descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 1655/25

Uzasadnienie

Decyzją z 16.05.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział

w F. na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalił kapitał początkowy D. P. na dzień 1 stycznia 1999 roku.

Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1986-1995. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 53,27 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 650,37 zł. Przyjęto 65 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata, 11 miesięcy i 12 dni, tj. 59 miesięcy okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 43,14 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 40.663,04 zł.

/decyzja k. 28-30 akt ZUS /

W dniu 10.06.2025 r. wnioskodawca złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę. Wniósł o uwzględnienie do wyliczenia wskaźnika podstawy wymiaru i wysokości kapitału początkowego:

- okresu zatrudnienia IX-XI 1979 r.;

- okresu służby wojskowej od IV 1980 r. do VII 1982 r.;

- okresu prowadzenie działalności gospodarczej w latach 1991-1999;

- okresu współpracy w działalności gospodarczej z żoną w latach 1993-1996

/odwołanie k. 3/

W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. wniósł o jego oddalenie. Podniósł, iż okres zatrudnienia od 3 IX do 24 XI 1979 r. (Urząd Miasta F.) oraz okres służby wojskowej od 25 IV 1980 r. do 7 VII 1982 r. zostały uwzględnione do wyliczenia kapitału początkowego. Nadto do kapitału początkowego zaliczono okresy:

- 1.10.1982 – 4.06.1986 (studia);

- 5.06.1986 – 31.07.1986 (zatrudnienie (...));

- 1.08.1986 – 30.09.1987 (studia);

- 26.10.1987 – 5.09.1989 ((...) (...));

- 16.03.1992 – 30.04.1993 (C. – K.);

- 2.03.1993 – 13.03.1993, 29.03.1993-9.04.1993, 13.04.1993-30.04.1993 (zasiłki chorobowe);

Co do okresów działalności gospodarczej i współpracy organ rentowy podniósł, że decyzja będzie podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego.

/odpowiedź na odwołanie k. 4/

Na rozprawie w dniu 14 lipca 2026 r. wnioskodawca ostatecznie sprecyzował swoje roszczenie wskazując, że pozostała do rozstrzygnięcia kwestia uwzględnienie do wyliczenia kapitału początkowego jego prowadzenia działalności w latach 1990-1992, jak również przyjęcia wynagrodzenia za rok 1993 na podstawie złożonego dokumentu PIT

/stanowisko e-protokół rozprawy z dnia 14.07.2026r. 00:00:42 - 00:13:15 - płyta CD k. 107/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wnioskodawca D. P., urodzony (...), w dniu 26.03.2025 r. wystąpił z wnioskiem o ustalenie kapitału początkowego

/bezsporne, wniosek k. 1-3 akt ZUS /.

Sporną decyzją z 16.05.2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział

w F. na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustalił kapitał początkowy D. P. na dzień 1 stycznia 1999 roku.

Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1986-1995. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 53,27 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 650,37 zł. Przyjęto 65 miesięcy okresów składkowych oraz 4 lata, 11 miesięcy i 12 dni, tj. 59 miesięcy okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 43,14 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 40.663,04 zł.

/decyzja k. 28-30 akt ZUS /

Po dokonaniu dodatkowych ustaleń Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział

w F., decyzją z dnia 9 lipca 2025 r., ponownie ustalił kapitał początkowy D. P. na dzień 1 stycznia 1999 roku.

Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1987-1996. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 61,55 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 751,46 zł. Przyjęto 10 lat 6 miesięcy i 11 dni (126 miesięcy) okresów składkowych oraz 5 lat, 2 miesiące i 4 dni (62 miesiące) okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 53,47 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 59.865,96 zł.

/decyzja k. 8-10 akt ZUS /

Decyzją z dnia 23 stycznia 2026 r., po dokonaniu kolejnych ustaleń, Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w F. ponownie ustalił kapitał początkowy D. P. na dzień 1 stycznia 1999 roku.

Do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz obliczenia wskaźnika wysokości tej podstawy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 10 kolejnych lat kalendarzowych, tj. z lat 1987-1996. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 65,82 %, co zostało pomnożone przez kwotę bazową w wysokości 1.220,89 zł, w związku z czym podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 803,59 zł. Przyjęto 10 lat 6 miesięcy i 11 dni (126 miesięcy) okresów składkowych oraz 5 lat, 2 miesiące i 4 dni (62 miesiące) okresów nieskładkowych. Współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego wyniósł 53,47 %. Średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osoby w wieku 62 lat przyjęto w ilości 209 miesięcy. W związku z powyższym wysokość kapitału początkowego ustalona na dzień 1 stycznia 1999 roku wyniosła 61.749,05 zł.

/decyzja k. 61-63 akt ZUS /

Urząd Miasta F. wykreślił z ewidencji działalności gospodarczej, na wniosek skarżącego, prowadzoną przez niego działalność gospodarczą:

- zgłoszoną w dniu 5 czerwca 1990 r. z dniem 31 grudnia 1990 r.,

- zgłoszoną w dniu 20 lutego 1991 r. z dniem 23 grudnia 1991 r.,

- zgłoszoną w dniu 28 stycznia 1992 r. z dniem 31 grudnia 1992 r.,

/decyzje k 20-22/

W okresie od 16 marca 1992 r. do 30 kwietnia 1993 r. wnioskodawca był zatrudniony w Zakładzie (...) SA w F..

/świadectwo pracy k 11 alt ZUS/.

W informacji podatkowej o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy, uzyskanych przez D. P. w (...) wskazano, że w okresie od stycznia do czerwca 1993 r. uzyskał on przychód 42.431.400 zł

/informacja podatkowa k 25/.

W okresach od 26 lipca 1993 r. do 19 lipca 1995 r., od 11 sierpnia 1995 roku do 28 czerwca 1996 r. oraz od 30 lipca 1996 r. do 13 listopada 1996 r. wnioskodawca był osobą współpracującą z osobą prowadzącą działalność gospodarczą. Podstawę wymiaru składek za rok 1993 organ rentowy przyjął w wysokości 9.254.160 zł.

/potwierdzenie ubezpieczenia k 4 akt ZUS/.

W okresie od 14 listopada 1996 r. do 31 grudnia 1998 r. wnioskodawca prowadził działalność gospodarczą, z tytułu której podlegał ubezpieczeniu społecznemu.

/potwierdzenie ubezpieczenia k 18-22 akt ZUS/.

Ostatecznie organ rentowy uwzględnił następujące okresy składkowe i nieskładkowe:

- 3.09. - 24.11.1979 r. (Urząd Miasta F.),

- 25.04.1980 r. – 7.07.1982 r. (służba wojskowa)

- 1.10.1982 – 4.06.1986 (studia);

- 5.06.1986 – 31.07.1986 (zatrudnienie (...));

- 1.08.1986 – 30.09.1987 (studia);

- 26.10.1987 – 5.09.1989 ((...) (...));

- 16.03.1992 – 30.04.1993 (C. – K.);

- 2.03.1993 – 13.03.1993, 29.03.1993-9.04.1993, 13.04.1993-30.04.1993 (zasiłki chorobowe);

- 26.07.1993 r. – 1907.1995 r. (osoba współpracująca);

- 1.05.-31.05.1995 r. (zasiłek chorobowy);

- 11.08.1995 – 28.06.1996 r. (osoba współpracująca);

- 30.07.1996 r. – 13.11.1996 r. (osoba współpracująca);

- 14.11.1996 – 31.12.1998 r. (własna działalność gospodarcza)

- 9.11 – 31.12.1998 r. (zasiłek chorobowy)

W okresie od 1.08.1989r. do 13.03.1992r. wnioskodawca przebywał na urlopie bezpłatnym.

/bezsporne; świadectwo pracy z (...) k 14 akt ZUS/.

Organ rentowy uwzględnił wynagrodzenie za rok 1993 w następujących wysokościach:

- 9.254.160 zł na podstawie potwierdzenie ubezpieczenia (wnioskodawca był osobą współpracującą od 26.07.1993r.)

- 22.400.000 zł – z tytułu zatrudnienia w C. (...) za okres od stycznia do kwietnia 1993 r. na podstawie angaży

/bezsporne; pismo ZUS k 29-30/.

Opisany powyżej stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumenty zawarte w aktach organu rentowego oraz załączone do akt niniejszej sprawy. Zgromadzone dokumenty nie budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie jest niezasadne.

Zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1251 t.j., dalej: ustawa emerytalna), dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Stosownie do art. 174 ust. 1 tejże ustawy, kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Zgodnie z ust. 2, przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1) okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3) okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-4 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2.

Zgodnie z ust. 3 przywołanego artykułu, podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.

Według ust. 3b w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 października 2013 roku (w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 21 czerwca 2013 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych) jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu.

Natomiast w myśl ust. 7 analizowanego przepisu do obliczenia kapitału początkowego przyjmuje się kwotę bazową wynoszącą 100 % przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w II kwartale kalendarzowym 1998 roku. Ustęp 8 powyższego przepisu stanowi, że przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24 % tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku.

Zgodnie natomiast z treścią ust. 8 przy obliczaniu kapitału początkowego część kwoty bazowej wynoszącej 24% tej kwoty mnoży się przez współczynnik proporcjonalny do wieku ubezpieczonego oraz okresu składkowego i nieskładkowego osiągniętego do dnia 31 grudnia 1998 roku, według wskazanego w nim wzoru.

Z kolei w myśl art. 15 ust. 1 powyższej ustawy, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176. Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Natomiast na postawie ust. 6 omawianego przepisu na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Jak stanowi art. 15 ust. 4 w/w ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%, jednakże przy ponownym przeliczeniu wysokości emerytury należy mieć na względzie, iż zgodnie z art. 111 ust. 2 ustawy uwzględnia się kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.

W związku z treścią zacytowanych przepisów można stwierdzić, iż kwota kapitału początkowego zależy od długości udowodnionych okresów składkowych i nieskładkowych przebytych przed 1 stycznia 1999 rokiem, podstawy wymiaru oraz współczynnika proporcjonalnego do wieku ubezpieczonego, który służy do obliczenia tzw. części socjalnej.

Przytoczone zasady postępowania – w świetle uchwały Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2003 roku w sprawie o sygn. III UZP 2/03 (OSNP 2003/14/338) - tak przy ustalaniu prawa do świadczenia, jak i jego przeliczaniu, pozwalają na ogólną uwagę, iż zamiarem ustawodawcy było umożliwienie ubezpieczonym dokonanie wyboru, w ramach prawa, najkorzystniejszego z ich punktu widzenia okresu, z którego podstawa wymiaru składek ubezpieczeniowych, będzie stanowić podstawę wymiaru świadczenia.

W rozpoznawanej sprawie spór dotyczył dwóch kwestii:

- uwzględnienia do okresu składkowego okresu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 1990-1992,

- jak również przyjęcia wynagrodzeń za rok 1993 z tytułu zatrudnienia w (...) zamiast wynagrodzeń przyjętych przez organ rentowy na podstawie angaży – wynagrodzenia za cały okres zatrudnienia w 1993 r. na podstawie złożonego dokumentu informacji o dochodach uzyskanych od (...) do VI 1993 r. oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania uwzględnienia do okresu składkowego okresu prowadzenia działalności gospodarczej w latach 1990-1992 należy wskazać, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy nie jest możliwym zaliczenie tego okresu.

W toku postępowania sąd zobowiązywał wnioskodawcę do wskazania pod jakim numerem (...) prowadził on działalność gospodarczą w tych latach, do jakiego oddziału ZUS opłacał składki z tytułu prowadzenia działalności. Ostatecznie na rozprawie poprzedzającej wydanie wyroku skarżący podał, że nie pamięta ani numeru (...), pod którym prowadził działalność gospodarczą w tych latach, ani do jakiego oddziału ZUS opłacał składki z tytułu prowadzenia tej działalności, czy był to oddział w F. czy w innym mieście. Jednocześnie ZUS z urzędu zwrócił się do Oddziałów w F. i D. o potwierdzenie ubezpieczenia, którego to nie uzyskał. Brak jest bowiem w tych oddziałach dokumentów potwierdzających opłacanie składek przez odwołującego z tytułu prowadzonej w tym czasie działalności gospodarczej.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z treścią przepisu art. 173 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek, ustala się kapitał początkowy.

Trzeba mieć również na uwadze, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 14 ppkt a ustawy emerytalnej okresami składkowymi są okresy wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarze Państwa Polskiego objętej obowiązkiem ubezpieczenia społecznego i okresy kontynuowania tego ubezpieczenia, za które opłacono składkę na to ubezpieczenie lub w których występowało zwolnienie od opłacania składki,

Jak podkreśla się w orzecznictwie, status okresu składkowego posiada wykonywanie działalności gospodarczej, jednak pod warunkiem, że za okres objęty ubezpieczeniem „opłacono składkę”, czyli nie dość, że ją realnie do organu rentowego wpłacono, ale także nie została ona zwrócona lub zaliczona na poczet innych okresów. Tylko w takim wypadku „opłacenie składki” legitymizuje uznanie spornego okresu za składkowy.

(podobnie postanowienie Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2022 r., (...) USK 40/22, LEX nr 3557620)

W toku postępowania wnioskodawca złożył jedynie decyzje Urzędu Miasta o wykreśleniu prowadzonej działalności gospodarczej, nie był natomiast w stanie wykazać, iż za ten okres opłacał składkę. Nie potrafił podać numeru (...), pod którym prowadził działalność gospodarczą w tych latach, ani do jakiego oddziału ZUS opłacał składki z tytułu prowadzenia tej działalności, czy był to oddział w F. czy w innym mieście. Z kolei ZUS z urzędu zwrócił się do Oddziałów w F. i D. o potwierdzenie ubezpieczenia, którego nie uzyskał - brak jest bowiem w tych oddziałach dokumentów potwierdzających opłacanie składek przez odwołującego z tytułu prowadzonej w tym czasie działalności gospodarczej.

Skoro więc brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, że wnioskodawca prowadząc działalność gospodarczą w spornym okresie opłacał składki na ubezpieczenie społeczne z tego tytułu, to okres wykonywania przez niego tej działalności nie może zostać uznany za okres składkowy. Same decyzje Urzędu Miasta nie potwierdzają bowiem opłacania składek.

Trzeba przy tym podkreślić, że jak stanowi art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. z 2024 r. poz. 497), należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Przy czym, na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych skutkiem upływu terminu przedawnienia jest wygaśnięcie zobowiązania (art. 59 § 1 pkt 9 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 31 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) – co sprawia, że nie jest możliwe opłacenie przez wnioskodawcę zaległych, przedawnionych składek.

Jak zauważa się w orzecznictwie, uiszczenie kwoty odpowiadającej kwocie przedawnionego, a zatem – stosownie do art. 31 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – wygasłego zobowiązania składkowego nie wpływa na możliwość zakwalifikowania okresów, za które te przedawnione składki były należne, jako okresów składkowych. (tak: wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 22 września 2016 r., III AUa 680/16, LEX nr (...))

Nawet więc, gdyby skarżący uiścił kwotę odpowiadającą zaległym, przedawnionym składkom (czego jednak bezspornie nie uczynił), to i tak nie sprawiłoby to, że sporny okres mógłby zostać uznany za okres składkowy.

Odnosząc się z kolei do żądania przyjęcia do wyliczenia kapitału początkowego kwoty wynikającej ze złożonego dokumentu informacji o dochodach uzyskanych od (...) do VI 1993 r. oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w (...), wskazać należy, że zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011, Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. obowiązuje od 23 listopada 2011 r. i ma zastosowanie do wniosków w sprawach świadczeń złożonych od daty jego wejścia w życie. Zastąpiło ono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. z 1983 r., Nr 10, poz. 49, ze zm.), które dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości określało w sposób podobny. (...) tak zgodnie z § 20 pkt. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury lub renty dla pracowników były zaświadczenia zakładów pracy wystawione według wzoru ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości osiąganych zarobków.

Orzeczenia Sądu Najwyższego jakie zapadły jeszcze na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. są zgodne co do tego, że ograniczenie co do środków dowodowych wynikające z § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym nie ma zastosowania w postępowaniu sądowym przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 KPC), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za celowe i pożądane. Wysokość uzyskiwanego uposażenia może być zatem ustalana także przy pomocy innych pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia zainteresowanego / por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 r. sygn. akt II UKN 186/97, opubl. OSNP 1998/11/342; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006 r. sygn. (...) UK 115/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2007, Nr 17-18, poz. 257, str. 753/.

Przy czym nie jest możliwe obliczanie wysokości emerytury wyłącznie na podstawie twierdzeń wnioskodawcy. Twierdzenia te muszą być udowodnione. Nie jest rzeczą sądu zarządzenie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia twierdzeń stron i wykrycia środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też sąd nie jest zobowiązany do przeprowadzenia z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 232 k.p.c.). Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa na stronach (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) spoczywa na stronie, która z faktów tych wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.) / por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1996r., sygn. akt (...) CKU 45/96, opubl. OSNC z 1997r., z.6-7, poz.76; wyrok Sądu Najwyższego z 7 października 1998 r., sygn. II UKN 244/98, opubl. OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662/.

Mając powyższe na uwadze Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dokumentacji związanej ze spornym okresem pracy. W uznaniu Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w postaci wskazanej informacji podatkowej nie może być podstawą do dokonania zmiany spornej decyzji.

Trzeba podkreślić, że organ rentowy uwzględnił wynagrodzenie za rok 1993 w następujących wysokościach:

- 9.254.160 zł na podstawie potwierdzenie ubezpieczenia (wnioskodawca był osobą współpracującą od 26.07.1993r.)

- 22.400.000 zł – z tytułu zatrudnienia w C. (...) za okres od stycznia do kwietnia 1993 r. na podstawie angaży.

Tym samym miesięczne wynagrodzenie skarżącego w C. w 1993 r., uwzględnione przez ZUS, wynosiło 5.600.000 zł. Powyższe jest całkowicie zgodne z zapisem widniejącym na świadectwie pracy (k 11 akt ZUS), w którym wskazano, że odwołujący był zatrudniony na stanowisku kierownika działu akwizycji, na którym otrzymywał wynagrodzenie w wysokości brutto 4.400.000 zł plus dodatek funkcyjny 1.200.000 zł, co niewątpliwie łącznie stanowi kwotę 5.600.000 zł przyjętą przez ZUS na podstawie angaży.

Bezspornym jest również, że w informacji podatkowej wskazana kwota przychodu jest wyższa. Nie można natomiast stwierdzić czy wszystkie składniki wchodzące w skład owego przychodu podlegały oskładkowaniu, a nadto czy podlegają zaliczeniu do kapitału początkowego (np. odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia nie wlicza się, nie było oskładkowane), gdyż nie wynika to ze złożonego dokumentu.

Podkreślenia także wymaga, iż przy ustaleniu podstawy wymiaru z dokumentacji innej niż dokumentacja płacowa uwzględnieniu, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe lub ubezpieczenie społeczne, podlegają tylko te składniki wynagrodzenia, których wypłata w określonej wysokości oraz fakt odprowadzenia składki na ubezpieczenie społeczne jest niewątpliwy. W kwestii tej nie może istnieć żaden stan niepewności. Może być uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a nie zaś wynagrodzenie ustalone na podstawie przypuszczeń czy też uśrednień. Jedynie wynagrodzenie ubezpieczonego ustalone w sposób niewątpliwy, wobec którego nie istnieje wątpliwość, iż zostało ono zawyżone, może być podstawą do ustalenia współczynnika wysokości podstawy wymiaru. W ocenie Sądu przedstawione dowody nie pozwoliły ponad wszelką wątpliwość ustalić wysokości wynagrodzenia niewątpliwie osiąganego przez ubezpieczonego w spornym okresie, innego niż przyjęte przez organ rentowy na podstawie angaży.

Reasumując, wnioskodawca nie przedłożył żadnych dowodów pozwalających na ustalenie wynagrodzenia w wyższej wysokości niż przyjęta przez organ rentowy w spornym okresie.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., oddalił odwołanie ubezpieczonego jako bezzasadne – o czym orzekł jak w sentencji wyroku.