descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 3208/15

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 stycznia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący SSO Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz

/-/ Maciej Nawrocki

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 27 sierpnia 2015 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43), po rozpoznaniu wniosku z dnia 12 maja 2015 r., odmówił A. M. prawa do emerytury.

Uzasadniając wskazał, iż wnioskodawca udowodnił łącznie 18 lat, 4 miesiące i 0 dni wykonywania pracy w szczególnych warunkach, przypadające w okresie od 1 stycznia 1974 r. do 30 kwietnia 1992 r. z tytułu zatrudnienia w Państwowym gospodarstwie Rolnym w C.. Natomiast do ogólnego stażu pracy zaliczono 24 lata, 11 miesięcy i 28 dni, na które składają się następujące okresy zatrudnienia:

–

od 1 stycznia 1974 r. do 30 kwietnia 1992 r. w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w C.,

–

od 1 maja 1992 r. do 5 maja 1992 r. i od 9 maja 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o.

Tym samym organ rentowy stwierdził, iż A. M. nie wykazał 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, zaznaczając jednocześnie, iż nie uwzględniono okresu od 6 maja 1992 r. do 8 maja 1992 r., gdyż wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym. /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 9 października 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, A. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę. Uzasadniając podał, iż nigdy nie składał wniosku o urlop bezpłatny. Również na świadectwie pracy z dnia 30 kwietnia 2003 r. nie wskazano, by korzystał w tym czasie z urlopu bezpłatnego. /vide odwołanie k. 2-4 akt/

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentacje prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 9 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. M. urodził się dnia (...)

Odwołujący jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, ale dnia 11 sierpnia 2015 r. złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Na dzień 31 grudnia 1998 r. odwołujący legitymuje się stażem pracy w szczególnych warunkach wynoszącym 18 lat, 4 miesiące i 0 dni oraz ogólnym stażem ubezpieczeniowym wynoszącym bezspornie 24 lata, 11 miesięcy i 28 dni okresów składkowych.

bezsporne; nadto dowód: decyzja z dnia 10.09.2015 r. o ustaleniu kapitału początkowego (w aktach kapitału początkowego)

Dnia 12 maja 2015 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym i to z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. W postępowaniu przed organem rentowym odwołujący złożył m.in.:

–

świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 2003 r. wystawione przez (...) Sp. z o.o., w którym wskazano, iż był zatrudniony w okresie od 1 maja 1992 r. do 30 kwietnia 2003 r. jako pracownik fizyczny gorzelni – palacz,

–

świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z 10 czerwca 2015 r. wystawione przez Oddział Terenowy Agencji N. R. w S., w którym wskazano, iż odwołujący w okresie od 1 stycznia 1974 r. do 30 kwietnia 1992 r., będąc zatrudnionym w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w C. Zakład Rolny w Ż., stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace kierowcy ciągnika kołowego wymienione w wykazie A, dziale VIII, poz. 3 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik nr 1 do zarządzenia nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach.

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 27 sierpnia 2015 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący udowodnił 18 lat, 4 miesiące i 0 dni wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale nie legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym w ilości 25 lat.

bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego

W okresie od 1 maja 1992 r. do 30 kwietnia 2003 r. odwołujący był zatrudniony w (...) Sp. z o.o. Spółka powstała w wyniku przekształcenia Państwowego Gospodarstwa Rolnego Ż., w którym odwołujący był zatrudniony od 1 stycznia 1974 r. do 30 kwietnia 1992 r. Do przekształcenia doszło w maju 1992 r. Ani w świadectwie pracy z dnia 30 kwietnia 2003 r., ani w dokumentach znajdujących się w aktach osobowych pracodawca nie zamieścił informacji o udzieleniu odwołującemu urlopu bezpłatnego w dniach od 6 do 8 maja 1992 r.. Informacja o udzieleniu urlopu bezpłatnego znajduje się w aktach NKP 3922, w deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 1992 r., w której obok nazwiska odwołującego wpisano „6-8 url. bezpł.”. Tymczasem odwołujący w nie korzystał z urlopów bezpłatnych.

dowód: akta NKP 3922 (k. 52); akta osobowe odwołującego (k. 47); zeznania świadka J. S. (k. 35v); zeznania odwołującego (k. 49)

Z uwagi na kwestionowanie przez odwołującego prawdziwości złożonych przez niego podpisów w deklaracji za miesiąc maj 1992 r., Sąd postanowił przeprowadzić dowód z opinii biegłego grafologa na okoliczność ustalenia, czy podpis złożony jako A. M. na deklaracji rozliczeniowej za miesiąc maj 1992 r. (k. 6-7 akt sprawy oraz w aktach NKP 3922), został złożony przez tą samą osobę, która złożyła podpisy na deklaracjach znajdujących się aktach NKP 3922 za miesiące: od czerwca do grudnia 1992 r. jako – A. M..

Biegła grafolog wskazała, iż przeprowadzane badania porównawcze przedłożonych materiałów wykazały, że dwa podpisy w postaci paraf, wystawione na A. M., umieszczone na deklaracji rozliczeniowej za maj 1992 r. w tabeli zatytułowanej „Potwierdzam wysokość podstawy wymiaru i odbiór świadczeń (…)” oraz na rewersie w pozycji „Potwierdzam zgodność danych zawartych w cz. Ib (…)” – prawdopodobnie są autentycznymi podpisami A. M., którego wzory podpisów załączono do badań jako materiał porównawczy.

dowód: opinia (k. 67-74)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadka oraz zeznań odwołującego, a także opinii biegłego.

Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. znajdujące się w aktach sprawy. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne. Sąd co do zasady uznał także za wiarygodne akta NKP 3922 przedłożone przez organ rentowy oraz zawarte w nich zapisy. Jednakże Sąd nie uwzględnił karty za maj 1992 r., w której wskazano, iż odwołujący w okresie od 6 do 8 maja 1992 r. korzystał z urlopu bezpłatnego. Dokumenty te bowiem, w świetle pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym zeznań świadka i odwołującego, zawierają nieprecyzyjne dane.

Deklaracje rozliczeniowe sporządzone przez pracodawcę są dokumentami prywatnymi, który podlegają ocenie tak, jak wszystkie inne dowody. Nie korzysta przy tym z domniemania prawdziwości zawartych w nim oświadczeń i w związku z tym każda osoba mająca interes prawny może twierdzić i dowodzić, że treść złożonych oświadczeń nie odpowiada stanowi rzeczywistemu. Dokument prywatny stanowi pełnoprawny środek dowodowy, który sąd orzekający może uznać za podstawę swoich ustaleń faktycznych, a następnie wyrokowania. Moc dowodowa dokumentu prywatnego jest jednak słabsza aniżeli moc dowodowa dokumentu urzędowego, ponieważ dokumenty prywatne nie korzystają z podstawowego w tym zakresie domniemania, iż ich treść jest zgodna ze stanem rzeczywistym (domniemania zgodności z prawdą) ( vide komentarz do art. 245 kpc, K. Knoppek, Lex).

Postępowanie dowodowe wykazało, iż A. M. w spornym okresie od 6 do 8 maja 1992 r. nie przebywał na urlopie bezpłatnym, a domniemane, prawdopodobne podpisanie przez niego adnotacji odmiennej treści wynikało prawdopodobnie z niedbałości, z nieprzywiązywania wagi do spraw dokumentacyjnych (por. argumentacja pełnomocnika odwołującego w piśmie złożonym dnia 12.09.2016 r. – k. 91-92), być może także z podpisywania szeregu innych dokumentów związanych z przejściem do nowego pracodawcy od maja 1992 r.

Niewiele do sprawy wniosły zeznania świadka J. S., który jedynie potwierdził fakt pracy odwołującego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w (...) Sp. z o.o.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, w tym z dokumentami oraz zeznaniami świadka. Odwołujący przekonująco i rzeczowo wyjaśnił, że w 1992 r. (...) Sp. z o.o. powstała w wyniku przekształcenia Państwowego Gospodarstwa Rolnego Ż. i w maju 1992 r. nie korzystał z urlopu bezpłatnego.

W ocenie Sądu opinia przedstawiona przez biegłego sądowego w osobie H. N. – grafologa, została sporządzona wnikliwie i rzetelnie. Wyczerpująco i szczegółowo uzasadnia konkluzję zawartą w treści opinii, a mianowicie, iż dwa podpisy w postaci paraf, wystawione na A. M., umieszczone na deklaracji rozliczeniowej za maj 1992 r. w tabeli zatytułowanej „Potwierdzam wysokość podstawy wymiaru i odbiór świadczeń (…)” oraz na rewersie w pozycji „Potwierdzam zgodność danych zawartych w cz. Ib (…)” – prawdopodobnie są autentycznymi podpisami A. M.. Opinia nie jest zatem jednoznaczna. Nie zawiera bowiem stanowczej odpowiedzi na pytanie zawarte w tezie dowodowej. Wskazać tutaj należy, iż opinia biegłych ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego w sprawie materiału wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Nie może ona natomiast być sama w sobie źródłem materiału faktycznego sprawy ani tym bardziej stanowić podstawy ustalenia okoliczności będących przedmiotem oceny biegłych.

Ustalenie stanu faktycznego należy do sądu orzekającego, a biegli powinni udzielić odpowiedzi na konkretne pytania dostosowane do stanu faktycznego sprawy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22.09.2016 r., I ACa 314/16). Bezspornie w maju 1992 r. doszło do przekształcenia Państwowego Gospodarstwa Rolnego Ż. w spółkę (...) Sp. z o.o. Odwołujący jako pracownik zatrudniony od wielu lat w tym samym zakładzie pracy, nie posiadał wiedzy odnośnie wprowadzanych zmian w związku z przekształceniem pracodawcy i wynikającej z tego ilości podpisywanych przez pracowników dokumentów. Ponadto takie same zapisy odnośnie udzielenia urlopu bezpłatnego zostały zawarte nie tylko przy nazwisku odwołującego, ale również innych pracowników.

Sąd zważył, co następuje

Kwestią sporną było to, czy odwołujący może domagać się przyznania emerytury w wieku obniżonym z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Zgodnie z art. 184 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej, emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

–

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż:

1. odwołujący w dniu 13 maja 2015 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach,

3. przystąpił do OFE, ale złożył wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 25 letnim stażem pracy – organ rentowy nie uznał bowiem okresu od 6 do 8 maja 1992 r. w (...) Sp. z o.o., stwierdzając, iż w tym czasie ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego.

Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy I Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z 2011 r., Nr 237, poz. 1412) jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1) legitymacja ubezpieczeniowa;

2) legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

W ust. 2 w/w przepisu wskazano, iż jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.

W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być jednak dowodzone wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Nie mają więc zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 7 grudnia 2006 r. I UK 179/2006, z dnia 14 czerwca 2006 r., I UK 115/2006, z dnia 25 lipca 1997 r., II UKN 186/97 i z dnia 2 lutego 1996 r., II URN 3/95).

Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że odwołujący wykazał, iż spornym okresie nie korzystał z urlopu bezpłatnego. Wynika to przede wszystkim ze zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt osobowych odwołującego oraz z zeznań odwołującego.

Powyższe oznacza zatem to, iż odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, uwzględniając do stażu ogólnego pracy następujące okresy:

–

od 1 stycznia 1974 r. do 30 kwietnia 1992 r. w Państwowym Gospodarstwie Rolnym w C.,

–

od 1 maja 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. w (...) Sp. z o.o.

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 25 lat pracy orzeczono jak wyroku na podstawie w/w przepisów i art. 477 14 § 2 kpc i przyznano odwołującemu prawo do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych od dnia 13 maja 2015 r., tj. od ukończenia wieku 60 lat – punkt 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z § 11 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, w brzemieniu obowiązującym od dnia 1 sierpnia 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.) – punkt 2. sentencji wyroku.

/-/ Maciej Nawrocki