descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt XVII AmE 154/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 15 stycznia 2026 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący –

Sędzia SO Małgorzata Perdion-Kalicka

Protokolant –

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka

Uzasadnienie

Decyzją z 11 marca 2024 r., nr (...), Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej także jako: organ, pozwany, Prezes URE), na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 2 i 3 oraz art. 35 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266), (dalej jako: p.e.), w zw. z art. 104 i art. 155 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), (dalej: k.p.a.), postanowił odmówić zmiany koncesji nr (...), udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 16 maja 2019 r. przedsiębiorcy (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości S. („koncesjonariusz”) (decyzja, k. 6 – 8 akt sądowych)

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła (...) sp. z o.o. (dalej: koncesjonariusz, powódka, przedsiębiorca, spółka, odwołująca) zarzucając decyzji:

1. błąd u ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że zawarta przez spółkę umowa z (...) sp. o.o. z siedzibą w G. uniemożliwia realizację scenariusza sprzedaży paliw przedstawionego przez spółkę w toku postępowania o zmianę zakresu koncesji, podczas gdy to m.in. na pracownikach spółki spoczywają obowiązki w zakresie weryfikacji środków transportu pod kątem spełnienia wymogów określonych przepisami, a zapisy łączących wyżej wymienione strony Ogólnych Warunków Sprzedaży przewidują możliwość wydawania paliwa na rzecz podmiotów wskazanych przez spółkę. Wskutek owego błędu w ustaleniach faktycznych, organ nieprawidłowo przyjął, że spółka nie spełniła i nie wykazała przesłanek pozytywnych dla uwzględniania wniosku o zmianę zakresu koncesji wynikających w szczególności z art. 33 ust. 1 pkt 3 i 4 p.e.;

2. brak wszechstronnego i wyczerpującego rozpatrzenia zebranego materiału dowodowego oraz jego błędną wykładnię w zakresie oceny przedstawionych przez spółkę dokumentów finansowych, co doprowadziło do przyjęcia przez organ, że spółka nie spełnia wymogów określonych w art. 33 ust. 1 pkt 2 p.e. W kontekście powyższego odwołująca podkreśliła stabilność własnej sytuacji finansowej, powołując się m.in. na stan środków własnych na kontach bankowych, dynamiczny wzrost przychodów w ostatnich latach, wzrost wysokości aktywów trwałych oraz zdolność do spłaty krótkoterminowych zobowiązań za pośrednictwem aktywów obrotowych.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji i dokonanie zmiany koncesji nr (...), udzielonej spółce decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z maja 2019 r. poprzez:

a) rozszerzenie przedmiotu działalności objętej przedmiotową koncesją o pośrednictwo w sprzedaży paliw bez konieczności wykorzystania infrastruktury technicznej eksploatowanej przez spółkę w zakresie obrotu wskazanymi niżej paliwami ciekłymi:

i. benzynami silnikowymi o kodach CN: 2710 12 45, 2710 12 49;

ii. olejami napędowymi o kodach CN: 2710 19 43, 2710 20 11;

iii. olejami napędowymi (do celów grzewczych) o kodach CN: 2710 19 43;

iv. lekkimi olejami opałowymi i pozostałymi olejami napędowymi o kodach CN: 2710 19 46,2710 19 47, 2710 19 48, 2710 20 16, 2710 20 19;

albo

b) rozszerzenie przedmiotu działalności objętej przedmiotową koncesją o pośrednictwo w sprzedaży paliw bez konieczności wykorzystania infrastruktury technicznej eksploatowanej przez spółkę w zakresie obrotu następującymi paliwami ciekłymi:

i. benzynami silnikowymi o kodach CN: 2710 12 45, 2710 12 49;

ii. olejami napędowymi o kodach CN: 2710 19 43, 2710 20 11;

iii. lekkimi olejami opałowymi o kodach CN: 2710 19 47,

2. zwrot kosztów postępowania sądowo-administracyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

(odwołanie, k. 9 – 20 akt sądowych)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes URE wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (odpowiedź na odwołanie Prezesa URE, k. 32 – 39 akt sądowych)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny.

E.P.(...) sp. z o.o. z siedzibą w miejscowości F. (1) jest spółka prawa handlowego wpisaną do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...). Przedmiotem przeważającej działalności spółki jest hurtowa sprzedaż paliw oraz produktów pochodnych.

(KRS spółki, k. 22 – 24 akt sądowych)

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z 16 maja 2019 r. ze zm., udzielił przedsiębiorcy (...) sp. z o.o. koncesji nr (...) na obrót paliwami ciekłymi, na okres od 20 maja 2019 r. do 31 grudnia 2030 r., przy wykorzystaniu stacji paliw ciekłych zlokalizowanych obecnie we wskazanych niżej miejscowościach:

1. S., ul. (...);

2. K., ul. (...);

3. S., przy ul. (...);

4. G., ul. (...).

(informacja powszechnie dostępna, Rejestry i wykazy Urzędu Regulacji Energetyki – Koncesje dla paliw ciekłych, https://rejestry.ure.gov.pl/c/0, dostęp: 26 listopada 2025 r.)

Przedsiębiorca, wnioskiem z 30 listopada 2023 r. zwrócił się do Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o zmianę ww. koncesji na obrót paliwami ciekłym nr (...), poprzez rozszerzenie jej przedmiotu oraz zakresu i umożliwienie spółce prowadzenia obrotu paliwami na zasadzie pośrednictwa w sprzedaży paliw, bez wykorzystania infrastruktury technicznej, w zakresie objętym przedmiotową koncesją, a dotyczącym następujących paliw ciekłych:



benzyny silnikowe o kodach CN: 2710 12 45, 2710 12 49,



oleje napędowe o kodach CN: 2710 19 43, 2710 20 11,



oleje napędowe (do celów grzewczych) o kodach CN: 2710 19 43,



lekkie oleje opałowe i pozostałe oleje napędowe o kodach CN: 2710 19 43, 2710 19 47, 2710 19 48, 2710 20 16, 2710 20 19.

Wniosek spółki zawierał:

⚫

sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa za lata 2021, 2022 (k. 16 – 33 akt administracyjnych);

⚫

zaświadczenie z banku, w którym spółka prowadzi podstawowy rachunek, określające wysokość obrotów, stan środków na rachunku (na dzień 27 listopada 2023 r., wynoszący (...) zł), wraz z informacją o udzielonych przedsiębiorcy kredytach oraz oświadczeniem, że rachunek nie jest obciążony tytułami egzekucyjnymi (k. 34 akt administracyjnych);

⚫

zaświadczenie z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o niezaleganiu z wpłatą składek na ubezpieczenie społeczne (k. 35 akt administracyjnych);

⚫

zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o niezaleganiu w podatkach (k. 36 – 37 akt administracyjnych);

⚫

oświadczenie o wielkości uzyskanych oraz planowanych przychodów (k. 38 akt administracyjnych), których wartości przedstawiają się następująco:

Wielkość uzyskanych przychodów w latach:

⚫

Rok 2020 kwota: (...)

⚫

Rok 2021 kwota: (...)

⚫

Rok 2022 kwota: (...)

Planowane przychody w latach:

⚫

Rok 2023 kwota: (...)

⚫

Rok 2024 kwota: (...)

⚫

Rok 2025 kwota: (...)

(wniosek spółki z 30 listopada 2023 r., k. 1 – 42 akt administracyjnych)

W odpowiedzi na wezwanie organu z 19 grudnia 2023 r. do uzupełnienia ww. wniosku (wezwanie organu, k. 43 – 44 v akt administracyjnych), spółka przedłożyła:

⚫

sprawozdanie finansowe obejmujące bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2020;

⚫

oryginały zaświadczeń o niezaleganiu w podatkach oraz z właściwego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, potwierdzające że spółka nie zalega z wpłatą składek na ubezpieczenie społeczne;

⚫

kopę umowy sprzedaży zawartą pomiędzy spółką a (...) sp. z o.o. z siedzibą w G. (k. 53 – 55 akt administracyjnych), wraz z dokumentem pn. Ogólne Warunki Sprzedaży Paliw przez (...) sp. z o.o. (k. 56 – 66 akt administracyjnych).

Przedmiotowe pismo spółki zawiera także odpowiedzi na zapytania organu w kwestii:

1. posiadania umów na podstawie których spółka byłyby uprawniona do magazynowania paliw ciekłych w zbiornikach innych podmiotów;

Przedsiębiorstwo zadeklarowało brak takich umów z uwagi na planowane pośrednictwo spółki w sprzedaży paliwa, którego odbiór miał być dokonywany przez kontrahentów z terminala paliw (k. 68 akt administracyjnych).

2. wyjaśnień, w jaki sposób spółka zamierza zorganizować kwestię transportu i wydania towaru odbiorcy końcowemu – w szczególności:

a. która ze stron umowy sprzedaży będzie odpowiedzialna za wybór przewoźnika i rozliczenie usługi transportu?

Spółka w odpowiedzi wskazała, że stroną odpowiedzialną za wybór przewoźnika i rozliczenie usług transportu ma być kontrahent (k. 68 akt administracyjnych).

b. na jakim etapie transakcji będzie przenoszona własność towaru na odbiorcę końcowego?

Własność towaru miała być przenoszona na kontrahenta w momencie odbioru paliwa z terminala paliw. Natomiast zadeklarowanie odbiorcy końcowego miał dokonywać kontrahent, zgodnie z ustawą SENT (k. 68 akt administracyjnych).

c. w jaki sposób spółka będzie dokonywać weryfikacji, czy środki transportu, którymi dokonywany będzie przewóz tych paliw, spełniają wymagania określone obowiązującymi przepisami, w szczególności wymagania metrologiczne oraz wymagania dotyczące przewozu drogowego towarów niebezpiecznych?

Spółka oświadczyła, że nie będzie dokonywała weryfikacji środków transportu, za co odpowiedzialnym miał być kontrahent. (...) sp. z o.o. miała bowiem nie mieć bezpośredniego wpływu na to czy środki transportu, którymi dokonany będzie przewóz paliw spełniają wymagania określone przepisami. W kontekście powyższego przedsiębiorca podkreślił, że jej kontrahent posiada koncesję OPC, co zobowiązuje do przestrzegania wymagań prawa. Poza tym, wjazd na terminal paliw będzie możliwy jedynie dla pojazdów dopuszczonych do ruchu drogowego i spełniających wymagania określone w przepisach dotyczących przewozu drogowego towarów niebezpiecznych. Weryfikacja ta miała być dokonywana przez pracowników terminalu paliw na etapie wydania przepustki na wjazd (k. 68 akt administracyjnych)

d. w jaki sposób przedsiębiorca planuje weryfikować i gwarantować zgodności parametrów jakości dostarczonego paliwa z parametrami jakościowymi wynikającymi z obowiązujących przepisów?

Spółka oświadczyła, że weryfikacja ta będzie przebiegała na podstawie dokumentów potwierdzających jakość paliwa, wystawionych przez producenta (k. 68 akt administracyjnych).

3. wyjaśnień, w jaki sposób przedsiębiorca zamierza zorganizować proces zawierania transakcji z kontrahentami (np. kontakt telefoniczny poprzez pracowników, sieć przedstawicieli działających na podstawie umów agencyjnych), ze wskazaniem ilości pracowników i środków technicznych, jakie spółka zamierza zaangażować w tym celu;

Przedsiębiorca oznajmił, że planuje zawierać transakcje z kontrahentami za pośrednictwem telefonu i poczty elektronicznej. Transakcje miały być zawierane przez członków zarządu. Środkami technicznymi jakie miały służyć temu celowi były 2 telefony komórkowe oraz 2 komputery (k. 68 akt administracyjnych).

4. wskazania planowanego wolumenu obrotu (wyrażonego w metrach sześciennych) paliwami ciekłymi, w ramach pośrednictwa handlowego dla lat 2022 – 2024, w każdym roku z osobna oraz jego wartość wyrażoną w złotych;

W odpowiedzi przedsiębiorca przedstawił poniższe zestawienie (k. 68 akt administracyjnych).

Planowany wolumen obrotu paliwami ciekłymi w ramach pośrednictwa handlowego

Rok

Wolumen [m 3]

Wartość netto [zł]

2022

Brak

Brak

2023

Brak

Brak

2024

(...)

(...)

5. przedstawienia wysokości planowanych miesięcznych kosztów prowadzenia działalności koncesjonowanej wskazanej we wniosku, wraz z wyjaśnieniem sposobu ustalenia każdej z pozycji;

W odpowiedzi spółka oświadczyła, że w odniesieniu do:

a. zawierania transakcji, planuje minimalizować koszty związane z ich zawieraniem, co obejmuje komunikację telefoniczną i potwierdzanie transakcji wiadomościami e-mail. Koszty te będą utrzymywane na możliwie niskim poziomie;

b. odbioru produktu i transportu, koszty te zostaną pokryte przez kontrahenta. Oznacza to, że spółka nie będzie obciążona kosztami związanymi z transportem i odbiorem paliwa;

c. zakupu paliwa do odsprzedania kontrahentowi, przedsiębiorca planuje przyjęcie następującego modelu:

⚫

50% przedpłata – bez dodatkowych kosztów;

⚫

50% faktura z terminem odroczonym 7 dni – koszt zakupu paliwa (...) zł netto, koszt kredytowania transakcji (...) zł netto (k. 68 – 69 akt administracyjnych).

6. wskazania środków finansowych (lub możliwości ich pozyskania), które w ocenie przedsiębiorcy gwarantują prawidłowe wykonywanie działalności koncesjonowanej we wnioskowanym zakresie oraz przedstawienia dowodów potwierdzających fakt dysponowania ww. środkami lub możliwościami ich pozyskania;

W związku z powyższym spółka oświadczyła, że posiada stabilne środki własne, co potwierdzają sprawozdania finansowe za okres poprzednich lat oraz zaświadczenie z banku (k. 34 akt administracyjnych), które zostało załączone we wniosku (k. 69 akt administracyjnych; pismo spółki z 5 stycznia 2024 r., k. 46 – 88 akt administracyjnych)

W odpowiedzi na kolejne wezwanie organu z 31 stycznia 2024 r. do uzupełnienia przedmiotowego wniosku (wezwanie organu, k. 89 akt administracyjnych), spółka:

⚫

przedłożyła sprawozdanie finansowe, obejmujące bilans oraz rachunek zysków i strat za rok 2023 (k. 92 – 95 akt administracyjnych);

⚫

wskazała w tabeli 91v akt administracyjnych planowany wolumen obrotu paliwami ciekłymi (wyrażony w metrach sześciennych), w ramach pośrednictwa handlowego, dla lat 2024 – 2026, w każdym roku z osobna oraz jego wartość wyrażoną w złotych, z wyszczególnieniem rodzajów paliw ciekłych (benzyna silnikowa, oleje napędowe, oleje napędowe do celów grzewczych, lekkie oleje opałowe);

⚫

wskazała wartość (...) zł/m 3, jako zakładany poziom marży w obrocie paliwami ciekłymi w ramach pośrednictwa (pismo spółki z 6 lutego 2024, k. 91 – 95 akt administracyjnych)

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki pismem z 26 lutego 2024 r. poinformował przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie oraz możliwości zapoznania się z aktami sprawy. Jednocześnie, w przedmiotowym piśmie, organ zwrócił uwagę, że nie zostały wykazane przesłanki z art. 33 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy Prawo energetyczne, warunkujące pozytywne rozpatrzenie wniosku. Przedsiębiorca został pouczony przez Prezesa URE o możliwości przedłożenia dodatkowych dowodów, celem wykazania spełnienia ww. przesłanek (pismo organu z 26 lutego 2024 r., k. 96 akt administracyjnych)

Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługujących mu uprawnień.

Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzone w toku postępowania administracyjnego.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwarzył, co następuje.

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Jedną z fundamentalnych zasad ustroju gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej jest wyrażona w Konstytucji zasada swobody działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji). Zgodnie z art. 22 Konstytucji RP ograniczenie wolności działalności gospodarczej jest dopuszczalne tylko w drodze ustawy i tylko ze względu na ważny interes publiczny.

Także na mocy art. 2 Prawa przedsiębiorców, podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej jest wolne dla każdego na równych prawach.

Jednym z ograniczeń zasady swobody działalności gospodarczej jest obowiązek uzyskania przez przedsiębiorcę koncesji na prowadzenie określonych rodzajów działalności gospodarczej w przypadkach ściśle określonych przepisami prawa. Konieczność uzyskania koncesji dotyczy, zgodnie z regulacją art. 37 ust. 1 Prawa przedsiębiorców, działalności gospodarczej w dziedzinach mających szczególne znaczenie ze względu na bezpieczeństwo państwa, obywateli albo inny ważny interes publiczny. Ustawodawca przyznając organom administracji publicznej pewien zakres uznaniowości w zakresie udzielania koncesji, określił też przesłanki odmowy jej udzielenia (art. 39 ust. 1 Prawa przedsiębiorców). Niemniej, ustawa – Prawo przedsiębiorców, sygnalizując jedynie założenia przewidziane dla działalności koncesjonowanej i zakreślając jej ramy, odsyła do przepisów odrębnych ustaw w przedmiocie m.in. zasad, trybu udzielania koncesji, zmiany, zawieszenia, cofnięcia lub ograniczenia jej zakresu (art. 37 ust 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców).

Aktem prawnym o charakterze szczególnym względem koncesjonowanej działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami jest ustawa – Prawo energetyczne (art. 32 ust. 1 pkt. 4 p.e.). Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 p.e., Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy po kumulatywnym wykazaniu spełnienia warunków określonych we ww. przepisie (tzw. przesłanki pozytywne). Innymi słowy, Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy spełniającemu warunki określone w art. 33 ust. 1 p.e., chyba że wobec wnioskodawcy zachodzą ściśle określone ustawowo przesłanki odmowy udzielenia koncesji (przesłanki negatywne).

Do pozytywnych warunków ( sine qua non) udzielenia koncesji należy m.in. dysponowanie środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności lub udokumentowanie możliwości ich pozyskania (art. 33 ust. 1 pkt 2 p.e.) oraz posiadanie możliwości technicznych gwarantujących prawidłowe wykonywanie działalności koncesjonowanej (art. 33 ust. 1 pkt 3 p.e.).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy, w ocenie Sądu Prezes URE zasadnie uznał, iż powódka nie wykazała wypełnienia ww. przesłanek, tj. że dysponuje środkami finansowymi gwarantującymi prawidłowe wykonywanie działalności, jak i posiada możliwości techniczne gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności koncesjonowanej.

Sąd uznał za słuszne ustalenia organu, że postanowienia umowne zawarte w przedłożonej przez spółkę umowie z (...) sp. z o.o. (k. 53 – 55 akt administracyjnych) wykluczają realizację zakładanego przez powódkę scenariusza sprzedaży paliw. W szczególności, rzeczywiście żadne postanowienie umowne nie przewiduje możliwości wydawania paliwa na rzecz podmiotów trzecich, tj. potencjalnych kontrahentów powoda z którymi (...) sp. z o.o. nie podpisała umowy. Wprawdzie Ogólne Warunki Sprzedaży Paliw przez (...) sp. z o.o. (k. 56 – 66 akt administracyjnych) przewidują taką możliwość w artykule 4 § 1 pkt 8 lit. c, który stanowi, że produkty mogą być transportowane w inny sposób, niż ten określony w lit. a i b omawianego artykułu, jednak sposób ten wymaga uzgodnienia przez strony w umowie sprzedaży. Brak uregulowania tej kwestii w umowie zawartej między stronami wyklucza możliwość wydania produktu innym podmiotom, niż „Kupującemu”, którym, w myśl Ogólnych Warunków Sprzedaży Paliw przez (...) sp. z o.o. jest powódka.

Ponadto, także zadeklarowany przez powódkę sposób weryfikacji środków transportu, zgodnie z którym spółka nie zamierzała kontrolować środków transportu odbierających produkty od sprzedawcy (...) sp. z o.o., przenosząc tę odpowiedzialność na sprzedawcę (k. 68 akt administracyjnych), również nie znalazł odzwierciedlenia w postanowieniach zawartej między stronami umowny. Nigdzie bowiem w umowie nie ma postanowień, na mocy których (...) sp. z o.o. przejęłaby na siebie obowiązek weryfikacji środków transportu, który to obowiązek, zgodnie z warunkiem wykonywania działalności koncesjonowanej, pkt 2.2.9 koncesji, spoczywa na koncesjonariuszu. W myśl przywołanego wyżej punktu warunków koncesji, „ w przypadku powierzania, na podstawie zawieranych umów, transportu paliw ciekłych innym podmiotom, Koncesjonariusz zobowiązany jest do każdorazowego ustalenia, czy środki transportu, którymi dokonywany będzie przewóz tych paliw, spełniają wymagania określone obowiązującymi przepisami, w szczególności wymagania metrologiczne oraz wymagania dotyczące przewozu drogowego towarów niebezpiecznych.”

(koncesja (...) sp. z o.o., informacja ogólnie dostępna Rejestry i wykazy Urzędu Regulacji Energetyki – Koncesje dla paliw ciekłych, https://rejestry.ure.gov.pl/c/0, dostęp: 26 listopada 2025 r.)

Z uwagi na powyższe, w ocenie Sądu, organ w sposób prawidłowy stwierdził, że powódka nie posiada możliwości technicznych gwarantujących prawidłowe wykonanie działalności koncesjonowanej wskazanej we wniosku. Innymi słowy, przesłanka pozytywna, warunkująca możliwość zmiany koncesji z art. 33 ust. 1 pkt 3 Prawa energetycznego, nie została spełniona.

W przedmiocie dysponowania przez wnioskodawcę odpowiednimi środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności lub ewentualnie udokumentowanie możliwości ich pozyskania w przyszłości (np. z udzielonego kredytu lub pożyczki), zaznaczyć trzeba, że kwestia ta jest niezwykle istotna z punktu widzenia organu regulacyjnego, który reglamentując przedsiębiorcom uprawnienia związane z działalnością koncesjonowaną, stoi zarazem na straży prawidłowości, rzetelności oraz pewności prowadzenia tej działalności gospodarczej w ramach udzielanych koncesji. Podczas gdy ocena, czy ubiegający się o udzielenie koncesji dysponuje odpowiednim zapleczem finansowym należy do organu, to jednak na przedsiębiorcy spoczywa ciężar udowodnienia okoliczności, które uzasadniają udzielenie koncesji. Powyższe implikuje konieczność przedstawienia w ramach wniosku dokumentów, które ponad wszelką wątpliwość wykażą spełnienie przesłanek uzyskania koncesji.

W orzecznictwie dominuje pogląd, podzielany przez Sąd w składzie niniejszym, że to podmiot ubiegający się o koncesję powinien wykazać dysponowanie odpowiednimi kapitałami lub udokumentować możliwość ich pozyskania w przyszłości (por. wyrok SA w Warszawie z 19 listopada 2009 r., sygn. akt VI ACa 527/09, LEX nr 1642904, wyrok SA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r., sygn. akt VI ACa 38/07, LEX nr 1641003). Przy czym, samo udokumentowanie posiadania środków finansowych jak i możliwości ich pozyskania nie może mieć charakteru abstrakcyjnego, co oznacza, że nie może sprowadzać się tylko do oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie. Wnioskodawca obowiązany jest przedstawić dokumenty potwierdzające, że realnie dysponuje lub ma możliwość dysponować odpowiednimi środkami (por. wyrok SOKiK z 31 lipca 2023 r. sygn. akt XVII AmE 51/22). Tym samym podmiot ubiegający się o udzielenie koncesji powinien w sposób jednoznaczny i pewny dowieść, że wypełnia przesłankę określoną w art. 33 ust. 1 pkt 2 p.e.

W niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala bezdyskusyjnie przesądzić, czy wnioskodawca posiada lub może zdobyć wystarczające środki gwarantujące prawidłowe wykonywanie działalności koncesjonowanej. Przedsiębiorca bowiem, w ramach uzupełnienia wniosku o rozszerzenie koncesji, na dowód spełnienia przesłanki z art. 33 ust. 1 pkt 2 p.e. lakonicznie oświadczył, że posiada stabilne środki własne, czego potwierdzeniem były przedłożone sprawozdania finansowe oraz zaświadczenie z banku (k. 69 akt administracyjnych). Wnioskodawca nie wskazał przy tym konkretnych pozycji w bilansie lub rachunku zysków i strat, które wspierałyby jego twierdzenia.

Odnośnie środków posiadanych przez powoda na rachunku bankowym (stan środków na rachunku na 27 listopada 2023 r. wynosił (...) zł, k. 34 akt adm) to nie sposób przyjąć, że są to środki, którymi powód może dysponować w związku z planowanym rozszerzeniem działalności koncesjonowanej, gdyż są one wykorzystywane do bieżącej działalności spółki, która prowadzona jest na znaczną skalę (3 stacje paliw, cysterny). Środki te znajdują się na rachunku bieżącym, a nie np. lokacie terminowej, co ewentualnie mogłoby wskazywać, że mogą one stanowić zabezpieczenie finansowe dla przyszłej szerszej skali koncesjonowanej działalności, bo z pewnością nie służyłyby wówczas do wykonywania działalności w aktualnym zakresie. Jednocześnie środki te stanowią znikomą wartość przy wielkości zobowiązań krótkoterminowych spółki, które w bilansie na koniec 2023 r wynosiły 5.170.043 zł. Jednocześnie nie sposób akceptować narracji powoda, że planowana działalność w zakresie pośrednictwa ma stanowić jedynie dodatkową i niewielkich rozmiarów działalność powoda, skoro udzielenie koncesji w zakresie pośrednictwa nie jest i nie może być w żaden sposób limitowane, co do wielkości obrotów, czy w jakikolwiek inny sposób. Zatem deklarowana skala działalności w tym obszarze nie ma znaczenia prawnego, a więc należy zakładać, że działalność ta nie ma żadnych ograniczeń co jej skali. Kluczowe jest więc założenie, że dla tego typu działalności wartość środków finansowych gwarantujących prawidłowej jej wykonywania musi być weryfikowana z większą nawet wnikliwością niż dla działalności prowadzonej przy wykorzystaniu infrastruktury, gdyż ta ostatnia zawsze będzie limitowana możliwościami posiadanej przez przedsiębiorcę infrastruktury, czego nie można przyjąć przy działalności opartej na pośrednictwie, a więc bez wykorzystania własnej infrastruktury.

Jeśli natomiast skala działalności powoda w planowanej formule pośrednictwa rzeczywiście miałaby być niewielka, to z kolei wątpliwe jest, czy celowe jest angażowanie aparatu państwa do prowadzenia nadzoru regulatora rynku energetycznego nad działalnością o znikomym tylko rozmiarze. Oczywistym jest bowiem, że na potrzeby nadzoru, na planowaną przez powoda działalnością w zakresie pośrednictwa w obrocie paliwami ciekłymi, konieczne jest zaangażowanie państwowych zasobów, w tym organów skarbowych i regulacyjnych, gdyż wymaga to innego nadzoru niż w przypadku obrotu przy wykorzystaniu infrastruktury, też z tej racji, że na rynku paliw ciekłych, a zwłaszcza przy obrocie bez wykorzystania infrastruktury najczęściej dochodzi do nadużyć podatkowych.

W kwestii innych argumentów powoda zawartych w odwołaniu, a wskazujących zdaniem powoda na płynność finansową spółki i jej sytuację ekonomiczną, to Sąd podziela wątpliwości organu, wynikające z rozbieżności między wywodami z odwołania a dokumentami finansowymi spółki. Między innymi wartość aktywów obrotowych i zobowiązań krótkoterminowych zawarte w wyliczeniu (w odwołaniu) dla lat 2020 i 2023 są odmienne od tych wynikających z dokumentów finansowych złożonych w toku postępowania administracyjnego (odpowiednio dla roku 2020 k. 75 i 78, dla 2023 k. 92 i 94).

Ponadto w złożonych sprawozdaniach finansowych występuję rozbieżności między danymi dotyczącymi roku 2022, które zawarte są w sprawozdaniu finansowym za rok 2022 (sporządzonym na dzień 30 listopada 2023r k.16-14) oraz w sprawozdaniu za rok 2023 (k.92-95). Różnice dotyczą wartości aktywów trwałych, zapasów, zobowiązań długoterminowych i zobowiązań krótkoterminowych. Istnienie takich rozbieżności w dowodach księgowych podważa w oczywisty sposób ich wiarygodności, też w zakresie możliwości oceny na ich podstawie rzeczywistych środków finansowych, jakimi dysponuje przedsiębiorca i oceny czy gwarantują one prawidłowe wykonywania działalności koncesjonowanej.

Ponadto rację ma pozwany, że ostatni rok poprzedzający złożenie wniosku koncesyjnego wykazuje na spadek w zakresie aktywów obrotowych, które na koniec 2023 roku wynosiły (...) zł i był to spadek o ponad (...) w stosunku do wartości z roku 2022, gdy obrót wynosił (...) zł. Podobnie poziom przychodów netto ze sprzedaży obniżył się w stosunku do tego z 2022r o (...)i na koniec roku 2023 wynosił (...) zł (spadek z (...) zł, k. 95). Także zyski z prowadzonej działalności spadały w kolejnych latach 2021 – 2023 odpowiednio z poziomu (...) zł w 2021r do (...) zł w 2022 roku, by w roku 2023 osiągnąć poziom jedynie (...) zł (k. 21, 30, 95 akt adm).

Zatem wskazanie na posiadane środki na rachunku bieżącym, wykorzystywane do aktualnej działalności gospodarczej, dla której dodatkowo z racji wielkości obrotów środki te nie stanowią znacznej wartości, nie było adekwatne dla wykazania, że przedsiębiorca ubiegający się o koncesję dysponuje środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie planowanej działalności koncesjonowanej.

Dodatkowo w złożonym wniosku koncesyjnym powódka nie przedstawiła żadnych założeń, symulacji czy prognoz finansowych odnoszących się bezpośrednio do planowanej działalności. Podobnie przedłożone przez spółką uzupełnienia wniosku (przy piśmie z 5 stycznia 2024 r. k. 46 – 66 akt adm oraz z 12 stycznia 2024 r. k. 67 – 88 akt adm) nie zawierają analizy ekonomicznej zamierzenia biznesowego, a jedynie przedstawione w sposób bardzo ogólny i zdawkowy planowane koszty działalności (k. 68 – 69 akt administracyjnych).

Przy czy podkreślić należy, że aby dokonać oceny czy przedsiębiorca dysponuje środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności konieczne są wyliczenia uwzględniające nie tylko planowane koszty, ale też planowane przychody, marżę i zysk (por. wyrok SOKiK z 24 lipca 20215 r. XVII AmE 36/14, LEX nr 1840829).

Minimalny poziom środków, jakimi musi dysponować przedsiębiorca, aby móc wykonywać koncesjonowaną działalność gospodarczą, stanowi bowiem poziom gwarantujący zabezpieczenie przede wszystkim roszczeń kontrahentów i odbiorców, wynikających z prowadzenia tej działalności, ale też ewentualnych roszczeń osób trzecich, wobec których koncesjonariusz może ponosić odpowiedzialność w związku z prowadzeniem działalności koncesjonowanej (np. z tytułu odpowiedzialności deliktowej za zanieczyszczenie środowiska), w tym też podmiotów publicznych (np. z tytułu podatków, kar administracyjnych, itp.). Dlatego dla oceny tych ryzyk konieczna jest wiedza o planowanej skali przedsięwzięcia, ale też o potencjalnych możliwych do osiągniecia zyskach, co z kolei wiąże się z planowanym poziomem marży.

W świetle powyższego, Sąd podzielił stanowisko organu, zgodnie z którym przedsiębiorca nie wykazał w toku postępowania dowodowego, aby wskazane przezeń środki dawały gwarancję prawidłowego wykonywania działalności.

Sąd nie uwzględnił natomiast kalkulacji, obrazujących zakładane modele transakcji oraz planowanych kosztów prowadzenia wskazanej we wniosku koncesjonowanej działalności gospodarczej, zawartych w odwołaniu (k. 11v – 12v akt sądowych), gdyż poza wskazanymi wyżej rozbieżnościami pomiędzy wyrażonymi tam danymi a danymi z dokumentów źródłowych, stanowisko powódki wyrażone w odwołaniu, stało w sprzeczności z oświadczeniami wyrażonymi na etapie postępowania administracyjnego. Tymczasem Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów rozpoznając odwołanie od decyzji regulatora rynku bierze pod uwagę stan prawny i faktyczny jaki istniał w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Zatem przepis art. 316 k.p.c., który nakazuje brać pod uwag stan istniejący w chwili zamknięcia rozprawy nie znajduje tu wprost zastosowania. Zasada aktualności, o jakiej stanowi art. 316 k.p.c., ze względu na specyfikę postępowania wszczętego na skutek odwołania od decyzji administracyjnej, które inicjuje spór, sprowadza się do tego, że zasadniczo należy uwzględnić stan prawny i faktyczny istniejący na dzień wydania decyzji, bo o rozstrzygnięcie sporu o „takim stanie rzeczy” wnoszono w odwołaniu, które sprowadza się do tego, czy organ wydając decyzję prawidłowo działał proceduralnie i materialnie.

Kwestia ta była przedmiotem licznych orzeczeń Sądu Najwyższego, który wielokrotnie wskazywał, że cezurą dla oceny zasadności odwołania od decyzji administracyjnej jest właśnie data wydania decyzji (wyroki Sądu Najwyższego z 5 marca 2015 r., sygn. akt III SK 8/14, LEX nr 1666027; z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt III SK 6/14, LEX nr 2255325, z 10 grudnia 2014 r., sygn. akt III SK 35/14, LEX nr 1560208).

Powyższa konstatacja nie pozwala zatem na uwzględnienie nowych założeń biznesowych, przedstawionego przez powódkę w odwołaniu, które nie mogły być przedmiotem analizy organu w postępowaniu administracyjnym, bo powód inaczej wówczas określał zakres planowanej działalności.

Reasumując, po przeprowadzeniu analizy wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, Sąd uznał, że powód nie spełnił warunków określonych w art. 33 ust. 1 pkt 2 i 3 p.e., gdyż nie udowodnił, że dysponuje środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności oraz nie udokumentował możliwości ich pozyskania, jak również nie wykazał, że dysponuje możliwościami technicznymi gwarantującymi prawidłowe wykonywanie działalności.

Również w toku postępowania sądowego powódka nie udowodniła okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji.

Dodać należy, że postępowanie sądowe prowadzone wskutek odwołania od decyzji Prezesa URE ma charakter pierwszoinstancyjnego postępowania rozpoznawczego, które toczy się na zasadach postępowania kontradyktoryjnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 września 2005 r., III SZP 2/05, LEX nr 195802). Zgodnie z omawianą zasadą, to na stronach procesu ciąży obowiązek dowodzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 6 k.c.), a co za tym idzie – to strony są w pełni odpowiedzialne za wynik tego postępowania. Ponadto, zgodnie z przepisem art. 232 k.p.c. strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Gromadzenie materiału procesowego w toku postępowania sądowego należy zatem do stron procesu. Jest to ciężar procesowy, realizowany przez stronę w jej własnym interesie. Jeżeli strona pozostanie bierna, to musi się liczyć w ujemnymi konsekwencjami, np. oddaleniem powództwa. Jest to zatem obowiązek strony, ale wobec samej siebie (por. H. Dolecki [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I., Artykuły 1-366, wyd. II, red. T. Wiśniewski, Warszawa 2013, art. 232).

W związku z powyższym, zgodnie z ogólnymi regułami postępowania kontradyktoryjnego (art. 6 k.c. i 232 k.p.c.) to na powodzie spoczywał w niniejszym postępowaniu sądowym ciężar udowodnienia okoliczności podważających zasadność wydania zaskarżonej decyzji.

Zdaniem Sądu, powód powyższemu obowiązkowi nie sprostał. W szczególności nie przedstawił stosownych dowodów na etapie postępowania sądowego a jedynie prowadził polemikę z oceną dowodów zaprezentowaną przez organ.

Co więcej, na niekorzyść wnioskodawcy przemawia dodatkowo brak reakcji na pismo organu z 26 lutego 2024 r. (k. 96 akt administracyjnych), które obok zawiadomienia o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie, zawierało też informację, że przedsiębiorcy nie udało się wykazać przesłanek, o których mowa w art. 33 ust. 1 pkt 2 i 3 p.e.

Od przedsiębiorcy, jako profesjonalisty, przez wzgląd na charakter prowadzonej i planowanej działalności, oczekuje się wiedzy o środkach gwarantujących posiadanie możliwości tak finansowych, jak i technicznych niezbędnych dla prowadzenia danego typu działalności koncesjonowanej. Jak już wcześniej wspomniano, to na powodzie ciąży, zgodnie z art. 6 k.c. ciężar wykazania ww. przesłanek.

W tych okolicznościach Prezes URE słusznie zastosował art. 35 ust. 3 p.e., zgodnie z którym Prezes URE odmawia udzielenia koncesji, gdy wnioskodawca nie spełnia wymaganych przepisami warunków.

Biorąc powyższe względy pod uwagę Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione przez powódkę odwołanie na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na nieuwzględnienie odwołania, powoda należało uznać za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, na które obejmowało jedynie wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 720 zł, ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. 2018, poz. 265 ze zm.).

Sędzia SO Małgorzata Perdion- Kalicka