descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 2253/25

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 16 października 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w C. odmówił ubezpieczonemu J. N.prawa do emerytury pomostowej, gdyż nie udowodnił on 15 lat okresu pracy w szczególnych warunkach lub

o szczególnym charakterze oraz w chwili składania wniosku o sporne świadczenie nie ukończył on 60 lat. Do stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył okresów od 1 lipca 2020 r. do 30 czerwca 2021 r., ponieważ wystąpiły rozbieżności dotyczące wykonywanego wymiaru pracy oraz od 1 września do 31 grudnia 2024 r. ze względu na brak zaświadczenia zawierającego informację o stanowisku pracy. Z tego też względu, odwołujący nie spełnił warunków określonych w art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.

Odwołanie od decyzji wniósł odwołujący, który dołączył do złożonych wcześniej dokumentów nowe dowody w postaci zeznań świadków wnosząc przy tym o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W odpowiedzi organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie wskazał, że odwołujący nie wykazał pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze zgodnie z rozumieniem rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983, nr 8, poz. 43) dla okresów od 15 czerwca 1993 r. do 15 lipca 1996 r. oraz od

16 lipca 1996 r. 31 maja 2005 r., ponieważ w wydanych przez pracodawcę świadectwach pracy brakowało informacji wymaganych przez wyżej wspomniane rozporządzenie informacji, przez co organ rentowy nie był w stanie określić czy ubezpieczony wykonywał taką pracę w tym okresie.

Pismem z dnia 11 maja 2026r. organ rentowy wskazał, że w dacie orzekania przez organ rentowy odwołujący nie spełniał przesłanki wieku emerytalnego, który dla emerytury pomostowej wynosi 60 lat.

Sąd ustalił, co następuje

Ubezpieczony J. N. (ur. (...)) w dniu 24 września 2025 r. złożył wniosek o emeryturę pomostową.

Organ rentowy uznał za udowodnione okresy składkowe i nieskładkowe w łącznym wymiarze 43 lata 1 miesiąc oraz 1 dzień.

W oparciu o przedłożone świadectwa pracy dotyczące stażu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze organ rentowy uwzględnił ostatecznie okresy

(z wyłączeniem okresów nieskładkowych):

- od 1 lipca 2005 r. do 31 grudnia 2008 r. w Zakładzie (...) Sp. z o.o.

- od 1 grudnia 2018 r. do 28 lutego 2019 r. w (...) (...)

- od 1 kwietnia 2019 r. do 29 lutego 2020 r. w (...) (...)

- od 1 lipca 2020 r. do 31 sierpnia 2021 r. w (...) Sp. z o.o. (...)

Powyższe niesporne okresy wynoszą z wyłączeniem okresów niezdolności do pracy razem 4 lata 10 miesięcy.

Ubezpieczony w 1992 r. rozpoczął pracę jako kierowca autokaru w Biurze (...), które to w 1998 r. przekształciło się w (...) Spółka z o. o. W późniejszym czasie spółkę tę przejęła firma (...). Przez cały okres zatrudnienia w tych firmach ubezpieczony pracował w pełnym wymiarze pracy ubezpieczony wykonując kursy na trasach międzynarodowych z(...) do Niemiec, Francji, Wielkiej Brytanii i Belgii. Były to linie rejsowe, które posiadały ustaloną trasę, przystanki i rozkład jazdy. Firma, w której pracował ubezpieczony nie obsługiwała wycieczek turystycznych. Przez cały okres zatrudnienia odwołujący jeździł tylko autobusami, które posiadały 49+2 lub 64 miejsca osobowe. Firma posiadała samochody osobowe, jednak służyły one do takich czynności jak transport części autobusowych. Nie oferowała ona wykonywania usług samochodami osobowymi. Do zakresu obowiązków zawodowych kierowców autobusów nie należała ich naprawa. Gdy autobus zepsuł się w trakcie trasy kierowcy wzywali serwis, ponieważ autobusy posiadały gwarancję. Z mniejszymi usterkami kierowcy jeździli do warsztatu mechanicznego, chyba że zdarzyły się one na trasie, wtedy dokonywali ich sami. W trakcie trasy kierowcy byli odpowiedzialni za pasażerów oraz porządek w autobusie. Zazwyczaj na trasie w jednym autobusie było dwóch kierowców, którzy zmieniali się w trakcie drogi. Zdarzały się jednak dłuższe trasy (nawet 24 godzinne), wówczas jechało trzech kierowców.

Podczas pracy na tym stanowisku ubezpieczony w dniu 28 czerwca 2001 r. doznał wypadku drogowego na trasie z (...) do (...) w wyniku którego w okresie od 2 lipca 2001 do 3 marca 2002 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, zeznań świadkówK. T. (e-protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2026 r., 00:10:32),E. H. (e-protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2026 r., 00:25:59), E. P. (e-protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2026 r., 00:41:53) oraz samego odwołującego (e-protokół z rozprawy z dnia 21 maja 2026 r., 00:56:20).

Sąd dał wiarę zeznaniom świadków oraz odwołującego uznając je za logiczne i spójne a przez to mogące stanowić podstawę orzeczenia.

Zgromadzony materiał dowodowy Sąd uznał za przekonywujący, kompletny, spójny

i logiczny, przez co mogący stanowić podstawę rozstrzygnięcia.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie J. N. zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 4 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2024r., poz. 1696 ze zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem

art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych

w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Natomiast po myśli art. 3 ust. 1 i 4 ustawy prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Zgodnie z art. 3, ust. 7, za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1. Za takich pracowników uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art.

32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W kwestii nabycia emerytury pomostowej na podstawie ww. regulacji wypowiedział się również Sąd Najwyższy w wyroku z 13 marca 2012r. (w sprawie II UK 164(...)), gdzie podkreślił, że: „Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (Dz.U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.), jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub

o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy

o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009r. Z kolei osoba ubiegająca się

o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub

o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych).”

Bezsporny w niniejszej sprawie był fakt, iż ubezpieczony w chwili wydania przez organ rentowy zaskarżonej decyzji nie posiadał wymaganego ustawowo wieku. J. N. skończył 60 lat 23 marca 2026 r. i od tego dnia Sąd przyznał mu prawo do emerytury pomostowej.

Zdaniem Sądu wynik przeprowadzonego postępowania wskazuje jednoznacznie, iż odwołujący w spornych okresach od 1 marca 1992 r. do 31 października 1993 r., od

15 czerwca 1993 r. do 15 lipca 1996 r. oraz 16 lipca 1996 r. do 31 maja 2005 r. początkowo

w Biurze (...) a później w (...) Spółka z o. o. pracował na stanowisku kierowcy autobusu rejsowego, wykonując prace zaliczane do prac o szczególnych warunkach w rozumieniu powołanej ustawy o emeryturach pomostowych określone w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r., wykaz A, dział VIII, poz. 2, a to „prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów”.

Za takim przyjęciem przemawia w stosunku do okresu zatrudnienia w wspomnianym przedsiębiorstwie charakter tego przedsiębiorstwa które zajmowało się wyłącznie transportem osobowym na dalekich trasach, wyłącznie przy użyciu autobusów rejsowych o liczbie kilkudziesięciu miejsc siedzących a także zeznania świadków – współpracowników odwołującego – którym Sąd dał wiarę jako przekonywającym, wzajemnie się pokrywającym, w sytuacji gdy świadkowie w sposób szczegółowy zgodny przedstawili faktyczny charakter pracy odwołującego w tym okresie. Sąd oparł się także na zeznaniach odwołującego, uznając je za wiarygodne, korelujące z zeznaniami świadków i treścią powołanej dokumentacji. Nadto taki charakter jego pracy znajduje oparcie w jego aktach osobowych. Za zgodną z zasadami doświadczenia życiowego Sąd uznał wynikającą z tych zeznań okoliczność, że w przedsiębiorstwie zajmującym się wykonywaniem usług transportowych kierowca nie był zatrudniony do wykonywania napraw (m.in. naprawiania autobusów rejsowych) i nie świadczył pracy przy użyciu innych pojazdów.

Fakt wykonywania przez odwołującego pracy w warunkach szczególnych został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują ograniczenia dowodowe występujące w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić takie okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia - w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych w kodeksie postępowania cywilnego (por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).

Na koniec Sąd miał również na uwadze, że okres dalszego zatrudnienia odwołującego także na stanowisku kierowcy, należy również zaliczyć do pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych, co nie było sporne w sprawie.

Mając na uwadze ustalone okoliczności Sąd uznał że odwołujący, w chwili wydania wyroku spełnia wszystkie, określone powyżej, przesłanki prawa do emerytury pomostowej, gdyż niewątpliwie pracując stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako kierowca autobusów o liczbie miejsc siedzących powyżej 15 i samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, w wyżej wymienionych spornych okresach, wykonywał pracę w szczególnych warunkach przez okres przekraczający 15 lat.

W konsekwencji powyższego Sąd, na podstawie powołanych przepisów, z mocy

art. 477 14 § 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję przyznając odwołującemu prawo do emerytury pomostowej począwszy od 23 marca 2026 r., tj. od dnia ukończenia 60 lat, gdyż

z tym dniem odwołujący spełnił wszystkie niezbędne warunki prawa do emerytury pomostowej.

Wprawdzie Sąd co do zasady dokonuje oceny prawidłowości decyzji zaskarżonej na dzień jej wydania i na ten dzień odwołujący nie ukończył wieku emerytalnego 60 lat, to jednak mając na uwadze art.321 k.p.c., Sąd uznał, że ukończenie przez odwołującego wymaganego wieku emerytalnego w toku prowadzonego postępowania sądowego, uzasadnia przyznanie mu świadczenia. Takie postępowanie jest również zgodne z utrwalonym już w judykaturze stanowiskiem, że odstąpienie o zasady oceny decyzji na dzień jej wydania jest możliwe w pewnych wyjątkowych sytuacjach, kiedy spełnienie się ostatniej z przesłanek prawa do świadczenia w trakcie postępowania sądowego jest oczywiste i na tyle pewne, że w zasadzie nie może być kwestionowane przez organ rentowy (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 2 sierpnia 2007r. III UK 25/07). Typowym przykładem tego rodzaju sytuacji może być osiągnięcie przez wnioskodawcę określonego wieku uprawniającego do świadczenia wkrótce po wydaniu zaskarżonej decyzji. Wydanie w takiej sytuacji wyroku prowadzi do swoistego "skrócenia procedury" i jest podyktowane względami ekonomii procesowej. Eliminuje konieczność wystąpienia do organu rentowego przez osobę uprawnioną z kolejnym - tym razem zasadnym - wnioskiem o świadczenie niewątpliwie należne (wyroki Sądu Najwyższego: z 4 lipca 2000r., II UKN 55/00, OSNAPiUS 2002 Nr 2, poz. 49; z 18 kwietnia 2001r., II UKN 335/00, OSNP 2003 Nr 1, poz. 19; z 20 maja 2004r., II UK 395/03, OSNP 2005 Nr 3, poz. 43; i z 2 sierpnia 2007r., III UK 25/07, OSNP 2008 nr 19-20, poz. 293).

(-) SSO Gabriela Sobczyk