descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 1486/16

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 25 kwietnia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący SSO Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz

SSO Maciej Nawrocki

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 14 czerwca 2016 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej: rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r.) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa), po rozpoznaniu wniosku złożonego dnia 25 maja 2016 r., odmówił P. M. prawa do emerytury.

W uzasadnieniu organ rentowy podał, iż wnioskodawca udowodnił 26 lat, 10 miesięcy i 5 dni okresów składkowych oraz 7 miesięcy i 1 dzień okresów nieskładkowych – łącznie 27 lat, 5 miesięcy i 6 dni. Jednakże wnioskodawca nie wykazał co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach wyłącznie 7 lat, 9 miesięcy i 27 dni przypadające w czasie od 1 czerwca 1990 r. do 28 lutego 1991 r. i od 11 maja 1991 r. do 31 grudnia 1998 r. z tytułu zatrudnienia w (...) S.A. Natomiast nie uwzględniono do pracy w szczególnych warunkach okresu od 12 grudnia 1975 r. do 31 maja 1990 r. na podstawie zeznań świadków, gdyż okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stwierdza płatnik składek na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. W konsekwencji organ rentowy uznał, iż P. M. nie spełnił warunków do przyznania emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym. /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 18 lipca 2016 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, P. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że nabył prawo do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Uzasadniając wskazał, iż decyzja organu rentowego jest wadliwa, gdyż nie uwzględnia okresu zatrudnienia 25 stycznia 1980 r. do 31 maja 1990 r. w (...) S.A. Wcześniej, tj. od dnia 1 grudnia 1975 r. odwołujący pracował jako kierowca Ż., ale w 1980 r. pracodawca skierował go na kurs prawa jazdy kategorii C uprawniającej do kierowania samochodami ciężarowymi. Od chwili uzyskania prawa jazdy w/w kategorii odwołujący wykonywał pracę kierowcy (...), a następnie S.. Pracę tę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracując dalej w (...) S.A. odwołujący wykonywał te same obowiązki. /vide odwołanie k. 2-6 akt/

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. w odpowiedzi na odwołanie przytoczył argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie odwołania. /vide odpowiedź na odwołanie k. 11 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

P. M. urodził się dnia (...) Nie jest członkiem OFE.

Odwołujący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym na dzień 31 grudnia 1998 r. 26 lat + 10 m-cy + 5 dni okresów składkowych oraz 0 lat + 7 m-cy + 1 dzień okresów nieskładkowych, co łącznie stanowi 27 lat + 5 m-cy + 6 dni.

bezsporne

Dnia 25 maja 2016 r. odwołujący wniósł o przyznanie prawa do emerytury przy obniżonym wieku emerytalnym i to z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Do wniosku odwołujący dołączył m.in. świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 19 lutego 2016 r. wystawione przez (...) S.A., w którym wskazano, iż w okresie od 1 czerwca 1990 r. do 28 lutego 1991 r. i od 11 maja 1991 r. do 22 czerwca 1999 r. P. M. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace wymienione w wykazie A, dział VIII, poz. 2, tj. prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach (...) S.A. zaznaczyła, iż jest następcą prawnym Kombinatu Budowlanego w L., Przedsiębiorstwa Usługowo (...) w L., (...) Przedsiębiorstwa Budowlanego w L. oraz Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w L..

Na okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach przed rokiem 1990, odwołujący przedłożył pisemne zeznania świadków: J. W. i G. Z..

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 14 czerwca 2016 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym w ilości 27 lat, 5 miesięcy i 6 dni, ale nie udokumentował on wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach.

bezsporne; nadto dowód: akta emerytalne odwołującego

W okresie od dnia 1 grudnia 1975 r. do dnia 31 maja 1990 r. odwołujący był zatrudniony w Kombinacie Budowlanym w L., który następnie z dniem 1 czerwca 1990 r. został przekształcony w Przedsiębiorstwo Usługowo (...). W przedsiębiorstwie pracowało około 15 kierowców, z tym, że niektórzy z nich byli wyznaczeni do kierowania N. lub Ż..

Początkowo odwołujący został zatrudniony na stanowisku kierowcy Ż.. Natomiast w 1980 r. P. M. został skierowany przez zakład pracy na egzamin kierowców samochodów ciężarowych, gdyż już w trakcie służby wojskowej odbył kurs. W dniu 25 stycznia 1980 r. uzyskał prawo jazdy kategorii C oraz kategorii CE. Po uzyskaniu uprawnień, odwołującego przeniesiono na stanowisko kierowcy (...). Była to wywrotka, którą jeździł na budowie przy wykopach. Przewoził nią żwir i ziemię. Następnie po około dwóch latach P. M. rozpoczął pracę na S. – gruszce. Była to betoniarka do przewożenia betonu na budowę. Natomiast w sytuacji, gdy samochód był naprawiany w warsztacie i oczekiwano na części, odwołujący był kierowany do innej pracy np. malowania Ż..

W Kombinacie Budowlanym w L. i u jego następców prawnych zatrudnieni byli także świadkowie G. Z. i J. W..

G. Z. pracował od dnia 12 maja 1980 r. do dnia 30 marca 1998 r. jako kierowca samochodu Z. skrzyniowy. Przewoził nim towar z G. i z P. na budowę do L.. Natomiast J. W. pracował od dnia 9 grudnia 1975 r. do dnia 31 maja 1990 r. i od dnia 1 czerwca 1990 r. do dnia 6 marca 2011 r. jako kierowca Stara – gruszki do przewozu betonu. Decyzją z dnia 4 lipca 2016 r. organ rentowy przyznał świadkowi emeryturę przy obniżonym wieku emerytalnym od dnia 22 maja 2016 r. w związku z wykonywaniem pracy w szczególnych warunkach. Dnia 17 lutego 2016 r. i 30 marca 2016 r. (...) S.A. jako następca prawny pracodawców J. W. wystawiła świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, w których wskazano, iż w okresach od dnia 9 grudnia 1975 r. do dnia 31 maja 1990 r., od dnia 1 czerwca 1990 r. do dnia 28 lutego 1991 r., od dnia 1 marca 1991 r. do dnia 10 maja 1991 r. oraz od dnia 11 maja 1991 r. do dnia 6 czerwca 2001 r. J. W. stale i w pełnym wymiarze wykonywał prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym 3,5 tony, tj. stanowisku wymienionym w wykazie A, dział VIII, poz. 2 pkt 2 stanowiącego załącznik Nr 1 do Zarządzenia nr 9 Ministerstwa Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. w sprawie wykazu stanowisk pracy w zakładach pracy nadzorowanych przez Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach, uprawniające do wcześniejszego przejścia na emeryturę.

dowód: dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego; kserokopia prawa jazdy (k. 9); akta osobowe odwołującego i świadków G. Z. i J. W. (k. 19); akta emerytalne świadków (k. 26); zeznania świadków: G. Z. (k. 40), J. W. (k. 40); zeznania odwołującego (k. 40)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań odwołującego.

Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia w Kombinacie Budowlanym w L. znajdujące się w aktach sprawy. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne.

Podstawą dokonanych ustaleń faktycznych Sąd uczynił również znajdujące się w aktach kserokopie dokumentów, albowiem zawarte w nich informacje nie były kwestionowane przez żadną ze stron postępowania, co pozwoliło na potraktowanie tychże kserokopii jako dowodów pośrednich istnienia dokumentów o treści im odpowiadającej.

Sąd uznał za spójne i konsekwentne zeznania świadków G. Z. i J. W.. Świadkowie potwierdzili fakt pracy odwołującego jako kierowcy samochodu ciężarowego o masie powyżej 3,5 tony, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie od 1980 r., tj. od uzyskania uprawnień na kierowanie samochodami ciężarowymi, do dnia 31 maja 1990 r. Ponadto przesłuchani świadkowie potwierdzili, że w spornym okresie (lata 1980 – 1990) widywali odwołującego w trakcie wykonywania jego obowiązków, tj. jak kierował samochodem ciężarowym. Spotykali się z nim w przedsiębiorstwie przed podjęciem pracy. Świadkowie zapamiętali odwołującego wyłącznie jako kierowcę samochodów ciężarowych, najpierw samochodu (...), a następnie Stara gruszki. J. W. zaznaczył, iż N. oraz Ż. kierowali inni kierowcy. Potwierdzili także, iż odwołujący obowiązki kierowcy wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i nie miał dłuższych przerw w pracy.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami świadków. Odwołujący przekonująco i rzeczowo wyjaśnił na czym polegała jego praca jako kierowcy samochodu ciężarowego.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy emerytalno - rentowej.

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

–

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne było to, iż:

1. odwołujący dnia 27 maja 2016 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. nie przystąpił do OFE.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Natomiast poza sporem pozostawało to, iż odwołujący udowodnił 7 lat, 9 miesięcy i 27 dni przypadające w czasie od dnia 1 czerwca 1990 r. do dnia 28 lutego 1991 r. oraz od dnia 11 maja 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. z tytułu zatrudnienia w (...) S.A.

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej jest rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r. wraz z załącznikiem.

Zgodnie z § 2 rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r. okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r. – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r. , okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r., Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenie z dnia 07.02.1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 22.01.2008 r., I UK 210/07; z dnia 06.12.2007 r., III UK 66/07; z dnia 04.10.2007 r., I UK 111/07; z dnia 19.09.2007 r., III UK 38/07; z dnia 14.09.2007 r., III UK 27/07).

Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt osobowych odwołującego oraz na podstawie zeznań świadków i odwołującego Sąd ustalił, że odwołujący pracując na stanowisku kierowcy w okresie – nieprzerwanie – od dnia 26 stycznia 1980 r. do dnia 31 maja 1990 r. w Kombinacie Budowlanym w L. wykonywał pracę w warunkach szczególnych określoną w Dziale VIII W transporcie i łączności, pod poz. 2 prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r.

Powyższe oznacza zatem to, iż odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okresy:

–

od dnia 26 stycznia 1980 r. do dnia 31 maja 1990 r. (10 lat + 4 m-ce + 5 dni)

–

od dnia 1 czerwca 1990 r. do dnia 28 lutego 1991 r. (0 lat + 8 m-cy + 27 dni),

–

od dnia 11 maja 1991 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. (7 lat + 1 m-c + 0 dni) – z wyłączeniem okresów zasiłków chorobowych,

w Kombinacie Budowlanym w L. (później (...) S.A.)

łącznie – 18 lat, 2 miesiące, 2 dni.

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych, Sąd na podstawie w/w przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 2 kpc zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając odwołującemu prawo do emerytury w wieku obniżonym od dnia 27 maja 2016 r., tj. od ukończenia wieku 60 lat. (art. 100 ust. 1 i art. 129 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej) – punkt 1. wyroku.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) – w brzmieniu obowiązujący w dniu złożenia odwołania od zaskarżonej decyzji, zasądzając od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 360 zł – punkt 2. wyroku.

/-/ Maciej Nawrocki