descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII U 1132/24

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 13 marca 2024 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpatrzeniu wniosku z dnia 8 stycznia 2024 roku odmówił R. A. prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że na mocy orzeczenia Komisji Lekarskiej Kasy z dnia

8 marca 2024 roku skarżąca nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym, a zatem brak jest podstaw prawnych przyznania renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.

(decyzja – k. 32 załączonych do sprawy akt KRUS)

Odwołanie od w/w decyzji w dniu 8 kwietnia 2024 roku złożyła R. A., wnosząc o jej zmianę i przyznanie jej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym.

(odwołanie – k. 3)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, przytaczając argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wskazano, że Komisja Lekarska Kasy, nie stwierdziła naruszenia sprawności organizmu powodującego całkowitą niezdolność badanej do pracy w gospodarstwie rolnym.

(odpowiedź na odwołanie – k. 5 – 5 odwrót)

Na rozprawie w dniu 25 marca 2026 roku wnioskodawczyni poparła odwołanie, pełnomocnik KRUS wniósł o oddalenie odwołania decyzji.

(ostateczne stanowiska procesowe stron e-protokół z rozprawy z dnia 25 marca 2026 roku 00:01:06-00:02:45 płyta CD - k. 148 )

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

R. A. urodziła się w (...), jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,2380 ha.

(okoliczność bezsporna)

W okresie do dnia 7 listopada 2022 roku do dnia 30 grudnia 2023 roku wnioskodawczyni otrzymywała zasiłek chorobowy.

(okoliczność bezsporna)

W dniu 8 stycznia 2024 roku wnioskodawczyni złożyła do KRUS wniosek o przyznanie jej renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.

(wniosek – k. 1-3 załączonych do sprawy akt KRUS)

W dniu 9 lutego 2024 roku R. A. została zbadana przez Lekarza Rzeczoznawcę KRUS, który rozpoznał u wnioskodawczyni serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów w trakcie leczenia biologicznego, zmiany zwyrodnieniowe wielostawowe, przebytą zatorowość płucną. W związku z powyższym Lekarz Rzeczoznawca Kasy uznał skarżącą za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym od zaprzestania pobierania przedłużonego zasiłku chorobowego do czerwca 2025 roku. Nie stwierdzono niezdolności odwołującej do samodzielnej egzystencji.

(orzeczenie – k. 22 załączonych do sprawy akt, opinia nieponumerowane karty dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej załączonej do akt KRUS)

Z uwagi na zgłoszenie zrzutu wadliwości orzeczenia w dniu 8 marca 2024 roku ubezpieczona została zbadana przez Komisję Lekarską KRUS, która rozpoznała u niej reumatoidalne zapalenie stawów bez upośledzenia sprawności ruchowej, przebytą zatorowość płucną. Na mocy orzeczenia Komisji Lekarskiej Kasy wnioskodawczyni nie została uznana za całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Nie stwierdzono także niezdolności do samodzielnej egzystencji u wnioskodawczyni.

(orzeczenie – k. 26 załączonych do sprawy akt KRUS, opinia nieponumerowane karty dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej załączonej do akt KRUS)

W oparciu o powyższe orzeczenie organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.

(decyzja – k. 32 załączonych do sprawy akt KRUS)

Z punktu widzenia pulmonologa u wnioskodawczyni stwierdzono: stan po przebytej w lipcu 2022 roku zatorowość płucnej z drobnymi (stwierdzanymi jedynie w badaniu TK) stabilnymi zmianami włóknistymi w płucach w okresie zachowanej wydolności oddechowej. Przebyta w lipcu 2022 roku zatorowość płucna z pozostałymi drobnymi stabilnymi zmianami włóknistymi w płucach, które widoczne są w badaniu TK klatki piersiowej – wymaga leczenia profilaktycznego, ale nie powoduje całkowitej niezdolności do pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym.

(pisemna opinia biegłego z zakresu pulmonologii – k. 15-16)

Z punktu widzenia reumatologa u wnioskodawczyni stwierdzono reumatoidalne zapalenie stawów serododatnie w leczeniu biologicznym, chorobę zwyrodnieniową wielostawową, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe w obu stawach kolanowych. Odwołująca została włączona do programu leczenia biologicznego, które prowadzone jest do tej pory w iniekcjach stosowanych w warunkach szpitalnych. Terapia pomimo pozytywnych efektów jest często przerywana z powodu nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, zapalenia gardła, zapalenia ucha, zapalenia oskrzeli, w czasie których konieczna jest antybiotykoterapia. Pomimo tak intensywnego leczenia dolegliwości bólowe utrzymują się oraz dysfunkcja narządu ruchu, szczególnie dotycząca kończyn dolnych. W stawie biodrowym prawym stwierdza się bolesne ograniczenie ruchomości, zanik głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda, w stawach kolanowych zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe upośledzające funkcje ruchową i lokomocyjną. W tym stanie zdrowia ubezpieczona nie jest zdolna do pracy w gospodarstwie rolnym całkowicie, gdyż nie może być narażona na pracę na wolnym powietrzu, zmiennych warunkach atmosferycznych (częste infekcje) oraz na jakiekolwiek inne prace związane z możliwością poruszania się – chodzenia, gdyż po przejściu już 100 m, występują u niej tak silne bóle stawów kolanowych, że nie może kontynuować chodzenia. Wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym od daty złożenia wniosku na okres 3 lat.

(pisemna opinia biegłego z zakresu reumatologii (...) – k. 48-53)

Reumatoidalne zapalenie stawów to jest uogólniona choroba tkanki łącznej o charakterze postępującym, zajmująca nie tylko narząd ruchu, ale również ogólnoustrojowa. W przypadku wnioskodawczyni zapalenie stawów ma postać agresywną, przebiega z objawami ogólnymi, wysokimi parametrami zapalnymi, nie poddająca się kolejnym próbom leczenia. Odwołująca została objęta programem leczenia biologicznego, które nie jest obojętne dla ustroju, powoduje szereg objawów niepożądanych, między innymi obniżenie odporności organizmu, co sprzyja łatwym i częstym infekcjom. Chorzy tacy winni prowadzić wybitnie oszczędzający tryb życia, unikać wszelkich obciążeń fizycznych i psychicznych oraz narażenia na infekcję. W przypadku wnioskodawczyni stwierdzono znaczne upośledzenie ogólne ustroju oraz tego typu wtórne zmiany zwyrodnieniowe w kończynach dolnych, które stanowią przeciwwskazanie do pracy gospodarstwie rolnym.

(pisemna uzupełniająca opinia biegłego z zakresu reumatologii (...) – k. 71)

Z punktu widzenia innego reumatologa u wnioskodawczyni stwierdzono serododatnie reumatoidalne zapalenie stawów w trakcie leczenia biologicznego, chorobę zwyrodnieniową stawów obwodowych i kręgosłupa, zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowo – krzyżowego w wywiadzie. Zgłaszane przez ubezpieczoną dolegliwości ze strony układu kostno – stawowo - mięśniowego zarówno w trakcie zbierania wywiadu chorobowego i podczas badania przedmiotowego pacjenta przez Lekarzy Rzeczoznawców KRUS znajdują przełożenie na funkcjonalność narządu ruchu. Rozpoznane u opiniowanej choroby narządu ruchu oraz nawracające infekcje dróg oddechowych, które są powodem okresowego zawieszenia leczenia biologicznego powodują naruszenie funkcji organizmu wnioskodawczyni. Naruszenie funkcji organizmu wnioskodawczyni jest tożsame z całkowitą utratą zdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. W ramach holistycznej terapii ubezpieczona oprócz leczenia farmakologicznego w tym biologicznego wymaga okresowej rehabilitacji narządu ruchu w tym kinezyterapii i zabiegów fizjoterapeutycznych. Zakładając, że odwołująca odpowiada na zastosowane leczenie biologiczne można domniemywać, że stan funkcjonalny układu ruchu może ulec stabilizacji, długotrwałej remisji. Wnioskodawczyni jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym po dniu 31 grudnia 2023 roku do dnia 31 grudnia 2026 roku.

(pisemna opinia podstawowa i uzupełniająca biegłego z zakresu reumatologii

J. L.– k. 107-109, 132-134)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o załączone do sprawy akta KRUS ubezpieczonej, w tym dokumentację orzeczniczo-lekarską, w oparciu o wydane w sprawie opinie biegłych: pulmonologa i dwóch reumatologów.

Biegli, wydali opinie na podstawie dokumentacji medycznej wnioskodawczyni, dokumentacji KRUS oraz na podstawie badania wnioskodawczyni.

Opinie biegłych wydane zostały w sposób rzetelny, obiektywny i jasny, przy uwzględnieniu aktualnego na datę wydania decyzji stanu zdrowia odwołującej i naruszenia sprawności jej organizmu, jak również przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów prawa. Opisują one w sposób przejrzysty i wyczerpujący aktualny stan zdrowia wnioskodawczyni. Każdy z biegłych formułował swoje wnioski z punktu widzenia posiadanej specjalizacji. Z uwagi na zgłoszenie kolejnych zastrzeżeń przez pełnomocnika organu rentowego do opinii biegłej reumatolog (...) (która stwierdziła całkowitą niezdolność do pracy wnioskodawczyni w gospodarstwie rolnym), Sąd dopuścił dowód z opinii kolejnego biegłego reumatologa, który wydał opinię po przeprowadzeniu badania odwołującej i po zapoznaniu się z jej dokumentacją medyczną. Wnioski orzecznicze kolejnego biegłego reumatologa (...) L. są tożsame z wnioskami orzeczniczymi biegłej reumatolog (...). Organ rentowy zgłosił zarzuty do tej opinii, do których biegły (...) odniósł się w opinii uzupełniającej. Biegli byli zgodni co do tego, że wnioskodawczyni jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym na okres trzech lat.

W tym miejscu wskazać należy, że dowód z opinii biegłego ma szczególny charakter, a mianowicie korzysta się z niego w wypadkach wymagających wiadomości specjalnych. Do dowodów tych nie mogą więc mieć zastosowania wszystkie zasady o prowadzeniu dowodów, a w szczególności art. 217 § 1 k.p.c. W konsekwencji nie można przyjąć, że Sąd obowiązany jest dopuścić dowód z kolejnych biegłych w każdym wypadku, gdy złożona opinia jest niekorzystna dla strony. Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii kolejnych biegłych lub z opinii instytutu, jedynie wtedy gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona już do sprawy zawiera istotne braki, względnie też nie wyjaśnia istotnych okoliczności (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 1974r. II CR 817/73, niepubl). W związku z czym Sąd pominął wniosek pełnomocnika KRUS o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego reumatologa oraz biegłego z zakresu medycyny pracy, uważając je za zbędne wobec jednoznacznych opinii dwóch biegłych reumatologów.

Sąd podziela stanowisko, zgodnie z którym przy ocenie opinii biegłych lekarzy sąd nie może zająć stanowiska odmiennego, niż wyrażone w tej opinii, na podstawie własnej oceny stanu faktycznego. Odmienne ustalenie w tej mierze może być dokonane tylko na podstawie opinii innych biegłych lekarzy, jeżeli ich opinia jest bardziej przekonywająca oraz wszechstronnie przedstawia kwestię nasuwającą wątpliwości w sprawie (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 października 1987 roku, sygn. akt II URN 228/87, publ. PiZS 1988/7/62).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

W świetle materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz poczynionych na jego podstawie ustaleń faktycznych odwołanie jest zasadne.

W myśl art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 2025 r. poz. 1770) renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który łącznie spełnia następujące warunki:

1. podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres, o którym mowa w ust.2,

2. jest trwale lub okresowo całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie rolnym,

3. całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu lub w okresach, o których mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1 i 2, lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

W myśl ust. 2 art. 21 w/w ustawy, warunek podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez wymagany okres uważa się za spełniony, jeżeli okres ubezpieczenia emerytalno-rentowego ubezpieczonego wynosi co najmniej:

1. rok - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku do 20 lat;

2. 2 lata - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 20 lat do 22 lat;

3. 3 lata - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 22 lat do 25 lat;

4. 4 lata - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 25 lat do 30 lat;

5. 5 lat - jeżeli całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym powstała w wieku powyżej 30 lat.

Za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (art. 21 ust. 5).

Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (art. 21 ust. 6).

Całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (art. 21 ust. 7).

Rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy przyznaje się jako rentę stałą, jeżeli całkowita niezdolność ubezpieczonego do pracy w gospodarstwie rolnym jest trwała i nie orzeczono celowości przekwalifikowania zawodowego. W pozostałych przypadkach renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy przysługuje jako renta okresowa przez okres wskazany w decyzji Prezesa Kasy (art. 22 ust. 1).

Ustalenia dokonane w toku przedmiotowej sprawy uzasadniają zmianę zaskarżonej decyzji i przyznania wnioskodawczyni prawa do renty rolniczej na okres 3 lat. Przeprowadzone postępowanie wykazało wprawdzie, że z punktu widzenia pulmonologa odwołująca nie jest niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, jednak ze względu na schorzenia reumatoidalne jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 21 ust. 5, wskazanej powyżej ustawy, po wyczerpaniu okresu zasiłkowego do dnia 31 grudnia 2026 roku. Wynika to w sposób jednoznaczny z wydanych w toku postępowania sądowego opinii biegłych z zakresu reumatologii. Opinie te – o czym mowa była już wcześniej – stanowią pełnowartościowy materiał dowodowy. W oparciu o przedmiotowe opinie stwierdzić należy, że odwołująca jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym.

Zgodnie z opiniami powołanych w sprawie biegłych, występujące u wnioskodawczyni schorzenia na chwilę wydania zaskarżonej decyzji uzasadniają, że jest ona całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym. U wnioskodawczyni stwierdzono reumatoidalne zapalenie stawów serododatnie w leczeniu biologicznym, chorobę zwyrodnieniową wielostawową, zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe w obu stawach kolanowych. Odwołująca została włączona do programu leczenia biologicznego, które prowadzone jest do tej pory w iniekcjach stosowanych w warunkach szpitalnych. Terapia pomimo pozytywnych efektów jest często przerywana z powodu nawracających infekcji górnych dróg oddechowych, zapalenia gardła, zapalenia ucha, zapalenia oskrzeli, w czasie których konieczna jest antybiotykoterapia. Pomimo tak intensywnego leczenia dolegliwości bólowe utrzymują się oraz dysfunkcja narządu ruchu szczególnie dotycząca kończyn dolnych. W stawie biodrowym prawem stwierdza się bolesne ograniczenie ruchomości, zanik głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego uda, w stawach kolanowych zaawansowane zmiany zwyrodnieniowe upośledzające funkcje ruchową i lokomocyjną. W tym stanie zdrowia ubezpieczona nie jest zdolna do pracy w gospodarstwie rolnym całkowicie, gdyż nie może być narażona na pracę na wolnym powietrzu zmiennych warunkach atmosferycznych (częste infekcje) oraz na jakiekolwiek inne prace związane z możliwością poruszania się – chodzenia, gdyż po przejściu już 100 m, występują u niej tak silne bóle stawów kolanowych, że nie może kontynuować chodzenia. Reumatoidalne zapalenie stawów to jest uogólniona choroba tkanki łącznej o charakterze postępującym zajmująca, nie tylko narząd ruchu, ale również ogólnoustrojowa. W przypadku wnioskodawczyni zapalenie stawów ma postać agresywną, przebiega z objawami ogólnymi, wysokimi parametrami zapalnymi, nie poddająca się kolejnym próbom leczenia. Odwołująca została objęta programem leczenia biologicznego, które nie jest obojętne dla ustroju, powoduje szereg objawów niepożądanych, między innymi obniżenie odporności organizmu, co sprzyja łatwym i częstym infekcjom. Chorzy tacy winni prowadzić wybitnie oszczędzający tryb życia, unikać wszelkich obciążeń fizycznych i psychicznych oraz narażenia na infekcję. W przypadku wnioskodawczyni stwierdzono znaczne upośledzenie ogólne ustroju oraz tego typu wtórne zmiany zwyrodnieniowe w kończynach dolnych, które stanowią przeciwwskazanie do pracy gospodarstwie rolnym.

Mając na względzie wymienione wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na postawie art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do renty z tytułu z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 1 stycznia 2024 roku do dnia 31 grudnia 2026 roku.