descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 3311/15

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 17 maja 2016 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący SSR del. do SO Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 15 września 2015 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2015 r., poz. 748 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43), po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 13 lipca 2015 r., odmówił S. K. prawa do emerytury.

W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca wykazał 28 lat, 7 miesiąc i 13 dni okresów składkowych. Ponadto uwzględniono do stażu pracy w szczególnych warunkach 3 lata, 7 miesięcy i 25 dni, przypadające w okresie od 24 maja 1989 r. do 30 listopada 1989 r. z tytułu zatrudnienia w Krajowej (...)w P. (6 miesięcy, 8 dni) oraz w okresie od 15 stycznia 1990 r. do 28 lutego 1993 r. z tytułu wykonywania pracy w Komendzie (...)w Ś., Jednostka (...) w Ś. (3 lata, 1 miesiąc, 17 dni). Natomiast nie zaliczono do pracy w szczególnych warunkach okresu od 1 marca 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. z tytułu zatrudnienia w (...) S.A. (...) w Ś., ponieważ ze świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 15 września 1999 r. nie wynika, czy zakład był prywatnym przedsiębiorstwem. Jako przedsiębiorca państwowy wystawiając świadectwo pracy w szczególnych warunkach zakład winien określić charakter pracy ściśle według rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz stanowisko pracy ściśle według przepisów resortowych, a jako przedsiębiorca prywatny winien określić tylko charakter pracy według rozporządzenia Rady Ministrów. Wobec powyższego organ rentowy stwierdził, iż wnioskodawca nie wykazał co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 5 października 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, S. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury.

Uzasadniając odwołujący podniósł, iż w okresie od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. pracował jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony w Przedsiębiorstwie (...) w P.. W takim samym charakterze odwołujący pracował również w okresie od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. w Spółdzielni Pracy (...) w P. i w czasie od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r. w (...) S.A. P. (...). /vide odwołanie k. 2-3 akt/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 4 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

S. K. urodził się dnia (...) Nie jest członkiem OFE.

Odwołujący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym na dzień 31 grudnia 1998 r. 28 lat + 1 m-c + 13 dni okresów składkowych.

Wnioskiem z dnia 13 lipca 2015 r. odwołujący zwrócił się o przyznanie prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym i to z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.

Do wniosku dołączył m.in.:

–

świadectwo pracy z dnia 31 marca 1980 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo (...), w którym wskazano, iż był zatrudniony od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. jako kierowca,

–

świadectwo pracy z dnia 23 maja 1989 r. sporządzone przez (...) w P., w którym podano, iż pracował od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. na stanowisku kierowcy,

–

świadectwo pracy z dnia 15 września 1999 r. wystawione przez (...) S.A. P. (...), w którym wskazano, iż pracował od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r. jako kierowca eksploatacyjny. Pracodawca zaznaczył także, iż S. K. w okresie zatrudnienia wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, tj. na stanowisku wymienionym w wykazie A, dział VIII, poz. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.,

–

świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 15 września 1999 r., sporządzone przez (...) S.A. P. (...), w którym podano, że był zatrudniony od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r., w tym w okresie od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na stanowisku kierowcy eksploatacyjnego wymienionym w wykazie A, dział VIII, pkt 2.

Decyzją z dnia 15 września 2015 r. organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury, ze względu na brak wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

dowód: wniosek i decyzja w aktach organu rentowego

W okresie od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. S. K. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w P. na stanowisku kierowcy w pełnym wymiarze czasu pracy. W przedsiębiorstwie były tylko samochody ciężarowe i jedna N..

Odwołujący miał do dyspozycji samochód ciężarowy marki S. z przyczepą, którym jeździł w transporcie krajowym. Były to wyjazdy 2-3-dniowe. W przypadku naprawy samochodu, kierowca otrzymywał inny.

W Przedsiębiorstwie (...) w P. pracowali jako kierowcy także J. K. (od 11 października 1976 r. do 30 czerwca 1988 r.) i A. G. (od 20 lutego 1970 r. do 28 lutego 1974 r.)

dowód: akta osobowe odwołującego (k. 29) i świadka J. K. (k. 52); akta emerytalne świadka A. G. (k. 35-36); zeznania świadków: J. K. (k. 54v-55), A. G. (k. 55v); zeznania odwołującego (k. 56v-57)

Natomiast w okresie od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. odwołujący pracował w (...) w P.. Z dniem podjęcia zatrudnienia powierzono mu obowiązki kierowcy, w związku z czym otrzymał on pisemny zakres czynności, kontroli i odpowiedzialności kierowcy samochodu ciężarowego. Ujęto w nim obowiązki i czynności w odniesieniu do obsługi codziennej i technicznej pojazdu, do przygotowań przed wyjazdem obsługiwanym pojazdem, do eksploatacji pojazdu, rozliczenia się z wykonanego zadania, a także zakres odpowiedzialności i zakazy. W spółdzielni pracowało około 20 kierowców i było od 10 do 15 pojazdów. Było również kilka Ż. i N., ale jeździli nimi kierowcy którzy nie posiadali uprawnień na samochody ciężarowe.

S. K. jeździł samochodem marki S. i J.. Wyjeżdżał w trasy na terenie kraju, ale na okres 5 dni. W związku z tymi wyjazdami otrzymywał delegacje. Tylko raz zdarzyło się, że odwołujący zastępował kolegę i wówczas prowadził Ż..

W (...) w P. pracowali jako kierowcy samochodów ciężarowych także B. K. (w latach 1988-1989) i A. G. (od 1 września 1975 r. do 10 sierpnia 1985 r.) Dnia 12 marca 2009 r. pracodawca wystawił A. G. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym wskazano, iż w okresie od 1 stycznia 1980 r. do 12 sierpnia 1985 r. stale i w pełnym wymiarze godzin pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego wymienionym w dziale VIII poz. 2 pkt 1.

dowód: akta osobowe odwołującego (k. 31) i świadka B. K. (k. 50); akta emerytalne świadka A. G. (k. 35-36); zeznania świadków: B. K. (k. 55), A. G. (k. 55v); zeznania odwołującego (k. 56v-57)

W okresie od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r. odwołujący był zatrudniony w (...) S.A. Pekaes (...). Odwołujący jeździł samochodem F. (...). W firmie było od 120 do 130 samochodów ciężarowych – samochody z przyczepami i ciągniki siodłowe z naczepami. W dziale zaopatrzenia był Ż., ale do niego był przypisany inny kierowca. Odwołujący obsługiwał trasy po całej Europie, a wyjazd trwał od 2 do 3 tygodni. W najdalszą trasę odwołujący jechał do K..

W spółce pracowali jako kierowcy eksploatacyjni także świadkowie A. G. (od 12 sierpnia 1985 r. do 26 listopada 1999 r.) i W. K. (od 1 sierpnia 1979 r. do 30 czerwca 1991 r.). Dnia 26 listopada 1999 r. pracodawca wystawił świadkowi A. G. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym wskazał, iż zatrudniony w okresie od 12 sierpnia 1985 r. do 26 listopada 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na stanowisku kierowcy eksploatacyjnego wymienionym w wykazie A, dział VIII, pkt 2. Dnia 22 września 1999 r. pracodawca wystawił świadkowi W. K. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym wskazał, iż zatrudniony, w którym wskazał, iż zatrudniony w okresie od 1 sierpnia 1979 r. do 22 września 1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony na stanowisku kierowcy eksploatacyjnego wymienionym w wykazie A, dział VIII, pkt 2.

dowód: akta osobowe odwołującego (k. 14) i świadków (k. 14); akta emerytalne świadka A. G. i W. K. (k. 35-36);); zeznania świadków: A. G. (k. 55v), W. K. (k. 56); zeznania odwołującego (k. 56v-57)

Odwołujący uzyskał prawo jazdy kategorii AiBw dniu 7 kwietnia 1975 r., kategorii C w dniu 3 sierpnia 1978 r., kategorii D w dniu 16 lipca 1984 r., kategorii BE/CE w dniu 29 marca 1984 r. i kategorii DE w dniu 1 lipca 1999 r.

dowód: dokument prawa jazdy odwołującego odczytany na rozprawie (k. 56v-)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań odwołującego.

Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w P., w (...) w P. oraz w (...) S.A. P. (...) znajdujące się w aktach sprawy. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne.

Sąd uznał za spójne i konsekwentne zeznania świadków J. K., B. K., A. G. i W. K.. Świadkowie potwierdzili fakt pracy odwołującego jako kierowcy samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresach od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. w Przedsiębiorstwie (...) w P., od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. w (...) w P. i od 1 marca 1993 r. do 15 września 1999 r. w (...) S.A. Pekaes (...). Świadek J. K. zapamiętał, iż odwołujący został przyjęty do pracy w Przedsiębiorstwie (...) w miejsce jego kolegi, który przeszedł na rentę i otrzymał do dyspozycji samochód S.. Ponadto przesłuchani świadkowie potwierdzili, że w okresach zatrudnienia w w/w zakładach widywali odwołującego w trakcie wykonywanych przez niego obowiązków, tj. jak kierował samochodem ciężarowym. Świadkowie wskazali także, iż odwołujący w tym czasie obowiązki kierowcy wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. W sposób przekonywujący i rzeczowy odwołujący wyjaśnił na czym polegała jego praca jako kierowcy samochodu ciężarowego.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy emerytalno - rentowej.

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

–

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż:

1. odwołujący w dniu 30 lipca 2015 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uznał bowiem okresu zatrudnienia od 1 marca 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) S.A. P. (...) w Ś.. Natomiast poza sporem pozostawało to, iż odwołujący udowodnił 3 lata, 7 miesięcy i 25 dni pracy w szczególnych warunkach, przypadające w okresie od 24 maja 1989 r. do 30 listopada 1989 r. z tytułu zatrudnienia w Krajowej Państwowej (...) w P. oraz w okresie od 15 stycznia 1990 r. do 28 lutego 1993 r. z tytułu wykonywania pracy w Komendzie (...)w Ś., Jednostka (...) (...) w Ś..

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej jest rozporządzenie z dnia 7.02.1983 r. wraz z załącznikiem.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 7.02.1983 r. okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r., okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r., Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 22.01.2008 r., I UK 210/07; z 06.12.2007 r., III UK 66/07; z 04.10.2007 r., I UK 111/07; z 19.09.2007 r., III UK 38/07; z 14.09.2007 r., III UK 27/07).

Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt osobowych odwołującego oraz na podstawie zeznań świadków i odwołującego Sąd ustalił, że odwołujący pracując na stanowisku kierowcy w okresie – nieprzerwanie – od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. w Przedsiębiorstwie (...) w P., od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. w (...) w P. i od 1 marca 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) S.A. P. (...) wykonywał pracę w warunkach szczególnych określoną w Dziale VIII W transporcie i łączności, pod poz. 2 prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r.

Powyższe oznacza zatem to, iż odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okresy:

–

od 4 października 1978 r. do 31 marca 1980 r. w Przedsiębiorstwie (...) w P. (1 rok + 5 m-cy + 27 dni),

–

od 8 kwietnia 1980 r. do 23 maja 1989 r. w (...) w P. (9 lat + 1 m-c + 16 dni),

–

od 24 maja 1989 r. do 30 listopada 1989 r. w Krajowej Państwowej (...) w P. (0 lat + 6 m-cy + 6 dni),

–

od 15 stycznia 1990 r. do 28 lutego 1993 r. w K. Rejonowej(...)w Ś., Jednostka (...) (...) w Ś. (3 lata + 2 m-ce + 14 dni),

–

od 1 marca 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) S.A. P. (...) (5 lat + 10 m-cy + 0 dni)

łącznie – 20 lat, 2 miesiące, 3 dni.

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych orzeczono jak wyroku na podstawie w/w przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznano mu prawo do wcześniejszej emerytury od 30 lipca 2015 r., tj. od ukończenia wieku 60 lat. (art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej).

/-/ Maciej Nawrocki