Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII U 1043/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 9 grudnia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Gdańsku
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Elżbieta Trybulec-Czernek
Protokolant: Bożena Adamska
po rozpoznaniu w dniu 02 grudnia 2013 r. w Gdańsku sprawy J. C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. o prawo do emerytury na skutek odwołania J. C. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 14 maja 2013 r. nr (...)
- oddala odwołanie –
/na oryginale właściwy podpis/
Sygnatura akt VIII U 1043/13
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 14 maja 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił J. C. prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, bowiem nie udowodnił on 25 lat ogólnego stażu pracy na dzień 1 stycznia 1999 roku, a jedynie 21 lat, 2 miesiące i 14 dni.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. C. wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu wskazał, iż w jego ocenie Zakład Ubezpieczeń Społecznych niewłaściwie zakwalifikował wykonywaną przez niego pracę, jako pracę w szczególnych warunkach z wykazu A zamiast z Wykazu B.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania i podtrzymał wcześniej zaprezentowane stanowisko. Wskazał ponadto, że ubezpieczony był zatrudniony do 31 grudnia 1993 roku zaś po tym okresie prowadził działalność gospodarczą, jednakże z tego tytułu nie opłacał składek na ubezpieczenie społeczne.
W piśmie z dnia 6 września 2013 roku ubezpieczony wskazał, że do stażu pracy powinny mu zostać również uwzględnione okresy pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
J. C. urodził się (...). Nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego. Na dzień 1 stycznia 1999 roku miał udowodnionych 21 lat, 2 miesiące i 14 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 15 lat, 1 miesiąc i 20 dni pracy w szczególnych warunkach.
/okoliczności bezsporne/
W okresie od 20 marca 1989 roku do dnia 31 grudnia 1998 roku J. C. uprawniony był do renty z tytułu niezdolności do pracy.
W okresie od dnia 25 kwietnia 1997 do 31 maja 2006 roku J. C. prowadził działalność gospodarczą, z którego to tytułu nie odprowadzał składki na ubezpieczenia społeczne.
/okoliczności bezsporne/
W dniu 18 marca 2013 roku J. C. złożył wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
Decyzją z dnia 14 maja 2013 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił J. C. prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach, bowiem nie udowodnił on 25 lat ogólnego stażu pracy na dzień 1 stycznia 1999 roku, a jedynie 21 lat, 2 miesiące i 14 dni.
/okoliczności bezsporne/
Powyższy stan faktyczny był między stronami niesporny, a nadto wynikał z dokumentacji zgromadzonej w aktach rentowych pozwanego.
Sąd zważył, co następuje
Na tle ustalonego stanu faktycznego Sąd uznał, iż odwołanie J. C. jako niezasadne nie zasługuje na uwzględnienie.
Ubezpieczony domagał się ustalenia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Podstawą takiego żądania jest art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 nr 153, poz. 1227 ze zm.).
Na wstępie wskazać należy, iż przepis ten stanowi szczególne uregulowanie, tworząc osobną kategorię ubezpieczonych i mając zastosowania do innych stanów faktycznych, aniżeli objęte regulacjami art. 32 ust. 1 i 46 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przepis art. 184 tej ustawy znajduje zastosowanie w stosunku do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., które zasadnicze, wskazane w nim warunki nabycia prawa do świadczenia, spełniły już w dacie wejścia ustawy o emeryturach i rentach z FUS, a więc na dzień 1 stycznia 1999r. i gwarantuje osobom tym możność nabycia prawa do świadczenia na dotychczasowych warunkach. Przepis ten został zawarty w przepisach przejściowych, ma na celu zagwarantowanie częściowo nabytych uprawnień emerytalnych – prawa do emerytury w wieku obniżonym z tytułu pracy w szczególnych warunkach osobom urodzonym po 31 grudnia 1948r. – z tytułu spełnienia warunków stażowych, określonych w tym przepisie, do dnia wejścia w życie ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Niewątpliwie bowiem ustawa o emeryturach i rentach z FUS ograniczyła uprawnienia emerytalne tych osób, chociażby w art. 46 ust. 1 określając czasookres, do którego można spełnić warunki do uzyskania świadczenia. Z uwagi na ten fakt właśnie ustawodawca wprowadził przepis przejściowy, jakim jest art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, pozwalający realizować wskazanej w nim grupie ubezpieczonych prawo do emerytury.
Stosownie do jego treści, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w tym przepisie przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego.
Zgodnie z art. 27 ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli osiągnęli wiek emerytalny wynoszący co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn, a nadto mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn.
Nadto, zgodnie z art. 32 ust. 1 i 4 tej ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r. będącym pracownikami zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 (ust.1), gdzie wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust. 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia (ust. 2).
Przepisami dotychczasowymi, do których odsyła ustawa o emeryturach i rentach z FUS jest rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r. nr 8, poz. 43 ze zm.).
Stosownie do treści § 3 tego rozporządzenia, za okres zatrudnienia wymagany do uzyskania emerytury uważa się okres wynoszący 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia.
Bezspornym jest, iż ubezpieczony w postępowaniu przed organem rentowym udokumentował okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 21 lat, 2 miesiące i 14 dni, w tym 15 lat, 1 miesiąc i 20 dni pracy w szczególnych warunkach i nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego.
Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach, a w szczególności posiadanie przez ubezpieczonego wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego na dzień 1 stycznia 1999 roku.
W tej kwestii ubezpieczony stoi na stanowisku, iż w jego przypadku do wymaganego 25 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego powinien zostać uwzględniony okres pobierania przez niego renty z tytułu niezdolności do pracy w zakresie niezbędnym do przyznania mu prawa do emerytury. Wskazać jednakże należy, iż stanowisko ubezpieczonego nie znajduje oparcia w powszechnie obowiązujących przepisach prawa. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 10a ust. 1 ww. ustawy emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 26b, 27 i 28 osoby, która utraciła prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy przysługującej z Funduszu z powodu odzyskania zdolności do pracy, uwzględnia się również okresy pobierania tej renty, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 i 10, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu. Innymi słowy okres pobierania renty z tytułu niezdolności do pracy uwzględnia się przy ustalaniu prawa do emerytury na podstawie art. 26b, 27 i 28. Tymczasem ubezpieczony ubiega się o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, a więc emeryturę z przepisu art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym nie ma możliwości doliczenia do wymaganego 25 – letniego okresu składkowego i nieskładkowego okresu pobierania przez ubezpieczonego renty z tytułu niezdolności do pracy w przypadku ubiegania się przez niego o emeryturę z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
W tej sytuacji stwierdzić należy, iż ubezpieczony nie spełnił podstawowej przesłanki do przyznania mu prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach jaką jest legitymowanie się 25 – letnim okresem składkowym i nieskładkowym na dzień 1 stycznia 1999 roku, w związku z czym odmowna decyzja organu rentowego była prawidłowa.
Sąd przyjął, iż zbędnym stało się badanie istnienia pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach bowiem przesłanki nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach muszą być spełnione łącznie. Kwestia spełnienia przez ubezpieczonego pozostałych warunków stała się więc bezprzedmiotowa wobec niewykazania przez ubezpieczonego okresów składkowych i nieskładkowych w wymiarze 25 lat.
W tym kontekście Sąd w całości podziela zapatrywanie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym istota decyzji organu rentowego polega na rozstrzygnięciu o prawie do konkretnego świadczenia (lub o jego wysokości) jako całości, a nie o poszczególnych elementach składających się na to prawo. Sąd stwierdzający spełnienie przez ubezpieczonego jednego lub więcej warunków powstania prawa do świadczenia, nie może ustalić tego w sentencji wyroku, przy jednoczesnym oddaleniu odwołania ubezpieczonego od niekorzystnej dla niego decyzji organu rentowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2000 roku, II UKN 147/00, OSNP 2002/16/389).
Oznacza to, że niespełnienie przez ubezpieczonego ustawowych warunków koniecznych do przyznania świadczenia powoduje zawsze konieczność wydania decyzji odmownej. Wydanie takiej decyzji następuje również wtedy, gdy ubezpieczony nie spełnia chociażby jednego z ustawowych warunków niezbędnych do przyznania świadczenia. W takiej sytuacji nie ma podstaw, aby Sąd rozpoznający sprawę analizował spełnienie przez ubezpieczonego wszystkich poszczególnych warunków przyznania konkretnego świadczenia. Sąd zobligowany jest jedynie do wydania orzeczenia rozstrzygającego o prawie do świadczenia jako takiego.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że ubezpieczony nie spełnia przesłanki koniecznej dla przyznania prawa do emerytury pomostowej - stażu pracy w wymiarze 25 lat – Sąd, na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. w związku z przywołanymi wyżej przepisami, oddalił wniesione przez stronę odwołanie.
Sędzia SO Elżbieta Trybulec – Czernek