descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 274/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 10 października 2013 r.

Sąd Okręgowy w Gdańsku

VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSA w SO w Gdańsku Hanna Witkowska-Zalewska

Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Lawrenc

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił ustalenia J. W. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym uznając, iż wnioskodawca nie osiągnął wieku emerytalnego oraz nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

W uzasadnieniu Zakład wskazał, że nie uznał okresu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w G. od dnia 06 września 1988 r. do dnia 31 października 1989 r. oraz od dnia 01 listopada 1989 r. do dnia 31 października 1993 r., ponieważ charakter wykonywanej pracy podany w świadectwie wykonywania pracy w warunkach szczególnych nie jest zgodny z powołanym wykazem, działem i pozycją rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych (... ) - „prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym".

Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. W. zaskarżając ją w całości, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych stanowiących podstawę faktyczną wydanej decyzji przejawiający się w szczególności w bezpodstawnym przyjęciu, iż nie osiągnął wieku emeryta1nego oraz nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych.

W związku z powyższym ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie prawa do emerytury, wniósł nadto o zasądzenie od organu rentowego na jego rzecz kosztów procesu według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że w spornym okresie wykonywał pracę spawacza, która jest zaliczana do pracy w warunkach szczególnych. Okoliczność ta została też potwierdzona przez Państwową Inspekcję Pracy w G. w opinii z dnia 6 maja 1988 r. Nadto ubezpieczony podał, że w dniu 28 kwietnia 2011 r. ukończył 60 lat, natomiast wniosek został złożony na miesiąc przed spełnieniem warunków wymaganych do przyznania emerytury, co jest zgodne z obowiązującymi przepisami.

W odpowiedzi na odwołanie, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniósł o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w decyzji. Nadto pozwany podał, że sporny okres pracy w warunkach szczególnych obejmuje 5 lat, 1 miesiąc i 25 dni ,zatem nawet jego uwzględnienie nie spowoduje, że ubezpieczony będzie spełniał przesłanki nabycia uprawnień emerytalnych.

W piśmie z dnia 12 lipca 2011 r. ubezpieczony wskazał, że pracę w warunkach szczególnych świadczył w okresie od 1 września 1967 r. do 5 września 1969 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku montera instalacji sanitarnych; w okresie od 15 września 1969 r. do 13 marca 1970 r. pracował w Wojewódzkim Zakładzie Budownictwa (...) na stanowisku hydraulika. Następnie od dnia 7 maja 1970 r. do 21 stycznia 1972 r. pracował w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) na stanowisku hydraulika. Jako hydraulik pracował również od 22 stycznia 1972 r. do 26 października 1973 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L.. W okresie od 3 listopada 1975 r. do 31 października 1989 r. pracował jako ślusarz-monter rurociągów okrętowych oraz spawacz w Zakładach (...) w G., przy czym jako spawacz pracował od chwili uzyskania uprawnień.

Dalej , ubezpieczony wskazał, że od dnia 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. pracował jako spawacz w S. P. – G.; w okresie od 2 listopada 1993 r. do 4 czerwca 1994 r. pracował w przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. w G. na stanowisku montera spawacza; od dnia 6 czerwca 1994 r. do 31 grudnia 1994 r. w (...) Sp. z o.o. we W. na stanowisku montera spawacza; od dnia 2 stycznia 199 5 r. do 30 kwietnia 1998 r. był zatrudniony jako monter spawacz w Przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. w G..

Wyrokiem z dnia 21 lutego 2012 r. w sprawie VIII U 1279/11 Sąd Okręgowy VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach ubezpieczeniowych pozwanego organu rentowego oraz aktach pracowniczych ubezpieczonego. Nadto, Sąd dał wiarę zeznaniom świadków R. D. i H. M. oraz częściowo wyjaśnieniom ubezpieczonego odnośnie charakteru jego zatrudnienia w okresie od 1 września 1967 r. do 5 września 1969 r., od dnia 15 września 1969 r. do 13 marca 1970 r. oraz od 6 września 1988 r. do 31 października 1993 r., jako konsekwentnym, szczegółowym, zgodnym wzajemnie lub z dokumentacją pracowniczą ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia oraz uzupełniającym ją w sposób logiczny i w zgodzie z zasadami doświadczenia życiowego. Zawnioskowani świadkowie są osobami postronnymi, nie mającymi żadnego interesu w wyniku niniejszego postępowania.

Sąd I instancji zważył, iż odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie spełnia on wszystkich przesłanek dla przyznania mu dochodzonego świadczenia. Sąd ten zważył, że istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia, czy przedstawione dowody są wystarczające dla uznania, iż praca wykonywana przez skarżącego w spornych okresach była wykonywana w szczególnych warunkach, tj. stanowiła zatrudnienie, o którym mowa w dziale XIV poz. 12 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. nr 8 poz. 43 ze zm.) (dalej: rozporządzenie) - prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym oraz w dziale V poz. 1 tego wykazu - roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach.

Fakt wykonywania przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach w spornych okresach od 1 września 1967 r. do 5 września 1969 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku montera instalacji sanitarnych oraz od dnia 15 września 1969 r. do 13 marca 1970 r. w Wojewódzkim Zakładzie Budownictwa (...) w K. na stanowisku hydraulika znalazł w ocenie Sądu, odzwierciedlenie w treści zgromadzonych w aktach rentowych świadectw pracy. Dodatkowo ubezpieczony szczegółowo wyjaśnił na czym polegała jego praca, a Sąd uznał, iż podawane przez niego okoliczności nie stały w sprzeczności z treścią dokumentacji. W związku z tym, Sąd Okręgowy stwierdził, że praca ubezpieczonego w powyższych okresach może zostać zakwalifikowana, jako wykonywana w warunkach szczególnych na stanowisku wymienionym w powołanym wyżej rozporządzeniu w dziale V poz.1.

Nadto, również okres zatrudnienia od 6 września 1988 r. do 31 października 1989 r., a następnie od 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. na stanowisku spawacza może w ocenie Sądu zostać uwzględniony do stażu pracy w warunkach szczególnych. Okoliczność wykonywania przez ubezpieczonego pracy w tym charakterze znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a nadto niewątpliwie została ona potwierdzona w zeznaniach świadków - współpracowników ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia w Zakładzie (...) w G. i jego następcy prawnym (...) sp. z o.o. w G. – którzy potwierdzili, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował na stanowisku spawacza. Ponadto, okoliczności powyższe wynikały z treści wyjaśnień ubezpieczonego, które były spójne z treścią zeznań w/w świadków, toteż Sąd uznał je za miarodajny środek dowodowy w tym zakresie.

W ocenie Sądu, zawnioskowani świadkowi posiadali odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczonego pracy, byli zatrudnieni wraz z nim w tych samych okresach i w tych samych zakładach pracy a H. M. nadzorował jego pracę. Nadto, są oni osobami postronnymi, nie zainteresowanymi bezpośrednio pozytywnym rozstrzygnięciem niniejszego postępowania. W związku z tym, Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw by kwestionować ich wiarygodność.

W związku z powyższym, zarówno okres pracy w Zakładach (...) w G. od 6 września 1988 r. do 31 października 1989 r., jak i w (...) sp. z o.o. od 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. powinien zostać uwzględniony do stażu pracy w warunkach szczególnych.

Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, iż wymienione źródła dowodowe niezbicie potwierdziły fakt wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach w w/w okresach na stanowisku spawacza.

Powyżsi świadkowie zeznali jednak, że w okresie zatrudnienia ubezpieczonego w Zakładzie (...) w G. od dnia 3 listopada 1975 r. do dnia 5 września 1988 r. ubezpieczony wykonywał pracę na stanowisku łączonym wykonując czynności zarówno jako spawacz i jako monter rurociągów. Okoliczność ta wynikała również z treści świadectwa pracy, w którym podano, że ubezpieczony zajmował stanowiska ślusarz - monter rurociągów okrętowych, mechanik precyzyjny oraz ślusarz mechanik remontowy. W związku z tym, Sąd Okręgowy, uznając zeznania świadków za wiarygodne, uznał, że w okresie od 3 listopada 1975 r. do 5 września 1988 r. ubezpieczony nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych bowiem nie pracował w tym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dodatkowo, Sąd nie uwzględnił w powyższym zakresie wyjaśnień ubezpieczonego, ponieważ nie były one spójne z treścią dokumentacji zgromadzonej w sprawie.

Sąd Okręgowy uznał, że do stażu pracy w warunkach szczególnych uwzględnić należało także okres pracy ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie Usług (...).U. - (...) sp. z o.o. w G., w którym ubezpieczony pracował od 2 stycznia 1995 r. do 30 kwietnia 1998 r. (3 lata, 3 miesiące i 28 dni) na stanowisku montera-spawacza, ponieważ pomimo innego nazewnictwa ubezpieczony wykonywał w tym okresie pracę wskazaną w dziale V poz. 1 wykazu A w/w rozporządzenia, tj. roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów w głębokich wykopach. Okoliczność ta wynikała z treści zgromadzonej dokumentacji oraz zeznań w/w świadków, które również w tym zakresie i z tych samych względów co powyżej, Sąd Okręgowy uznał za w pełni miarodajny środek dowodowy w sprawie na okoliczność charakteru pracy ubezpieczonego.

Zsumowanie okresów udowodnionych w toku niniejszego postępowania wskazywało, iż staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych wynosi 12 lat i 24 dni i jest krótszy niż wymagany ustawą, a zatem, zgodnie z przepisem § 4 rozporządzenia, ubezpieczonemu nie przysługiwało prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym.

Apelację od powyższego wyroku wywiódł J. W. zaskarżając ten wyrok całości.

Wyrokiem z dnia 3 grudnia 2012 r. Sąd Apelacyjny - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w G. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gdańsku VIII Wydziałowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pozostawiając temu sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za drugą instancję.

Sąd Apelacyjny zgodził się z zarzutami apelacji, że Sąd Okręgowy poddał analizie jedynie okresy pracy wnioskodawcy: w (...) Przedsiębiorstwie (...) w S., Wojewódzkim Zakładzie Budownictwa (...) w K., w Zakładach (...), w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym (...) sp. z o. o. G. oraz w Przedsiębiorstwie Usług (...).U. (...)" sp. z o. o. w G.; całkowicie pomijając sporne okresy jego zatrudnienia: w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...), w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L., Przedsiębiorstwie Usług (...) sp. z o. o. w G. oraz w (...) sp. z o. o. W..

Ustosunkowując się natomiast do spornych okresów zatrudnienia, które były przedmiotem analizy ze strony Sądu I instancji stwierdził, że Sąd ten nie przeprowadził wyczerpującego postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie charakteru i rodzaju pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w tych okresach, jak również jej wymiaru, zaś poczynione w sprawie ustalenia, dotyczące spornych okresów zatrudnienia uwzględnionych do okresu pracy w szczególnych warunkach, nie znajdują oparcia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.

Ostatecznie wskazał, że przy ponownym rozpoznawaniu niniejszej sprawy Sąd I Instancji w celu stwierdzenia, czy zachodzą łącznie wszystkie przesłanki ustalenia J. W. prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z art. 184 ustawy emerytalnej, winien poprzez dopuszczenie dowodów: z treści dokumentów z akt osobowych wnioskodawcy dotyczących spornych okresów zatrudnienia, z treści zeznań zatrudnionych w tych okresach razem z nim świadków oraz z przesłuchania stron z ograniczeniem do przesłuchania ubezpieczonego ustalić, czy wykonywana przez niego wówczas praca stanowiła pracę wymienioną w wykazie A lub B, stanowiących załączniki do rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi, czy była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku.

Sąd Okręgowy po ponownym rozpoznaniu sprawy ustalił następujący stan faktyczny:

J. W., urodzony dnia (...), w dniu 28 marca 2011 r. złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. wniosek o emeryturę. Nie jest członkiem OFE i na dzień 1 stycznia 1999 r. udowodnił wymagany okresu składkowy i nieskładkowy /powyższe okoliczności są w sprawie niesporne a nadto wynikają z akt ubezpieczeniowych/.

Organ rentowy zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją odmówił J. W. prawa do emerytury z uwagi na brak wykazania 15 lat pracy w szczególnych warunkach (vide: decyzja z dnia 11 kwietnia 2011 r. – k. 48 plik III akt rentowych, odwołanie ubezpieczonego – k. 2-4, pismo z dnia 12 lipca 2011 r. – k. 14-19 akt sprawy).

W okresie od 1 września 1967 r. do 5 września 1969 r. ubezpieczony pracował w (...) Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku montera instalacji sanitarnych. Była to praca na różnych budowach, a instalacje były prowadzone w ziemi , w głębokich wykopach.

Od dnia 15 września 1969 r. do 13 marca 1970 r. ubezpieczony pracował w Wojewódzkim Zakładzie Budownictwa (...) w K. na stanowisku hydraulika. Układał tam rury żeliwne i kamionkowe, które łączył sznurem smołowanym, a następnie w miejscach łączenia smarował betonem (dowód: świadectwa pracy z dnia 30 listopada 1983 r. – k. 19-20 akt ubezp., pismo z PIP z dnia 6 maja 1988 r. – k. 33-36 plik III akt rentowych, zeznania ubezpieczonego – k. 30-31,42,163-165 akt sprawy, ).

W okresie od 06 maja 1970 r. do 21 stycznia 1972 r. był on zatrudniony w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w G. na stanowisku monter wodno-kanalizacyjny. W powyższym okresie wykonywał prace hydraulika polegające na zakładaniu instalacji wodnokanalizacyjnych w głębokich wykopach i centralnego ogrzewania w budynkach i halach.

W okresie od 22 stycznia 1972 r. do 26 października 1973 r. ubezpieczony był zatrudniony w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. na stanowisku hydraulika . Praca polegała na zakładaniu instalacji wodnokanalizacyjnych w głębokich wykopach i centralnego ogrzewania w budynkach i halach (dowód: zaświadczenie z dn. 14.12.1983 r. – k. 21 akt ubezp., świadectwo pracy z dnia 27.10.1975 r.– k. 22 akt ubezp., zeznania ubezpieczonego – k. 30-31,42,163-165 akt sprawy, akta osobowe Przedsiębiorstwa Budownictwa (...) w L. –k.125 ).

W okresie od 3 listopada 1975 r. do dnia 31 października 1989 r. ubezpieczony był zatrudniony w Zakładach (...) w G. , gdzie pracował kolejno na stanowiskach: ślusarz - monter rurociągów okrętowych, monter-instalator rurociągów ( od 01.07.1976 ) mechanik precyzyjny ( od 01.01.1979 ) oraz ślusarz mechanik remontowy (od 01.06.1985 r.) , spawacz

( od 06 .09.1988 r. ).

Pracował on w Dziale Głównego Energetyka w charakterze montera rurociągów i spawacza, tj.: ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowowodorowymZ zeznań ubezp (k.30) wynika, że rurociągi były też na wysokości. ,

Ubezpieczony montował , dokonywał wymian i remontów instalacji rurociągowych oraz komór i węzłów cieplnych i chłodniczych w drodze prac spawalniczych. Wspomniane rurociągi dostarczały parę, gorącą wodę, zimną woda, sprężone powietrze, amoniak do urządzeń i maszyn służących do przetwórstwa ryb . Naprawa polegała na usuwaniu nieszczelności i wymianie zużytych fragmentów rur poprzez prace spawalnicze. Nieszczelności usuwano za pomocą sznura azbestowego pokrytego teflonem, a wymiana fragmentów rur następowała poprzez wycięcie palnikiem określonego odcinka rur i wstawienie i przyspawanie nowego. Dokonywał również remontów w komorach i węzłach ciepłowniczych znajdujących się w ziemi , gdzie temperatura dochodziła do 40 st C , jak i komór i węzłów chłodniczych , gdzie temperatura wynosiła ponad minus 20 st C. Wykonywał prace przy rurociągach prowadzonych najczęściej pod ziemią , w kanałach betonowych, gdzie utrudniona jest wentylacja. Ubezpieczony uzyskał uprawnienia do spawania gazowego w dniu 05 lipca 1984 r.

Ubezpieczony pełnił funkcję brygadzisty, która nie miała żadnego wpływu na wykonywanie pracy spawacza stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na tym stanowisku pracy. Zmiana nazewnictwa stanowisk pracy wiązała się z możliwością podwyższenia wynagrodzenia poprzez zmianę stawki zaszeregowania, a ubezpieczony de facto wykonywał prace tego samego rodzaju .

Z przekształcenia w dniu 01.11.1989 r. powyższego przedsiębiorstwa powstało Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowe (...) sp. z o.o.

Od dnia 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. J. W. był w nim zatrudniony nadal na stanowisku spawacza . Wykonywał te same prace jak w Zakładach (...) stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, tj.: prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym (dowód: świadectwo pracy z dnia 31.10.1989 r. – k. 23, świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych – k. 24 plik III akt rentowych, świadectwo pracy z S. P. - G. – k. 25, świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych – k. 26 akt rentowych, dokumenty w aktach osobowych- umowa o prace z 30.10.1975 r. , zakres obowiązków z 07.05.1977 r., pismo z dnia 04.08.1980, angaż z 08.02.1979 , pismo z dnia 05.08.1983 r. ws dodatku brygadzistowskiego , umowa o prace z 31.10.1989 r. z S. G., angaż z dnia 12 września 1988 r., angaż z dnia 30 maja 1985 r. , – k. 40 akt sprawy, zeznania świadka R. D. oraz zeznania ubezpieczonego – k. 30-33, 42,163-165 akt sprawy, akta rentowe R. D., w tym świadectwa pracy).

Z Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) sp. z o.o. wyodrębniło się Przedsiębiorstwo Usług (...).U. (...) sp. z o.o. w G., w którym ubezpieczony pracował od 2 listopada 1993 r. do 04 czerwca 1994 r. na stanowisku montera-spawacza . Firma ta świadczyła usługi dla Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego (...) sp. z o.o., na jego terenie.

W powyższym okresie ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym. Praca ubezpieczonego polegała na utrzymaniu w ruchu parku maszynowego poprzez dokonywanie remontów rurociągów, węzłów i komór ciepłowniczych oraz chłodniczych i maszyn związanych bezpośrednio z produkcją. Zajmował się tym jako monter, tj. wymianą uszkodzonych zaworów, rur, urządzeń wytwarzających ciepło i chłód. Jego praca polegała na tym, że przy wymianie, naprawie urządzeń i instalacji wykonywał prace spawalnicze, bo tylko w ten sposób montuje się, wymienia i łączy rurociągi, naprawia urządzenia. Większość prac była wykonywana w kanałach, czy też w komorach położonych pod ziemią. Wnioskodawca również dokonywał napraw rurociągów i instalacji chłodniczych, które mieściły się na wysokości , na konstrukcjach stalowych (dowód: świadectwo pracy– k. 27 plik III akt rentowych, zeznania świadka R. D. i H. M. oraz zeznania ubezpieczonego – k. 30-33, 163-165 akt sprawy, akta rentowe R. D., w tym świadectwa pracy).

W okresie od 6 czerwca 1994 roku do 31 grudnia 1994 roku ubezpieczony pracował w (...) Sp. z o.o. we W. na stanowisku montera- spawacza w D. Głównego Mechanika. W okresie tym wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. Wykonywał prace tego samego rodzaju, co w poprzednim zakładzie pracy, tj.: w zakresie eksploatacji, naprawy urządzeń i instalacji energetycznych w drodze prac spawalniczych (dowód: świadectwo pracy– k. 28 plik III akt rentowych, zeznania świadka R. D. oraz zeznania ubezpieczonego – k. 30-33, 42, 163-165 akt sprawy, akta osobowe, w tym zaświadczenie kwalifikacyjne, książka spawacza, umowa o pracę - k.113 akt sprawy, akta rentowe R. D., w tym świadectwa pracy).

W okresie od 2 stycznia 1995 roku do 30 kwietnia 1998 roku pracował w Przedsiębiorstwie Usług (...) Sp. z o.o. w G. na stanowisku montera- spawacza. W powyższym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym.

Praca ubezpieczonego polegała na utrzymaniu w ruchu parku maszynowego różnych firm poprzez dokonywanie remontów rurociągów, węzłów i komór ciepłowniczych oraz chłodniczych i maszyn związanych bezpośrednio z produkcją poprzez wykonywanie prac spawalniczych (dowód: świadectwo pracy– k. 29 plik III akt rentowych, zeznania świadka R. D., H. M. oraz zeznania ubezpieczonego – k. 30-33, 42, 163-165 akt sprawy, akta osobowe, w tym - k.113 akt sprawy, akta rentowe R. D., w tym świadectwa pracy).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach ubezpieczeniowych pozwanego oraz aktach pracowniczych ubezpieczonego. Nadto, Sąd dał wiarę zeznaniom świadków R. D. i H. M. oraz zeznaniom ubezpieczonego jako konsekwentnym, szczegółowym, wewnętrznie spójnym i zgodnym z obiektywnym materiałem dowodowym w postaci dokumentacji pracowniczej ubezpieczonego ze spornych okresów zatrudnienia . Należy również podkreślić, że zawnioskowani świadkowie są osobami postronnymi, niemającymi żadnego interesu w wyniku niniejszego postępowania. Nadto, Sąd Okręgowy, dopuścił dowód z akt rentowych świadka R. D. celem potwierdzenia wiarygodności zeznań tegoż świadka.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Na tle tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd uznał, iż odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie albowiem dowiódł on spełnienia wszystkich przesłanek koniecznych dla przyznania jemu dochodzonego świadczenia.

Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do ustalenia czy przedstawione dowody są wystarczające dla uznania, iż praca wykonywana przez skarżącego w spornych okresach była wykonywana w szczególnych warunkach, tj. stanowiła zatrudnienie, o którym mowa w dziale XIV poz. 12 wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. nr 8 poz. 43 ze zm.) (dalej: rozporządzenie) - prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowo wodorowym .

Podstawę dochodzenia powyższego świadczenia stanowi przepis art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.). Przepis ten stanowi szczególne uregulowanie, tworząc osobną kategorię ubezpieczonych i mając zastosowania do innych stanów faktycznych aniżeli objęte regulacjami art. 32 ust. 1 i 46 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Przepis art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS znajduje bowiem zastosowanie w stosunku do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., które zasadnicze, wskazane w nim warunki nabycia prawa do świadczenia, spełniły już w dacie wejścia ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc na dzień 1 stycznia 1999r. i gwarantuje tym osobom możność nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych warunkach, lecz przy spełnieniu dodatkowych wymogów w nim określonych.

Stosownie do jego treści, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Zgodnie zaś z ust. 2 cytowanego przepisu, emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego oraz rozwiązania stosunku pracy – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.

Aktem wykonawczym, do którego odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS, jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Stosownie do treści § 4 tego rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w

szczególnych warunkach.

Przez przepisy dotychczasowe, określające wymagany okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, o którym mowa w powyższym przepisie, należy rozumieć – z mocy odesłania z art. 32 ust. 4 ustawy o emeryturach i rentach z FUS – przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43 ze zm.).

Zgodnie z przepisem § 2 ust 1 i 2 powołanego wyżej rozporządzenia okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym te okresy pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.

Trzeba jednak zwrócić uwagę, że zgodnie z utartą praktyką i ugruntowanym orzecznictwem w postępowaniu przed sądem okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem mogą być ustalane także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia z zakładu pracy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84 oraz uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84), a więc wszelkimi dopuszczalnymi przez prawo środkami dowodowymi.

Zaznaczyć należy, iż prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach czy emerytury pomostowej przysługuje wówczas, gdy ubiegający się o prawo wykonywał prace w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku. Decydujące znaczenie ma zatem rodzaj i wymiar wykonywanej pracy, a nie przedłożenie odpowiedniego świadectwa pracy w szczególnych warunkach, ze wskazaniem stanowiska pracy określonego w wykazie prac w szczególnych warunkach. Jak zauważył Sąd Najwyższy - określanie dla celów emerytalnych stanowisk pracy jako „pracy wykonywanej w szczególnych warunkach” w rozumieniu wykazów stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.) nie należy do kompetencji pracodawcy (vide: wyrok z dnia 22 czerwca 2005r., sygn. akt I UK 351/04, OSNP 2006/5-6/90). Zdarzyć się przecież może, iż pracodawca nie wystawił świadectwa pracy w szczególnych warunkach, pomimo iż pracownik taką pracę wykonywał lub wystawił , ale z powołaniem się na błędne oznaczenie wykazu, działu, pozycji w/wym. rozporządzenia.

W ocenie Sądu Okręgowego ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że ubezpieczony wykonywał prace w szczególnych warunkach w okresie od 1 września 1967 r. do 5 września 1969 r. w (...) Przedsiębiorstwie (...) w S. na stanowisku montera instalacji sanitarnych oraz od dnia 15 września 1969 r. do 13 marca 1970 r. w Wojewódzkim Zakładzie Budownictwa (...) na stanowisku hydraulika. Zdaniem Sądu ubezpieczony nie wykazał , że wykonywał pracę w szczególnych warunkach odpowiadającą charakterem i zakresem stanowiskom wskazanym w Załączniku do rozporządzenia RM. Należy zważyć, iż same tylko świadectwa pracy oraz zeznania ubezpieczonego należy uznać za niewystarczające i niemiarodajne dla ustalenia rodzaju i charakteru pracy wykonywanej przez J. W. w w/wym. spornych okresach zatrudnienia . Ubezpieczony nie dostarczył do akt sprawy żadnych dokumentów stanowiących składnik akt osobowych czy też nie zawnioskował dowodu z zeznań świadków potwierdzających stawiane tezy.

Z wyżej wymienionych przyczyn, tj.: z braku materiału dowodowego, Sąd nie uwzględnił również jako pracy w szczególnych warunkach okresu pracy od 06 maja 1970 r. do 21 stycznia 1972 r. w Wojewódzkim Przedsiębiorstwie (...) w G. na stanowisku monter wodno-kanalizacyjny oraz w okresie od 22 stycznia 1972 r. do 26 października 1973 r. w Przedsiębiorstwie Budownictwa (...) w L. na stanowisku hydraulika . Ubezpieczony zeznał , że w tym okresie jego praca polegała na zakładaniu instalacji wodnokanalizacyjnych w głębokich wykopach oraz centralnego ogrzewania w budynkach i halach, podczas gdy pracę w szczególnych warunkach stanowią roboty wodnokanalizacyjne oraz budowa rurociągów wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w głębokich wykopach. Nie można się przy tym zgodzić z argumentem ubezpieczonego, że praca we wskazanym miejscu – w głębokich wykopach - wiązana powinna być z budową rurociągów , a nie robotami wodnokanalizacyjnymi, z uwagi na wykładnię gramatyczną i użyty łącznik „oraz”.

W ocenie Sądu okres zatrudnienia od 3 listopada 1975 r. do dnia 31 października 1989 r. w Zakładach (...) w G. oraz w Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowe (...) sp. z o.o. od dnia 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. może zostać uwzględniony do stażu pracy w warunkach szczególnych. Okoliczność wykonywania przez ubezpieczonego pracy w tym charakterze, tj.: pracy przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym znajduje potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Niewątpliwie została ona potwierdzona zeznaniami świadka R. D. - współpracownika ubezpieczonego ze spornego okresu zatrudnienia w Zakładach (...) w G. i ich następcy prawnego (...) sp. z o.o. w G. – który wskazał, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował w charakterze spawacza, przy czym początkowo jako monter-spawacz.

Świadek stwierdził, że pomimo różnego nazewnictwa stanowiska pracy ubezpieczonego , wykonywał on od początku prace tego samego rodzaju, co świadek , tj.: prace spawacza przy naprawie, montowaniu rurociągów przesyłających parę, gorącą wodę, zimną woda, sprężone powietrze, amoniak do urządzeń i maszyn służących do przetwórstwa ryb. Na uwagę zasługuje również fakt, że świadek i ubezpieczony pracowali w jednej brygadzie. Świadek w zeznaniach uzupełniających na ostatniej rozprawie podał również , że ubezpieczony pomimo funkcji brygadzisty wykonywał równocześnie stale i pełnym wymiarze czasu pracy prace w szczególnych warunkach. Świadek posiada stosowną wiedzę w tym zakresie albowiem sam był brygadzistą , co wynika z jego zeznań , jak również z dokumentów zawartych w aktach osobowych ubezpieczonego, gdzie stoi, że ubezpieczony zastępował świadka w tej roli. Wspomnieć również wypada, że pozwany zaliczył świadkowi powyższy okres do pracy w szczególnych warunkach.

Ponadto, okoliczności powyższe wynikały z treści dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych , będących podstawą ustaleń faktycznych oraz zeznań samego ubezpieczonego, które były spójne z treścią zeznań w/w świadka, toteż Sąd uznał je za miarodajny środek dowodowy w tym zakresie.

Odnosząc się do okresu pracy od 6 czerwca 1994 roku do 31 grudnia 1994 roku w (...) Sp. z o.o. we W. na stanowisku montera- spawacza w D. Głównego Mechanika, Sąd stwierdził, że istnieją dowody potwierdzające wykonywanie przez ubezpieczonego stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prac przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym w powyższym okresie. Świadek R. D. –współpracownik ubezpieczonego w tym zakładzie - potwierdził , że ubezpieczony wykonywał prace tego samego rodzaju co w poprzednich zakładach pracy, tj.: w zakresie eksploatacji, naprawy urządzeń i instalacji energetycznych w drodze prac spawalniczych. Powyższe okoliczności wynikają nadto z dokumentów w aktach osobowych, w tym zaświadczeniu kwalifikacyjnym, książki spawacza, umowy o pracę, których wartość dowodową uzupełniają zeznania wspomnianego świadka , jak i tożsame z nimi zeznania ubezpieczonego.

Odnosząc się do dalszych spornych okresów pracy w Przedsiębiorstwie Usług (...).U. (...) sp. z o.o. w G., w którym ubezpieczony pracował od 2 listopada 1993 r. do 04 czerwca 1994 r. oraz od 2 stycznia 1995 roku do 30 kwietnia 1998 roku na stanowisku montera-spawacza. Zeznania świadków R. D. oraz H. M. potwierdzają okoliczność pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy - przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym. Wskazać należy, iż wymienione przedsiębiorstwo wyodrębniło się z byłych Zakładów (...) w G.. W przedsiębiorstwie tym ubezpieczony wykonywał prace tego samego rodzaju co w Zakładach (...) -polegające na utrzymaniu w ruchu parku maszynowego firm ( w pierwszym okresie –P.P- H (...) sp. z o.o., w kolejnym -różnych firm) poprzez dokonywanie remontów rurociągów, węzłów i komór ciepłowniczych oraz chłodniczych i maszyn związanych bezpośrednio z produkcją poprzez wykonywanie prac spawalniczych. Świadek R. D. był w dalszym ciągu współpracownikiem ubezpieczonego, natomiast H. M. był współwłaścicielem zakładu pracy.

W ocenie Sądu, zawnioskowani świadkowie posiadali odpowiednią wiedzę na temat charakteru wykonywanej przez ubezpieczonego pracy, byli zatrudnieni wraz z nim w tych samych okresach i w tych samych zakładach pracy, a H. M. nadzorował jego pracę. Nadto, są oni osobami postronnymi, nie zainteresowanymi bezpośrednio pozytywnym rozstrzygnięciem niniejszego postępowania. W związku z tym, Sąd nie znalazł jakichkolwiek podstaw by kwestionować ich wiarygodność.

W związku z powyższym, okres pracy w Zakładach (...) w G. od 6 września 1988 r. do 31 października 1989 r., jak i w (...) sp. z o.o. od 1 listopada 1989 r. do 31 października 1993 r. oraz w Przedsiębiorstwie Usług (...).U. (...) sp. z o.o. w G., w którym ubezpieczony pracował od 2 listopada 1993 r. do 04 czerwca 1994 r. oraz od 2 stycznia 1995 roku do 30 kwietnia 1998 roku, jak i od 6 czerwca 1994 roku do 31 grudnia 1994 roku w (...) Sp. z o.o. we W. powinien zostać uwzględniony do stażu pracy w warunkach szczególnych . Za powyższym przemawia przede wszystkim to, że ubezpieczony wykonywał w kolejnych zakładach pracy powstałych na skutek przekształceń po byłych Zakładach (...) w G. prace tego samego rodzaju.

Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, iż wymienione źródła dowodowe niezbicie potwierdziły fakt wykonywania przez wnioskodawcę pracy w szczególnych warunkach w w/w okresach w charakterze spawacza.

Zsumowanie okresów udowodnionych w toku niniejszego wskazuje, iż staż pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych jest dłuższy niż wymagany ustawą, a zatem, zgodnie z przepisem § 4 rozporządzenia, ubezpieczonemu przysługuje prawo do otrzymywania świadczenia emerytalnego w wieku obniżonym.

W tym stanie rzeczy należało przyjąć, iż ubezpieczony spełnia warunki wymagane do uzyskania wcześniejszej emerytury. Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. orzekł jak w sentencji.

SSA w SO H. Witkowska-Zalewska