descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII P 226/24

Uzasadnienie

wyroku z dnia 7 października 2025 roku

W pozwie z dnia 20 lutego 2024 roku, skierowanym przeciwko (...) w W. (dalej: „pozwany” lub (...)), powód (...) odwołał się od oświadczenia pozwanego o rozwiązaniu umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, wnosząc o przywrócenie do pracy na dotychczasowych warunkach. W uzasadnieniu wskazano, że przyczyny wskazane w wypowiedzeniu umowy o pracę nie są prawdziwe, a decyzja o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę miała charakter polityczny (pozew k. 4-10). Od 15 kwietnia 2024 roku powód był reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem (pismo z pełnomocnictwem k. 60-61). W odpowiedzi na pozew pozwany, działając przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu przytoczono argumentację celem wykazania prawidłowości i zasadności wypowiedzenia powodowi umowy o pracę (odpowiedź na pozew k. 78-80). W piśmie procesowym z dnia 13 maja 2025 roku powód dokonał modyfikacji powództwa, wnosząc, w miejsce roszczenia o przywrócenie do pracy, o zasądzenie od pozwanego odszkodowania w kwocie 26.734,40 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pisma do dnia zapłaty, a także kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (pismo procesowe k. 169).

Pozwany wniósł o oddalenie zmodyfikowanego powództwa (pismo procesowe k. 187).

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy ustalił następujący stan faktyczny.

(...) od 26 lutego 2019 roku był zatrudniony w (...) na podstawie umowy o pracę, przy czym od 4 stycznia 2022 roku na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku asystenta Prezesa (...) w Biurze (...), a od 1 lutego 2023 roku na stanowisku eksperta w Biurze (...).

/umowy o pracę k. 2/B, 15/B, 29/B i 34/B akt osobowych, porozumienie k. 47/B akt osobowych/

Do obowiązków (...) na stanowisku eksperta należało m.in.: opracowywanie analiz bieżących i opracowań w sprawach zleconych bezpośrednio przez przełożonego oraz Prezesa (...); opracowywanie korespondencji kierowanej do Prezesa (...) w powierzonych zakresie, analiza pod względem merytorycznych oraz przygotowywanie propozycji rozwiązań lub decyzji; zapewnienie właściwego procesu realizacji powierzanych spraw, w tym sprawne i terminowe przekazywanie opracowanych dokumentów do akceptacji bezpośredniego przełożonego bądź Prezesa (...). /zakres obowiązków k. 20/

Na podstawie zarządzenia (...) Prezesa (...) z dnia 5 lutego 2021 roku w sprawie ustanowienia Pełnomocnika Prezesa (...) do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci, z dniem 5 lutego 2021 roku powołano (...) na stanowisko Pełnomocnika Prezesa (...) do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci. Obsługę merytoryczną, organizacyjno – techniczną oraz kancelaryjno - biurową Pełnomocnika zapewniała (...) i ona finansowała jego działalność.

/zarządzenie k. 48/B akt osobowych, powołanie k. 22/

W piśmie z dnia 22 grudnia 2023 roku (...) skierowanym do Prezesa (...) (...), (...) zwrócił się z prośbą o przyjęcie jego rezygnacji z jednoczesnym powierzeniem pełnienia obowiązków do końca stycznia 2024 roku, wskazując, że z uwagi na zmianę na stanowisku Prezesa(...), jako Pełnomocnik (...) ds. reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci nie może pogodzić swoich przekonań moralnych z działalnością w imieniu (...)

/pismo k. 12-15/

(...) wraz z współpracownikami prowadził na portalu (...) oficjalny profil o nazwie (...) Profil miał charakter publiczny, każdy użytkownik portalu (...) miał dostęp do publikowanych na nim treści. Na profilu zamieszczane były treści dotyczące działalności (...) jako ww. pełnomocnika. Profil wchodził w interakcje z innymi użytkownikami. (...) oprócz ww. profilu posiadał też profil prywatny. /zeznania powoda k. 192v, nagranie k. 194/

W dniu 23 grudnia 2023 roku (...) opublikował wpis na portalu (...)na profilu (...), w którym wskazał m.in.: „Szanowni Państwo, głęboko nie zgadzając się w kwestiach światopoglądowych i programowych z (...), 22 grudnia złożyłem rezygnację z pełnienia funkcji (...)”. W poście podziękował również za współpracę (...). We wiadomości znajdowały się bezpośrednie odnośniki do kilkudziesięciu oficjalnych profili prowadzonych na portalu (...) dotyczących m.in. (...) m.,(...)w L., (...), a także wielu innych instytucji, organizacji i fundacji. /zrzuty ekranu z portalu(...)k. 16, k. 85-86/

W dniu 11 stycznia 2024 roku zniesiono (...) do sprawy reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci. /zarządzenie k. 58/B akt osobowych/

W dniu 30 stycznia 2024 roku pracodawca oświadczył (...) na piśmie, że rozwiązuje z nim umowy o pracę w zachowaniem 3-miesięcznego okresu wypowiedzenia. Jako przyczynę rozwiązania umowy o pracę wskazano utratę zaufania pracodawcy do pracownika, spowodowaną zadeklarowanym przez pracownika brakiem możliwości pogodzenia: 1) przekonań moralnych z działalnością w imieniu (...) jako Pełnomocnik, ze względu na zmianę na stanowisku Prezesa (...), czemu pracownik dał wyraz w piśmie (...) z 22 grudnia 2023 roku; 2) kwestii światopoglądowych i programowych z (...), co pracownik publicznie oświadczył w medium społecznościowym (...) 23 grudnia 2023 roku, do którego dostęp ma nieograniczona liczba osób. Wskazano również, iż niezależnie od zajmowanego stanowiska, czy pełnionej funkcji w (...), prezentowane przez pracownika stwierdzenia kwestionują działalność podejmowaną przez (...)

/wypowiedzenie k. 1/C akt osobowych/

Średnie miesięczne wynagrodzenie (...), obliczone jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, wynosiło 8.911,47 złotych brutto. /zaświadczenie o zarobkach k. 83/

Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy – Sąd Pracy ustalił w oparciu o ww., niekwestionowane dokumenty i wydruki, jak też posiłkowo zeznania w charakterze strony powoda (...) (k. 192v-193, nagranie k. 194). Jest on w gruncie rzeczy bezsporny. Odmienna jest natomiast prezentowana przez strony jego interpretacja prawna.

Sąd Rejonowy – Sąd Pracy zważył, co następuje

Powództwo nie jest zasadne i nie zasłużyło na uwzględnienie. Zgodnie z art. 44 k.p., pracownik może wnieść odwołanie od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy. W myśl zaś art. 45 k.p., w razie ustalenia, że wypowiedzenie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest nieuzasadnione lub narusza przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, sąd pracy - stosownie do żądania pracownika - orzeka o bezskuteczności wypowiedzenia, a jeżeli umowa uległa już rozwiązaniu - o przywróceniu pracownika do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu. W tej sprawie powód domagał się ostatecznie odszkodowania. Stosownie do treści art. 30 § 3 i 4 k.p., wypowiadając umowę o pracę pracodawca ma obowiązek wskazać przyczynę wypowiedzenia. Przyczyna wypowiedzenia powinna być sformułowana na piśmie, w sposób konkretny, powinna być rzeczywista i stanowić dostateczne uzasadnienie decyzji pracodawcy. Nie musi jednak mieć szczególnej wagi czy nadzwyczajnej doniosłości, skoro wypowiedzenie jest zwykłym sposobem rozwiązania bezterminowego stosunku pracy (por. przykładowo: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1998 roku, sygn. akt I PKN 105/98, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 października 1997 roku, sygn. akt I PKN 315/97, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 grudnia 1997 roku, sygn. akt I PKN 419/97). Konstrukcja taka ma na celu ochronę pracownika przed arbitralnym zachowaniem się pracodawcy oraz umożliwienie pracownikowi oceny słuszności wypowiedzenia i w tym kontekście rozważenie celowości kwestionowania wypowiedzenia w postępowaniu sądowym. W razie bowiem wniesienia przez pracownika odwołania od wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę, przedmiotem badania sądu pracy, jak już wyżej wskazano, jest zasadność i prawdziwość tej właśnie przyczyny wypowiedzenia (ujętej w oświadczeniu o wypowiedzeniu), bowiem pozwany nie może opierać zasadności rozwiązania umowy o pracę o inną przyczynę niż wskazana w wypowiedzeniu (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 1999 roku, sygn. akt I PKN 571/98). Oświadczenie pozwanego (...) o wypowiedzeniu powodowi umowy o pracę odpowiada wymogom formalnym określonym w art. 30 § 3 i 4 k.p.. Przyczyna wypowiedzenia podana została na piśmie, w sposób konkretny i zrozumiały dla powoda.

Skuteczność wypowiedzenia, co wynika z poprzedniej części niniejszego uzasadnienia, zależy nie tylko od spełnienia formalnego wymogu wskazania przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie, lecz również od tego, czy przyczyna ta jest prawdziwa i dostatecznie doniosła w rozumieniu art. 45 § 1 k.p.. Ciężar dowodu w zakresie wykazania prawdziwości tej przyczyny spoczywa na pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 1977 roku, sygn. akt I PRN 17/77).

W niniejszej sprawie pozwany wskazał, że przyczyną wypowiedzenia powodowi umowy o pracę była utrata zaufania pracodawcy do powoda, spowodowana deklarowanym przez powoda brakiem możliwości działania w imieniu Prezesa (...) i współpracy z rządem z uwagi na przekonania moralne powoda i kwestie światopoglądowe, co pracodawca odebrał jako kwestionujące działalność podejmowaną przez rząd. Materiał dowodowy potwierdził, że powód w piśmie z dnia 22 grudnia 2023 roku oraz wpisie na portalu(...) z dnia 23 grudnia 2023 roku powód zamieścił ww. deklaracje. Powyższego nie kwestionował zresztą sam powód. Stwierdzić zatem należy, iż przyczyny wskazane w wypowiedzeniu są prawdziwe. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, które podziela Sąd Rejonowy – Sąd Pracy, „utrata zaufania do pracownika może stanowić przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę, jeżeli znajduje oparcie w przesłankach natury obiektywnej oraz racjonalnej i nie jest wynikiem arbitralnych ocen lub subiektywnych uprzedzeń” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 października 1997 roku, I PKN 385/97).

W ustalonych okolicznościach zaszły obiektywne podstawy utraty zaufania pozwanego pracodawcy względem powoda, tym samym należy traktować o tym, że przyczyna wypowiedzenia nie była błaha, lecz stanowiła dostatecznej wagi podstawę rozwiązania umowy o pracę.

W myśl art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 roku o (...), (...), zwana dalej „Kancelarią”, zapewnia obsługę (...) i Prezesa (...).

W myśl art. 29 ww. ustawy, do zadań, które z upoważnienia Prezesa (...) realizuje Kancelaria, należy w szczególności m.in. przygotowywanie analiz, prognoz, koncepcji, programów i ocen, zleconych przez Prezesa (...), opiniowanie projektów dokumentów rządowych pod względem ich zgodności z celami polityki (...), czy wykonywanie innych zadań określonych w odrębnych przepisach lub zleconych przez Prezesa (...)

Powyższe koresponduje z ustalonym zakresem zadań powoda na stanowisku eksperta (opracowywanie analiz bieżących i opracowań w sprawach zleconych bezpośrednio przez przełożonego oraz Prezesa (...); opracowywanie korespondencji kierowanej do Prezesa (...) w powierzonych zakresie, analiza pod względem merytorycznych oraz przygotowywanie propozycji rozwiązań lub decyzji; zapewnienie właściwego procesu realizacji powierzanych spraw, w tym sprawne i terminowe przekazywanie opracowanych dokumentów do akceptacji bezpośredniego przełożonego bądź Prezesa (...)).

Zadaniem powoda, zarówno ustawowym, jak też wprost wynikającym z zakresu obowiązków na stanowisku pracy eksperta w Biurze Prezesa (...), było zatem aktywne uczestniczenie w realizacji programu czy celów polityki rządu (nie osobiście preferowanego rządu, ale każdego, aktualnie sprawującego władzę wykonawczą). Skoro więc powód w grudniu 2023 roku manifestacyjnie, publicznie deklarował dezaprobatę wobec tego programu i tych celów polityki, a także wyraził leżące po jego stronie przeszkody (światopoglądowe czy moralne) z działalnością rządu czy osoby stojącej na jego czele, poważne do tego stopnia, że sam zrezygnował z dotychczasowej swojej działalności istotnie powiązanej z działalnością (...) (Pełnomocnika Prezesa (...) do spraw reformy regulacji administracyjnych związanych z ruchem naturalnym ludności i ochrony miejsc pamięci), to trudno zakładać, aby pozwany pracodawca miał zaufanie do takiego pracownika, przede wszystkim w kontekście wykonywania przez niego swoich obowiązków, zwłaszcza wywiązywania się ze wskazanego wyżej zadania.

W tym stanie rzeczy nie miało istotnego znaczenia, czy i w jakim zakresie powód faktycznie wykonywał obowiązki eksperta w Biurze Prezesa (...) oraz to, że jak akcentował powód, po wystąpieniu okoliczności, na które powołał się pozwany pracodawca w wypowiedzeniu umowy o pracę, przez około miesiąc świadczył on jeszcze pracę. Zresztą powód, który wyraził zdziwienie, że pozwolono mu jeszcze przez taki czas kontynuować zatrudnienie, sam następnie zaznaczył, że musiał w tym czasie zakończyć pewne projekty państwowe, których przerwanie mogłoby spowodować duże straty wizerunkowe (k. 193).

Mając powyższe na uwadze, Sąd Rejonowy – Sąd Pracy oddalił powództwo, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. O kosztach procesu Sąd Rejonowy – Sąd Pracy orzekł w punkcie II wyroku na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu. Zgodnie z art. 98 § 1 k.p.c., strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na treść art. 98 § 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz fakt reprezentowania pozwanego przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, uwzględniono koszty zastępstwa procesowego, obejmujące wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 360 złotych, ustalonej na podstawie § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (mającej zastosowanie w sprawach z odwołania pracownika od rozwiązania umowy o pracę, niezależnie od tego, czy pracownik domaga się przywrócenia do pracy, czy też odszkodowania), wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty (art. 98 § 1 1 k.p.c.).

Z tych wszystkich względów i na mocy powołanych przepisów orzeczono jak w wyroku.

Piotr Rozbicki