Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII U 56/19
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 28 lutego 2019r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSO Grzegorz Tyrka
Dominika Smyrak
po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019r. w Gliwicach na rozprawie sprawy J. W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o zwrot nienależnie pobranego świadczenia na skutek odwołania J. W. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 30 listopada 2018r. nr (...) oddala odwołanie. (-) SSO Grzegorz Tyrka
Uzasadnienie
Ubezpieczony J. W. jest uprawniony do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu wypadkowym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst Dz.U. z 2017 roku, poz. 1773) – zwanej dalej ustawą wypadkową – w związku ze zbiegiem świadczeń, ubezpieczony posiada prawo do emerytury powiększonej o połowę renty.
Ubezpieczony osiągał przychód w rozumieniu art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej i otrzymywał wyłącznie emeryturę.
Dnia 27 września 2018 roku ubezpieczony wniósł o wypłatę emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, w następstwie zaprzestania świadczenia pracy z dniem 31 sierpnia 2018 roku.
Decyzją z dnia 9 października 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wznowił wypłatę ubezpieczonemu emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, poczynając dopiero od dnia 1 października 2018 roku, bowiem ubezpieczony uzyskał przychód we wrześniu 2018 roku. Wartość połowy renty wynosiła 692,66 zł.
Ubezpieczony został pouczony w decyzjach organu rentowego, że przypadku uzyskania przychodu przysługuje mu wyłącznie jedno świadczenie albo emerytura, albo renta z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego. Ubezpieczony został także pouczony, że pobranie emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, w sytuacji uzyskania przychodu w danym miesiącu powoduje, że jedno ze świadczeń jest świadczeniem nienależnym, które podlega zwrotowi za ten dany miesiąc.
Organ rentowy z urzędu ustalił, że ubezpieczony uzyskał przychód w listopadzie 2018 roku z tytułu pracowniczego zatrudnienia.
Decyzją z dnia 30 listopada 2018 roku organ rentowy zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – połowy renty w wysokości 692,66 zł za listopad 2018 roku – art. 26 ust. 2 ustawy wypadkowej i art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst Dz.U. z 2018 roku, poz. 1383 ze zm.) – zwaną dalej ustawą emerytalną.
Ubezpieczony domagał się zmiany zaskarżonej decyzji z dnia 30 listopada 2018 roku poprzez uznanie, że nie ma obowiązku zwrotu kwoty 692,66 zł.
Na uzasadnienie odwołania podano, że ubezpieczony może świadczyć pracę i pobierać emeryturę w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. wniósł o oddalenie odwołania.
Na uzasadnienie organ rentowy podał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu – art. 26 ust. 3, art. 58 ustawy wypadkowej w związku z art. 138 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalnej. Organ rentowy dodał, że ubezpieczony już za okres od listopada 2017 roku do stycznia 2018 roku uzyskał przychód, co było przyczyną wydania decyzji z dnia 16 kwietnia 2018 roku, zobowiązującej go do zwrotu renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 9 listopada 2018 roku w sprawie VIII U 1971/18 Sąd Okręgowy oddalił odwołanie ubezpieczonego od decyzji z dnia 16 kwietnia 2018 roku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
odwołanie J. W. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na tle bezspornego stanu faktycznego istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy dopuszczalne jest ograniczenie prawa do uzyskiwania świadczeń w zbiegu – emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy – w sytuacji uzyskiwania innych przychodów.
Zgodnie z art. 26 ust. 1 ustawy wypadkowej osobie uprawnionej do renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego oraz do emerytury na podstawie odrębnych przepisów wypłaca się, zależnie od jej wyboru: 1) przysługującą rentę powiększoną o połowę emerytury albo 2) emeryturę powiększoną o połowę renty.
Norma prawna zawarta w art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej stanowi, że przepisu ust. 1 nie stosuje się, jeżeli osoba uprawniona osiąga przychód powodujący zawieszenie prawa do świadczeń lub zmniejszenie ich wysokości określony w ustawie o emeryturach i rentach z FUS, niezależnie od wysokości tego przychodu.
Przepis prawny art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej jest jednoznaczny w swej treści i użyte w nim pojęcie „przychodu” nie oznacza tylko wynagrodzenie z tytułu stosunku pracy, lecz także przychód z tytułu aktywności określonej w art. 104 ust. 2 ustawy emerytalnej i bez znaczenia pozostaje wysokość tego przychodu. Wynika z tego, że ustawodawca w art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej uzależnił występowanie prawa do zbiegu świadczeń od osiągania przychodu, nie zaś od istnienia tytułu z którego jest on osiągany.
Trybunał Konstytucyjny uznał, że zawieszenie lub ograniczenie świadczeń emerytalno-rentowych nie powinno przekraczać określonej miary i podlega ocenie z punktu widzenia zasady proporcjonalności i niearbitralności. W tak wyznaczonych granicach ustawodawca posiada swobodę w określeniu konkretnych przesłanek zawieszania lub ograniczania świadczeń emerytalno-rentowych przez osoby uzyskujące dodatkowy przychód. Trybunał Konstytucyjny uznał, że art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej nie narusza istoty prawa do zabezpieczenia społecznego na wypadek niezdolności do pracy. Trybunał Konstytucyjny zaznaczył, że nie można mówić o prawie nabytym do niezawieszania i niezmniejszania świadczeń rentowych z ustawy wypadkowej w razie uzyskiwania innych przychodów. Trybunał Konstytucyjny zauważył, że art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej dotyczy wyłącznie osób, które uzyskują dodatkowe przychody, a więc osób, które wykazują w praktyce większe możliwości adaptacyjne od pozostałych emerytów i rencistów. Trybunał Konstytucyjny przypomniał, że celem systemu zabezpieczenia społecznego w razie wypadku przy pracy lub choroby zawodowej jest zapewnienie odpowiednich środków utrzymania osobom, które nie są w stanie uzyskiwać ich samodzielnie w związku z ograniczeniem zdolności do zarobkowania spowodowanym przez wymienione czynniki. Przesłanką świadczeń rentowych nie jest więc samo inwalidztwo czy też choroba, ale wynikająca z nich niezdolność do pracy, a obowiązkiem ustawodawcy jest zapewnienie środków utrzymania w razie takiej niezdolności. Ustawodawca nie ma natomiast konstytucyjnego obowiązku zapewniania świadczeń rentowych osobom, które zachowały taką zdolność i które w związku z tym kontynuują pracę zawodową lub działalność gospodarczą. Ustawodawca nie ma również konstytucyjnego obowiązku umożliwienia kumulacji świadczeń rentowych i emerytalnych z różnych tytułów (wyrok z dnia 31 stycznia 2006 roku, w sprawie K 23/03, opublikowany w OTK-A z 2006 roku, Nr 1, poz. 8).
Uwadze nie może umknąć okoliczność, że prawo do pobierania emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową jest wyłączone w przypadku osiągania przez uprawnionego przychodu, z którym łączy się obowiązek ubezpieczenia społecznego – niezależnie od jego wysokości – także wtedy, gdy emeryt osiągnął wiek emerytalny (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2005 roku, w sprawie II UZP 1/05, opublikowana w OSNP z 2005 roku, Nr 14, poz. 213).
Ubezpieczony pobrał świadczenie w zbiegu za listopad 2018 roku, to jest za okres, w którym uzyskał przychód ze stosunku pracy. W związku z tym została spełniona przesłanka z art. 26 ust. 3 ustawy wypadkowej, wyłączająca wypłatę emerytury w zbiegu z rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.
Ubezpieczony pobrał nienależne świadczenie za listopad 2018 roku (połowę renty) w rozumieniu art. 138 ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalnej. Ubezpieczony pobrał świadczenie, którego wypłata winna być wstrzymana w związku z uzyskaniem przychodu ze stosunku pracy. Ubezpieczony był pouczony o braku prawa do wypłaty świadczenia (połowy renty). W związku z tym ubezpieczony winien zwrócić pobrane świadczenie (połowę renty) – art. 138 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Skoro zaskarżona decyzja jest prawidłowa i odpowiada prawu (art. 26 ust. 3 i art. 58 ustawy wypadkowej w związku z art. 138 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy emerytalnej), to na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołanie J. W. należało oddalić.
(-) SSO Grzegorz Tyrka