Treść orzeczenia
Sygn. akt VIII Gz 184/18
Postanowienie
Dnia 30 października 2018 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy Wydział VIII Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Artur Fornal
po rozpoznaniu w dniu 30 października 2018 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) w D. przeciwko E. M. o zapłatę na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt VIII GC 2885/16 upr postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2018 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy odrzucił apelację powoda od wyroku zaocznego tego Sądu z dnia 27 czerwca 2017 r. wydanego w sprawie z powództwa (...) w D. przeciwko E. M. o zapłatę.
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że zarządzeniem z dnia 19 marca 2018 r. wezwano powoda do uiszczenia opłaty od apelacji, usunięcia jej braków formalnych – w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. Skoro jednak powód odebrał wezwanie w dniu 27 marca 2018 r., a braki apelacji uzupełnił po upływie ww. terminu - dopiero w dniu 5 kwietnia 2018 r., podlegała ona odrzuceniu na podstawie art. 370 k.p.c.
W zażaleniu na powyższe postanowienie powód domagał się jego uchylenia i ponownego rozpatrzenia sprawy. Uzasadniając zażalenie wskazał, że niedotrzymanie terminu nie było celowe, wystąpiły bowiem nieprzewidziane okoliczności związane z oczekiwaniem na odpowiedź sędziego w celu wyjaśnieniem kwestii ponownej opłaty (poprzednio uiszczonej już przez powoda w sierpniu roku 2017). Skarżący powołał się przy tym na treść rozmowy telefonicznej z pracownikiem Sądu, a także podkreślił, że w pozostałym zakresie zadośćuczynił ostatecznie wezwaniu do usunięcia braków formalnych apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Zażalenie podlegało uwzględnieniu.
Brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń Sądu pierwszej instancji dotyczących tego, że pismo powoda złożone w odpowiedzi na wezwanie do usunięcia braków formalnych apelacji (a także do uiszczenia opłaty od apelacji) zostało złożone już po upływie terminu 7 dni wyznaczonego na powyższe (zob. potwierdzenie odbioru ww. wezwania w dniu 27 marca 2018 r. wraz z jego odpisem – k. 78-79, pismo z dnia 5 kwietnia 2018 r. nadane w tym samym dniu - wraz kopertą – k. 80-85 akt).
Uwadze Sądu Rejonowego uszło jednak to, że w złożonym jednocześnie piśmie z dnia 5 kwietnia 2018 r. powód przyznał, że nie dotrzymał powyższego terminu, argumentując przy tym, że nie miał takiej możliwości - z uwagi na problem dodatkowego kontaktu z sekretariatem Sądu i oczekiwaniem na decyzję sędziego dotyczącą zaliczenia uiszczonej już uprzednio (w dniu 11 sierpnia 2017 r.) opłaty od apelacji w kwocie 100 zł na poczet ww. wezwania. Z treści tego pisma wynika, że ostatecznie po uzgodnieniach z pracownikiem sekretariatu Sądu sędzia miał uznać, że opłata ta podlegać będzie zaliczeniu na poczet obecnego wezwania. Powołując się na tą argumentację powód wnosił o to, aby jego apelacji nie odrzucać ( zob. k. 80 akt).
W ocenie Sądu Okręgowego biorąc pod uwagę treść powyższego pisma – w którym powód wskazał na występującą, w jego ocenie, niemożność dotrzymania ww. terminu, chociaż nie formułował wprost wniosku o jego przywrócenie – nie zachodziły przeszkody do nadania temu pismu biegu i rozpoznania go przez Sąd pierwszej instancji jako wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych apelacji (art. 169 § 1 w zw. z art. 130 § 1 zd. 2 k.p.c.).
Podnieść w związku z tym trzeba, że co do zasady to Sąd pierwszej instancji jest wyłącznie uprawniony do rozpoznania wniosku o przywrócenie uchybionego terminu w związku z wniesieniem środka zaskarżenia (zob. m.in. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN 695/99, OSNC 2000, Nr 3, poz. 51). Sąd drugiej instancji uzyskuje natomiast uprawnienie do sprawdzenia zasadności przywrócenia uchybionego terminu dopiero w ramach kontroli zachowania warunków formalnych apelacji, którą przeprowadza na podstawie art. 373 k.p.c. (zob. m.in. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 1968 r., III CZP 77/67, OSNC 1968 nr 12, poz. 202) oraz w przypadku zakwestionowania w zażaleniu na postanowienie w przedmiocie odrzucenia apelacji (w przypadku jej wniesienia z uchybieniem terminu) także rozstrzygnięcia dotyczącego odmowy przywrócenia terminu, stosownie do art. 380 k.p.c. (por. np. postanowienie Sądu Najwyższego z 10 kwietnia 2014 r., I UZ 1/14, LEX nr 1467121).
Jeżeli więc strona wnosi o przywrócenie terminu w zakresie apelacyjnego zaskarżenia, to Sąd pierwszej instancji nie może odrzucić apelacji, bez uprzedniego rozpoznania i oddalenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 stycznia 2016 r., I PZ 23/15, LEX nr 1970384). Także więc w sytuacji gdy strona nie usunęła w wyznaczonym terminie braków apelacji i wnosi – jak w niniejszej sprawie – o jego przywrócenie, ewentualne wydanie postanowienia o odrzuceniu apelacji na podstawie art. 370 k.p.c. powinno zostać poprzedzone oceną Sądu Rejonowego czy wniosek o przywrócenie terminu nie zawiera braków formalnych, a w dalszej kolejności odmową przywrócenia terminu - jeśliby Sąd ten uznał, że w świetle 168 k.p.c. wniosek taki nie zasługuje na uwzględnienie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CZ 13/14, LEX nr 1472171). Do oceny związanych z tym okoliczności Sąd drugiej instancji nie jest bowiem obecnie jeszcze uprawniony.
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 386 § 4 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.