Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII Ka 635/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 21 stycznia 2014 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący : SSO Dorota Niewińska
Sędziowie: SO Wiesław Oksiuta – spr.
SR del. Beata Maria Wołosik
Protokolant : Agnieszka Malewska
w obecności prokuratora Elżbiety Korwell, po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy skazanego K. W. z art. 85 k.k. na skutek apelacji prokuratora i obrońcy skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 20 maja 2013 r. (sygn. VII K 973/12):
I. Zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcie z punktu I., II., III. i IV. części dyspozytywnej i na podstawie art. 572 k.p.k. postępowanie w sprawie o wydanie wyroku łącznego wobec K. W. umarza.
II. W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy.
III. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. Z. kwotę 206,64 ( dwieście sześć złotych sześćdziesiąt cztery grosze), tytułem kosztów obrony z urzędu za postępowanie odwoławcze, w tym kwotę 38,64 ( trzydzieści osiem złotych sześćdziesiąt cztery grosze) tytułem podatku VAT.
IV. Zwalnia skazanego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Uzasadnienie
K. W. został skazany prawomocnymi wyrokami:
1. Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 25 marca 2009r. w sprawie o sygn. akt VII K 181/09: za czyn z art. 280§1 k.k., popełniony w dniu 12.07.2008r, na karę 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, za czyn z art. 278§1 k.k. w zw. art. 12 k.k., popełniony w dniu 13.07.2008r. na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, orzeczono karę łączną w wymiarze 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 5 (pięć) lat, oraz zobowiązano do powstrzymania się od nadużywania alkoholu, na mocy art. 46§1 k.k. orzeczono obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 100 złotych, obciążono opłatą i pozostałymi kosztami sądowymi.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 12 maja 2011 r. w sprawie o sygn. akt VII Ko 518/11 zarządzono wykonanie łącznej kary pozbawienia wolności. Na poczet orzeczonej kary zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolości od dnia 13.07.2008r. do dnia 14.07.2008r.
2. Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 16 lutego 2011r. w sprawie o sygn. akt XV K 1237/10: za czyn z art. 278§1 k.k. popełniony w dniu 16.04.2010 r. na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata oraz na mocy art. 46§1 k.k. orzeczono solidarnie z innym oskarżonym obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 394 złotych. Zwolniono z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty i pozostałych kosztów sądowych.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 13.09.2012 r. w sprawie o sygn. akt XV Ko 1620/12 zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary.
3. zaocznym Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 1 marca 2011r. w sprawie o sygn. akt III K 13/11: za czyn z art. 278§1 k.k. popełniony w dniu 26.06.2010r. na karę 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 4 (cztery) lata oraz na mocy art. 46§1 k.k. orzeczono obowiązek naprawienia szkody w części poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego kwoty 250 złotych. Zwolniono z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty i pozostałych kosztów sądowych.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 25 września 2012 r. w sprawie o sygn. akt XV Ko 1471/12 zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary.
4. Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 11 maja 2011r. w sprawie o sygn. akt XV K 1382/10: za czyn z art. 13§1 k.k. w zw. z art. 278§1 k.k. popełniony w dniu 8.09.2010 r. na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata i karę grzywny w wymiarze 60 stawek dziennych, przyjmując wysokość stawki za równoważną kwocie 10 złotych, obciążono oskarżonego opłatą i pozostałymi kosztami sądowymi. Na poczet orzeczonej kary grzywny zaliczono okres zatrzymania od dnia 8 września 2010 roku do dnia 9 września 2010 r.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 20.09.2012 r. w sprawie XV Ko 1697/12 zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary. Na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczono okres zatrzymania w dniach 8 - 9.09.2010r.
5. Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 8 września 2011 r. w sprawie o sygn. akt XV K 1619/10: za czyn z art. 278§1 k.k., popełniony w dniu 2.10.2010r. orzeczono karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności, której wykonanie zostało warunkowo zawieszone na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata, oddano oskarżonego pod dozór kuratora sądowego, zwolniono od opłaty i kosztów sądowych.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 13.01.2012 r. w sprawie o sygn. akt XV Ko 2375/11 zarządzono wykonanie warunkowo zawieszonej kary.
6. Sądu Rejonowego w Białymstoku wydanym w dniu 21 maja 2012r. w sprawie o sygn. akt VII K 196/12: za czyn z art. 284§2 k.k. popełniony w dniu 5.08.2011r. orzeczono na karę 5 (pięciu) miesięcy pozbawienia wolności , zasądzono na rzecz pokrzywdzonych kwotę 3.500 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 16 kwietnia 2012 r. do dnia zapłaty, zwolniono z obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa opłaty i pozostałych kosztów sądowych.
Sąd Rejonowy w Białymstoku wyrokiem z dnia 20 maja 2013 roku w sprawie o sygn. akt VII K 973/12:
I. Na podstawie art. 85 k.k. art. 86 § 1 k.k., art. 89§1a k.k. połączył kary orzeczone w wyrokach Sądu Rejonowego w Białymstoku w sprawach: XV K 1237/10, III K 13/11 i XV K 1382/10 i XV K 1619/10, opisane w punktach 2,3,4,5 i orzekł karę łączną w wymiarze 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności.
II. Na podstawie art. 63§1 k.k. zaliczył skazanemu na poczet orzeczonej kary łącznej kary pozbawienia wolności zaliczone okresy rzeczywistego pozbawienia wolności w dniach 8 - 9.09.2010r. oraz okresy odbytych kar pozbawienia wolności w spawach podlegających łączeniu.
III. W pozostałym zakresie wyroki w sprawach podlegających łączeniu pozostawił do odrębnego wykonania.
IV. Na podstawie art. 572 k.p.k. umorzył postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w zakresie spraw o sygnaturach VII K 181/09 i VII K 196/12 Sądu Rejonowego w Białymstoku, opisane w pkt 1 i 6.
V. Zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. Z. kwotę 236,16 (dwieście trzydzieści sześć i 16/100) złotych, w tym kwotę 44,16 (czterdzieści cztery i 16/100) złotych podatku VAT tytułem, nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu.
VI. Zwolnił skazanego K. W. od ponoszenia kosztów sądowych.
Powyższy wyrok zaskarżyli prokurator i obrońca skazanego.
Prokurator, na zasadzie art. 425§1 i 2 k.p.k. i art. 444 k.p.k. zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść K. W.. Na zasadzie art. 427§1 i 2 k.p.k., art. 437§1 i 2 k.p.k., art. 438 pkt 1 i 4 k.p.k. zarzucił mu:
1. obrazę prawa materialnego, a mianowicie art. 89§1a k.k. poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy połączenia kar orzeczonych wyrokami wskazanymi w pkt I wyroku łącznego, podczas gdy do chwili wydania wyroku łącznego zarządzono wykonanie wszystkich kar pozbawienia wolności podlegających łączeniu, a zarazem przepis ten nie powinien stanowić podstawy orzeczenia kary łącznej.
2. rażącą niewspółmierność kary łącznej wymierzonej K. W. w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, przy zastosowaniu zasady absorpcji po połączeniu wyroków w sprawach XV K 1237/10, III K 13/11, XV K 1382/10 i XV K 1619/10 Sądu Rejonowego w Białymstoku, którymi orzeczono kary jednostkowe odpowiednio 8 miesięcy pozbawienia wolności, 1 roku i 4 miesięcy pozbawienia wolności, 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku pozbawienia wolności, podczas gdy całokształt okoliczności przedmiotowych spraw, postawa oskarżonego, jak również wzgląd na cele kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do skazanego przemawiają za tym aby wymierzyć mu surowszą karę łączną w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku łącznego poprzez wyeliminowanie art. 89§1a k.k. z podstawy orzeczenia kary łącznej w pkt I wyroku łącznego oraz wymierzenie K. W. kary łącznej w wymiarze 3 lat pozbawienia wolności.
Z kolei obrońca skazanego, na zasadzie art. 444 k.p.k. oraz art. 425§1 i 2 k.p.k. zaskarżyła wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze. Na zasadzie art. 427§1 i 2 k.p.k. i art. 438 pkt 4 k.p.k. wyrokowi temu zarzuciła rażącą niewspółmierność kary łącznej wyrażającej się w wymierzeniu K. W. kary łącznej jednego roku i sześciu miesięcy pozbawienia wolności podczas, gdy prawidłowa analiza okoliczności popełnienia przestępstw, ich bliskiej więzi przedmiotowej, jak i podmiotowej wskazuje, iż karą wystarczającą do osiągnięcia swych celów, zwłaszcza w zakresie zapobieżenia powrotowi do przestępstwa, jest kara łączna wymierzona w wysokości najwyższej z kar podlegających łączeniu.
Na zasadzie art. 427§1 k.p.k. wniosła, aby sąd odwoławczy, korzystając z uprawnień przewidzianych w art. 437§1 i 2 k.p.k. zmienił zaskarżony wyrok, zastosował zasadę pełnej absorpcji i wymierzył skazanemu K. W. karę łączną w wysokości najwyższej z kar podlegających łączeniu.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt XV Ko 1864/13 (sygn. akt XV K 1237/10), na podstawie art. 4§2 k.k., art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw zamienił karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wobec K. W. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 16.02.2011 r. na karę 30 (trzydziestu) dni aresztu. Postanowienie uprawomocniło się.
Postanowieniem z dnia 09 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt XV K 1382/10, na podstawie art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw zamienił karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności orzeczoną wobec K. W. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 11 maja 2011 r. na karę 30 (trzydziestu) dni aresztu. Postanowienie uprawomocniło się.
Postanowieniem z dnia 09 listopada 2013 roku Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie o sygn. akt XV K 1619/10, na podstawie art. 4§2 k.k., art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 27 września 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw zamienił karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności orzeczoną wobec K. W. na mocy wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 08.09.2011 r. na karę 30 (trzydziestu) dni aresztu. Postanowienie uprawomocniło się.
Na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 stycznia 2014 roku obrońca skazanego wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na treść postanowień zapadłych wobec skazanego.
Prokurator przychylił się do stanowiska obrońcy i wniósł o umorzenie postępowania na mocy art. 572 k.p.k. (k. 159v).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Obie apelacje okazały się nie pozbawione racji, aczkolwiek modyfikacja części skazań jednostkowych objętych zaskarżonym wyrokiem łącznym, już po jego wydaniu, doprowadziła – na etapie postępowania odwoławczego – do konieczności zmiany tego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięcia z punktu I., II., III. i IV. części dyspozytywnej i na podstawie art. 572 k.p.k. umorzenia postępowania w sprawie o wydanie wyroku łącznego wobec K. W. (postulowanego także przez obrońcę oskarżonego i prokuratora na rozprawie apelacyjnej w dniu 21 stycznia 2014 r.).
Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z dyspozycją art. 85 k.k., jeżeli sprawca popełnił dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny co do któregokolwiek z tych przestępstw i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju albo inne podlegające łączeniu, sąd orzeka karę łączną biorąc za podstawę kary z osobna wymierzone za zbiegające się przestępstwa.
Niewątpliwym jest, że wskazany przepis, jak i następne określające przesłanki orzeczenia kary łącznej nie przewidują możliwości łączenia kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo z karą aresztu orzeczoną za wykroczenie. Możliwości takiej nie przewiduje również kodeks wykroczeń, dlatego też postępowanie wywołane wnioskiem o wydanie wyroku łącznego obejmującego wyroki skazujące za przestępstwa i wykroczenia podlega umorzeniu na podstawie art. 572 k.p.k. (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 kwietnia 1999 roku w sprawie o sygn. akt V KKN 13/99, Prokuratura i Prawo 1999/9/20, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2007 roku w sprawie o sygn. akt II KK 115/07,OSNwSK 2007/1/1425).
Analiza czterech wyroków jednostkowych objętych przez Sąd Rejonowy przedmiotowym wyrokiem łącznym z dnia 20 maja 2013 roku, co do których w dacie jego wydania zachodziły przesłanki z art. 85 k.k. wskazuje, że w trzech z nich przestępstwa, za które skazany został K. W. w obecnym stanie prawnym stanowią wykroczenie.
Przesądziła o tym treść ustawy z dnia 27 września 2013 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania karnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.2013.1247), która w tym zakresie weszła w życie w dniu 09 listopada 2013 roku. Na mocy jej art. 2 ust. 4 zmieniono treść art. 119§1 k.w. Zgodnie z jego brzmieniem obecnie wykroczeniem jest czyn polegający na kradzieży lub przywłaszczeniu cudzej rzeczy ruchomej jeżeli jej wartość nie przekracza ¼ minimalnego wynagrodzenia. Minimalnym wynagrodzeniem (zgodnie z art. 47§9 k.w. dodanym przez art. 2 ust. 2 w/w ustawy) jest zaś wynagrodzenie za pracę ustalane na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. Nr 200, poz. 1679, z 2004 r. Nr 240, poz. 2407 oraz z 2005 r. Nr 157, poz. 1314). Obecnie wynosi ono 1.680 złotych.
Mając na uwadze fakt, że w sprawach o sygn. akt XV K 1237/10, XV K 1382/10 i XV K 1619/10 wartość mienia będącego przedmiotem zaboru, którego dokonał bądź usiłował dokonać K. W., nie przekraczała ¼ wartości minimalnego wynagrodzenia, w każdej z nich – kierując się także treścią art. 4§2 k.k. i art. 50 ust. 1 w/w ustawy nowelizującej –Sąd Rejonowy wydał postanowienia, mocą których zamienił orzeczone w nich prawomocnie kary pozbawienia wolności na kary 30 dni aresztu.
W tej sytuacji połączenie kar orzeczonych w/w sprawach (o sygn. akt XV K 1237/10, XV K 1382/10 i XV K 1619/10) z karą orzeczoną za przestępstwo w sprawie o sygn. akt III K 13/11 stało się niemożliwe, co zdeterminowało – na etapie postępowania odwoławczego – konieczność uchylenia rozstrzygnięcia z punktu I., II., III. i IV. części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku.
Jednocześnie wobec tego, że nie zachodzą warunki z art. 85 k.k. do wydania wyroku łącznego, także przy uwzględnieniu pozostałych skazań jednostkowych K. W. (a więc w sprawach o sygn. akt VII K 181/09, III K 13/11 oraz VII K 196/12) postępowanie o wydanie wyroku łącznego wobec jego osoby należało umorzyć. Dlatego, orzeczono jak w punkcie I sentencji niniejszego wyroku.
W pozostałej części, mając na uwadze rozstrzygnięcie o kosztach procesu za postępowanie pierwszoinstancyjne, zaskarżony wyrok należało utrzymać w mocy.
O kosztach obrony z urzędu za postępowania odwoławcze orzeczono na podstawie §14 ust. 5 w zw. z §16 i §2 ust. 1-3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. z dnia 3 października 2002 r. , Nr 163, poz. 1348).
Z uwagi na trudną sytuację materialną skazanego, który odbywa karę pozbawienia wolności, a także ze względów słusznościowych, na mocy art. 624§1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., zwolniono go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.