego stopnia”, tzn. przysługującego w związku z konkretnymi normami prawnymi, a nie w oderwaniu od nich – „samoistnie”. Teza ta znajduje swoje uzasadnienie w specyfice przyjmowanego na gruncie Konstytucji rozumienia „równości”, która nie ma charakteru abstrakcyjnego i absolutnego, ale „funkcjonuje zawsze w pewnym kontekście sytuacyjnym, odniesiona musi być do zakazów lub nakazów albo nadania uprawnień określonym jednostkom (grupom jednostek) w porównaniu ze statusem innych jednostek (grup)”. W związku z powyższym dopuszczalność powołania się w skardze konstytucyjnej na naruszenie zasady równości winna zostać ograniczona wyłącznie do przypadków, w których zostanie wskazane konkretne podmiotowe prawo, wolność lub obowiązek o charakterze konstytucyjnym, w zakresie których zasada ta została naruszona. Nie budzi najmniejszej wątpliwości, iż wskazane powyżej stanowisko Trybunału odnieść należy także do wynikającej z art. 32 ust. 2 Konstytucji zasady niedyskryminacji.
Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego ani w skardze konstytucyjnej, ani w piśmie procesowym nadesłanym w celu uzupełnienia braków skargi skarżący nie wskazał konstytucyjnego prawa o charakterze podmiotowym ani konstytucyjnej wolności, w zakresie których doszłoby do naruszenia zakazu niedyskryminacji. Uniemożliwia to tym samym stwierdzenie, iż zostały spełnione przesłanki skargi konstytucyjnej. Podkreślić bowiem należy, iż przestrzeganie przez ustawodawcę zakazu niedyskryminacji nie jest chronione w trybie środka prawnego, jakim jest skarga konstytucyjna, służąca ochronie konstytucyjnych wolności i praw o charakterze podmiotowym.
Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w sentencji.