descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt XVII AmE 124/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 16 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów

w składzie:

Przewodniczący –

Sędzia SO Małgorzata Perdion-Kalicka

Protokolant –

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka

Uzasadnienie

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z 29 grudnia 2023 r., znak: (...), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 56 ust. 2, ust. 3 pkt 1 i ust. 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r., poz. 1385 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia przedsiębiorstwu energetycznemu działającemu pod firmą: (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w B., ul. (...), posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), kary pieniężnej w związku ze stosowaniem cen i taryf bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne, orzekł:

1) że (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w B., ul. (...), posiadająca numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), stosowała ceny i taryfy bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne,

2) za działanie opisane w pkt 1 wymierzam (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w B., ul. (...), posiadającej numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), karę pieniężną w wysokości 20.000,00 zł (słownie: dwadzieścia tysięcy złotych).

(decyzja Prezesa URE z dnia 29.12..2023 r. k. 6-11v akt sąd.)

Od powyższej decyzji odwołanie złożył (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w B. zaskarżając ją w całości.

Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:

1. następujących przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy tj.:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a) poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz nieuwzględnienie wszystkich okoliczności sprawy, tj.:

- pominięcie wniosków złożonych przez (...) S.A. do Urzędu Regulacji Energetyki w sprawie zatwierdzenia zmiany taryfy dla energii elektrycznej oraz zatwierdzenie nowej taryfy, długiego okresu rozpoznawania wniosków złożonych przez Powoda do URE

- faktu, iż w od 25 stycznia 2023r.. nastąpił proces restrukturyzacji w (...) S.A., co miało wpływ na wewnętrzne problemy organizacyjne, problemy finansowe, Zarządca musiał podjąć należyte działania aby Spółka mogła uniknąć upadłości ale również aby przywrócić odpowiednią kondycję ekonomiczną. Proces restrukturyzacji spowodował wewnętrzne zamieszanie organizacyjne w Spółce co wpłynęło na utrudnioną komunikację z zewnętrznymi podmiotami.

2. następujących przepisów prawa materialnego:

a) 56 ust. 6a ustawy Prawo Energetyczne, w zw. z art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a - poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy istniały podstawy do odstąpienia lub nałożenia kary, skoro waga naruszenia prawa jest znikoma.

W konsekwencji powyższego Odwołujący wniósł o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 29 grudnia 2023r., (...) (DKN (...)) poprzez stwierdzenie przez Sąd wystąpienia okoliczności pozytywnych wskazanych w art. 189f k.p.a i odstąpienia od wymierzenia Powodowi kary;

2) zasądzenia od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ewentualnie, wniósł o:

1) zmianę zaskarżonej decyzji z dnia 29 grudnia 2023r., (...) ((...)) poprzez wymierzenie Powodowi mniejszej kary pieniężnej.

2) zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Ponadto Odwołujący wniósł o:

1) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z:

a) pismo Powoda z dnia 19 grudnia 2022r.

na fakt: wniosek powoda o proporcjonalne podniesienie wszystkich obowiązujących stawek o +50% na okres kolejnych 12 miesięcy

b) wydruk z książki nadawczej wraz z potwierdzeniem odbioru

na fakt: potwierdzenia wysłania pisma z dnia 19 grudnia 2022r. wraz z potwierdzeniem odebrania go przez Pozwanego

c) wezwanie Pozwanego z dnia 15 stycznia 2023r.

na fakt: wezwania Powoda do wskazania przez Powoda wniosku, z jakim zwraca się do Prezesa URE poprzez doprecyzowanie pisma z dnia 4 stycznia 2023r.

d) pisma Powoda z dnia 2 lutego 2023r.

na fakt: Potwierdzenia przesłania przez Powoda wniosku o zatwierdzenie zmiany taryfy dla energii elektrycznej wraz z potwierdzeniem odbioru pisma przez Pozwanego

e) pismo Powoda z dnia 1 marca 2023r.

na fakt: Potwierdzenia przesłania odpowiedzi na wezwanie Pozwanego z dnia 8 lutego 2023r. wraz z wyjaśnieniami i materiałami

f) pismo Powoda z dnia 3 kwietnia 2023r. wraz z nową taryfą

na fakt: Przedłożenia przez Zarządcę wniosku o zatwierdzenie nowej taryfy dla energii elektrycznej wraz z nową taryfą

g) pismo Powoda z dnia 31 stycznia 2023r.wraz z załącznikiem

na fakt: Przedłożenia przez Powoda wniosku o zatwierdzenie zmiany taryfy dla energii elektrycznej wraz z uzasadnieniem

h) pismo Powoda z dnia 6 lipca 2023r.

na fakt: Przedłożenia przez Powoda wniosku o zatwierdzenie taryfy dla dystrybucji energii elektrycznej na okres kolejnych 12 miesięcy

i) pismo Powoda z dnia 5 września 2023r.

na fakt: przesłania przez Powoda odpowiedzi na wezwanie nr (...) z dnia 31 lipca 2023r., potwierdzenia przesłania wyjaśnień i materiałów

j) decyzja Pozwanego z dnia 17 maja 2023r.

na fakt: zatwierdzenia przez Pozwanego zmiany taryfy dla energii elektrycznej w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, długiego czasu rozpatrywania pisma Powoda z dnia 19 grudnia 2022r.

k) zawiadomienie URE z dnia 19 października

na fakt: powiadomienia Powoda o zebraniu materiału dowodowego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej dla Powoda

1) pismo URE z dnia 6 grudnia 2023r.

na fakt: zatwierdzenia przez Prezesa URE nowej taryfy dla energii elektrycznej

2) dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka:

- J. B., na fakt okoliczności składania wniosków przez Powoda o zmianę taryfy i zatwierdzenie nowej taryfy, potwierdzenia procesu restrukturyzacji

3) rozpoznanie sprawy na rozprawie, w tym również pod nieobecność Powoda;

4) na podstawie art. 479 52k.p.c - o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

(odwołanie powoda z dnia 18.01.2024 r. k. 13-57v akt sąd.)

W odpowiedzi na odwołanie Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1. oddalenie odwołania,

2. pominięcie dowodów przedstawionych przez powoda - jako nieprzydatnych dla rozstrzygnięcia sprawy,

3. na wypadek wyznaczenia posiedzenia przygotowawczego, zwolnienie na podst. art. 205 s § 3 k.p.c pozwanego (Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki) od obowiązku stawienia się na posiedzenie przygotowawcze, gdyż z okoliczności sprawy wynika, że udział pełnomocnika pozwanego będzie wystarczający,

4. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź Prezesa URE na odwołanie z dnia 04.09.2024 r. k. 73-74v akt sąd.)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Przedsiębiorstwo energetyczne działające pod firmą: (...) S.A. w restrukturyzacji z siedzibą w B., ul. (...), posiada m.in. koncesję na dystrybucję energii elektrycznej udzieloną decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr (...) z dnia 4 kwietnia 2016 r.

(dowód: formularz opłaty koncesyjnej za 2021 r. k. 6 akt adm., okoliczność bezsporna)

Decyzją z dnia 5 maja 2022 r., znak: (...), ogłoszoną w „Biuletynie Branżowym Urzędu Regulacji Energetyki – (...) elektryczna” Nr (...)((...)) z dnia 5 maja 2022 r., Prezes URE zatwierdził ustaloną przez Koncesjonariusza taryfę (XI) dla energii elektrycznej, na okres 12 miesięcy od dnia wprowadzenia jej przez Koncesjonariusza do stosowania. Wg oświadczenia Koncesjonariusza taryfa została wprowadzona do stosowania z odbiorcami w dniu 1 czerwca 2022 r. (okoliczność bezsporna)

Pismem, które wpłynęło do (...) Oddziału Terenowego Urzędu Regulacji Energetyki z siedzibą w U. dniu 11 kwietnia 2023 r. Koncesjonariusz wystąpił do Prezesa URE z wnioskiem o zatwierdzenie zmiany XI taryfy dla energii elektrycznej. Z uwagi na fakt, że do pisma dołączona została „ Taryfa dla usług dystrybucji energii elektrycznej (...) S.A. w restrukturyzacji” Prezes URE wezwał Koncesjonariusza do sprecyzowania wniosku. W związku z nieusunięciem braków, w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, wniosek Koncesjonariusza został pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2 k.p.a. (okoliczność bezsporna)

W związku z powyższym 12 miesięczny okres obowiązywania XI taryfy dla energii elektrycznej, zatwierdzonej 5.05.2022r, upłynął w dniu 31 maja 2023r.

Wniosek o zatwierdzenie kolejnej – XII - taryfy Koncesjonariusz złożył w dniu 10 lipca 2023 r. (dowód: wniosek o zatwierdzenie taryfy dla dystrybucji energii elektrycznej z 10.07.2023 r. k. 4 i nast. akt adm.)

Taryfa została zatwierdzona decyzją Prezesa URE z dnia 6 grudnia 2023 r., znak: (...) Decyzja powyższa została ogłoszona w „Biuletynie Branżowym Urzędu Regulacji Energetyki – Energia elektryczna” Nr (...) ((...)) z dnia 6 grudnia 2023 r. i zgodnie z informacją przekazaną przez Koncesjonariusza została wprowadzona do rozliczeń z odbiorcami w dniu 1 stycznia 2024 r.

W okresie od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023r powód świadczył usługi dystrybucji i pobierał za nie opłaty według cen i stawek, które nie były zatwierdzone w taryfie. Koncesjonariusz stosował ceny i taryfy bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia do zatwierdzenia Prezesowi URE. (okoliczność bezsporna)

Powód w 2022 roku osiągnął z działalności gospodarczej ogółem przychody netto ze sprzedaży w wysokości (...) zł oraz przychody z działalności koncesjonowanej w zakresie dystrybucji energii elektrycznej w wysokości (...) zł dodatkowo w roku 2022 r spółka osiągnęła zysk netto z działalności gospodarczej ogółem w kwocie ponad (...) milionów oraz stratę netto z działalności koncesjonowanej w zakresie dystrybucji energii elektrycznej wysokości 293227,11 zł (sprawozdanie finansowe, k.28, informacja dodatkowa do sprawozdania finansowego za rok obrotowy 2022, k.20 formularz w sprawie opłaty koncesyjnej za 2022 rok, k. 6)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody z dokumentów, które nie były kwestionowane przez żadną ze stron, a Sąd także nie znalazł podstaw by odmówić im wiarygodności.

Sąd pominął wniosek dowodowy powoda przesłuchanie świadka J. B. na fakt składania przez powoda wniosków o zmianę taryfy i zatwierdzenie nowej taryfy a także na potwierdzenie procesu restrukturyzacji gdyż okoliczności te nie były sporne bądź nie były istotne. W szczególności organ nie kwestionował faktu składania wniosków przez powoda o zmianę taryfy i zatwierdzenie taryfy. podobnie jak nie kwestionował faktu restrukturyzacji.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje

Zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a podniesione przez powoda w odwołaniu zarzuty nie mogą skutkować zmianą decyzji.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 p.e. przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje ustalają taryfy dla paliw gazowych i energii, które podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE, oraz proponują okres ich obowiązywania. Przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje przedkładają Prezesowi URE taryfy oraz ich zmiany z własnej inicjatywy nie później niż w terminie dwóch miesięcy przed upływem okresu obowiązywania taryfy poprzedniej lub na żądanie Prezesa URE.

Prezes URE zatwierdza taryfę, bądź odmawia jej zatwierdzenia w przypadku stwierdzenia niezgodności taryfy z zasadami i przepisami, o których mowa w art. 44-46 p.e. (art. 47 ust. 2 p.e.)

W przypadku upływu okresu, na jaki została ustalona taryfa, do dnia wejścia w życie nowej taryfy stosuje się taryfę dotychczasową, jeżeli:

1) decyzja Prezesa URE nie została wydana albo

2) toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Prezesa URE.

Jednak taryfy dotychczasowej, o której mowa wyżej, nie stosuje się, jeżeli decyzja Prezesa URE odmawiająca zatwierdzenia taryfy jest uzasadniona koniecznością obniżenia cen i stawek opłat poniżej cen i stawek opłat zawartych w dotychczasowej taryfie i wynika z udokumentowanych i opisanych zmian warunków wykonywania przez przedsiębiorstwo energetyczne działalności gospodarczej (art. 47 ust 2d).

Natomiast ten, kto stosuje ceny i taryfy, nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47 p.e. podlega karze pieniężnej (art. 56 ust 1 pkt 5 p.e.)

Dokonując subsumpcji ustalonego stanu faktycznego do obowiązujących regulacji, Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie niniejszej została spełniona przesłanka do nałożenia na powoda administracyjnej kary pieniężnej. Do takiej konkluzji doprowadziła Sąd wykładnia art. 56 ust 1 pkt 5 p.e., który przewiduje karę, dla tych podmiotów, które stosują ceny i taryfy nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia. Zdaniem Sądu powodowi można bezsprzecznie taki zarzut przypisać.

Bezspornym jest, że (...) posiada koncesję na dystrybucję energii elektrycznej. Powód był zatem zobowiązany do przedkładania taryf do zatwierdzenia w zakresie wynikającym z udzielonej koncesji.

Powód nie przedstawił do zatwierdzenia Taryfy nr XII w terminie. Po upływie czasu obowiązywania Taryfy nr XI, tj. od 1 czerwca 2023 r. do momentu wprowadzenia do stosowania Taryfy nr XII, zatwierdzonej Decyzją Prezesa URE z dnia 5 grudnia 2023 r, powód prowadził rozliczenia z odbiorcami stosując ceny i stawki opłat bez przestrzegania obowiązku przedstawienia ich Prezesowi URE do zatwierdzenia. Należności z tytułu dystrybucji energii powinny być rozliczane w oparciu o taryfę zatwierdzoną przez Prezesa URE. Tym samym powód naruszył obowiązek wynikający z art. 47 ust. 1 p.e.

Wskazania wymaga w tym miejscu, że decyzja o zatwierdzeniu taryfy jest decyzją administracyjną „okresową ”, która wygasa z ostatnim dniem okresu, na jaki została zatwierdzona taryfa. Wraz z wygaśnięciem decyzji przestaje automatycznie obowiązywać taryfa nią zatwierdzona do stosowania (vide wyrok SN z dnia 5 czerwca 2007r., sygn. akt III SK 7/07), a dalsze stosowanie tej taryfy jest równoznaczne z naruszeniem art. 56 ust.1 pkt 5 p.e.

Jednocześnie w realiach niniejszej sprawy żadna z przesłanek wskazanych w art. 47 ust. 2c p.e., przedłużających z mocy prawa okres obowiązywania poprzedniej taryfy nie została spełniona. Przedłużenie następuje jedynie w sytuacjach gdy decyzja Prezesa URE nie została wydana (tj. nie zostało zakończone postępowanie administracyjne wszczęte w związku z wnioskiem o zatwierdzenie nowej taryfy) albo toczy się postępowanie odwoławcze od decyzji Prezesa URE, zaś w sprawie niniejszej powód przed upływem terminu obowiązywania koncesji XI nie przedłożył Prezesowi URE wniosku o zatwierdzenie koncesji XI na kolejny okres.

Wprawdzie powód skierował 11 kwietnia 2023 r. do Prezesa URE wniosek dotyczący taryfy, jednak dotyczył on zatwierdzenia zmiany XI taryfy dla dystrybucji energii elektrycznej. Z uwagi na wątpliwości organu, czego dotyczy wniosek czy zmiany dotychczasowej taryfy czy zatwierdzenia nowej taryfy na kolejny okres (gdyż do pisma dołączona została „Taryfy dla usług dystrybucji energii elektrycznej (...) w restrukturyzacji”) Prezes URE wezwał powoda do sprecyzowania wniosku. W związku z nieusunięciem braków, w wyznaczonym 7-dniowym terminie, wniosek powoda pismem z 12 czerwca 2023 r. został pozostawiony bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 2 k.p.a. W konsekwencji wniosek powoda z 11 kwietnia 2023r, o ile nawet dotyczył zatwierdzenia kolejnej XII taryfy, to jednak nie został skutecznie wniesiony (pismo nie wywołało skutków prawnych).

Okres obowiązywania XI taryfy dla energii elektrycznej upłynął zatem w dniu 31 maja 2023 r., wobec wygaśnięcia z tym dniem decyzji Prezesa URE z 5 maja 2022 r., znak: (...). W konsekwencji od 1 czerwca 2023 r. powód stosował ceny i taryfy bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia do zatwierdzenia Prezesowi URE. Natomiast wniosek o zatwierdzenie kolejnej - XII - taryfy powód złożył dopiero 10 lipca 2023r. , zaś nowa Taryfa została zatwierdzona decyzją Prezesa URE z 6 grudnia 2023 r., znak: (...) i została wprowadzona do rozliczeń z odbiorcami od 1 stycznia 2024r.

Konsekwencją naruszenia obowiązków określonych w art. 47 ust. 1 p.e.. jest sankcja przewidziana w art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e. W myśl tego przepisu karze pieniężnej podlega ten, kto stosuje ceny i taryfy, nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia (art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e.).

W tym stanie rzeczy prawidłowe było ustalenie przez organ regulacyjny podstaw tak prawnych jak i faktycznych do nałożenia na powoda kary pieniężnej, o której mowa w art. 56 ust 1 pkt 5 p.e.

Stosownie do treści art. 56 ust. 3 p.e. wysokość kary nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym. Natomiast zgodnie z dyrektywą wymiaru kary zawartą w art. 56 p.e. ust 6 Prezes URE ustalając wysokość kary pieniężnej, uwzględnia stopień szkodliwości czynu, stopień zawinienia oraz dotychczasowe zachowanie podmiotu i jego możliwości finansowe. Z kolei art 56 ust. 6a p.e. daje Prezesowi URE możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

W odwołaniu od decyzji powód z powołaniem się właśnie na stopień szkodliwości czynu wskazywał na wadliwość decyzji w kwestii nałożonych kar.

Ustawa prawo energetyczne nie sprecyzowała w jaki sposób należy oceniać stopień szkodliwości czynu, jednak uczyniło to orzecznictwo sądowe. I tak Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2014 r., w sprawie III SK 47/13 uznał, że przy ocenie szkodliwości zasadne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji tego stopnia wypracowanego w prawie karnym, skoro prawodawca posłużył się w art. 56 ust. 6a prawa energetycznego instytucją prawa karnego, z uwagi na represyjny charakter kar pieniężnych przewidzianych w art. 56 prawa energetycznego.

Konieczne jest więc odwołanie się do art. 115 § 2 kodeksu karnego, który zawiera zamknięty katalog kryteriów oceny stopnia szkodliwości społecznej czynu i który nakazuje przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu brać pod uwagę:

1) rodzaj i charakter naruszonego dobra,

2) rozmiary wyrządzonej szkody,

3) sposób i okoliczności popełnienia czynu,

4) wagę naruszonych obowiązków,

5) postać zamiaru,

6) motywację sprawcy,

7) rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia.

Jak ocenił Sąd Najwyższy w powołanym wyżej orzeczeniu „ o stopniu społecznej szkodliwości mają decydować wyłącznie okoliczności związane z czynem (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10), przy czym podstawowe znaczenie dla określenia stopnia szkodliwości czynu mają rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem, rozmiar wyrządzonej i grożącej szkody oraz zamiar i motywacja sprawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 11 kwietnia 2011 r., IV KK 382/10). […] Nie uwzględnia się więc okoliczności, które pojawiły się po popełnieniu czynu, ponieważ nie mieszczą się one w regulacji art. 115 § 2 KK.”

Analizując zasadnicze kryterium oceny stopnia szkodliwości czynu powoda, jakim jest rodzaj naruszonego dobra należy stwierdzić, że dobrem tym jest w istocie dobrostan odbiorców energii elektrycznej. Obowiązek przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej służy bowiem realizacji celu, jakim jest równoważenie interesów odbiorców i przedsiębiorstw energetycznych. Nie wypełniając ww. obowiązku powód pozbawił odbiorców możliwości ustalenia zrównoważonego poziomu cen dystrybucji energii przez Prezesa URE. Organ, który jest powołany do zatwierdzani taryf nie miał więc możliwości sprawnego wykonywania ustawowego obowiązku kontrolowania stosowanych taryf dla dystrybucji energii.

Oceniając subiektywny element zachowania powoda jakim jest zawinienie, to także jednoznacznie należy stwierdzić, że na powodzie, jako profesjonaliście ciążył obowiązek dochowania należytych aktów staranności. Ponadto biorąc pod uwagę okoliczności naruszenia przez powoda obowiązku, a także postać zamiaru oraz motywację sprawcy istotne jest, że obowiązek przedkładania taryf do zatwierdzenia jest jednym z podstawowych obowiązków przedsiębiorstw energetycznych dokonujących dystrybucji energii.

Przedsiębiorca prowadzący koncesjonowaną działalność gospodarczą powinien mieć świadomość obowiązku przedstawienia do zatwierdzenia taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej. Fakt pozostawania powoda w restrukturyzacji nie mógł zmienić tej oceny, gdyż raz, że zarząd przymusowy powierzany jest profesjonalnemu podmiotowi, a nadto otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego nastąpiło 25 stycznia 2023 r., a więc niemal pół roku przed wygaśnięciem taryfy (...), a zatem zarządca mógł podjąć skuteczne działania w tym zakresie. Zatem błędne przeświadczenie zarządcy, że „ pismo o nową taryfę złożył prawidłowo 3 kwietnia 2023 r. nie mogło skutkować uznaniem braku odpowiedzialności po stronie spółki .

W tym miejscu należy dodatkowo podkreślić, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa, aprobowanym przez Sąd orzekający w niniejszym składzie, odpowiedzialność administracyjna ponoszona także na podstawie wskazanego powyżej przepisu art. 56 ust 1 pkt 5 pe ma charakter obiektywny i wynika z samego faktu naruszenia określonym norm prawnych – w tym przypadku norm prawa energetycznego (vide, Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroków z 4.11.2010 r,. sygn. akt III SK 21/10. LEX, nr (...) oraz 1.06.2010 r., sygn. akt III SK 5/10. LEX nr (...)).

Z tego też względu, odpowiedzialność ta istnieje w oderwaniu od winy, tj. dla ustalenia odpowiedzialności nie jest konieczne wykazanie zawinionego zachowania przedsiębiorcy, lecz wystarcza stwierdzenie faktu zaistnienia określonego naruszenia prawa tzn. bezprawności. Zatem przepis art. 56 ust.1 pkt. 5 p.e. stanowi samodzielną podstawę do wymierzenia przedsiębiorcy kary pieniężnej za stosowanie cen i taryf bez ich zatwierdzenia. Stopień zawinienia podmiotu, który naruszył przepisy ustawy, można uwzględniać jedynie przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej (art. 56 ust. 6 p.e.). Wina nie jest więc przesłanką decydującą o samej zasadzie odpowiedzialności.

Powyższe okoliczności świadczą zdaniem Sądu, iż powód dopuścił się czynu o wysokiej społecznej szkodliwości. Nie istniała zatem podstawa do odstąpienia od wymierzenia przedsiębiorcy kary.

Jednocześnie powoływany przez powoda przepis art. 189f § 1 k.p.a., nie mógł mieć zastosowania w sprawie niniejszej, w szczególności nie mógł stanowić podstawy ewentualnego odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej, gdyż regulację tej treści przewiduje art. 56 ust. 6a p.e., zaś przepis 189a k.p.a. wyznacza pierwszeństwo stosowania regulacji przepisów odrębnych dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych, m.in. w przypadku uregulowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary w przepisach odrębnych (wyłącza stosowanie przepisów Działu IVA k.p.a. w tym także art. 189f k.p.a.- art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a.)

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że okoliczności dotyczące: stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu powoda, jego dotychczasowego zachowania i możliwości finansowych - w pełni uzasadniają nałożenie kary pieniężnej w wysokości ustalonej przez organ, tj. 20.000 zł. Niewątpliwie kara w tej wysokości uwzględnia zarówno okoliczności jak i rozmiar stwierdzonego naruszenia i spełniać będzie wobec przedsiębiorcy swoją funkcję prewencyjną i represyjną.

Zdaniem Sądu Prezes URE prawidłowo ocenił stopień szkodliwości czynu jako znaczny. Należy bowiem zaznaczyć, że w wyniku niedopełnienia przez powoda obowiązku jego odbiorcy od 1 czerwca 2023 r. do 31 grudnia 2023 r. a więc przez 7 miesięcy byli rozliczani według niezatwierdzonych, a tym samym nieuzasadnionych stawek opłat za dystrybucję energii elektrycznej. Takie działanie koncesjonariusza może wpływać na sprawność regulacji, rozumianej jako stosowanie określonych ustawą środków prawnych, służących do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, prawidłowej gospodarki paliwami i energią oraz ochrony interesów odbiorców.

Ponadto Prezes URE ustalając wysokość kary prawidłowo zdaniem Sadu uwzględnił jako okoliczność wpływająca na podwyższenie kary fakt, że przedsiębiorca był już wcześniej karany za stosowanie cen i taryf bez zatwierdzenia, ale także za inne naruszenia prawa energetycznego.

Jednocześnie wysokość nałożonej decyzją kary pieniężnej bez wątpienia mieści się w granicach możliwościach finansowych powoda, a wymierzona kara pieniężna wynosi tylko(...)% przychodu powoda z działalności koncesjonowanej za rok 2022, który wyniósł (...) zł, a więc kara nie przekracza 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, jak tego wymaga przepis art. 56 ust. 3 p.e.

Zważywszy dodatkowo, że powód w 2022r z całej działalności gospodarczej osiągnął zysk w wysokości ponad (...) zł, to nałożona kara w wysokości 20 000 zł jest w istocie symboliczna, a uiszczenie nałożonej kary nie spowodowuje zachwiania płynności finansowej spółki.

Zdaniem Sądu w sprawie nie było podstaw do obniżenia wymierzonej kary, gdyż niższa kara nie spełniłaby swojej roli, nie stanowiąc odczuwalnej dolegliwości dla ukaranego podmiotu, a kara nie spełniałaby swojej funkcji represyjnej i prewencyjnej.

Wymierzona przedsiębiorcy kara stanowić będzie dla niego wyraźne ostrzeżenie na przyszłość przed powtarzaniem podobnych, nagannych zachowań oraz zmotywują go do przestrzegania reguł prawnych wynikających z prowadzenia koncesjonowanej działalności gospodarczej, a przy tym stanowić będzie pewną dolegliwość, nie niosąc ze sobą jednocześnie ryzyka wyeliminowania przedsiębiorcy z obrotu gospodarczego. Zdaniem Sądu to właśnie nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej skutkuje prewencyjnie na przedsiębiorcę.

Jeśli chodzi o zarzuty odwołania, wskazujące na naruszenie przepisów prawa procesowego, Sąd orzekający w niniejszym składzie podziela utrwalony w judykaturze pogląd o nieskuteczności powoływania się na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postępowaniu przed SOKiK, poza pewnymi wyjątkami. W szczególności, tego typu zarzuty zasadniczo nie mogą stanowić samoistnej podstawy zmiany lub uchylenia decyzji. Wynika to z faktu, że wniesienie do sądu powszechnego odwołania od decyzji administracyjnej wszczyna dopiero cywilne, pierwszoinstancyjne postępowanie sądowe, w którym sąd dokonuje własnych ustaleń, rozważając całokształt materiału dowodowego (takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 1991r., sygn. akt III CRN 120/91; postanowieniu z dnia 11 sierpnia 1999r. sygn. akt I CKN 351/99; wyroku z dnia 19 stycznia 2001r. sygn. akt I CKN 1036/98). Podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 20 grudnia 2006r. stwierdził, iż zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania administracyjnego nie mogą być podnoszone przed SOKiK, który jako sąd powszechny rozpatruje sprawę od nowa, co skutkuje brakiem możliwości uchylenia decyzji zaskarżonej do tego sądu z uwagi na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (sygn. akt VI ACa 620/06).

W sprawie niniejszej zdaniem Sądu postępowanie administracyjne toczące się przed Prezesem URE nie było dotknięte taką wadą, która uzasadniałaby uchylenie decyzji.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 479 53 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie powoda wobec braku podstaw do jego uwzględnienia.

O kosztach postępowania rozstrzygnięto zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 kpc zasadą odpowiedzialnością za wynik procesu przyjmując, że kosztami należnymi – wygrywającemu sprawę – Prezesowi URE było jedynie wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalone na podstawie § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO Małgorzata Perdion-Kalicka