descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 3191/25

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 08.10.2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) w C., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 22.08.2025 r. odmówił S. W. prawa do emerytury pomostowej, ponieważ wnioskodawca, nie osiągnął wieku 60 lat, nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych.

Do stażu pracy w warunkach szczególnych zakład zaliczył okres pracy od 29.06.1984r. do 24.10.1985r. oraz od 8.06.1999r. do 29.02.2012r., tj. po wyłączeniu okresów nieskładkowych tj. 13 lat ,11 miesięcy i 26 dni.

Do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze organ rentowy nie zaliczył okresu zatrudnienia od 16.11.1987r. do 27.06.1999r., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych z 28.05.2002 r. oraz w świadectwie pracy z 25.06.1999 r. nie podał stanowiska pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego. Ponadto w świadectwie pracy w pkt 4.8 wskazano, że prace szczególnych warunkach wnioskodawca wykonywał dopiero od 1.01.1996r. do 27.06.1999 r.

Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku - uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania ZUS przyjął za udowodnione okresy:

- nieskładkowe – 6 miesięcy, 24 dni;

- składkowe – 39 lat, 9 miesięcy, 6 dni;

- staż sumaryczny – 40 lat, 4 miesiące, 6 dni.

Staż w szczególnych warunkach/ charakterze: 13 lat, 11 miesięcy, 16 dni.

/decyzja – k. 31 akt ZUS/

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. W. reprezentowany przez adwokata, domagając się jej zmiany i przyznania prawa do emerytury pomostowej i zasądzenie na rzecz odwołującego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu powyższego stanowiska podniesiono, iż w okresie zatrudnienia w (...) (...) w O. od 16.11.1987r. do 27.06.1999r. wnioskodawca - jak to określił pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych na stanowisku „kierowca sanitarki”, de facto stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał pracę kierowcy samochodu uprzywilejowanego w ruchu, w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, tj. prace w warunkach szczególnych, zgodnie z wykazem A dział VIII Transport poz. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu rent i emerytur pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych i szczególnym charakterze, jak również zgodne z zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu zdrowia i opieki społecznej -wykaz A Dział VIII - transport poz. 2 pkt 1 kierowca samochodu uprzywilejowanego w ruchu. Tym samym wnioskodawca legitymuje się wymaganym 15- letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.

/odwołanie – k. 3/

W odpowiedzi na odwołanie, organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

/odpowiedź na odwołanie k. 12/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca S. W. ur. (...) po wyłączeniu okresów nieskładkowych, bezspornie udokumentował 13 lat, 11 miesięcy i 26 dni pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ustawy emerytalnej i ustawy o emeryturach pomostowych w okresach:

- od 29.06.1984 r. do 24.10.1985 r. w (...) sp. z o.o. na stanowisku spichrzowego oraz

- od 28.06.1999 r. do 29.02.2012 r. tj. w SP ZOZ w P., potem (...) (...) (...) w P. sp. z o.o. na stanowisku kierowcy Karetki Pogotowia Ratunkowego.

Nadto organ uwzględnił wnioskodawcy pracę w szczególnych warunkach po 30.12.2008 r. na stanowiskach wymienionych w załącznikach do ustawy o emeryturach pomostowych.

/bezsporne, a nadto świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych- k. 17 akt ZUS, świadectwo pracy k. 19-20 i 29 akt ZUS oraz k. 22-23, świadectwo pracy w warunkach szczególnych k. 21 akt ZUS/

W spornym okresie od 16.11.1987r. do 27.06.1999r. wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w H. (...) (...) w O..

/świadectwo pracy z 25.06.1999 r.- k. 29 akt ZUS/

W świadectwie pracy z dnia 25.06.1999 r. za wskazany okres zatrudnienia, pracodawca podał, iż S. W. w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy Karetki Pogotowia Ratunkowego. Jednocześnie w pkt 4.8 świadectwa wskazano, iż wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze od dnia 1.01. 1996r. do dnia 27.06.1999r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku kierowcy Karetki Pogotowia Ratunkowego - wymienionym w Dziale VIII poz. transport pkt 2 wykazu A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawę prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze ( Dz .U nr 8 z 18.02.1983 ze zm).

/świadectwo pracy z 25.06.1999 r. - k. 29 akt ZUS oraz k. 8, k.58/

Przy tym z zaświadczenia wystawionego przez wskazany zakład pracy z dnia 13.09.2002r. wynika, iż ubezpieczony po 14.11.1991r. przebywał na zasiłkach chorobowych w następujących okresach 8.11.1994r. -12.11.1994r. oraz 16.01.1995r. -30.01.1995r.

/zaświadczenie k. 59, nadto w aktach osobowych załączonych do akt sprawy koperta k. 53/

Za powyższy okres zatrudnienia wnioskodawca legitymuje się też wystawionym przez zakład pracy świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 28.02.2002r., w którym wskazano, iż w okresie zatrudnienia od 16.11.1987r. do 27.06.1999r., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy samochodu uprzywilejowanego w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych wg rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983r., Dz. U. nr 8 poz 43 na stanowisku kierowca sanitarki wymienionym w wykazie A dziale VIII poz. 2 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu Zdrowia i Opieki Społecznej.

/świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych - k. 18 akt ZUS , k. 9,k. 56/

W okresie spornego zatrudnienia od 16.11.1987r. do 31.12.1995r. wnioskodawca pracował jako kierowca. Przy tym w umowie o pracę z dnia 16.11.1987r. i w innych dokumentach dotyczących tego okresu zatrudnienia, w tym angażach wskazano, iż powierzono mu obowiązki kierowcy samochodu ciężarowego lub samochodu specjalnego/ sanitarnego. W tym okresie zatrudnienia wnioskodawca był faktycznie kierowcą sanitarki - samochodu osobowego, którym jeździł z lekarzem do pacjentów lub z pielęgniarką, z poradni zdrowia na zabiegi. Pracował w przychodni. Praca była w wymiarze 8 godzinnym. O. nie miała żadnych sygnałów dźwiękowych i świetlnych.

Natomiast w okresie od 1.01.1996r. do 27.06.1999r. wnioskodawca był kierowcą karetki pogotowia. W karetce jeździł z lekarzem, pielęgniarką lub ratownikiem do wypadków i zachorowań. Przewoził również pacjentów w stanach ciężkich, ze szpitala do innego szpitala. Była to praca analogiczna jak kierowcy pogotowia ratunkowego. Prace wykonywał w systemie zmianowym - 12 godzinnym.

/dokumenty w aktach osobowych załączonych do akt sprawy - koperta k. 53, zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 20.05.2026 00:34:03-00:35:16 w związku z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:07:33-00:23:18, zeznania świadka K. K. protokół z rozprawy z dnia 20.05.2026 00:24:15-00:31:23/

W dniu 22.08.2025 r. S. W. złożył wniosek o emeryturę pomostową, rozpoznany negatywnie przez ZUS zaskarżoną decyzją.

/bezsporne/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS, jak i złożone w toku procesu dokumenty, w tym dokumenty osobowe za sporny okres zatrudnienia od 16.11.1987r. do 27.06.1999r. w H. (...) (...) w O.. Zeznania wnioskodawcy i świadka przesłuchanych w procesie, Sąd ocenił jako wiarygodne, nie znajdując żadnych podstaw by kwestionować ich szczerość i zgodność z rzeczywistym stanem rzeczy. Ponadto, powyższe korespondowały z dostępną dokumentacją. Jednocześnie organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających na celu wykazanie okoliczności przeciwnych. Mając to na uwadze Sąd uznał, iż zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, co do charakteru pracy wnioskodawcy w spornym okresie.

Czyniąc ustalenia Sąd na podstawie art. 235 2 § 1 pkt 2 i 5 kpc pominął wnioski dowodowe pełnomocnika wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z przesłuchania pozostałych zgłoszonych świadków i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. Jak już podniesiono materiał zgromadzony w sprawie był wystarczający dla poczynienia ustaleń, natomiast ocena charakteru pracy wnioskodawcy wiązała się stricte z oceną prawną i nie wymagała wiedzy specjalnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Warunki nabywania prawa do emerytury pomostowej określa ustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1696), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 roku.

Podkreślić należy, że ustawa o emeryturach pomostowych zastąpiła przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS określające zasady przyznawania emerytur w niższym wieku pracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze nowymi regulacjami określającymi zasady nabywania wcześniejszych emerytur z tytułu tego rodzaju pracy. Najogólniej rzecz ujmując celem tej ustawy jest ograniczenie kręgu uprawnionych do emerytury z powodu pracy w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze do mniejszej liczby sytuacji uzasadnionych rzeczywistą koniecznością przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w których oczekiwania osób, które rozpoczęły wykonywanie takiej pracy na starych zasadach, na wcześniejsze przejście na emeryturę powinny zostać zaspokojone. Ustawa ma charakter przejściowy, ograniczając prawo do uzyskania emerytury pomostowej do osób urodzonych po 31 grudnia 1948 r., które pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) rozpoczęły przed 1 stycznia 1999 r. (art. 4 pkt 5 ustawy). Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny emerytura pomostowa ma być „pomostem między dotychczasowym systemem z licznymi możliwościami przechodzenia na emeryturę w obniżonym wieku emerytalnym i nowym systemem, w którym tego typu rozwiązania będą wyjątkiem” (uzasadnienie wyroku z dnia 16 marca 2010 r., K 17/09, (...) 2010 nr 3, poz. 21). Wskazany wyżej cel ustawy realizują w najbardziej widoczny sposób jej przepisy określające przesłanki nabycia emerytury pomostowej.

Zgodnie z art. 4 ustawy prawo do emerytury pomostowej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) (uchylony)

6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

7) (uchylony)

Zgodnie z art. 3 ust. 7 ustawy o emeryturach pomostowych za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Z art. 4 wynika, że jakkolwiek w świetle art. 4 pkt 2 w związku z art. 3 ust. 7 ustawy, do wymaganego przez ustawę stażu przypadającego przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 stycznia 2009 r., wlicza się okresy pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, to właściwego ograniczenia do zamierzonego przez ustawodawcę kręgu osób uprawnionych do emerytury pomostowej dokonuje konieczność spełnienia przesłanki z art. 4 pkt 6. Wymaganie to spełnia zasadniczą funkcję eliminacyjną, ograniczając ostatecznie prawo do emerytury pomostowej do kręgu osób wykonujących pracę kwalifikowaną jako szczególną w rozumieniu art. 3 ust 1 i 3 ustawa o emeryturach pomostowych .

Możliwość uzyskania emerytury pomostowej przez osoby niespełniające warunku z art. 4 pkt 6 przewiduje art. 49 ustawy według którego prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-4 lub art. 5-12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przytoczony przepis zmienia wymagania konieczne do uzyskania emerytury pomostowej dla osób niespełniających warunku z art. 4 pkt 6 ustawy, zwalniając je z konieczności wykonywania po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jednakże wprowadza w to miejsce wymaganie, aby ubiegający się o rozważane świadczenie spełniał w dniu wejścia w życie ustawy (1 stycznia 2009 r.) warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3. Warunek ten został jasno wyrażony, wynika wprost z literalnego brzmienia art. 49 pkt 3 ustawy i jest zgodny z jej celem.

Stosownie do powołanego przepisu, prawo do emerytury pomostowej może nabyć również osoba, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, jednakże w dniu wejścia w życie ustawy miała okres wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze z tym, że praca ta musi być pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu nowych przepisów tj. art. 3 ust. 1 i 3 Ustawy pomostowej. (vide m.in. wyrok SA w Lublinie z 13.03.2014 r., III AUa (...)/13, opubl. LEX nr (...), wyrok SA w Katowicach z 27.02.2014 r., III AUa 1045/13, opubl. (...), wyrok SA w Szczecinie z 14.01.2014 r. III AUa 577/13, opubl. LEX (...), wyrok SA w Białymstoku z 09.01.2014 r., III AUa 705/13, LEX (...), wyrok SN z 04.12.2013 r. II UK 159/13, opubl. LEX nr (...), wyrok SA w Gdańsku z 07.11.2013 r., III AUa 343/13).

Osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która po dniu 31 grudnia 2008 r. nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.). /Wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 4 grudnia 2013 r. II UK 159/13/.

Przepis art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy definiują prace w szczególnych warunkach, których wykaz określa załącznik nr 1 do ustawy oraz prace o szczególnym charakterze, których wykaz określa załącznik nr 2 do ustawy. Przy czym wykaz prac określonych w art. 3 ust. 1 i 3 jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" lub "w szczególnych warunkach" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich jakość mogła obniżyć się z wiekiem. Nie ma podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie może być kwalifikowany jako okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu aktualnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Jedynie ubezpieczonym, którzy po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywali pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (tj. spełniali wymóg z art. 4 pkt 6 ustawy pomostowej), ustawodawca w art. 4 pkt 2 i 5 ustawy pomostowej przewidział możliwość doliczenia do 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych i szczególnym charakterze także okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu zarówno art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy, jak i art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. /Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 lutego 2024 r., III USK 349/22 Postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 8 lutego 2023 r., I USK 193/22/

Należy podkreślić, iż jedynie łączne spełnienie wszystkich przesłanek uprawnia do uzyskania prawa do wskazanej emerytury. Przesłanki nabycia prawa do emerytury na podstawie przepisów o emeryturach pomostowych muszą być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych” (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III AUa 252/12 wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi, III AUa 1664/12). Innymi słowy nie spełnienie jednej z przesłanek wymienionych w art. 4 lub 49 cytowanej ustawy pozbawia wnioskodawcę prawa do emerytury pomostowej.

W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany co najmniej 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach, a konkretnie czy można uwzględnić do pracy w tym charakterze okres jego zatrudnienia od 16.11.1987r. do 27.06.1999r. w H. (...) (...) (...) w O..

W niniejszym postępowaniu niesporne było, iż wnioskodawca, który wiek 60 lat osiągnął w dniu 1.12.2025 roku, udowodnił 40 lat 4 miesiące i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych, okres pracy w szczególnych warunkach przypadający po dniu 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy o emeryturach pomostowych .

Organ rentowy wskazał, iż wnioskodawca nie spełnił jednak warunku określonego w art. 4 pkt 2 w zw. art. 3 ust. 7, nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS czy w rozumieniu powoływanych art. 3 ust. 1 i 3 tej ustawy o emeryturach pomostowych.

Organ rentowy uznał za udowodniony jedynie staż pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych w wymiarze 13 lat, 11 miesięcy, 26 dni.

Stosownie do treści art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz.U. z 2024 r. poz. 1631), ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2 – 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 punkt 1. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia ( ust. 2) Wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych tj. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz. U. z 1983 roku nr 8, poz. 43 z późn. zm.).

W świetle § 2 ust. 1 i 2 tegoż rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 15 grudnia 1997 roku II UKN 417/97; 15 listopada 2000 roku II UKN 39/00). Okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy (§ 2 ust. 2 ww. rozporządzenia).

Regulacja § 2, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma jednak zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 roku, III UZP 5/85; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 roku, III UZP 6/84).

Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mają art. 6 k.c., art. 232 k.p.c. Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadami art. 233 § 1 k.p.c. W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr (...) /.

W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego /tak SA w O. w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr (...)/.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu ww przepisów nie uwzględnił okresu zatrudnienia S. W. od 16.11.1987r. do 27.06.1999r., ponieważ pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych z 28.05.2002 r. oraz w świadectwie pracy z 25.06.1999 r. nie podał stanowiska pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego. Ponadto w świadectwie pracy w pkt 4.8 wskazano, że prace szczególnych warunkach wnioskodawca wykonywał dopiero od 1.01.1996r. do 27.06.1999r.

Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawcę od 16.11.1987r. do 27.06.1999 r. w H. (...) w O. była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).

Przy czym należy pamiętać, iż o określonych skutkach prawnych wykonywania pracy w warunkach szczególnych stanowi ustawa oraz utrzymane jej przepisami (art. 32 ust. 4 ustawy o e. i r. z FUS) rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. Zarządzenia resortowe traktowane są tylko jako wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach i mają one znaczenie, o ile są dostosowane do treści załącznika do rozporządzenia i stanowią jego uszczegółowienie, poprzez bardziej ścisłe ustalenie stanowisk pracy (por wyroki SN: z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306, z dnia 9 maja 2006 r., II UK 183/05, LEX nr 1001301).

Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że wymienione w wykazie A dziale VIII poz.2 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8 poz. 43 z późniejszymi zmianami) Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych ( specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów są praca w warunkach szczególnych. Natomiast stanowisko kierowcy pojazdu uprzywilejowanego w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, wymienione jest też w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 2 pkt 1 wykazu stanowiącego załącznik do Zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 12.07.1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach resortu zdrowia i opieki społecznej (Dz. Urz. (...) nr 2, poz. 5). Ponadto nie należy pomijać iż prace kierowców pojazdów uprzywilejowanych są okresem pracy w szczególnym charakterze również w rozumieniu załącznika 2 poz. 9 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych.

Przedkładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że z ustaleń poczynionych zarówno w oparciu o dostępną dokumentację ze spornego okresu zatrudnienia, jak i z zeznań samego wnioskodawcy jak i świadka wynika, iż wnioskodawca w spornym okresie dopiero od 1.01.1996r. do 27.06.1999 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace kierowcy karetki pogotowia, jeżdżąc do wyjazdów i zachorowań pojazdem uprzywilejowanym. Wcześniej w okresie 16.11.1987r. do 31.12.1995r. był wyłącznie kierowcą samochodu sanitarnego. Do jego zadań należało wówczas przewożenie pielęgniarek i lekarzy do chorych lub na zabiegi, przy czym powyższe odbywało się samochodem osobowym nieuprzywilejowanym, nie zaś karetką. Organ rentowy nie zgłosił wniosków dowodowych mających wykazać okoliczności przeciwne. Wnioskodawca nie przedstawił zaś jakichkolwiek dowodów, które pozwalały by traktować jako pracę w warunkach szczególnych także okres od 16.11.1987r. do 31.12.1995r. -skoro z zeznań samego ubezpieczonego już wynikało, że wówczas pojazdem uprzywilejowanym nie jeździł. Zatem w ocenie Sądu, za okres pracy w warunkach szczególnych w spornym okresie zatrudnienia należy kwalifikować wyłącznie okres od 1.01.1996r. do 27.06.1999r. Wbrew stanowisku organu rentowego, okres ten powinien więc zostać uwzględniony przy wydaniu zaskarżonej decyzji jako okres pracy w warunkach szczególnych.

Reasumując, ustalone w sprawie okoliczności skutkują uznaniem, że odwołujący spełnił warunki uprawniające go do przyznania prawa do emerytury pomostowej. Przy zaliczeniu do pracy w warunkach szczególnych wyłącznie spornego okresu od 1.01.1996r. do 27.06.1999r. (3 lata 5 miesięcy 27 dni) oraz uznanego, już przez organ rentowy stażu w szczególnych warunkach w wymiarze 13 lat 11 miesięcy i 26 dni - wnioskodawca niewątpliwie legitymuje się wymaganym 15 letnim okresem pracy w tym charakterze .

Zgodnie z art. 15 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej powstaje z dniem spełnienia warunków wymaganych do nabycia tego prawa

Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał S. W. prawo do emerytury pomostowej od 1.12.2025 r. tj. daty nabycia uprawnień (uzyskanie wieku 60 lat).

O kosztach procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie Sąd orzekł na podstawie art.98 k.p.c., w zw. § 9 ust 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia

22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2026 r., poz.215).

J.L.