VIII U 2998/25UzasadnienieSąd Okręgowy w Łodzi

Uzasadnienie Sądu Okręgowego w Łodzi

Zobacz w SAOS
wysokość świadczenia
Jedno kliknięcie tworzy streszczenie, stan faktyczny, rozstrzygnięcie i argumentację tego orzeczenia (bezpłatnie, obowiązują dzienne limity).

Treść orzeczenia

Sygnatura akt: VIII U 2998/25

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 16 września 2025 r. znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w A., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 września 2025 r. odmówił U. N. (1) prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej R. N.. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ rentowy wskazał, że zakład odmawia wypłaty niezrealizowanego świadczenia, ponieważ U. N. (1) nie należy do kręgu uprawnionych do renty po zmarłej oraz zmarła nie pozostawała na jego utrzymaniu, była uprawniona do własnego świadczenia.

(decyzja k. 11 pliku II akt ZUS)

W dniu 27 października 2025 r. odwołanie od powyższej decyzji złożył U. N. (1), zaskarżając powyższą decyzję w całości. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to art. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżącemu nie przysługuje prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej w dniu 14 czerwca 2025 r. R. N.,

w sytuacji gdy przed śmiercią pozostawała ona na jego utrzymaniu. Wobec powyższego, odwołujący wniósł o uwzględnienie odwołania i zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że skarżącemu przysługuje prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej

w dniu 14 czerwca 2025 roku R. N. oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm prawem przewidzianych.

W uzasadnieniu odwołania odwołujący podnosił, że emerytura jego babci wynosiła około 3.000,00 zł, a uzasadnione koszty jej bieżącego utrzymania były zaś znacznie wyższe

i stale się zwiększały. Podnosił, że na jej miesięczne opłaty składały się: czynsz za mieszkanie – 1.500,00 zł; opłaty za prąd – 150,00 zł, telewizja, internet, telefon – 100,00 zł oraz leki – 400,00 zł, a do babci przychodziła również opiekunka, która otrzymywała około 1.200,00-1.500,00 zł miesięcznie tytułem wynagrodzenia za sprawowanie opieki. Oprócz tego podniósł, że konieczne było kupowanie żywności, suplementów diety oraz środków czystości

i higieny osobistej, w tym m.in. pampersów. Ich łączny koszt wynosił około 1.000,00 zł miesięcznie.

(odwołanie k. 3-5)

W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.

(odpowiedź na odwołanie k. 19)

Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2026 r. tutejszy Sąd postanowił zawiadomić J. N. o toczącym się postępowaniu (i jego przedmiocie) i możliwości przystąpienia do sprawy w charakterze zainteresowanego – w terminie 14 dni.

(postanowienie e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. 00:18:19-00:21:04 – płyta CD k. 31)

Pismem procesowym z dnia 11 lutego 2026 r. J. N. zgłosił swój udział

w sprawie w charakterze zainteresowanego.

(pismo procesowe k. 35)

Na rozprawie w dniu 16 marca 2026 r. bezpośrednio poprzedzającej wydanie wyroku wnioskodawca poparł odwołanie, a pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania wnioskodawcy. Natomiast zainteresowany oświadczył, że przyłącza się do odwołania wnioskodawcy.

(końcowe stanowiska stron e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:18:22-00:28:34 – płyta CD k. 43)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca U. N. (1) oraz zainteresowany J. N. są wnukami zmarłej w dniu 14 czerwca 2025 r. R. N..

(bezsporne, a nadto odpis skrócony aktu zgonu i odpis skrócony aktu urodzenia k. 6-7 pliku II akt ZUS)

R. N. pobierała emeryturę od 1 września 1998 r.

(decyzja k. 13 pliku (...) akt ZUS)

Na dzień 1 czerwca 2025 r. wysokość emerytury zmarłej wynosiła 2.989,37 zł brutto oraz przysługiwał jej dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,22 zł.

(bezsporne)

R. N. była babcią wnioskodawcy od strony taty. Jej syn, a ojciec wnioskodawcy zmarł w 2013 r., a małżonek R. N. zmarł w 2019 r. Z bliskich osób R. N. pozostał tylko wnioskodawca i jego brat – zainteresowany J. N.. R. N. mieszkała sama w mieszkaniu przy ul. (...) z T. w A..

(zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31)

Od około 5 lat przed śmiercią do R. N. przychodziła opiekunka.

Na początku przychodziła ona raz w tygodniu i robiła wówczas zakupy oraz sprzątała. Wynagrodzenie było płacone opiekunce „do ręki” i nie była z nią zawarta żadna formalna umowa.

(zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31)

Od 2024 r. U. N. (1) wraz z bratem J. N. dokonywali opłat za należące do R. N. mieszkanie, które to opłaty wynosiły 1500 zł. Kosztami tymi dzielili się z bratem po połowie. W listopadzie 2024 r., w grudniu 2024 r., w styczniu 2025 r., w lutym 2025 r., w marcu 2025 r., w kwietniu 2025 r., w maju 2025 r. wnioskodawca dokonał przelewów bankowych na rzecz wspólnoty mieszkaniowej w kwotach po 500 zł tytułem opłat za mieszkanie R. N.. Natomiast w czerwcu i lipcu 2025 r. wnioskodawca dokonał przelewów na rzecz tej wspólnoty mieszkaniowej z tytułu opłat za mieszkanie R. N. w kwotach po 750 zł. Opłat tych dokonywał za pośrednictwem rachunku bankowego należącego do jego małżonki – S. N..

( zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31, zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43, potwierdzenia wykonania przelewów k. 9-17)

U. i J. N., gdy odwiedzali babcię kupowali jej produkty spożywcze oraz leki, nie żądając zwrotu poniesionych kosztów.

( zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31, zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43 )

P. zmarłej R. N. pogorszył się około Wielkanocy 2025 r. Od tego czasu opiekunka przychodziła codziennie albo co drugi dzień. U. oraz J. N. również przychodzili i pomagali swojej babci.

(zeznania wnioskodawcy e-protokół rozprawyz 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31, zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31)

W maju 2025 r. R. N. została przewieziona do szpitala (...) w A., gdzie przebywała przez 2 tygodnie. Jej stan zdrowia, gdy pojechała do (...) był taki, że nie była w stanie dysponować swoją emeryturą.

( zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43, zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31 , potwierdzenia wykonania przelewów k. 9-17)

W dniu 23 maja 2025 r. U. N. (1) zawarł umowę z Zakładem (...) w A. przy ul. (...), której przedmiotem było sprawowanie przez powyższy zakład opieki nad R. N.. Zgodnie z punktem 12. tej umowy opłata za świadczenie opieki w domu seniora wynosiła 5500 zł. W związku z tym, że to U. N. (1) zawarł powyższą umowę, to on, a nie jego brat wystąpił o wypłatę niepodjętego świadczenia.

(umowa o sprawowanie opieki k. 6-7v., zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31 )

W domu seniora ubezpieczona przebywała od końca maja 2025 r., gdy opuściła szpital (...). Wówczas pozostawała bez kontaktu i opiekunka nie była w stanie się nią zajmować –ubezpieczona wymagała umieszczenia w domu seniora. W związku z tym wnioskodawca

i zainteresowany podjęli decyzję o znalezienia domu seniora, który opłacił wnioskodawca –

23 maja 2025 r. U. N. (1) uiścił opłatę przejściową w wysokości 1600 zł, a następnie zapłacił pozostałą kwotę brakującą do 5500 zł. Po śmierci R. N. zakład zwrócił U. N. (1) 1000 zł niewykorzystanej kwoty z uwagi na śmierć jego babci.

W tym czasie U. i J. N. ponieśli również koszty leków i pampersów

w wysokości kilkuset złotych, które były zlecone przy wypisie ze szpitala.

( zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31, zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43, potwierdzenia wykonania przelewów k. 9-17)

Ostatnią emeryturę R. N. odebrała w maju 2025 r. Świadczenie za czerwiec 2025 r. nie zostało odebrane.

( zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43, potwierdzenia wykonania przelewów k. 9-17)

Wnioskodawca oraz ubezpieczony są wyłącznymi spadkobiercami zmarłej R. N..

( zeznania wnioskodawcy U. N. (1) e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:06:52-00:07:32 – płyta CD k. 43 w zw. z informacyjnymi wyjaśnieniami e-protokół rozprawy z 8 stycznia 2026 r. – płyta CD k. 31, zeznania zainteresowanego J. N. e-protokół rozprawy z 16 marca 2026 r. 00:07:32-00:18:20 – płyta CD k. 43, potwierdzenia wykonania przelewów k. 9-17)

W dniu 8 września 2025 r. U. N. (1) złożył wniosek o wypłatę niezrealizowanych świadczeń po osobie uprawnionej do świadczeń emerytalno-rentowych po zmarłej R. N., skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji.

(wniosek k. 4-5v. pliku II akt ZUS, decyzja k. 11 pliku II akt ZUS)

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty zawarte w aktach sprawy,

a także zeznania wnioskodawcy U. N. (1) oraz zainteresowanego J. N.. Zeznania te Sąd uznał za wiarygodne, co jednak nie jest jednoznaczne

z podzielaniem przez Sąd oceny prawnej zaprezentowanej przez odwołującego

i zainteresowanego. Przy tym zauważenia wymaga, że w toku procesu nie przedstawiono żadnych dowodów potwierdzających poniesienie przez zainteresowanego J. N. jakichkolwiek kosztów związanych z utrzymanie jego zmarłej babci. Jedyne przedstawione w toku procesu dokumenty świadczą o finansowej pomocy świadczonej zmarłej przez U. N. (1). Przy czym również U. N. (1) nie przedstawił dokumentów potwierdzających wydatki, inne niż te z tytułu opłat za mieszkanie oraz za dom seniora.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie nie jest zasadne.

Stosownie do art. 136 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1749 z późn. zm., dalej: ustawa emerytalna) w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku – małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku – innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.

Mając na uwadze powyższy przepis wymaga zauważenia, że w utrwalonym orzecznictwie – odnośnie do prawa do emerytury (świadczenia z ubezpieczenia społecznego) – nie jest kwestionowane, że jest ono ściśle związane z osobą zmarłego i jako takie nie podlega dziedziczeniu (postanowienie Sądu Najwyższego z 14 sierpnia 2019 r., II UK 203/18

i powołane tam orzecznictwo) z zastrzeżeniem wynikającym z art. 136 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2021 r., III USK 286/21, LEX nr 3181393). Przy tym należy wskazać, że art. 136 ustawy emerytalnej, ustanawia odrębne od dziedziczenia następstwo prawne. Treść art. 136 ustawy określa grono osób, którym przysługuje status następcy prawnego zmarłego emeryta lub rencisty. Są to osoby enumeratywnie wymienione w dyspozycji omawianej normy prawnej, a ich krąg nie jest tożsamy z kręgiem spadkobierców. Uprawnionych do niezrealizowanego świadczenia zgrupowano przy tym w trzech kategoriach i uszeregowano w ten sposób, że następstwo prawne osób należących do dalszego kręgu uzależnione jest od braku następców z kręgu wcześniejszego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 13 stycznia 2015 r., II UK 144/14, OSNP 2016, nr 9, poz. 119).

Przepis ten wskazuje, że w pierwszej kolejności prawo do tego świadczenia mają małżonek i dzieci, z którymi osoba zmarła prowadziła wspólne gospodarstwo domowe. W razie ich braku prawo do niezrealizowanego świadczenia mają małżonek i dzieci, z którymi osoba zmarła nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego. Dopiero wówczas, gdy brak jest w ogóle osób wymienionych powyżej, otwiera się droga do nabycia niezrealizowanego świadczenia przez innych członków rodziny uprawnionych do renty rodzinnej po osobie zmarłej lub na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 listopada 2012 r., III AUa 476/12, LEX nr 1237176).

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, w pierwszej kolejności rozważyć należy, czy wnioskodawca należy do kręgu osób wymienionych we wskazanym przepisie. Jak wskazano cytowanym powyżej art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej wymienia zatem różne kategorie osób uprawnionych. Świadczenie przysługuje następującym osobom w podanej kolejności:

małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe,

w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego,

w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej,

w razie ich braku - innym członkom rodziny, na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.

Należy zatem wskazać, że wnioskodawca oraz zainteresowany nie są zatem osobami wprost wskazanymi w cytowanym przepisie.

Na mocy art. 67 ust. 1 ustawy emerytalnej do renty rodzinnej uprawnieni są następujący członkowie rodziny spełniający warunki określone w art. 68-71:

1. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione;

2. przyjęte na wychowanie i utrzymanie przed osiągnięciem pełnoletności wnuki, rodzeństwo i inne dzieci, z wyłączeniem dzieci przyjętych na wychowanie i utrzymanie w ramach rodziny zastępczej lub rodzinnego domu dziecka;

3. małżonek (wdowa i wdowiec);

4. rodzice.

Jak wynika z cytowanego przepisu wnioskodawca i zainteresowany nie należy także do kręgu osób, które mogłyby ubiegać się o rentę rodzinną po zmarłej. Może zatem domagać się wypłaty niezrealizowanego świadczenia tylko w sytuacji, gdyby zmarła pozostawała na jego utrzymaniu.

Cytowany wyżej przepis art. 136 ustawy emerytalnej jest zatem regulacją wyjątkową. Ustala on następstwo prawne po osobie, która zgłosiła wniosek

o świadczenie określone ustawą i określa krąg podmiotów uprawnionych do wypłaty świadczeń należnych za życia zmarłemu. A zatem prawo do niezrealizowanych świadczeń emerytalnych i rentowych przechodzi na rzecz oznaczonych osób niezależnie od tego czy są one spadkobiercami. Wyjątek ustanowiony tym przepisem jest równocześnie szczególnym przywilejem najbliższych członków rodziny (w szczególności połączonych ze zmarłym wnioskodawcą więzią gospodarczą). Przepis art. 136 ust. 3 ustawy emerytalnej stanowi, że roszczenia o wypłatę powyższych świadczeń wygasają po upływie roku od dnia śmierci osoby, której przysługiwały świadczenia chyba, że w okresie tym złożony został wniosek

o kontynuowanie postępowania. Treścią normy prawnej zawartej w zaskarżonym przepisie jest zatem ustanowienie rocznego terminu dochodzenia roszczeń przez członków rodziny zmarłego, który za życia złożył wniosek o przyznanie świadczeń. Po upływie tego terminu roszczenia te wygasają, a zatem nie mogą być skutecznie dochodzone przed Sądem. (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 13 listopada 2012 r., III AUa 484/12, LEX nr (...)). Jednocześnie ustawa emerytalna nie precyzuje pojęcia „pozostawanie na utrzymaniu innej osoby”.

W orzecznictwie za osoby pozostające na utrzymaniu uważa się osoby, które bądź nie posiadają własnych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, bądź też pobierają takie świadczenia

w najniższej wysokości, a koszt zaspokajania ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie większy. Podkreśla się także, że wykładni tego pojęcia należy dokonywać

z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 4 czerwca 2013 r., III AUa 1278/12, LEX nr 1324660, wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 24 kwietnia 2013 r., III AUa 1439/12, LEX nr 1314760). Podkreślić przy tym należy, iż o pozostawaniu na utrzymaniu można mówić, wtedy gdy zmarły nie miał środków na własne utrzymanie lub posiadane środki były tak niskie w stosunku do niezbędnych wydatków, że członek rodziny musiał łożyć na utrzymanie osoby zmarłej. Dla zaistnienia sytuacji, którą można określić jako pozostawanie na utrzymaniu konieczna jest bez wątpienia stałość świadczeń oraz silna ekonomiczna zależność od osoby utrzymującej. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 12 grudnia 2018 r., III AUa 1144/17, LEX nr 2613467).

W ocenie Sądu Okręgowego w przedmiotowej sprawie, przyjąć zatem należy, że relacje jakie w jakich zmarła pozostawała z wnioskodawcą i zainteresowanym przed śmiercią nie uzasadniają uznania, że pozostawała ona na ich utrzymaniu. W ocenie Sądu stan rzeczy istniejący w niniejszym postępowaniu należy jednak ocenić jako realizację przez odwołującego i zainteresowanego obowiązku moralnego pomocy ciężko chorej babci, dla której byli oni najbliższą rodziną, a nie regularna alimentacja ubezpieczonej.

Trzeba wziąć też bowiem pod uwagę, że w zakresie wyjaśnienia istotnej dla sprawy przesłanki zastosowania art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej utrwalonym poglądem

w orzecznictwie jest, iż pojęcie „pozostawania na utrzymaniu” ma ściśle materialne znaczenie,

a miarą jego jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb osoby będącej na utrzymaniu. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego

w Katowicach z 22 marca 2011 r., III AUa 2026/10, LEX nr 1102954). Za osoby pozostające na utrzymaniu innych członków rodziny w rozumieniu art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej uważa się osoby, które bądź to nie posiadają żadnych własnych świadczeń emerytalno-rentowych (gdyż dopiero wystąpiły z wnioskiem o nie), bądź też pobierają wprawdzie takie świadczenia, ale w najniższej wysokości przewidzianej ustawą, a koszt zaspokajania ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie wyższy. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 lipca 2012 r., III AUa 516/12, LEX nr 1217827). Dla zaistnienia sytuacji, którą można określić jako pozostawanie na utrzymaniu konieczna jest bez wątpienia stałość świadczeń oraz silna ekonomiczna zależność od osoby utrzymującej.

Analizując stan faktyczny niniejszej sprawy należy mieć zatem na uwadze, że świadczenie emerytalne otrzymywane przez ubezpieczoną było świadczeniem znaczenie wyższym od wysokości minimalnej emerytury. Wynosiło ono bowiem kwotę 2.989,37 zł brutto, a nadto otrzymywała dodatek pielęgnacyjny w kwocie 348,22 zł. Tymczasem minimalna emerytura w okresie od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r. – zgodnie

z Komunikatem Prezesa Zakładu Ubezpieczeń z dnia 18 lutego 2025 r. (Dz. Urz. MP z 2025 r. poz. 152) wynosiła 1.878,91 zł. Zatem, choć w ostatnich miesiącach życia zmarłej – z uwagi na pogarszający stan zdrowia – wymagała ona pomocy ze strony swoich wnuków, to wydatki związanej z jej utrzymaniem w znacznej części były pokrywane przez odwołującego oraz zainteresowanego z jej własnego świadczenia emerytalnego. Przy tym fakt, że R. N. nie była w stanie – z uwagi na stan zdrowia samodzielnie dysponować swoimi dochodami nie może mieć wpływu na uznanie, że pozostawała na utrzymaniu skarżącego

i zainteresowanego – skoro dochody te były jej wypłacane i następnie przeznaczane przez U. i J. N. na opłacanie potrzeb zmarłej (obok środków, które oni sami ze swoich środków przeznaczali na pokrywanie części jej potrzeb).

Ugruntował się bowiem – na tle art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej – pogląd, iż świadczenie doraźnej pomocy, a nawet opieki nie wchodzi w zakres pojęcia „pozostawanie na utrzymaniu”. Pojęcie to bowiem ma ściśle materialne znaczenie, a miarą jego jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokojenia „usprawiedliwionych potrzeb” osoby będącej na utrzymaniu. Natomiast świadczenie zwyczajowo przyjętej pomocy w postaci nawet kupowania okresowo środków czystości, jedzenia, leków itd. nie wyczerpuje pojęcia „dostarczanie środków utrzymania”. (zob.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 7 listopada 2012 r., III AUa 739/12, LEX nr 1236992, wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 22 marca 2011 r., III AUa 2026/10, LEX nr 1102954,wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 20 kwietnia 2016 r., III AUa 1412/15, LEX nr 2044361). Zatem ponownie należy wskazać, że za osoby pozostające na utrzymaniu innych członków rodziny w rozumieniu ww. przepisu uważa się osoby, które bądź to nie posiadają żadnych własnych świadczeń emerytalno-rentowych (gdyż dopiero wystąpiły z wnioskiem o nie), bądź też pobierają wprawdzie takie świadczenia, ale w najniższej wysokości przewidzianej ustawą, a koszt zaspokajania ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie wyższy (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 11 lipca 2012 r., III AUa 516/12, LEX nr 1217827). Zatem, niezbędne jest istnienie silnej ekonomicznej zależności od osoby utrzymującej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 21 maja 2013 r., III AUa 20/13, LEX nr 1378797).

Samo więc to, że wnioskodawca oraz zainteresowany w sytuacji pogorszenia się stanu zdrowia zmarłej i związanym z tym wzrostem wydatków opłacali należące do niej mieszkanie, a także doraźnie kupowali żywność, leki czy pampersy nie sprawia, że można uznać, że R. N. pozostawała na ich utrzymaniu. Z powyższych przyczyn za przyjęciem, że R. N. pozostawała na utrzymaniu odwołującego nie może przemawiać także to, że jednorazowo opłacił jej pobyt w domu seniora. Przy tym należy zauważyć, że opłaty za mieszkanie były wnoszone przez wnioskodawcę dopiero w okresie, gdy stan zdrowia R. N. uległ pogorszeniu. Ani odwołujący, ani zainteresowany nie wykazali, że ponosili oni opłaty za mieszkanie przed listopadem 2024 r. – czyli jeszcze zanim wydatki zmarłej wzrosły w związku z pogorszeniem się jej stanu zdrowia. Co więcej, zauważyć należy, że zainteresowany J. N. w ogóle nie przedstawił żadnych dokumentów potwierdzających, że rzeczywiście ponosił drugą połowę kosztów związanych z opłatami za mieszkanie R. N.. Natomiast U. N. (2) nie przestawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, że wysokość wydatków ponoszonych opłat za prąd, telewizję, internet i telefon oraz leki, a także wynagrodzenie opiekunki w rzeczywistości były takie jak wskazane w uzasadnieniu odwołania oraz że zostały w takich kwotach opłacone.

Z powyższych względów Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie jako bezzasadne – o czym orzekł jak w sentencji wyroku.

Potrzebujesz pomocy prawnej w podobnej sprawie?
Znajomość orzecznictwa to jedno — zastosowanie go w Twojej sprawie to drugie. Znajdź na Prawnet zweryfikowanego prawnika od takich spraw.
Znajdź prawnika

Tekst pochodzi z publicznego rejestru SAOS (saos.org.pl). Prawnet nie jest wydawcą tego orzeczenia. Analiza AI i streszczenie AI są materiałem pomocniczym — zweryfikuj je z treścią orzeczenia przed powołaniem.