descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 1598/25

Uzasadnienie

Decyzją z 10 lipca 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ. odmówił ubezpieczonej L. M. podjęcia wypłaty świadczeń w zbiegu na podstawie art. 95a ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nabyła ona prawo do renty rodzinnej wcześniej niż 5 lat, przed osiągnięciem przez nią wieku emerytalnego, określonego w art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej, czyli 60 lat dla kobiet.

W odwołaniu od decyzji odwołująca wskazała, że nie zgadza się z decyzją, bowiem w jej ocenie spełniła wszystkie warunki do uzyskania renty wdowiej, gdyż ZUS przyznał jej prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu w roku 2015, a emeryturę w roku 2020.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zawarte

w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił:

Odwołująca L. M. urodziła się (...)

W dniu 8 lutego 1983r. zawarła związek małżeński z E. S.. Ze związki tego pochodzi dwójka dzieci: E. S. urodzona (...) i Z. S. urodzona (...)

Maż odwołującej zmarł(...) W chwili śmierci męża odwołująca miała skończone 42 lata, 1 miesiąc i 29 dni. W dniu śmieci męża odwołująca wychowywała córki ze związku ze zmarłym mężem, mające w dniu jego śmierci 12 i 8 lat.

Decyzją organu rentowego z 19 sierpnia 1999r. córkom odwołującej (...) i (...) została przyznana renta rodzinna po zmarłym ojcu.

Z dniem 1 października 2017r. odwołująca nabyła prawo do emerytury z wieku powszechnego na podstawie decyzji organu rentowego z 22 listopada 2017r. Wypłata emerytury została zawieszona w związku z kontynuowaniem zatrudnienia.

Od 1 września 2020r. ubezpieczona pobiera emeryturę na mocy decyzji (...) Oddział wZ. z 28 września 2020r.

Następnie 12 czerwca 2025r. ubezpieczona złożyła wniosek o ustalenie zbiegu świadczenia emerytalnego z rentą rodzinną. W rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy wydał skarżoną decyzję, omówioną na wstępie.

Powyższe Sąd ustalił jako okoliczności bezsporne, jednoznacznie wynikające

z dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie L. (...) nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z obowiązującym art. 95a ust. 1 i ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998r.

o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2025r., poz. 1749.) osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz

do emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej wypłaca się, zależnie od jej wyboru:

1) przysługującą rentę rodzinną oraz 25 % emerytury, emerytury rolniczej, emerytury

z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej, albo

2) przysługującą emeryturę, emeryturę rolniczą, emeryturę z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emeryturę wojskową, emeryturę policyjną, zasiłek przedemerytalny, świadczenie przedemerytalne, emeryturę pomostową, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne, rentę z tytułu niezdolności do pracy, w tym rentę szkoleniową, rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy, rentę rolniczą szkoleniową, rentę

z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskową rentę inwalidzką albo policyjną rentę inwalidzką, oraz 25 % renty rodzinnej ( ust.1 ).

Osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:

1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;

2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;

3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1 (ust. 2).

Z prawidłowej wykładni powyższych przepisów wynika wprost, że dla ustalenia zbiegu świadczeń z rentą rodzinną koniecznym jest, aby warunki wskazane w art. 95 ust. 2 pkt od 1 do 3 ustawy emerytalnej zostały spełnione łącznie. Oznacza to, że nie spełnienie któregokolwiek z nich skutkuje brakiem możliwości ustalenia świadczeń w zbiegu.

W rozpoznawanej sprawie ubezpieczona spełniła warunki wskazane w art. 95 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej, gdyż ukończyła powszechny wiek emerytalny 60 lat (w dniu

30 marca 2017r.), a także do dnia śmierci męża E. S., pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej. Niemniej jednak prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu nabyła od 28 maja 1999r., tj. od dnia śmierci męża gdyż jej córki jako uczennice nie ukończyły jeszcze 18 roku życia. Ubezpieczona miała wówczas ukończony wiek 42 lata, 1 miesiąc i 29 dni.

Zgodnie bowiem z art. 70 ust. 1 pkt 2, wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli wychowuje co najmniej jedno z dzieci, wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu, które nie osiągnęło 16 lat, a jeżeli kształci się w szkole - 18 lat życia, lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy, uprawnionym do renty rodzinnej. Tym samym prawo do renty rodzinnej nabyła ona wcześniej, aniżeli 5 lat przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego kobiet, tj. 60 lat, wynikającego z art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej.

Sąd miał również na uwadze, że L. S.wniosek o przyznanie jej do renty rodzinnej złożyła dopiero w roku 2015 i decyzją z 23 września 2015r. organ rentowy przeliczył jej prawo do renty rodzinnej od 1 września 2015r. i w konsekwencji rozpoczął wypłacanie tego świadczenia w okresie do daty podjęcia wypłaty dla niej emerytury.

Należy podkreślić, że czym innym jest nabycie uprawnień do świadczenia, czym innym natomiast podjęcie jego wypłaty. Zgodnie z art. 100 ust. 1 ustawy emerytalnej prawo do świadczeń określonych w ustawie powstaje z dniem spełnienia wszystkich warunków wymaganych do nabycia tego prawa. Z kolei jak stanowi art. 129 ust. 1 cyt. ustawy świadczenia wypłaca się poczynając od dnia powstania prawa do tych świadczeń, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.

Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, odwołująca nabyła prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężu od dnia jego śmierci tj. od 28 maja 1999r., gdy miała skończone 42 lata. Bez znaczenia zatem dla kwestii ustalenia prawa do pobierania w zbiegu renty rodzinnej i emerytury jest to, że wypłata tego świadczenia nastąpiła dopiero na podstawie decyzji z 23 września 2015r. Słusznie zatem organ rentowy stwierdził, że ubezpieczona nie spełniła niezbędnego warunku z art. 95 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej do ustalenia prawa do świadczeń w zbiegu, a stąd brak jest możliwości pozytywnego rozpoznania jej wniosku o przyznanie renty wdowiej.

W tym miejscu wypada dodać, że przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a zatem jak jednoznacznie wskazuje

się w orzecznictwie, powinny być wykładane ściśle, co oznacza, że przy ich stosowaniu

ani organ rentowy ani sąd nie mogą mieć na uwadze zasad współżycia społecznego. Przepisy te muszą być bezwzględnie przestrzegane w stosunku do wszystkich nawet, jeśli jawią się one osobie zainteresowanej jako subiektywnie niesprawiedliwe (por. uchwała Sądu Najwyższego

z 11 grudnia 2008r., I UZP 6/2008, OSNP 2009/9-10/120, Sądu Apelacyjnego w Krakowie

III AUa 1167/12 , LEX nr 1293127).

W konsekwencji powyższego Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie odwołującej jako bezzasadne.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. Zgodnie z tym przepisem w wypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przepis ten pozwala na wyłączenie podstawowej zasady ponoszenia kosztów procesu, jaką jest finansowa odpowiedzialność za wynik sprawy wyrażona w art. 98 § 1 k.p.c., w sytuacjach wyjątkowych (określonych przez ustawę jako wypadki szczególnie uzasadnione) a taką w ocenie Sądu jest sytuacja ubezpieczonej.

(-) SSO Gabriela Sobczyk