descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 833/13

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 grudnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący del. SSR Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Anna Narożna

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 8 stycznia 2013 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 25 października 2012 r., odmówił A. D. przyznania prawa do emerytury.

W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz nie rozwiązał stosunku pracy. Organ rentowy uwzględnił do stażu w szczególnych warunkach 12 lat + 0 m-cy + 1 dzień pracy na stanowisku spawacza u trzech pracodawców: (i) G.-U. w P. od 01.06.1974 r. do 24.10.1975 r. oraz od 01.11.1977 r. do 30.04.1986 r. [= 9 lat + 10 m-cy + 24 dni], (ii) Zakłady (...) w P. od 02.05.1986 r. do 08.03.1987 r. [= 0 lat + 10 m-cy + 8 dni], ( (...)) Miejska (...) w P. od 03.10.1977 r. do 31.12.1998 r. [= 1 rok + 2 m-ce + 29 dni]. Natomiast nie uznał za pracę w szczególnych warunkach okresu od dnia 9 marca 1987 r. do dnia 26 września 1997 r. w Zakładach (...) w P., w związku z brakiem świadectwa pracy w szczególnych warunkach za ten okres.

Nadto organ rentowy wskazał, iż przyjął za udowodnione 27 lat + 1 m-c + 14 dni okresów składkowych oraz 0 lat + 0 m-cy + 18 dni okresów nieskładkowych (łącznie 27 lat + 2 m-ce + 2 dni) /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 21 stycznia 2013 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, A. D. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. Odwołujący wskazał, że bezzasadnie organ rentowy wyłączył ze stażu pracy w warunkach szczególnych okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej (okres od 04.11.1975 r. do 13.10.1977 r.) oraz zaniżył staż pracy w warunkach szczególnych w Zakładach (...) w P. – z 10 lat, zaliczono tylko 10 miesięcy /vide odwołanie k. 2 akt/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przytaczając argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji /vide odpowiedź na odwołanie k. 3-4 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący urodził się dnia (...)r. Nie jest członkiem OFE.

bezsporne

Odwołujący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym łącznie 27 lat + 2 m-ce + 2 dni, w tym 27 lat + 1 m-c + 14 dni okresów składkowych oraz 0 lat + 0 m-cy + 18 dni okresów nieskładkowych. Takie właśnie okresy stażu ubezpieczeniowego uwzględniono w decyzji o ponownym ustaleniu kapitału początkowego odwołującego z dnia 8 stycznia 2013 r.

bezsporne; nadto dowód: decyzja w aktach dotyczących ustalenia kapitału początkowego

W dniu 22 października 2012 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku odwołujący dołączył m.in. świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 10 października 2012 r., stwierdzające wykonywanie takich prac w Zakładach (...) w P. w okresie od dnia 2 maja 1986 r. do dnia 26 września 1997 r., na stanowisku spawacz – spawacz ślusarz.

Na zapytanie organu rentowego, wystawca wzmiankowanego świadectwa pracy (następca prawny Zakładów (...) w P.), wyjaśnił w piśmie z dnia 28 listopada 2012 r., że z dokumentów wynika jednoznacznie, że odwołujący pracował na stanowisku spawacza w okresie od dnia 2 maja 1986 r. do dnia 8 marca 1987 r. „W pozostałym okresie trudno jest określić szczegółowo ile na jakim stanowisku Pan D. pracował. Według Jego oświadczenia wykonywał prace spawacza co potwierdza zapis w legitymacji ubezpieczeniowej pracownika (…)”.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2013 r. organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury, ze względu na wykazanie zamiast 15, zaledwie 12 lat + 0 m-cy + 1 dnia pracy w warunkach szczególnych (w tym 0 lat + 10 m-cy + 7 dni w okresie od dnia 02.05.1986 r. do dnia 08.03.1987 r.).

bezsporne; nadto dowód: wniosek o emeryturę, pozostałe dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego

Odwołujący ma uprawnienia spawacza elektrycznego od 1974 r., spawacza w osłonie CO2 od 1984 r. i spawacza gazowego od 1985 r.

W okresie od dnia 2 maja 1986 r. do dnia 26 września 1997 r. odwołujący był zatrudniony w (...) Spółdzielni (...) w P., które przekształciły się później w Zakłady (...) spółka z o.o. w P.. W szeregu dokumentów kadrowych dotyczących odwołującego (umowy o pracę, angaże) jego stanowisko było określane jako spawacz. W niektórych dokumentach (angaże, zakresy obowiązków), stanowisko to określane było jako ślusarz-spawacz, spawacz – ślusarz remontowy. Również w książeczce spawacza i legitymacji ubezpieczeniowej stanowisko odwołującego określano jako spawacz.

W rzeczywistości odwołujący cały czas pracował jako spawacz – zajmował się spawaniem rur instalacji nabiałowych, w tym lodziarni, przeróbkami konstrukcji, remontem kotłowni. Pracę tę wykonywał odwołujący stale i w pełnym wymiarze, także w nadgodzinach. Nie miał dłuższych przerw, nieobecności w pracy.

Pracy spawalniczej było tak dużo, że odwołujący nie była w stanie wykonywać jej samodzielnie i w pewnym momencie dostał do pomocy M. P., który przygotowywał mu elementy do spawania.

Oprócz M. P., który pracował wspólnie z odwołującym, odwołującego przy pracach spawalniczych widział również K. T. – mechanik samochodowy, którego warsztat mieścił się w tym samym budynku.

M. P. był zatrudniony w (...) Spółdzielni (...) w P. i Zakładach (...) spółka z o.o. w P. w okresie od dnia 25.08.1986 r. do dnia 26.01.1998 r. jako ślusarz remontowy – spawacz – ślusarz remontowy.

K. T. był zatrudniony w (...) Spółdzielni (...) w P. i Zakładach (...) spółka z o.o. w P. w okresie od dnia 01.10.1990 r. do dnia 28.02.1998 r. jako mechanik samochodowy.

dowód: dokumenty z akt osobowych odwołującego (k. 18), w tym umowy o pracę, angaże, odpis książeczki spawacza; świadectwa pracy M. P. (k. 31) i K. T. (k. 29, 30); dokumenty w aktach osobowych U. Ś. (k. 18), M. P. i K. T. (k. 46); zeznania świadków: U. Ś. (k. 26v-27), M. P. (k. 50v), K. T. (k. 50v); zeznania odwołującego (k. 26 w zw. z k. 51, k. 51)

Odwołujący pełnił zasadniczą służbę wojskową w okresie od dnia 4 listopada 1975 r. do dnia 13 października 1977 r. Bezpośrednio przed rozpoczęciem jej pełnienia i bezpośrednio po zakończeniu pełnienia tej służby bezspornie wykonywał pracę w warunkach szczególny, jako spawacz okres zaliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych w skarżonej decyzji.

dowód: kserokopia książeczki wojskowej w aktach dotyczących ustalenia kapitału początkowego

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków i zeznań odwołującego.

Oceniając powyższy stan faktyczny Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zawarte w aktach pozwanego organu rentowego, albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. Ponieważ nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności bądź prawdziwości zawartych w nich twierdzeń, nie było podstaw, ażeby odmówić im wiary. W szczególności skład orzekający uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia odwołującego w (...) Spółdzielni (...) w P. i Zakładach (...) spółka z o.o. w P. w spornym okresie od dnia 09.03.1987 r. do dnia 26.09.1997 r. Strona pozwana dokumentów tych nie zakwestionowała.

Za spójne i konsekwentne należało uznać zeznania świadków U. Ś., M. P. i M. T., którzy potwierdzili fakt i charakter pracy odwołującego w latach 1987-1997. Ich zeznania były jasne, rzeczowe, przekonywujące. Sąd nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za tym, aby przyjąć, że świadkowie podawali nieprawdę chcąc zeznać na korzyść odwołującego.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. W sposób przekonywujący i rzeczowy odwołujący wyjaśnił na czym polegała jego praca jako spawacza.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440).

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi :

-

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

-

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

-

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż:

1. odwołujący w dniu 30 grudnia 2012 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada ponad 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresu od dnia 9 marca 1987 r. do dnia 26 września 1997 r. z tytułu zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w P. i Zakładach (...) spółka z o.o. w P..

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia.

Na podstawie § 2 powoływanego rozporządzenia okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".

W wykazie tym są wymienione m. in.:

w dziale XIV zatytułowanym prace różne

pod poz. 12 prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 Nr 8 poz. 43 ze zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). W uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Przenosząc przytoczone rozważania Sądu Najwyższego na grunt sprawy niniejszej należy stwierdzić, że odwołujący przedstawił dowody na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze większym niż to wynika z ustaleń organu rentowego. Do okresu pracy w szczególnych warunkach należało zaliczyć okres zatrudnienia w (...) Spółdzielni (...) w P. i Zakładach (...) spółka z o.o. w P. i stałego, w pełnym wymiarze czasu wykonywania pracy spawacza od dnia 9 marca 1987 r. do dnia 26 września 1997 r. [= 10 lat + 6 m-cy + 18 dni].

Nadto, do stażu pracy w warunkach szczególnych należy doliczyć okres pełnienia przez odwołującego zasadniczej służby wojskowej od dnia 4 listopada 1975 r. do dnia 13 października 1977 r. [= 1 rok + 11 m-cy + 10 dni]. Sąd podziela zapatrywanie Sądu Najwyższego, iż „Okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych (I kategorii zatrudnienia), który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s., ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.)” (wyrok SN z dnia 17.05.2012 r., I UK 399/11, LEX nr 1211140).

Oznacza to, że odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Uwzględniając do uznanych przez organ rentowy okresów wykonywania pracy w warunkach szczególnych [12 lat + 0 m-cy + 1 dzień], okres od dnia 9 marca 1987 r. do dnia 26 września 1997 r. [= 10 lat + 6 m-cy + 18 dni] oraz okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej od dnia 4 listopada 1975 r. do dnia 13 października 1977 r. [= 1 rok + 11 m-cy + 10 dni], staż pracy w warunkach szczególnych wynosi 24 lata + 5 m-cy + 29 dni.

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych orzeczono jak w wyroku na podstawie w/w przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznano odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 30 grudnia 2012 r., tj. od dnia spełnienia warunku wieku (60 lat).

/-/ Maciej Nawrocki