descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 2468/15

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 maja 2016 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący SSR del. do SO Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 25 czerwca 2015 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) oraz art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 748; dalej: ustawa emerytalno-rentowa), po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 10 marca 2015 r., odmówił P. K. prawa do emerytury.

Uzasadniając wskazał, iż wnioskodawca wykazał 24 lata, 10 miesięcy i 25 dni okresów składkowych oraz 3 miesiące i 3 dni okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 25 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Ponadto P. K. nie udowodnił żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 9 lipca 2015 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, P. K. złożył odwołanie od powyższej decyzji.

W uzasadnieniu podniósł, iż pracował na koparce w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu na stanowisku operatora. Odwołujący zaznaczył także, iż w tamtym czasie nie wystawiano mu świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a obecnie zakład już nie istnieje w związku z czym nie ma możliwości pozyskania odpowiedniego dokumentu. Natomiast w 2003 r. odwołujący miał wypadek i jego uwaga skupiła się na leczeniu oraz rehabilitacji. /vide odwołanie k. 2 akt/

Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P. w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 4-5 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

P. K. urodził się w dniu (...) Odwołujący nie jest członkiem OFE.

Odwołujący posiada okres ubezpieczenia wynoszący 24 lata, 10 miesięcy i 25 dni okresów składkowych oraz 3 miesiące i 3 dni okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 25 lat, 1 miesiąc i 28 dni.

P. K. od 15 grudnia 2004 r. pobiera rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy, która w oparciu o orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS została przyznana do dnia 30 listopada 2018 r.

bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach organu rentowego

Składając wniosek o ustalenie kapitału początkowego w dniu 22 października 2003 r. przedłożył m.in. :

–

kserokopię świadectwa pracy z dnia 6 maja 1995 r. wystawionego przez Przedsiębiorstwo (...) (...) w P., w którym wskazano, iż był zatrudniony od 24 lipca 1974 r. do 30 kwietnia 1990 r. na stanowisku pomocnika operatora koparki, a następnie operatora koparki,

–

kserokopię świadectwa pracy z dnia 6 maja 1995 r. wystawionego przez Przedsiębiorstwo (...) (...) w P., w którym podano, że był zatrudniony od 1 maja 1990 r. do 31 października 1990 r. na stanowisku operatora koparki,

–

kserokopię świadectwa pracy z dnia 12 czerwca 1995 r. wystawionego przez Przedsiębiorstwo (...) w P., w którym podano, że pracował od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. w pełnym wymiarze czasu jako operator koparki wraz z zaświadczeniem o pobieraniu zasiłków chorobowych w okresach: od 16 do 28 lutego 1991 r., od 1 do 29 marca 1991 r., od 1 do 28 września 1993 r., od 14 do 28 lutego 1994 r., od 20 do 25 października 1994 r.

Decyzją z dnia 5 lutego 2008 r. organ rentowy ustalił kapitał początkowy P. K. na dzień 1 stycznia 1999 r. Organ rentowy uwzględnił 24 lata, 10 miesięcy i 25 dni okresów składkowych oraz 3 miesiące i 3 dni okresów nieskładkowych.

bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach kapitału początkowego

Dnia 10 marca 2015 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku odwołujący dołączył świadectwo pracy z dnia 12 czerwca 1995 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo (...), w którym wskazano, iż od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy jako operator koparki w szczególnych warunkach.

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 25 czerwca 2015 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym w wymiarze 25 lat, ale nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach organu rentowego

W okresie od 24 lipca 1974 r. do 30 kwietnia 1990 r. i od 1 maja 1990 r. do 31 października 1990 r. odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) (...) w P.. Początkowo odwołujący został zatrudniony na stanowisku pomocnika maszynisty spycharki, ponieważ każdy nowo zatrudniony pracownik był przyjmowany najpierw jako pomocnik. Dopiero po przepracowaniu 3 miesięcy był kierowany na kurs do W.. Odwołujący w grudniu 1974 r. uzyskał uprawnienia kategorii III do obsługi ciężkich maszyn budowlanych i drogowych o specjalności koparki jednonaczyniowe i z dniem 1 stycznia 1975 r. został przeniesiony na stanowisko operatora koparki. W lutym 1981 r. odwołujący uzyskał uprawnienia II kategorii. W okresie od 5 sierpnia 1985 r. do 31 lipca 1986 r. P. K. był zatrudniony na budowie eksportowej w ZSRR. W trakcie tego zatrudnienia odwołujący od 26 kwietnia 1977 r. do 10 kwietnia 1979 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową.

W okresie zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) odwołujący obsługiwał koparkę gąsienicową, a pod koniec zatrudnienia również koparkę kołową. Jest to ciężki sprzęt budowlany.

dowód: akta osobowe (k. 29), zaświadczenie ukończenia kursu z 21.12.1974 r. (k. 30); książeczka wojskowa (k. 37); zeznania świadków: R. R. (k. 31), R. K. (k. 39); zeznania odwołującego (k. 31)

W Przedsiębiorstwie (...) (...)w P. pracowali również R. R. i R. K..

R. R. był zatrudniony w okresie od dnia 7 grudnia 1973 r. do dnia 30 września 1989 r. jako pomocnik maszynisty koparki, a później maszynista koparki.

R. K. był zatrudniony w okresie od dnia 1 października 1973 r. do 31 sierpnia 1988 r jako pomocnik maszynisty koparki, a później maszynista koparki.Dnia 17 września 2003 r. pracodawca wystawił R. K. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w którym wskazał, iż w okresie od 1 października 1973 r. do 31 sierpnia 1988 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace maszynisty ciężkich maszyn budowlanych wymienioną w wykazie A dziale V poz. 3 pkt 1 stanowiącym załącznik Nr 1 do zarządzenia Nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę. Przy uwzględnieniu powyższego świadectwa, organ rentowy decyzją z dnia 20 marca 2014 r. przyznał świadkowi emeryturę przy obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach.

dowód: akta emerytalne świadków: R. R. (k. 27) i R. K. (k. 28); akta osobowe świadków (k. 29), zeznania świadków: R. R. (k. 31), R. K. (k. 39)

Natomiast w czasie od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. P. K. był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...). Pracował jako operator koparki.

dowód: świadectwo pracy z 8.07.2015 r. (k. 3); zeznania odwołującego (k. 31)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań odwołującego.

Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) (...) w P. oraz w Przedsiębiorstwie (...) znajdujące się w aktach sprawy. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne

Sąd uznał za spójne i konsekwentne zeznania świadków R. K. i R. R.. Wymienieni świadkowie potwierdzili fakt pracy odwołującego jako operatora ciężkich maszyn budowlanych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1 stycznia 1975 r. do 31 października 1990 r., z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...). Obaj świadkowie potwierdzili, że odwołujący zajmował się wyłącznie obsługą koparki jednonaczyniowej. Nadto świadek R. K. zaznaczył, iż w jego przypadku przebieg zatrudnienia był taki sam jak u odwołującego, tj. najpierw pracował jako pomocnika maszynisty koparki, a później na samodzielnym stanowisku operatora. Wskazali także, iż odwołujący w tym czasie nie miał dłuższych przerw w pracy i pracował w pełnym wymiarze.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. W sposób przekonywujący i rzeczowy odwołujący wyjaśnił na czym polegała jego praca jako operatora.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy emerytalno-rentowej.

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi :

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

–

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż:

1. odwołujący w dniu 10 maja 2015 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada ponad 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresu zatrudnienia od 24 lipca 1974 r. do 30 kwietnia 1990 r. i od 1 maja 1990 r. do 31 października 1990 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...), a także od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...).

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia.

Na podstawie § 2 powoływanego rozporządzenia okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". W wykazie tym są wymienione m. in.:

w dziale V W budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych

pod poz. 3 prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. W uchwale z dnia 27 maja 1985 r., III UZP 5/85, LEX nr 14635 Sąd Najwyższy wskazał, że w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). W uzasadnieniu powołanej uchwały Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy.

Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Odnosząc przytoczone rozważania Sądu Najwyższego do sprawy niniejszej należy stwierdzić, że odwołujący przedstawił dowody na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Do okresu pracy w szczególnych warunkach należało zaliczyć okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) (...) w P. od 1 stycznia 1975 r. do 30 kwietnia 1990 r. i od 1 maja 1990 r. do 31 października 1990 r., a także okres od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. w Przedsiębiorstwie (...). W obu tych okresach odwołujący pracował jako operator ciężkich maszyn budowlanych - koparek jednonaczyniowych, na które uzyskał uprawnienia III kategorii w grudniu 1974 r., a następnie w lutym 1981 r. uzyskał uprawnienia II kategorii.

W obu tych okresach odwołujący wykonywał stale i pełnym wymiarze czasu pracy te same czynności i nie był kierowany do innych prac. Oznacza to, iż spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okresy:

–

od 1 stycznia 1975 r. do 30 kwietnia 1990 r. i od 1 maja 1990 r. do 31 października 1990 r. w Przedsiębiorstwie (...) (...) w P. [15 lat + 11 miesięcy],

–

od 5 listopada 1990 r. do 9 czerwca 1995 r. w Przedsiębiorstwie (...) [4 lata + 7 miesięcy + 5 dni].

Sąd nie uwzględnił natomiast okresu od 24 lipca 1974 r. do końca grudnia 1974 r., albowiem w tym okresie odwołujący był zatrudniony jako pomocnik maszynisty spycharki, a uprawnienia pozwalające na wykonywanie pracy na samodzielnym stanowisku uzyskał dopiero w grudniu 1974 r. Ponadto z dniem 1 stycznia 1975 r. został przeniesiony na stanowisko operatora koparki.

Do stażu pracy odwołującego w warunkach szczególnych należało także zaliczyć okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od 26 kwietnia 1977 r. do 10 kwietnia 1979 r. Odwołujący bowiem zarówno przed odbywaniem służby, jak i po jej odbyciu wykonywał pracę w szczególnych warunkach, na co wskazano powyżej. Ponadto należy mieć w tym przypadku na uwadze uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2013 r. (II UZP 6/13), w której Sąd Najwyższy wyraźnie wskazał, iż czas zasadniczej służby wojskowej odbytej w okresie obowiązywania art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 27 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (Dz. U. nr 44, poz. 220, w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 1974 r.) zalicza się – na warunkach wynikających z tego przepisu – do okresu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym (art. 184 w związku z art. 32 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej).

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał co najmniej 15 lat pracy w warunkach szczególnych (w istocie 20 lat + 6 miesięcy + 5 dni) orzeczono jak w wyroku na podstawie w/w przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznano mu prawo do wcześniejszej emerytury od 10 maja 2015 r., tj. od ukończenia wieku 60 lat.

/-/ Maciej Nawrocki