Treść orzeczenia
Postanowienie
z dnia 1 kwietnia 2003 r.
Sygn. akt Ts 149/02
Trybunał Konstytucyjny w składzie:
Marian Grzybowski
po wstępnym rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym skargi konstytucyjnej Brunona Komarka w sprawie zgodności: art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) z art. 9, 32 i 77 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, postanawia: odmówić nadania dalszego biegu skardze konstytucyjnej.
Uzasadnienie
W skardze konstytucyjnej z dnia 25 października 2002 r. skarżący zakwestionował zgodność z Konstytucją RP art. 53 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Zaskarżonemu przepisowi zarzucił niezgodność z art. 9, 32 i 77 Konstytucji. Istoty takiej niezgodności upatruje skarżący w tym, że na podstawie kwestionowanego przepisu został zobligowany do zapłacenia odsetek za okres, w którym organy skarbowe – w tempie niezależnym od skarżącego – dokonywały sprawdzenia złożonego przez skarżącego zeznania podatkowego.
Skarga została sformułowana w oparciu o następujący stan faktyczny. 8 września 1998 r. skarżący skierował wniosek do Urzędu Skarbowego, który przez organ skarbowy został potraktowany jako wniosek o umorzenie odsetek za zwłokę od zaległości w podatku dochodowym za 1997 r. Decyzją z 8 października 1998 r. Urząd Skarbowy w Opolu (nr I US/PD II-820/32/98) odmówił skarżącemu takiego umorzenia. Rozstrzygnięcie powyższe zostało utrzymane w mocy decyzją Izby Skarbowej w Opolu z 19 kwietnia 1999 r. (nr PF-I-823/161/98). Skarga skarżącego na tę decyzję została oddalona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2002 r. (sygn. akt I SA/Wr 1320/99). W uzasadnieniu wyroku Sąd uznał, że w sprawie skarżącego podstawą decyzji organów skarbowych był art. 67 § 1 ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu organy skarbowe słusznie uznały, że skarżący nie wskazał przyczyn, które uzasadniałyby zastosowanie w jego sprawie ulgi w postaci umorzenia całości lub części odsetek za zwłokę. Sąd przyjął również, że podstawę prawną do naliczenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej daje art. 53 § 1 ordynacji podatkowej. Powyższe orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało doręczone skarżącemu 28 maja 2002 r.
Zarządzeniem sędziego Trybunału Konstytucyjnego z 21 stycznia 2003 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi konstytucyjnej. Uzupełnienie skargi winno przy tym nastąpić m.in. przez wskazanie, jakie konstytucyjne wolności lub prawa skarżącego i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – został naruszone przez zakwestionowany art. 53 § 1 ordynacji podatkowej. Ponadto wezwano pełnomocnika do dokładnego określenia daty zwrócenia się przez skarżącego z wnioskiem do Sądu Rejonowego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, celem sporządzenia skargi konstytucyjnej.
W odpowiedzi na powyższe zarządzenie pełnomocnik skarżącego skierował pismo z 4 lutego 2003 r. Ponownie sformułował zarzut naruszenia art. 9 Konstytucji, nie precyzując jednak bliżej, dla jakiego prawa podmiotowego skarżącego przepis ten daje podstawę normatywną.
Trybunał Konstytucyjny zważył, co następuje
Skardze konstytucyjnej nie może być nadany dalszy bieg, nie spełnia ona bowiem przesłanek dopuszczalności występowania z tym środkiem prawnym.
Zgodnie z art. 79 ust. 1 Konstytucji, każdy czyje konstytucyjne wolności lub prawa zostały naruszone, ma prawo wnieść skargę konstytucyjną w sprawie zgodności z Konstytucją ustawy lub innego aktu normatywnego, na podstawie którego sąd lub organ administracji publicznej orzekł ostatecznie o wolnościach, prawach lub obowiązkach skarżącego określonych w Konstytucji. Precyzując zasady, na jakich dopuszczalne jest korzystanie z tego środka prawnego, ustawodawca zobligował skarżącego do wskazania, jakie konstytucyjne wolności i prawa, i w jaki sposób – zdaniem skarżącego – zostały naruszone przez zakwestionowane w skardze przepisy (art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym). Uzasadnienie przez skarżącego postawionego zarzutu winno więc nastąpić nie tylko przez wskazanie konkretnych przepisów Konstytucji, z których wywodzi on przysługujące prawa lub wolności, ale również przez wyjaśnienie sposobu, w jaki prawa te lub wolności doznały uszczerbku wskutek zastosowania kwestionowanej regulacji ustawy lub innego aktu normatywnego.
Należy w tym miejscu podkreślić specyfikę postępowania inicjowanego przez skargę konstytucyjną. Wiąże się ona z tym, że wzorcem dla kontroli przepisów kwestionowanych przez skarżącego mogą być jedynie takie unormowania konstytucyjne, które wyrażają konkretne podmiotowe prawa przysługujące skarżącemu. Prawidłowa realizacja przez skarżącego obowiązku opisanego w art. 47 ust. 1 pkt 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym warunkuje dopuszczalność merytorycznej kontroli przepisów kwestionowanych w skardze konstytucyjnej. Wyznaczony przez skarżącego wzorzec kontroli jest przy tym wiążący dla Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie bowiem z art. 66 tej ustawy, Trybunał orzekając jest związany granicami skargi konstytucyjnej. Konsekwencją tej zasady jest więc także niemożność korygowania lub uzupełniania powyższego wzorca z własnej inicjatywy Trybunału Konstytucyjnego.
W ocenie Trybunału Konstytucyjnego, opisana wyżej przesłanka dopuszczalności merytorycznego rozpoznania skargi konstytucyjnej nie została w niniejszej sprawie spełniona. Obowiązku wskazania sposobu naruszenia przez art. 53 § 1 ordynacji podatkowej konstytucyjnych wolności lub praw nie spełnia bowiem odwołanie się przez skarżącego do art. 9, 32 i 77 Konstytucji. W odniesieniu do art. 9 Konstytucji stwierdzić należy, że w swojej treści normatywnej nie wyraża on żadnego prawa lub wolności, którego naruszenie mógłby podnosić skarżący w trybie skargi konstytucyjnej. Przepis ten ma charakter przedmiotowy i statuuje jedną z naczelnych zasad ustroju państwa. W odniesieniu do oceny zarzutu naruszenia art. 32 Konstytucji i wyrażonej w nim zasady równości, Trybunał Konstytucyjny pragnie ponownie odwołać się do stanowiska utrwalonego w dotychczasowym orzecznictwie w sprawie skargi konstytucyjnej. Zgodnie z nim oparcie skargi konstytucyjnej na zarzucie naruszenia zasady równości jest dopuszczalne w sytuacji doprecyzowania przez skarżącego w zakresie jakiego prawa lub wolności, wyrażonego w przepisach konstytucyjnych zasada ta doznała niedozwolonego uszczerbku (zob. postanowienia TK z: 27 kwietnia 1998 r., sygn. Ts 47/98, OTK ZU nr I(30)/1999, poz. 41; 17 czerwca 1998 r., sygn. Ts 48/98, OTK ZU nr 4/1998, poz. 59; 27 kwietnia 1998 r., sygn. Ts 46/98. OTK ZU nr I(30)/1999, poz. 40; 3 listopada 1998 r., sygn. Ts 116/98, OTK ZU nr 1/1999, poz. 10; 1 marca 1999 r., sygn. Ts 57/99, OTK ZU nr 2/2000, poz. 72 oraz postanowienie pełnego składu TK z 24 października 2001 r., sygn. SK 10/01, OTK ZU nr 7/2001, poz. 225).
Zarówno w treści uzasadnienia skargi konstytucyjnej, jak i pisma z 4 lutego 2003 r. tego rodzaju konieczne doprecyzowanie postawionego zarzutu nie nastąpiło.
Nie jest możliwe także potraktowanie za wzorzec dla kontroli kwestionowanego przepisu ordynacji podatkowej art. 77 Konstytucji. Z uzasadnienia skargi wynika, że skarżący odwołuje się przede wszystkim do treści art. 77 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Powołaniu powyższego przepisu nie towarzyszy jednak żadne uzasadnienie odnośnie tego, w jaki sposób kwestionowany art. 53 § 1 ordynacji podatkowej narusza wyrażone w nim prawo skarżącego do dochodzenia odszkodowania za wyrządzoną szkodę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Trybunał Konstytucyjny w oparciu o postanowienia art. 49 w zw. z art. 36 ust. 3 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), orzeka jak w sentencji.