descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 2125/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 26 stycznia 2016 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

SSO Teresa Kalinka

Ewa Grychtoł

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 25 września 2015 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu K. B. umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okresy : czerwiec 2007, od sierpnia 2007 do lutego 2008, od kwietnia 2008 do lutego 2009 w łącznej kwocie 2940 zł 33 gr oraz na ubezpieczenia zdrowotne za te same okresy w łącznej kwocie 6411 zł 83 gr. Z uzasadnienia decyzji wynika. że płatnik składek w toku postępowania nie przedstawił zaświadczenia potwierdzającego brak zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych powstałych od należności niepodlegających umorzeniu, a wystawionego przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. O konieczności przedłożenia takiej informacji odwołujący został poinformowany pismem z dnia 11 lutego 2015 roku. Organ egzekucyjny potwierdził że koszty egzekucyjne powstałe od należności z tytułu składek niepodlegających umorzeniu nie zostały uregulowane . W związku z powyższym wydano decyzję o odmowie umorzenia należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność.

W odwołaniu od decyzji płatnik składek wniósł o jej zmianę poprzez umorzenie należności wymienionych w decyzji. Wskazał na przepisy art. 89-94 k.c. Jego zdaniem warunek, jaki był zawarty w decyzji z dnia 22 kwietnia 2014 roku w świetle cytowanych przepisów kodeksy k.c. nie był warunkiem, a stanowi jedynie recypację obowiązujących przepisów prawa. Nie był on wystarczająco skonkretyzowany aby jego spełnienie nie budziło wątpliwości u strony. Na organie spoczywał obowiązek informowania o okolicznościach faktycznych i prawnych jakie mają wpływ na prawa odwołującego Do nieuiszczenia kosztów egzekucyjnych doszło wskutek zawinienia przez organ rentowy.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wskazał na przebieg postępowania w sprawie umorzenia zaległych składa. Podniósł, że zarzuty wniesione od decyzji dotyczącej odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne mogą dotyczyć jedynie nieprawidłowości w ustaleniu przez organ rentowy przyczyn odmowy umorzenia należności.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

K. B. w dniu 26 listopada 2013 roku złożył wniosek o umorzenie nieopłaconych należności na ubezpieczenia emerytalne rentowe i wypadkowe w całości wskazując że działalność gospodarczą zlikwidował z dniem 1 grudnia 2011 roku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 27 stycznia 2014 roku wystosował zawiadomienie, że termin załatwienia wniosku o umorzenie należności określa się na dzień 28 luty 2014 roku. W dniu 4 kwietnia 2014 roku w wysłano do płatnika składek zawiadomienie w którym poinformowano, że warunkiem umorzenia należności jest spłata należności niepodlegających umorzeniu, które należy uregulować w ciągu dwunastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia wraz z odsetkami liczonymi do dnia wpłaty włącznie. W przypadku prowadzonej egzekucji warunek umorzenia należności stanowi uregulowanie kosztów egzekucyjnych nie podlegających umorzeniu, a należnych organowi egzekucyjnemu prowadzącemu egzekucję na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W przypadku zapłaty należności niepodlegających umorzeniu wnioskodawca winien był powiadomić oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych celem podjęcia dalszych czynności w sprawie. Pismo zostało odebrane przez w dniu 22 kwietnia 2014 roku.

Dnia 22 kwietnia 2014 roku wydano decyzją ustalającą składki które będą podlegały umorzeniu oraz pouczono że warunkiem umorzenia jest spłata należności niepodlegających umorzeniu, a które należy uregulować w terminie dwunastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się w niniejszej decyzji. Wskazano na treść art. 1 ust. 12 ustawy abolicyjnej, art. 1 ust. 10 tej ustawy . Przesyłka została zwrócona, ponieważ adresat nie podjął jej w terminie. Decyzja uprawomocniła się dnia 10 czerwca 2014 roku.

W dniu 30 stycznia 2015 roku do organu rentowego wpłynęło pismo Naczelnika I Urzędu Skarbowego w G. zawierające wykaz kosztów egzekucyjnych powstałych w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym , a które pozostały nieuregulowane. K. B. w dniu 16 lutego 2015 roku odebrał pismo wzywające do przedłożenia informacji organu egzekucyjnego potwierdzające brak zaległości z tytułu kosztów egzekucyjnych nie podlegających umorzeniu. Odwołujący takiej informacji nie przedłożył. Kolejne pismo stanowiło zawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Organ rentowy ponownie zwrócił się do Naczelnika I Urzędu Skarbowego w G., który poinformował że koszty egzekucyjne powstałe od należności z tytułu składek niepodlegających umorzeniu nie zostały uregulowane przez zobowiązanego.

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie akt organu rentowego. Powyższe dowody nie budzą wątpliwości.

Sąd zważył, co następuje

Płatnik składek K. B. złożył w listopadzie 2013 roku wniosek o umorzenie na podstawie przepisów ustawy z 9 listopada 2012 roku o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność (Dz.U. 2012 r, pozycja 1551). Organ rentowy w dniu 22 kwietnia 2014 roku wydał decyzję ustalającą jakie składki będą podlegały umorzeniu na dzień 26 listopada 2013 r. Były to składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za czerwiec 2007 roku, od sierpnia 2007 do lutego 2008, od kwietnia 2008 lutego 2009. Decyzja ta uprawomocniła się i podnoszenie w obecnym postępowaniu, że ustalona należność została przypisana bezpodstawnie jest spóźnione. Zdaniem ZUS nastąpiło to w dniu 10 czerwca 2014 r. wobec niepodjęcia przesyłki w terminie, pomimo dwukrotnego awiza . Organ rentowy informował o warunkach umorzenia składek wskazując, że warunkiem koniecznym pozytywnego załatwienia wniosku jest również uregulowanie kosztów egzekucyjnych nie podlegających umorzeniu a należnych organowi egzekucyjnemu w terminie12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia. Z ustalonego w stanu faktycznego wynika że K. B. winien był uregulować należności organowi egzekucyjnemu do dnia 10 czerwca 2015 roku, a tego nie uczynił. W stosunku do K. B. toczyło się postępowanie egzekucyjne dotyczące należności z tytułu składek za okresy między ninnymi : od maja do listopada 2011 roku, od kwietnia do grudnia 2009 roku, całego roku 2010 , stycznia lutego i marca 2011 roku. W tym zakresie stan faktyczny jest bezsporny. Warunki umorzenia należności z tytułu składek określone są w art. 1 ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku zgodnie z którym ;

Art. 1. 1. Na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniu art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

1) która przed dniem 1 września 2012 r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,

2) innej niż wymieniona w pkt 1

- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 28 lutego 2009 r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.

2. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy wymienionej w ust. 1, wniosek o umorzenie składa płatnik składek.

3. W przypadku, gdy płatnik, o którym mowa w ust. 2, zakończył prowadzenie pozarolniczej działalności, wniosek o umorzenie składa osoba, o której mowa w ust. 1.

4. Wniosek o umorzenie można złożyć w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.

5. Jeżeli decyzję o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym lub decyzję o wysokości zadłużenia z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, o których mowa w ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyda po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, wniosek o umorzenie można złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tej decyzji, chyba że termin określony w ust. 4 jest dłuższy.

6. Umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnych od nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.

7. Umorzeniu podlegają również należności, o których mowa w ust. 1 i 6, które do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zostały rozłożone na raty i nie zostały opłacone do dnia złożenia wniosku o umorzenie. Należności te podlegają wyłączeniu z umowy o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty. Warunek, o którym mowa w ust. 10, uważa się za spełniony po opłaceniu pozostałych należności objętych umową.

8. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia, w której ustala także kwoty należności, o których mowa w ust. 1 i 6, z wyłączeniem kosztów egzekucyjnych.

9. W przypadku prowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo wszczęcia po dniu złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionej w ust. 1 w odniesieniu do osób zgłoszonych do tych ubezpieczeń przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność albo spółki, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy wymienionej w ust. 1, postępowanie, o którym mowa w ust. 8, ulega zawieszeniu do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie podlegania tym ubezpieczeniom.

10. Warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999 r., do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2, oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.

11. Niepodlegające umorzeniu należności, o których mowa w ust. 10, podlegają spłacie w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 8.

12. W przypadku, gdy w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 8, niepodlegające umorzeniu należności, z wyłączeniem składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, zostaną rozłożone na raty albo zostanie odroczony termin ich płatności, warunek, o którym mowa w ust. 10, uważa się za spełniony po ich opłaceniu.

13. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o:

1) umorzeniu należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - po spełnieniu warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12, lub

2) odmowie umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12.

14. W okresie od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu. Do postępowania egzekucyjnego nie stosuje się art. 823 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. 2)).

15. Bieg terminu przedawnienia należności, o których mowa w ust. 1, 6, 10 i 12, ulega zawieszeniu na okres od dnia złożenia wniosku o umorzenie do dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 13.

16. Od decyzji, o których, mowa w ust. 8 i 13, przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i na zasadach określonych w art. 83 ust. 2, 3 i 5-7 ustawy wymienionej w ust. 1.

17. Zakład Ubezpieczeń Społecznych niezwłocznie przekazuje decyzję, o której mowa w ust. 13 pkt 1, dyrektorowi oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organowi egzekucyjnemu, naczelnikowi urzędu skarbowego lub komornikowi sądowemu w celu wydania postanowienia o umorzeniu kosztów egzekucyjnych.

Przepis ten jest jasny i czytelny. Warunkami koniecznymi do umorzenia składek były:

1. złożenie wniosku o umorzenie nieopłaconych składek w okresie od 1 stycznia 1999 roku do 28 lutego 2009 roku Ten warunek K. B. spełnił;

2 złożenie wniosku w terminie 24miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy to jest do dnia 14 stycznia 2015 roku. Ten warunek również został spełniony;

3. wydanie decyzji określającej warunki umorzenia przez organ rentowy. Taka decyzja została wydana w dniu 22 kwietnia 2014 roku.

4. nie posiadanie na dzień wydania decyzji o umorzeniu należności bądź odmowie umorzenia należności niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, fundusz pracy, fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych oraz fundusz emerytur pomostowych za okres od dnia 1 stycznia 1999 roku oraz należnych od tych składek opłaty prolongacyjnej, od z kosztów upomnienia, opłat dodatkowy Odwołujący nie posiadał takiej zaległości

5 nie posiadanie na dzień wydania decyzji o umorzeniu składek bądź odmowie umorzenia składek kosztów egzekucyjnych naliczonych przez naczelnika urzędu skarbowego. Takie należności w niniejszej sprawie istniały, co uniemożliwiało uwzględnienie wniosku o umorzenie należnych składek .

6spłata nie podlegających umorzeniu należności w terminie dwunastu miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia. K. B. w terminie zapłacił należności z tytułu składek. Nie spłacił kosztów egzekucyjnych.

Jedynie łączne spełnienie wszystkich warunków opisanych w art. 1 daje podstawę do umorzenia należności na podstawie ustawy z dnia 9 listopada 2012 roku. Terminy określone w ustawie są terminami zawitymi nie podlegającymi przywróceniu, wydłużeniu ani skróceniu .

Zarzuty podniesione w uzasadnieniu odwołania nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Zasadą jest że jeżeli gdy dana kwestia zostaje uregulowana przepisami prawa o ubezpieczeniach społecznych, to nie stosuje się przepisów prawa cywilnego. Wskazane w odwołaniu przepisy kodeksu cywilnego zastosowanie do czynności prawnych.. Kwestia umorzenia składek nie stanowi części prawa cywilnego lecz stanowi część prawa ubezpieczeń społecznych i została samodzielnie w sposób wyczerpujący uregulowana w ustawie.

Odwołanie jako bezpodstawne oddalono.

(-) SSO Teresa Kalinka