descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 1282/13

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 grudnia 2014 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący del. SSR Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Anna Narożna

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 20 marca 2013 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w P., na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) oraz ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227), po rozpatrzeniu wniosku złożonego w dniu 31 października 2012 r., odmówił B. Ł. przyznania prawa do emerytury.

W uzasadnieniu wskazał, iż wnioskodawca nie udowodnił co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz nie rozwiązał stosunku pracy. Organ rentowy uwzględnił do pracy w szczególnych warunkach osiem okresów w przedziale od dnia 1 października 1990 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. o łącznej długości 5 lat + 3 m-ce + 6 dni z tytułu zatrudnienia w charakterze palacza w Szkole Podstawowej w M.. Natomiast nie uznał za pracę w szczególnych warunkach okresu od dnia 11 maja 1974 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. w Przedsiębiorstwie (...) w Ś..

Nadto organ rentowy wskazał, iż przyjął za udowodnione 29 lat + 10 m-cy + 8 dni okresów składkowych oraz 3 lata + 0 m-cy + 27 dni okresów nieskładkowych (łącznie 32 lata + 11 m-cy + 5 dni) /vide decyzja w aktach ZUS/

Dnia 28 marca 2013 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, B. Ł. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę i przyznanie prawa do emerytury. Odwołujący wskazał na świadków, z którymi pracował w spornym okresie jako spawacz /vide odwołanie k. 3 akt/

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przytaczając ponad argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji także ten argument, że odwołujący jest członkiem OFE i nie wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w OFE na dochody budżetu państwa /vide odpowiedź na odwołanie k. 4-5 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący urodził się dnia (...). Nie jest członkiem OFE.

bezsporne; nadto dowód: zaświadczenie z ZUS – k. 40

Odwołujący legitymuje się okresem ubezpieczenia wynoszącym łącznie 32 lata + 11 m-cy + 5 dni, w tym 29 lat + 10 m-cy + 8 dni okresów składkowych oraz 3 lata + 0 m-cy + 27 dni okresów nieskładkowych. Takie właśnie okresy stażu ubezpieczeniowego uwzględniono w decyzji ustalające kapitał początkowy odwołującego z dnia 4 września 2009 r.

bezsporne; nadto dowód: decyzja w aktach dotyczących ustalenia kapitału początkowego

W dniu 31 października 2012 r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury i z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Do wniosku odwołujący dołączył m.in. świadectwo pracy z dnia 31 sierpnia 1990 r. wystawione przez Przedsiębiorstwo (...) w Ś., w którym wskazano, iż w okresie od dnia 11 maja 1974 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. pracował jako ślusarz produkcyjny – spawacz.

Decyzją z dnia 28 grudnia 2012 r. organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury, ze względu na niewskazanie żadnych okresów pracy w warunkach szczególnych oraz ze względu na nierozwiązanie przez odwołującego stosunku pracy.

Następnie odwołujący złożył świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych na stanowisku palacza CO za okresy od dnia 1 października 1990 r. do dnia 30 września 1991 r. oraz od dnia 21 października 1991 r. do dnia 30 kwietnia 1992 r., wystawione przez Szkołę Podstawową w M..

Wskutek złożenia tego dokumentu, organ rentowy decyzją z dnia 18 lutego 2013 r. uchylił decyzję z dnia 28 grudnia 2012 r., wszakże ponownie odmówił przyznania emerytury, ze względu na wykazanie zamiast 15 lat, zaledwie 1 roku + 6 m-cy + 11 dni stażu pracy w warunkach szczególnych oraz nierozwiązanie stosunku pracy.

Następnie odwołujący złożył w organie rentowym skorygowane świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych na stanowisku palacza CO obejmujące okresy od dnia 1 października 1990 r. do dnia 30 września 1991 r., od dnia 21 października 1991 r. do dnia 30 kwietnia 1992 r., od dnia 1 października 1992 r. do dnia 30 kwietnia 1993 r., od dnia 1 października 1993 r. do dnia 30 kwietnia 1994 r., od dnia 1 października 1994 r. do dnia 30 kwietnia 1995 r., od dnia 1 października 1995 r. do dnia 30 kwietnia 1996 r., od dnia 1 października 1996 r. do dnia 30 kwietnia 1997 r., od dnia 1 października 1997 r. do dnia 30 kwietnia 1997 r., od dnia 1 października 1998 r. do dnia 30 kwietnia 1999 r., wystawione przez Szkołę Podstawową w M..

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 20 marca 2013 r. organ rentowy po raz trzeci odmówił odwołującemu prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym liczącym ponad 25 lat, ale nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy uznał wszakże staż pracy w warunkach szczególnych wynoszący (po odliczeniu okresu nieskładkowego 21-26.03.1996 r.) 5 lat + 3 m-ce + 6 dni, z tytułu pracy na stanowisku palacza CO w Szkole Podstawowej w M..

bezsporne; nadto dowód: wniosek o emeryturę, świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, decyzje – w aktach emerytalnych odwołującego

Odwołujący ma uprawnienia spawacza od 1970 r.

W okresie od dnia 11 maja 1974 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. odwołujący był zatrudniony w Przedsiębiorstwie (...) w Ś.. Na podstawie skierowania do pracy na stanowisku spawacza i angażu z dnia 11 maja 1974 r. odwołujący został przyjęty do pracy na stanowisko spawacza. Tak samo określano stanowisko pracy odwołującego w angażach z dnia 26 stycznia 1977 r., 21 sierpnia 1979 r. oraz 10 września 1984 r. Natomiast w aneksie do umowy o pracę i zakresie czynności z dnia 1 lipca 1985 r. pojawia się sformułowanie „ślusarz remontowy – spawacz”, a w angażu z dnia 26 marca 1987 r. „ślusarz produkcyjny-spawacz”.

Odwołujący zajmował się naprawami sprzętu dowodno-melioracyjnego, tj. osprzętu koparek, spychaczy w postaci łyżek koparek, elementów do urządzeń dźwigowych. Wycinał przy użyciu palnika acetylenowego elementy, które następnie przyspawał elektrodą. Prace te wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pracy przy naprawach sprzętu było tyle, że wykonywało ją kilku spawaczy, a odwołujący czasem nawet w nadgodzinach.

W okresie od dnia 7 września 1987 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. odwołujący przebywał na urlopie wychowawczym.

dowód: dokumenty z akt osobowych (k. 26), w tym umowy o pracę, angaże, odpis książeczki spawacza; zeznania świadków: Z. G. (k. 36), S. K. (k. 36), S. M.(k. 36v); zeznania odwołującego (k. 35 w zw. z k. 37)

W Przedsiębiorstwie (...) w Ś. pracowali również świadkowie Z. G., S. K. i S. M..

Z. G.był zatrudniony w latach 1972-1982 jako hartownik. Pracował w hartowni sąsiadującej z kuźnią (w której pracował odwołujący), a z racji wykonywanej pracy codziennie wielokrotnie widywał odwołującego wykonującego pracę spawacza.

S. K. był zatrudniony w latach 1972-1987 jako kowal, ślusarz, a później kierowca i mechanik pogotowia technicznego, które przywoziło do kuźni elementy naprawiane przez odwołującego. Z tej racji S. K. wielokrotnie widywał odwołującego przy pracy.

S. M.był zatrudniony w latach 1968-1986, z 1,5 roczną przerwą na wyjazd do Iraku w latach 1982-1983. S. M.pracował jako spawacz – przed wyjazdem do Iraku razem z odwołującym, a po powrocie z Iraku w innym dziale, ale w pomieszczeniu sąsiadującym z tym, w którym pracował odwołujący..

dowód: akta emerytalne świadków (przy aktach sprawy); zeznania świadków: Z. G.(k. 36), S. K. (k. 36), S. M.(k. 36v)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków i zeznań odwołującego.

Oceniając powyższy stan faktyczny Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zawarte w aktach pozwanego organu rentowego, albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. Ponieważ nie były one kwestionowane przez żadną ze stron postępowania i nie wzbudziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności bądź prawdziwości zawartych w nich twierdzeń, nie było podstaw, ażeby odmówić im wiary. W szczególności skład orzekający uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia odwołującego w Przedsiębiorstwie (...) w Ś.. Strona pozwana dokumentów tych nie zakwestionowała.

Za spójne i konsekwentne należało uznać zeznania świadków Z. G.a, S. K. i S. M., którzy potwierdzili fakt i charakter pracy odwołującego w latach 1974-1987. Ich zeznania były jasne, rzeczowe, przekonywujące. Sąd nie dopatrzył się okoliczności przemawiających za tym, aby przyjąć, że świadkowie podawali nieprawdę chcąc zeznać na korzyść odwołującego.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. W sposób przekonywujący i rzeczowy odwołujący wyjaśnił na czym polegała jego praca jako spawacza.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1440).

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi :

-

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

-

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

-

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne w niniejszej sprawie było to, iż:

1. odwołujący w dniu 10 grudnia 2012 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada ponad 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. nie przystąpił do OFE – ( por. zaświadczenie ZUS z dnia 12.12.2013 r. – k. 40).

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych – organ rentowy nie uwzględnił bowiem okresu od dnia 11 maja 1974 r. do dnia 31 sierpnia 1990 r. z tytułu zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w Ś..

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 cyt. ustawy jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.) wraz z załącznikiem do tego rozporządzenia.

Na podstawie § 2 powoływanego rozporządzenia okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami". W wykazie tym są wymienione m. in.:

w dziale XIV zatytułowanym prace różne

pod poz. 12 prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym, atomowodorowym.

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. 1983 Nr 8 poz. 43 ze zm.) okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 cytowanego rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). W uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r. Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń.

Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625:„okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Odnosząc przytoczone rozważania Sądu Najwyższego do sprawy będącej przedmiotem niniejszego rozpoznania należy stwierdzić, że odwołujący przedstawił dowody na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach w rozmiarze większym niż to wynika z ustaleń organu rentowego. Do okresu pracy w szczególnych warunkach należało zaliczyć okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) w Ś. i stałego, w pełnym wymiarze czasu wykonywania pracy spawacza od dnia 11 maja 1974 r. do – co najmniej – dnia 30 czerwca 1985 r. (dnia poprzedzającego aneks do umowy o pracę zawierający określenie stanowiska pracy „ślusarz remontowy – spawacz”) [= 11 lat + 1 m-c + 21 dni].

Oznacza to, że odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Uwzględniając do uznanych przez organ rentowy okresów wykonywania pracy palacza CO w Szkole Podstawowej w M. [= 5 lat + 3 m-ce + 6 dni], okres od dnia 11 maja 1974 r. do – co najmniej – dnia 30 czerwca 1985 r. [= 11 lat + 1 m-c + 21 dni], odwołujący przepracował w warunkach szczególnych co najmniej 16 lat + 4 m-ce + 27 dni.

Na marginesie Sąd wskazuje, że wbrew argumentowi podanemu w skarżonej decyzji i odpowiedzi na odwołanie, w aktualnym stanie prawnym (od dnia 1 stycznia 2013 r.), rozwiązanie stosunku pracy nie jest warunkiem przyznania wcześniejszej emerytury.

Przy ustaleniu, że odwołujący wykazał 15 lat pracy w warunkach szczególnych orzeczono jak w wyroku na podstawie w/w przepisów i art. 477 14 § 2 k.p.c. i przyznano odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 1 października 2012 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym odwołujący złożył wniosek o emeryturę.

/-/ Maciej Nawrocki

/-/ M. N.