descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VIII Ca 581/19

Postanowienie

Dnia 30 października 2019 r.

Sąd Okręgowy w Toruniu VIII Wydział Cywilny Odwoławczy

w składzie następującym:

Przewodniczący - Sędzia:

/Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Marek Paczkowski/ /Sędzia Marek Lewandowski/

Uzasadnienie

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 3 czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy w Chełmnie uchylił w całości zaskarżony wpis w dziale III księgi wieczystej pod pozycją 1 i oddalił wniosek (pkt 1) oraz ustalił, że koszty postępowania ponoszą uczestnicy postępowania, każdy zgodnie ze swoim udziałem

w sprawie (pkt 2).

W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że Referendarz sądowy

w Sądzie Rejonowym w Chełmnie postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2018 r. dokonała wpisu w księdze wieczystej nr (...) o następującej treści: „ ZESPÓŁ (...)/1 ZOSTAŁ WPISANY DO REJESTRU ZABYTKÓW WOJEWÓDZTWA (...)/ (...)”. Wyżej wymieniony wpis został dokonany na skutek wniosku (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 7 czerwca 2018 r. Na powyższe orzeczenie, w przewidzianym przez ustawę terminie, skargę złożył uczestnik postępowania.

Sąd Rejonowy ustalił, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 1980 r.(...), która stała się ostateczna w dniu 5 marca 1980 r, wpisano do rejestru zabytków województwa (...) zespół fortyfikacji twierdzy C.. W treści decyzji wskazane zostało, że twierdza - przedmoście projektowana i budowana w latach od 1903 r. do lat I Wojny Światowej, składa się 30 obiektów fortyfikacyjnych: 8 fortów, 10 schronów piechoty, 10 schronów amunicyjnych i 2 stałych baterii artyleryjskich, rozmieszczonych w promieniu ok 6 km od Rynku w C. (na południe i wschód). Forty są lekkimi dziełami piechoty, wyposażone w schron betonowo - ceglany koszarowy i jeden lub dwa schrony pogotowia, otoczone niskim wałem, fosą o profilu trójkąta i stokiem. Schrony piechoty i amunicyjne betonowe i betonowo - ceglane są położone w ukryciach terenowych na międzypolach i zapolach fortów. Baterie są zespołami ziemnych działobitni i betonowego schronu. Zawiadomieniem nr (...).T. (...). (...).(...) z dnia 4 maja 2018 r. (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków poinformował L. T. M. T. oraz R. S., że

w związku z reformą administracji państwa i utworzeniem z dniem 1 stycznia 1999 r. Województwa (...), decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z 14 lutego 1980 r., (...)

o wpisie do rejestru zabytków zespołu fortyfikacji twierdzy C. - rejestru zabytków woj. (...) (...), przeniesiona została do księgi rejestru zabytków Województwa (...) pod numer (...). W treści pisma wskazano, że: „W skład zespołu fortyfikacji twierdzy C. wchodzi F. (...) im. S.. Fort ten składa się ze schronu koszarowego nakrytego wałem ziemnym, schronu pogotowia pod wałem, czoła, wału ziemnego otaczającego obiekty kubaturowe i majdan, z szyją od strony zachodniej. Natomiast spłaszczona skarpa wału przechodzi w płytką fosę o profilu trójkąta, skarpę zaś poprzedza przedpole przechodzące w naturalny teren. W oparciu o dane geodezyjne dostępne na stronie internetowej geoportalu województwa (...) stwierdzono, że F. (...) im. S. położony jest obecnie na działkach o numerach geodezyjnych: (...)(dawne działki o numerach: (...)).

Przechodząc do rozważań prawnych Sąd I instancji zważył, że z treści decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 14 lutego 1980 r. nie wynika, na terenie jakich nieruchomości miałby być położony zespół fortyfikacji twierdzy C.. Jedynym dokumentem łączącym nieruchomość objętą księgą wieczystą nr (...) z treścią decyzji jest zawiadomienie o przeniesieniu decyzji do księgi rejestru zabytków województwa (...) i zmianie numeru rejestru z 4 maja 2018 r. Zdaniem Sądu I instancji skarżący słusznie zauważyli, że w treści tego pisma wskazano, iż przy ustaleniu, że działka (...) stanowi element F. (...) posłużono się dostępnym za pośrednictwem sieci Internet portalem G.. Jest on co prawda prowadzony w oparciu o ustawę z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej, jednakże w ocenie Sądu Rejonowego oparcie się na wskazaniach G. w zakresie numerów działek, na których obecnie miałby znajdować się F. (...) było niewystarczające do dokonania wpisu w księdze wieczystej tych nieruchomości. Sąd Rejonowy podkreślił, że z art. 9 ust. 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wynika, iż ujawnienie w księdze wieczystej wpisania zabytku nieruchomego do rejestru następuje na podstawie decyzji o wpisie do rejestru tego zabytku. Z treści tego unormowania można wywieść, że decyzja winna być sformułowana w sposób, który umożliwia zidentyfikowanie, na jakich nieruchomościach dany zabytek się znajduje. Może to nastąpić poprzez wskazanie adresu, numeru działki geodezyjnej, lub stosowne oznaczenie na mapie ewidencyjnej stanowiącej integralną część decyzji, bądź w inny sposób umożliwiający jednoznaczne stwierdzenie, że dany zabytek znajduje się na konkretnej nieruchomości. Brak takich wskazań w decyzji o wpisie do rejestru zabytków skutkuje koniecznością jej modyfikacji we właściwym trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania administracyjnego.

Apelację od powyższego postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i utrzymanie wpisu

w dziale III, pozycja 3 KW nr (...).

W uzasadnieniu skarżący wskazał, że na podstawie materiałów znajdujących się w zbiorach Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków

w T. organ stwierdził, że podstawą do wydania decyzji o wpisie do rejestru zabytków zespołu fortyfikacji twierdzy C. były karty ewidencyjne zabytków: karta zbiorcza tego zespołu oraz karty dla jego poszczególnych elementów. Zdaniem skarżącego brak oznaczeń geodezyjnych nie jest przeszkodą w lokalizacji tego dzieła fortecznego na obecnych mapach geodezyjnych i kartograficznych. Na podstawie dokumentów geodezyjnych znajdujących się w teczce obiektowej F. (...)stwierdzono, że obiekt ten w 2009 r. i 2010 r. położony był na działkach (...). Z kolejnych dokumentów w teczce obiektowej wynika, że przed 16 marca 2016 r. dokonano zmiany numeracji działek, na których położony jest F. (...), a następnie ich podziału. Aktualnie F. (...) położony jest na działkach o numerach ewidencyjnych (...), co zostało ustalone na podstawie geoportalu i potwierdzone dokumentami geodezyjnymi. Skarżący podkreślił również, że pomimo, iż decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia 14 lutego 1980 r. nie określiła położenia zabytku na konkretnych działkach ewidencyjnych, jest ona dokumentem funkcjonującym w obiegu prawnym. W oparciu o tę decyzję wydano m. in. zgodę dla Agencji Nieruchomości Rolnych na sprzedaż nieruchomości oznaczonych jako działki nr (...), z których obecnie wyodrębniona została działka ewidencyjna nr (...), objęta księgą wieczystą nr (...) oraz działka nr (...) objęta księgą wieczystą nr (...).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja okazała się bezzasadna.

Na wstępie należy wskazać, że ustalenia składające się na stan faktyczny sprawy, jak i zastosowanie do tych okoliczności przepisów prawa przez Sąd I instancji, należy ocenić jako w pełni poprawne i niewymagające korekty.

Sąd Rejonowy prawidłowo odwołał się do treści art. 626 8 § 2 k.p.c., zgodnie z którym sąd, rozpoznając wniosek o wpis do księgi wieczystej, bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do niego dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Przepis ten zakreśla granice kognicji Sądów obu instancji

w postępowaniu wieczystoksięgowym jako węższe niż przewidziane dla innych postępowań sądowych. Dalej należy wskazać, iż badanie treści wniosku polega na sprawdzeniu, czy wniosek został złożony przez osobę legitymowaną i czy przytoczone w nim okoliczności mogą stanowić podstawę dokonania żądanego w nim wpisu, zaś badanie jego formy z kolei polega na sprawdzeniu, czy odpowiada on wymaganiom formalnym.

Analiza treści księgi wieczystej odnosi się do stanu prawnego nieruchomości (praw jawnych) ujawnionego w księdze wieczystej. Szczególnie istotne jest badanie dokumentów załączonych do wniosku, gdyż zadaniem Sądu wieczystoksięgowego jest wówczas ustalenie, czy z ich treści wynika, że wnioskodawcy przysługuje uprawnienie, jakie ma zostać ujawnione w księdze i czy ich forma jest adekwatna do przepisów prawa (ustalanie podstawy wpisu), jak również stwierdzenie, czy treść księgi skonfrontowana z treścią dokumentów nie sprzeciwia się dokonaniu wpisu (brak przeszkody do dokonania wpisu). Jeśli którekolwiek z tych ustaleń wypadnie negatywnie, art. 626 9 k.p.c. nakazuje oddalenie wniosku o wpis, w szczególności Sąd wieczystoksięgowy nie może prowadzić postępowania dowodowego poza granicami określonymi w art. 626 8 § 2 k.p.c., ani uwzględniać dalszych okoliczności niewynikających ze wskazanych w tym przepisie dowodów. Takie stanowisko zostało już ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (np. w postanowieniu z dnia 20 stycznia 2016 r., IV CSK 438/15, niepubl., w postanowieniu z dnia 11 marca 2015 r. II CSK 273/14, niepubl., czy w postanowieniu z dnia 4 lipca 2014 r. II CSK 574/13, "Monitor Prawa Bankowego" Nr 10 z 2015 r., s. 39) oraz

w orzecznictwie sądów powszechnych.

Odnotować wypada, że zgodnie z art. 626 2 § 3 k.p.c. do wniosku

o dokonanie wpisu w księdze wieczystej należy dołączyć dokumenty stanowiące podstawę wpisu. Dokumenty stanowiące podstawę wpisu w księdze wieczystej określone są w przepisach art. 31 – 34 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece (Dz.U. z 2018r. poz. 1916 ze zm.) oraz w przepisach szczególnych. Dokumentami takimi mogą być w szczególności akty notarialne, decyzje administracyjne, orzeczenia sądowe, zaświadczenia wystawiane przez władze i urzędy w zakresie ich właściwości i kompetencji, akty stanu cywilnego, dokumenty geodezyjne i inne.

Dokumenty złożone przez (...) Wojewódzkiego Konserwatora nie spełniają wymogów, które mogłyby uczynić je podstawą wpisu do księgi wieczystej, co do ich formy i treści. Wypada powtórzyć

w ślad za Sądem I instancji, że z art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r.

o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. z 2018 r. poz. 2067) wynika, że ujawnienie w księdze wieczystej wpisania zabytku nieruchomego do rejestru następuje na podstawie decyzji o wpisie do rejestru tego zabytku. Decyzja winna być sformułowana w sposób, który umożliwia zidentyfikowanie, na jakich nieruchomościach dany zabytek się znajduje, zaś brak takich wskazań w decyzji o wpisie do rejestru zabytków skutkuje koniecznością jej modyfikacji we właściwym trybie przewidzianym przez Kodeks postępowania administracyjnego. Wnioskodawca bezsprzecznie takiego dokumentu nie przedstawił. Z decyzji w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków z dnia 14 lutego 1980 r. nie wynika bowiem na terenie jakich nieruchomości znajduje się zespół fortyfikacji twierdzy C..

Należy wskazać, że z aktu notarialnego umowy sprzedaży oraz ustanowienia hipoteki wynika wprawdzie, że decyzją z dnia 13 kwietnia

2010 r. (...) Wojewódzki Konserwator Zabytków zezwolił na sprzedaż spornej nieruchomości. Z aktu notarialnego wynika jednak, że nabywcy objęli swoją wolą, że w miejscowości R., gm. S. na działkach numer (...) znajduje się zabytek. Co istotne, w późniejszym czasie numeracja działek uległa zmianie, a ustalając, że F. (...) położony jest na terenach działek oznaczonych numerami (...) (obecnie stanowiące działkę nr (...)) wnioskodawca posłużył się portalem Geoportal, co w ocenie Sądu Okręgowego nie spełnia przesłanek do dokonania wpisu w księdze wieczystej.

Wreszcie Sąd Okręgowy wskazuje, że jedynym dokumentem, który wskazuje na powiązanie spornej nieruchomości z decyzją z dnia 14 lutego 1980r. jest zawiadomienie (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia 4 maja 2018 r. W tym dokumencie wskazano, iż decyzja z dnia 14 lutego 1980 r., przeniesiona została do księgi rejestru zabytków Województwa (...) pod numer (...). Ponadto w zawiadomieniu wskazano, że w oparciu o dane geodezyjne dostępne na stronie internetowej geoportalu województwa (...) stwierdzono, że F. (...) obecnie położony jest na działkach o numerach geodezyjnych (...) (dawne działki o numerach (...)).

W ocenie Sądu Okręgowego również to zawiadomienie nie jest dokumentem stanowiącym podstawę do wpisu w księdze wieczystej. Wnioskodawca, domaga się de facto, by to Sąd wieczystoksięgowy na podstawie przedłożonych przez niego decyzji z dnia 14 lutego 1980 r.

i zaświadczenia z dnia 4 maja 2018 r., jak również w oparciu o jego twierdzenia dotyczące położenia spornej nieruchomości i dokumenty potencjalnie je uprawdopodobniające, zbadał czy zabytek, o którym mowa w decyzji z dnia 14 lutego 1980 r. położony jest faktycznie na działkach ustalonych za pomocą portalu Geoportal, a następnie ujawnił je w księdze wieczystej. Postulaty takie nie mogą przynieść efektu właśnie ze względu na wynikającą z treści art. 626 8 § 2 k.p.c. ograniczoną kognicję Sądu wieczystoksięgowego, o której była mowa powyżej.

Skoro podstawą wpisu do księgi wieczystej może być jasno sformułowana decyzja organu administracyjnego, to Sąd Rejonowy w rozpoznawanej sprawie mógł zbadać jedynie to, czy wnioskodawca taki dokument - poprawny co do treści i formy - załączył do swego wniosku, natomiast w żaden sposób nie jest uprawniony do przeprowadzania postępowania dowodowego w szerszym zakresie i analizowania położenia spornej nieruchomości. Dopiero, gdy wnioskodawca taki dokument uzyska, będzie mógł on - jako dokument załączony do wniosku i objęty kognicją Sądu wieczystoksięgowego - skutecznie stanowić podstawę wniosku o wpis zabytku w księdze wieczystej.

Z wyżej wymienionych względów, na mocy art. 385 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy orzekł jak w pkt I. sentencji postanowienia.

O kosztach postępowania w instancji odwoławczej orzeczono po myśli art. 520 § 1 k.p.c.

/Sędzia Włodzimierz Jasiński/ /Sędzia Marek Paczkowski/ /Sędzia Marek Lewandowski/