descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt XII C 245/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 23 kwietnia 2014 roku

Sąd Okręgowy w Gliwicach XII Wydział Cywilny

w składzie następującym:

SSR del. Piotr Suchecki

Magdalena Kostur

Uzasadnienie

M. B. wystąpiła przeciwko (...) Bank Spółce Akcyjnej w W. z powództwem o pozbawienie wykonalności w całości tytułu wykonawczego w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego nr (...) z klauzulą wykonalności nadaną w dniu (...) roku przez Sąd Rejonowy w Gliwicach. Nie kwestionując podstawy i wysokości zobowiązania powódka podniosła zarzut przedawnienia roszczenia twierdząc, iż ostatnią ratę kredytu spłaciła 4 października 2007 roku, a później kredyt spłacał już tylko poręczyciel, a zatem w oparciu o art. 117 kodeksu cywilnego za początek biegu terminu przedawnienia wobec niej należy uznać dzień spłaty ostatniej raty przez nią samą.

(...) Bank Spółka Akcyjna w W. domagała się oddalenia powództwa w całości i zasądzenia na jej rzecz od powódki kosztów procesu według norm przepisanych, w tym kwoty 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Podniosła, że roszczenie powódki nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem podnoszony przez nią zarzut przedawnienia roszczenia jest niezasadny.

Stan faktyczny

W dniu 6 października 2006 roku (...) Bank Spółka Akcyjna w K. zawarły umowę kredytu nr (...)

W ramach tej umowy Bank zobowiązał się do:

- udzielenia M. B. kredytu złotowego indeksowanego kursem CHF stanowiącego równowartość w złotych polskich kwoty 31582,44 CHF na okres od 6 października 2006 roku do 16 października 2013 roku. kredyt przeznaczono na zakup pojazdu marki C. (...) za kwotę 61.200,01 zł, pokrycie prowizji bankowej w kwocie 3.810,42 zł, koszt ubezpieczenia pojazdu w kwocie 6.198 zł oraz sfinansowanie innych wydatków powódki w kwocie 5.000 zł. Zabezpieczeniem prawnym zawartej umowy ustalono przewłaszczenie pojazdu oraz poręczenie przez M. K..

Strony umowy ustaliły również, że Bank może wypowiedzieć zawartą umowę jeżeli kredytobiorca nie zapłaci w terminach umownych pełnych rat kredytu za co najmniej dwa okresy płatności. Bank mógł wypowiedzieć umowę kredytu między innymi po uprzednim wezwaniu kredytobiorcy do zapłaty zaległych rat lub ich części w terminie 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. W przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązań wynikających z zawartej umowy M. B. zobowiązała się do poniesienia kosztów procesu (w tym kosztów sądowych i kosztów zastępstwa procesowego), kosztów postępowania egzekucyjnego (w tym opłaty egzekucyjnej i kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym oraz innych kosztów poniesionych i udokumentowanych przez Bank związanych z realizacją praw wynikających z ustanowionych zabezpieczeń kredytu.

Łącznie z umową kredytową w tym samym dniu Bank zawarł umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie oraz umowę poręczenia z M. K., na mocy której zobowiązał się on do spłaty kredytu niezwłocznie po zawiadomieniu go przez Bank o opóźnieniu lub zwłoce w spłacie kredytu przez kredytobiorcę oraz wyraził zgodę na to, aby w przypadku niedotrzymania terminu zapłaty Bank zaspokoił się z jego majątku. M. B. złożyła również oświadczenie o dobrowolnym poddaniu się egzekucji.

M. B. osobiście spłacała raty kredytu do 4 września 2007 roku. Następnie spłatę kredytu kontynuował poręczyciel M. K.. Poręczyciel spłacał kredyt od 4 października 2007 roku do 20 lipca 2011 roku.

W związku z powstaniem zaległości w spłacie kredytu pozwana wypowiedziała powódce umowę kredytu pismem z 20 lipca 2011 roku z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia. W wypowiedzeniu wskazano obowiązek terminowej spłaty bieżącej raty kredytu, której termin przypadał w okresie wypowiedzenia. W okresie wypowiedzenia powódka nie dokonała żadnej wpłaty. Na dzień sporządzenia wypowiedzenia umowy wysokość zaległych należności obejmowała 1.734,82 CHF tytułem należności kapitałowej, 171,75 CHF tytułem naliczonych odsetek umownych i 28,47 CHF tytułem odsetek za opóźnienie w spłatach naliczonych od dnia 19 lipca 2011 roku. Od momentu wypowiedzenia umowy, na poczet zadłużenia dokonano jednej wpłaty w kwocie 176,35 zł. w dniu 8 listopada 2013 roku.

Pozwana skierowała wniosek o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu wystawionemu przeciwko powódce do Sądu Rejonowego w Gliwicach. Postanowieniem z (...) roku w sprawie o sygn. akt (...) Sąd nadał bankowemu tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności. Pozwana skierowała w dniu 26 kwietnia 2013 roku do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w Zabrzu M. G. wniosek o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne toczy się pod sygnaturą (...).

Na dzień 17 lutego 2014 roku zadłużenie powódki względem pozwanej wynosiło 125 391,35 zł.

Z dniem 4 stycznia 2010 roku nastąpiło przejęcie (...) Banku Spółki Akcyjnej w K. przez (...) Bank Spółkę Akcyjną i utworzono (...) Bank Spółkę Akcyjną w W., która weszła we wszystkie prawa i obowiązki (...) Banku Spółki Akcyjnej w K.. W dniu 1 czerwca 2012 roku (...) Bank Spółka Akcyjna w W. została przejęta przez (...) Bank Spółkę Akcyjną w W.. W wyniku przejęcia (...) Bank Spółka Akcyjna w W. przyjęła nazwę (...) Bank Spółka Akcyjna.

/okoliczności niesporne, a wynikające z

- umowa kredytu nr (...) k. 4 – 7 wraz z harmonogramem spłat k. 9-11

- umowa poręczenia z dnia 6 października 2006 roku k. 109-111,

- umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie k. 112-114;

- oświadczenie o poddaniu się egzekucji k. 14;

- wniosek powódki z 19 marca 2009 roku k. 117 i z dnia 5 stycznia 2010 roku k. 118

- oświadczenie powódki z dnia 4 września 2007 roku k. 15;

- oświadczenie o wypowiedzeniu umowy k. 115,116 i k. 16;

- rozliczenie spłaty kredytu k. 107-108;

- akta postępowania egzekucyjnego Komornika Sądowego przy SR w Zabrzu sygn. (...) (tytuł wykonawczy, wniosek o wszczęcie egzekucji)/

Ustaleń w zakresie stanu faktycznego przyjętego za podstawę przeprowadzonych rozważań sąd dokonał kierując się dyrektywami wynikającymi z art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 229 i 230 k.p.c. Okoliczności wynikające ze wskazywanych przez strony dokumentów w zakresie odnoszącym się do ich treści miały pomiędzy stronami charakter niesporny, zatem nie wymagały formalnego przeprowadzania postępowania dowodowego.

Sąd zważył, co następuje

Rozważania należy zacząć od konstatacji, iż okoliczności faktyczne sprawy są pomiędzy stronami niesporne. Powódka twierdziła, co pozwana przyznała, że osobiście spłacała kredyt do 4 września 2007 r., a później spłacanie rat kontynuował poręczyciel – do dnia 20 lipca 2011 r. Poza sporem była zarówno podstawa, jak i wysokość wierzytelności wynikającej z umowy kredytu. Strony różniły się wyłącznie w zakresie prawnej oceny tego, czy w niespornych okolicznościach faktycznych doszło do przedawnienia roszczenia Banku wobec powódki. Wynikało to z odmiennego poglądu na kwestię wymagalności, a tym samym początku biegu terminu przedawnienia względem powódki. Powódka uważała, że termin ten należy liczyć od dnia dokonania przez nią ostatniej płatności raty kredytu, natomiast pozwana twierdziła, że z istoty poręczenia wynika, iż spłacanie kolejnych rat przez poręczyciela zwalniało powódkę z długu w tym zakresie, a zatem nie można mówić o istnieniu stanu wymagalności i rozpoczęciu biegu przedawnienia.

Powódka powoływała się na przedawnienie, do którego miało w jej ocenie dojść przed powstaniem tytułu wykonawczego, a zatem jej roszczenie ocenić należy przez pryzmat art. 840 § 1 k.p.c., zgodnie z którym dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia jeżeli przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności, a w szczególności gdy kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem egzekucyjnym niebędącym orzeczeniem sądu.

Ocena zasadności roszczenia powódki sprowadzała się do ustalenia, czy nastąpiło przedawnienie roszczeń pozwanej w stosunku do powódki, albowiem powódka nie kwestionowała zasadności wypowiedzenia umowy kredytowej ani istnienia roszczenia. Powódka twierdziła iż bieg terminu przedawnienia rozpoczął się od dnia, w którym zaprzestała spłaty kredytu tj.4 września 2007 roku. Przyznała również, że spłatę kredytu przejął wówczas poręczyciel M. K., który jako odpowiadający solidarnie z nią, spłacał kredyt od 4 października 2007 roku do 20 lipca 2011 roku. Po tym pozwana wypowiedziała zawartą umowę.

Wskazać należy, że termin przedawnienia dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata (art. 118 k.c.). Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Bieg przedawnienia roszczeń o zaniechanie rozpoczyna się od dnia, w którym ten, przeciwko komu roszczenie przysługuje, nie zastosował się do treści roszczenia (art. 120 k.c.).

Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma art. 881 k.c., zgodnie z którym w braku odmiennego zastrzeżenia poręczyciel jest odpowiedzialny jako współdłużnik solidarny.

Zasada solidarnej odpowiedzialności poręczyciela i dłużnika głównego znajduje zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, w których strony umowy poręczenia kwestie odpowiedzialności poręczyciela pominą milczeniem. Równorzędna odpowiedzialność obu podmiotów znacząco uprzywilejowuje wierzyciela kosztem poręczyciela. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w drodze porozumienia strony przyjęły odmienne reguły odpowiedzialności poręczyciela, na przykład nadając pierwszorzędny charakter odpowiedzialności dłużnika głównego, przez co odpowiedzialności poręczyciela nadano by charakter subsydiarny. W umowie można uzależnić odpowiedzialność poręczyciela od próby wcześniejszego dochodzenia należności od dłużnika głównego czy na podstawie innego zabezpieczenia (M. Bączyk, glosa do uchwały SN z 5 maja 1993 r., III CZP 54/93, Pr. Bank. 1994, nr 4, s. 79). W niniejszej sprawie nie wprowadzono jednak odstępstwa od tej zasady, a w §3 zawartej umowy poręczenia oświadczono wprost, że poręczyciel za zobowiązania kredytowe odpowiada solidarnie z kredytobiorcą (powódką). W tej sytuacji podkreślić należy, że odpowiedzialność poręczyciela jak dłużnika głównego polegała na tym, że wraz z nadejściem wymagalności długu wierzyciel mógł dochodzić spełnienia świadczenia, według swego wyboru, albo od dłużnika, albo od poręczyciela, łącznie albo od każdego z nich z osobna i ewentualne porozumienia pomiędzy dłużnikiem głównym, a poręczycielem, nie maiły wpływu na zakres odpowiedzialności. Spełnienie świadczenia przez poręczyciela zwalniało dłużnika głównego /powódkę/ z obowiązku świadczenia wobec wierzyciela, a zatem nie ma ona podstaw do twierdzenia, że z chwilą „przejęcia” spłaty rat przez poręczyciela miałoby dojść do wygaśnięcia jej zobowiązania, względnie do zaistnienia stanu wymagalności całości niespłaconych należności wynikających z umowy kredytu. Roszczenie względem powódki stało się wymagalne dopiero z chwilą zaprzestania terminowej płatności rat w 2011 roku i od tego momentu należy liczyć trzyletni bieg terminu przedawnienia. Pozwana w dniu 28 grudnia 2012 roku wystąpiła do Sądu Rejonowego z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu (która została nadana prawomocnym postanowieniem z (...) roku) i czynność ta, zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 k.c., przerwała bieg przedawnienia.

Reasumując powództwo powódki nie mogło zostać uwzględnione, skoro podniesiony przez nią zarzut przedawnienia roszczenia okazał się niezasadny.

Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu nastąpiło na podstawie art. 108 § 1 k.p.c i jest zgodne z zasadami dotyczącymi obowiązku zwrotu kosztów niezbędnych do celowego prowadzenia procesu oraz odpowiedzialności za jego wynik, statuowanymi w art. 98 § 1 i 2 k.p.c. Ponieważ powódka przegrała proces w całości, zatem zaistniały przesłanki do obciążenia jej obowiązkiem zwrotu na rzecz pozwanej poniesionych przez nią kosztów procesu. Koszty te w przypadku pozwanej Spółki obejmowały wyłącznie kwotę 17 zł., uiszczoną tytułem opłaty skarbowej od jednego ze złożonych w sprawie dokumentów pełnomocnictwa. Powódka nie może bowiem ponosić odpowiedzialności za organizację pracy i udział kilku pracowników w charakterze pełnomocników pozwanej, albowiem wykraczałoby to poza granice pojęcia „kosztów niezbędnych”.