descriptionTreść orzeczenia

ODPIS

Sygn. akt VIII U 1087/16

Wyrok

W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 listopada 2016 r.

Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie : Przewodniczący SSO Maciej Nawrocki

Protokolant st. prot. sąd. Magdalena Pelz

/-/ Maciej Nawrocki

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 6 maja 2016 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O., na podstawie ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 887 ze zm.; dalej: ustawa emerytalno-rentowa) oraz rozporządzenia rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43; dalej: rozporządzenie z dnia 07.03.1983 r.), po rozpoznaniu wniosku złożonego dnia 25 lutego 2016 r., odmówił E. G. prawa do emerytury. Uzasadniając wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. w Cukrowni (...). Ponadto organ rentowy ustalił, że E. G. wykazał staż ubezpieczeniowy wynoszący 25 lat, 2 miesiące i 24 dni okresów składkowych oraz 2 miesiące i 2 dni okresów nieskładkowych. /vide: decyzja w aktach ZUS/

Dnia 23 maja 2016 r., w formie i terminie przewidzianym prawem, E. G. złożył odwołanie od powyższej decyzji, wnosząc o jej zmianę, poprzez przyznanie emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w warunkach szczególnych – w tym w okresie od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. w Spółdzielni (...) w L. (dalej także: (...) w L.), na stanowisku traktorzysty. Odwołujący wskazał, że (...) w L. została rozwiązana i nie ma możliwości sprostowania świadectwa pracy za sporny okres, poprzez uzupełnienie o zapis o pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący powołał świadków swej pracy H. K. i F. K.. Nadto odwołujący wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. /vide odwołanie k. 3-4 akt/

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, przytaczając argumentację prawną i faktyczną zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. /vide odpowiedź na odwołanie k. 9 akt/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

E. G. urodził się dnia (...) Jest członkiem OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Decyzją z dnia 7 kwietnia 2016 r. organ rentowy ustalił ponownie kapitał początkowy E. G. na dzień 1 stycznia 1999 r. Organ rentowy uwzględnił na ten dzień staż ubezpieczeniowy wynoszący 25 lat, 2 miesiące i 24 dni okresów składkowych oraz 2 miesiące i 2 dni okresów nieskładkowych – łącznie 27 lat, 4 miesiące i 26 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do wniosku o ustalenie kapitału początkowego odwołujący dołączył m.in. świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1984 r. wystawione przez Spółdzielnię Kółek Rolniczych w L., w którym wskazano, iż był zatrudniony od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. na stanowisku traktorzysty.

bezsporne; nadto dowód: decyzja w aktach dot. kapitału początkowego

Dnia 25 lutego 2016 r. odwołujący zwrócił się o przyznanie prawa do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Po analizie zgromadzonych dokumentów, decyzją z dnia 6 maja 2016 r. organ rentowy odmówił prawa do emerytury. Zakład uznał, iż odwołujący legitymuje się na dzień 1 stycznia 1999 r. stażem ubezpieczeniowym wynoszącym 25 lat, 4 miesiące i 26 dni, ale nie udokumentował wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a jedynie 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni, z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. w Cukrowni (...)

bezsporne; nadto dowód: dokumenty w aktach emerytalnych odwołującego

Dnia 13 czerwca 1972 r. odwołujący uzyskał uprawnienia do kierowania traktorami.

W okresie od 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. odwołujący był zatrudniony w Spółdzielni (...)w L., na pełen etat. W podaniu o pracę, odwołujący ubiegał się o pracę traktorzysty i taki zawód podał jako wykonywany w kwestionariuszu osobowym. Zgodnie z umową o pracę z dnia 8 sierpnia 1973 r. odwołujący został zatrudniony w charakterze traktorzysty i tak jego stanowisko określano w dalszej dokumentacji pracowniczej.

Odwołujący jako traktorzysta wykonywał prace zlecane (...) w L. przez rolników – prace polowe, transport piasku na budowy, transport drewna, wywożenie beczkowozu z nieczystościami, posypywanie dróg piaskiem zimą. Odwołujący pracował wyłącznie jako traktorzysta, po minimum 8 h, ale raczej po 10-12 h dziennie. Odwołujący nie miał dłuższych przerw w pracy – poza odbywaniem zasadniczej służby wojskowej w okresie od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r., przy czym przed rozpoczęciem odbywania tej służby odwołujący pracował aż do ostatniego dnia, a po odbyciu służby podjął obowiązki pracownicze w ciągu 2 tygodni.

W (...) w L. pracowali także świadkowie H. K. i F. K..

H. K. pracował w latach 1965-1985 jako mechanik pogotowia technicznego. Odwołującego widywał w pracy codziennie, naprawiał usterki w jego traktorze.

F. K. pracował w latach 1964-1988 jako traktorzysta, widywał odwołującego codziennie, gdyż obaj zaczynali pracę o tej samej godzinie.

dowód: akta osobowe odwołującego (k. 18); akta emerytalne świadków (k. 30); zeznania świadków: H. K. (k. 47), F. K. (k. 47); zeznania odwołującego (k. 47)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadków oraz zeznań odwołującego.

Sąd uznał za wiarygodne w całości dokumenty zabrane w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy albowiem zostały one sporządzone przez kompetentne organy, w zakresie przyznanych im upoważnień i w przepisanej formie. W szczególności Sąd uznał za w pełni wiarygodne dokumenty dotyczące zatrudnienia odwołującego w Spółdzielni Kółek Rolniczych w L. znajdujące się w aktach osobowych sprowadzonych z archiwum. Autentyczność i wiarygodność dokumentów nie była kwestionowana przez strony, a Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu zatem na dokumentach tych oparto ustalenia faktyczne.

Sąd uznał za spójne i konsekwentne zeznania świadków H. K. i F. K.. Świadkowie potwierdzili fakt pracy odwołującego jako traktorzysty, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w latach 1973-1984. Świadkowie potwierdzili, że w tym okresie widywali odwołującego w trakcie wykonywania jego obowiązków. Świadkowie wskazali także, iż odwołujący w tym czasie obowiązki traktorzysty wykonywał w pełnym wymiarze czasu pracy i nie miał dłuższych przerw w pracy.

Za w pełni wiarygodne Sąd uznał zeznania odwołującego, które tworzyły zwartą i logiczną całość oraz korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w tym z dokumentami oraz zeznaniami przesłuchanych świadków. Odwołujący przekonująco i rzeczowo wyjaśnił na czym polegała jego praca jako traktorzysty.

Sąd zważył, co następuje

Przyznawanie emerytur dla osób urodzonych tak jak odwołujący po 31 grudnia 1948 r. reguluje art. 184 ustawy emerytalno - rentowej.

Zgodnie z tym przepisem emerytura przy obniżonym wieku przysługuje ubezpieczonym, którzy łącznie spełnią poniższe wymogi:

–

mężczyzna osiągnie wiek lat 60,

–

w dniu wejścia w życie ustawy, czyli na dzień 1.01.1999 r. posiada:

a) okres składkowy i nieskładkowy w ilości co najmniej 25 lat,

b) z czego co najmniej przez 15 lat wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze

–

nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego, a jeżeli przystąpił – złoży wniosek o przekazanie zgromadzonych środków na rachunku za pośrednictwem Zakładu na dochody budżetu państwa.

Bezsporne było to, iż:

1. odwołujący dnia 30 stycznia 2016 r. ukończył 60 lat,

2. na dzień 1.01.1999 posiada 25 lat stażu ubezpieczeniowego,

3. przystąpił do OFE, ale złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.

Sporne natomiast w sprawie było to, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych. Natomiast poza sporem pozostawało to, iż odwołujący udowodnił 6 lat, 1 miesiąc i 5 dni z tytułu zatrudnienia od 1 października 1992 r. do 31 grudnia 1998 r. w Cukrowni (...).

Zatrudnienie w szczególnych warunkach czy w szczególnym charakterze interpretuje się tak, jak to było wymagane w przepisach dotychczasowych do nabycia emerytury w obniżonym wieku. Przepisami dotychczasowymi w rozumieniu art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej jest rozporządzenie z dnia 7.02.1983 r. wraz z załącznikiem.

Zgodnie z § 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. okresami pracy, uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu, są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

Zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r. – rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".

Zgodnie z § 2 ust. 2 rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r., okresy pracy w szczególnych warunkach, na podstawie posiadanej dokumentacji, stwierdza zakład pracy w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w świadectwie pracy. Jednakże, judykatura pozwala na dowodzenie w inny, niż wskazany w § 2 ust. 2 rozporządzenia, że praca była wykonywana w szczególnych warunkach. Jak bowiem wskazał Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 maja 1985 r. III UZP 5/85, LEX nr 14635 w postępowaniu przed okręgowymi zakładami pracy i ubezpieczeń społecznych w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe dopuszczalne jest przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia z zakładu pracy z powodu likwidacji zakładu pracy lub zniszczenia dokumentów dotyczących takiego zatrudnienia. Przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organem rentowym (teza powołanej uchwały SN). Jak wskazał bowiem Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z dnia 27 maja 1985 r., Sąd jest uprawniony do przeprowadzenia dowodu ze świadków na okoliczność takiego zatrudnienia – jeżeli okaże się, że jest to konieczne dla wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Dowód z zeznań świadków podlega ocenie Sądu na tle okoliczności sprawy i treści zebranego materiału dowodowego. Nie można bowiem – podkreśla SN – przypisać ustawodawcy zamiaru, ażeby tak istotne kwestie, mające wpływ na ustalenie prawa do świadczeń emerytalno – rentowych, powierzył tyko zakładom pracy, skoro jest notoryjnie znane, że zakłady pracy często nie posiadają dokumentacji z uwagi na upływ czasu, reorganizację lub zniszczenie z innych przyczyn. Prowadziłoby to w wielu przypadkach do przyznania pracownikom, którzy byli zatrudnieni w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze, zaniżonych świadczeń, a nawet pozbawienia świadczeń. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 21 września 1984 r. III UZP 48/84, LEX nr 14630 oraz w uchwale z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84, LEX nr 14625: „okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidziane rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy.”

Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07; z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07; z 4 października 2007 r., I UK 111/07; z 19 września 2007 r., III UK 38/07; z 14 września 2007 r., III UK 27/07).

Na podstawie zgromadzonych dokumentów, w szczególności akt osobowych odwołującego oraz na podstawie zeznań świadków i odwołującego Sąd ustalił, że odwołujący pracując na stanowisku traktorzysty w okresie 8 sierpnia 1973 r. do 30 czerwca 1984 r. (z przerwą na odbywanie zasadniczej służby wojskowej w okresie od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r.) w Spółdzielni (...) w L. C. wykonywał pracę w warunkach szczególnych określoną w Dziale VIII W transporcie i łączności, pod poz. 3 prace kierowców ciągników, kombajnów lub pojazdów gąsienicowych, wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z dnia 07.02.1983 r.

Do okresu stażu pracy w warunkach szczególnych należy jednak zaliczyć również okres pełnienia zasadniczej służby wojskowej od dnia 23 kwietnia 1976 r. do dnia 10 kwietnia 1978 r. Za taką kwalifikacją przemawia utrwalony w orzecznictwie pogląd, zgodnie z którym „Okres służby wojskowej dla żołnierza zatrudnionego przed powołaniem do czynnej służby wojskowej w warunkach szczególnych (I kategorii zatrudnienia), który po zakończeniu tej służby podjął zatrudnienie w tych samych warunkach, jest nie tylko okresem służby w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 u.e.r.f.u.s., ale także okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu § 3 i 4 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych charakterze (Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm.)” (wyrok SN z dnia 17 maja 2012 r., I UK 399/11, LEX nr 1211140).

Powyższe oznacza zatem to, iż odwołujący spełnił trzeci z warunków przyznania prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, czyli 15 lat pracy w warunkach szczególnych, uwzględniając okresy:

–

od 08.08.1973 r. do 30.06.1984 r. w Cukrowni (...) (10 lat + 10 m-cy + 24 dni)

–

od 01.10.1992 r. do 31.12.1998 r. w Cukrowni (...) (6 lat + 1 m-c + 5 dni)

łącznie – 16 lat, 11 m- cy , 29 dni,

przy czym okres ten należy umniejszyć o kilka-kilkanaście dni w kwietniu 1978 r. dzielących datę zakończenia pełnienia zasadniczej służby wojskowej od daty ponownego podjęcia świadczenia pracy na stanowisku traktorzysty – co rzecz jasna w niczym nie zmienia konstatacji, że odwołujący spełnił „z dużym zapasem” wymóg 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych

Mając powyższe na względzie, na podstawie przytoczonych przepisów prawa materialnego i art. 477 14 § 2 kpc, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję przyznając odwołującemu prawo do wcześniejszej emerytury od dnia 1 lutego 2016 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożono wniosek, po osiągnięciu wieku 60 lat – pkt 1. sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc.

Kosztami postępowania poniesionymi przez odwołującego (stronę wygrywającą), podlegającymi zwrotowi od pozwanego organu rentowego (strony przegrywającej) były koszty zastępstwa procesowego w kwocie 360 zł (§ 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015, nr 1804).

Mając powyższe na względzie, zasądzono od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującego kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego – pkt 2. sentencji wyroku.

/-/ Maciej Nawrocki