descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VII W 439/24

Uzasadnienie

Na podstawie całokształtu materiału dowodowego ujawnionego na rozprawie Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

E. P. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą (...) Spółka jawna P. w P. powiatu (...). W dniu 15 lipca 2024r. w ramach prowadzonej działalności zawarła z A. P. umowę zlecenia na okres od 15 do 31 lipca 2024r. na wykonanie w sposób samodzielny prac polegających na prowadzeniu pojazdu powierzonego. A. P. posiadał aktualne na cały okres obowiązywania umowy prawo jazdy kat. C, C1, CE i C1+E, kartę kierowcy, orzeczenie psychologiczne oraz orzeczenie lekarskie stwierdzające zdolność do pracy na stanowisko kierowca wydane w dniu 3 października 2022r. na jego własny wniosek. E. P. bez skierowania A. P. na wstępne badania lekarskie dopuściła go do wykonywania umowy zlecenia i prowadzenia ciągnika siodłowego z naczepą. W dniu 19 lipca 2024r. w trakcie wykonywania zleconej pracy A. P. uległ wypadkowi upadając z naczepy ładunkowej na twarde podłoże i doznał urazu głowy skutkującego jego śmiercią. Zawiadomiona o wypadku śmiertelnym Państwowa Inspekcja Pracy przeprowadziła kontrolę w okresie od 19 lipca do 20 września 2024r., która doprowadziła do postawienia zarzutu E. P..

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie następujących dowodów:

wyjaśnień obwinionej E. P. (k. 54), kserokopii protokołu kontroli z załącznikami (k. 6-20, 22-23, 25-27, 38), umowy zlecenia (k. 46), kserokopii dokumentów (k. 47-51).

Obwiniona E. P. nie przyznała się do popełnienia zarzucanego jej czynu. Na rozprawie wyjaśniła, że zleceniobiorca A. P. posiadał aktualne na datę dopuszczenia go do wykonania zlecenia orzeczenie lekarskie potwierdzające jego zdolność do wykonywania pracy jako kierowca. Z tego względu zdaniem obwinionej brak było podstaw prawnych do skierowania go na badanie lekarskie związane z rozpoczęciem pracy, skoro nie był on pracownikiem zatrudnionym na podstawie umowy o pracę (k. 54).

Sąd zważył, co następuje

Wyjaśnieniom obwinionej w zakresie w jakim nie przyznała się do winy nie sposób dać wiary, gdyż przeczą im obowiązujące przepisu kodeksu pracy. W pozostałym zakresie jej wyjaśnienia zgodne są z ustaleniami inspekcji pracy oraz złożonymi do akt dokumentami, wobec czego należało uznać je za prawdziwe.

Z wyjaśnień obwinionej i protokołu kontroli przeprowadzonej przez Państwową Inspekcję Pracy wynika w zasadzie bezsporny stan faktyczny odnośnie zakresu i aktualności badań oraz uprawnień do prowadzenia pojazdów mechanicznych zleceniobiorcy A. P. na datę wykonywania pracy na rzecz spółki obwinionej. Nie kwestionowanym było też, że przed przystąpieniem do wykonywania pracy przez wyżej wymienionego zleceniobiorcę nie wykonał on badań lekarskich wstępnych i został on dopuszczony do pracy przez obwinioną na podstawie uzyskanego na własny wniosek okresowego orzeczenia lekarskiego z dnia 3.10.2022r. ważnego do 3.04.2025r. stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zasadniczą kwestią sporną było natomiast ustalenie czy obwiniony pomimo zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej z zakresem obowiązków prowadzenia pojazdu powierzonego winien być skierowany na badanie lekarskie wstępne celem stwierdzenia u niego zdolności do wykonywania zleconej pracy przed jej rozpoczęciem. Obowiązek wykonania takich badań wobec pracowników wprowadza przepis art. 229§1 kodeksu pracy, który stanowi, iż wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy, za wyjątkiem (§1 1) osób przyjmowanych ponownie do pracy u tego samego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy z tym pracodawcą oraz osoby przyjmowane do pracy u innego pracodawcy na dane stanowisko w ciągu 30 dni po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniego stosunku pracy, jeżeli posiadają aktualne orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwwskazań do pracy w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie i pracodawca ten stwierdzi, że warunki te odpowiadają warunkom występującym na danym stanowisku pracy, z wyłączeniem osób przyjmowanych do wykonywania prac szczególnie niebezpiecznych. Z akt sprawy wynika, iż obwiniony w ramach obowiązków wynikających z umowy zlecenia wykonywał transport drogowy jako kierowca ciągnika siodłowego. Obowiązki pracodawcy w takim przypadku regulują przepisy szczególne, a mianowicie ustawa z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym. Art. 92a ust.6 tejże ustawy stanowi tymczasem, że za kierowców, o których mowa w ust.5 pkt 1-4 (sankcjonujących administracyjnie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego, w tym posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pracy jako kierowca) uważa się również osoby niezatrudnione przez podmiot wykonujący przewóz drogowy, wykonujące osobiście przewozy drogowe na jego rzecz. Ustawodawca nie uzależnia zatem uznania za kierowcę w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym tylko takiej osoby, która jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę, ale także uznaje za takie osoby, które faktycznie, osobiście wykonują czynność faktyczną prowadzenia pojazdu i to niezależnie od tego na jakiej podstawie prawnej to nastąpiło (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z 11 lipca 2013 r., sygn. akt III SA/Gd 204/13 i w W. z 25 marca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 2706/20; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 685/15 oraz z 9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 1985/17). Obowiązek przeprowadzenia badań lekarskich u każdego kierowcy bez względu na rodzaj zatrudnienia wynika przy tym wprost z art. 39a ust.1 pkt.3 oraz art. 39j ww. ustawy, który stanowi, iż kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, które są wykonywane, z zastrzeżeniem ust. 3-6, w zakresie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465), przy czym zakres tych badań lekarskich, obejmuje ponadto ustalenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami, zgodnie z rozdziałem 12 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. Celem tych przepisów jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym poprzez wyeliminowanie osób, których stan zdrowia nie pozwala na pracę w charakterze kierowcy. Wymogi stawiane przedsiębiorcy w odniesieniu do zatrudnianych kierowców wskazane w ustawie są jednoznaczne i konieczność ich spełnienia nie jest uzależniona od podstaw prawnych zatrudnienia kierowcy przez przedsiębiorcę. Fakt zatrudnienia kierowcy na podstawie umowy zlecenia nie zwalnia zatem przedsiębiorcy z obowiązku skierowania go na badania lekarskie (tak wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z 29 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SA/Po 706/20 oraz z 18 marca 2021 r. sygn. akt III SA/Po 486/20, w L. z 11 marca 2021 r. (...) SA/Lu (...) i w W. z 17 czerwca 2021 r. sygn. akt VI SA/Wa 1061/21).

Dodatkowo należy zauważyć, iż jak wynika z wyjaśnień obwinionej i protokołu kontroli w zakresie obowiązków poza pracą wskazaną w umowie zlecenia czyli prowadzeniem pojazdów A. P. miał także typowe obowiązki przy wykonywaniu transportu drogowego jak zabezpieczenie ładunku, przy której to pracy uległ wypadkowi. Abstrahując zatem od regulacji ustawy o transporcie drogowym nawet przy stwierdzeniu, iż żaden z przepisów prawa pracy nie nakłada wprost na zleceniodawcę obowiązku kierowania zleceniobiorców na obowiązkowe badania lekarskie to zgodnie z art. 304§1 kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy, o których mowa w art. 207§2 osobom fizycznym wykonującym pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, a także osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą. Obowiązek ochrony życia lub zdrowia ludzkiego zagrożonych w procesie pracy nie może być bowiem uzależniony lub zróżnicowany według podstawy prawnej zatrudnienia, jak i obowiązek ten nie zależy również od miejsca wykonywania pracy, gdyż zgodnie z art. 15 kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany zapewnić swoim pracownikom bezpieczeństwo nie tylko na terenie swojego zakładu, ale wszędzie tam, gdzie będą świadczyli pracę. Tym samym również w przypadku zleceniobiorców wykonujących pracę wiążącą się z podwyższonym ryzykiem dla zdrowia takiej osoby (lub innych osób) powstaje obowiązek kierowania na badania lekarskie, ponieważ przeprowadzenie ich jest niezbędne dla zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2017 r., I OSK (...), L., wyroki Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 2011 r., I UK 226/10, L. i z dnia 27 stycznia 2011 r., I UK 149/10, L., wyroki Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 9 stycznia 2018 r. XVII Ka 1381/17 oraz z dnia 9 grudnia 2019 r. IV Ka 960/19).

W konsekwencji powyższego z uwagi na brak aktualnej na datę dopuszczenia do pracy wiedzy co do stanu zdrowia zleceniobiorcy A. P. obwiniona jako prowadząca działalność gospodarczą w formie spółki i formalny zleceniodawca miała obowiązek skierowania go na badania lekarskie wstępne. Co istotne art. 207§3 kodeksu pracy nakłada na pracodawcę i osobę kierującą pracownikami bezwzględny obowiązek znajomości, w zakresie niezbędnym do wykonywania ciążących na nich obowiązków, przepisów o ochronie pracy, w tym przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Obwinionej nie usprawiedliwia zatem wskazana przez nią w wyjaśnieniach niewiedza w zakresie konieczności posiadania badań lekarskich przez zleceniobiorcę jako nie wynikająca jednoznacznie z kodeksu pracy. Zachowanie obwinionej opisane powyżej sankcjonowane jest przepisem art. 283§1 kp stanowiącym, iż kto, będąc odpowiedzialnym za stan bezpieczeństwa i higieny pracy albo kierując pracownikami lub innymi osobami fizycznymi, nie przestrzega przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, podlega karze grzywny. Dlatego też należało stwierdzić, że sprawstwo obwinionej w zakresie zarzucanego jej czynu nie ulega wątpliwości, podobnie jak i jej zawinienie (przy czym nie ma znaczenia rodzaj winy, gdyż wina nieumyślna również prowadzi do odpowiedzialności za wykroczenie). Sąd zważywszy na rodzaj zaniedbania oraz okoliczności ustalone w stanie faktycznym przyjął jednakże winę nieumyślną.

Biorąc pod uwagę powyższe zdaniem sądu obwiniona E. P. swoim zachowaniem wypełniła przedmiotowe i podmiotowe znamiona wykroczenia z art. 283§1 kp. Wykroczenie to zagrożone jest karą grzywny od 1000 zł do 30000 zł.

W przedmiotowej sprawie sąd z mocy art. 283§1 kp wymierzył obwinionej za popełnienie przypisanego jej czynu karę grzywny w najniższej wysokości 1000 złotych. Kara wymierzona obwinionej pozostaje w ocenie sądu w proporcji zarówno do ustalonego w sprawie stopnia zawinienia, jak też społecznej szkodliwości czynu. Sąd miał na uwadze także społeczne aspekty kary zarówno w kontekście oddziaływania na samego sprawcę, na środowisko pracodawców, pracowników i osób kierujących pracownikami, jak też kształtowania przekonania, iż ten, kto dopuszcza się naruszenia norm sankcjonowanych musi liczyć się z koniecznością poniesienia odpowiedzialności. Sąd miał ponadto na względzie, iż E. P. nie była karana za wykroczenia przeciwko prawom pracowniczym, a także, iż wyłącznie obwiniona złożyła sprzeciw od wyroku nakazowego wymierzającego jej karę 1000 zł, przez co wymierzanie wyższej kary byłoby nieuprawnioną sankcją za skorzystanie przez nią z drogi odwoławczej.

O kosztach Sąd orzekł na postawie art. 118§1 i 3 kpw. Zasądzona opłata - 100 zł – stanowi 10% zasądzonej grzywny (art. 3 ust.1 ustawy o opłatach w sprawach karnych), natomiast wysokość zryczałtowanych wydatków postępowania – 120 zł - ustalono na podstawie §2 i 3 pkt.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 grudnia 2017r. w sprawie wysokości zryczałtowanych wydatków postępowania oraz wysokości opłaty za wniesienie wniosku o wznowienie postępowania w sprawach o wykroczenia (Dz. U. poz. 2467).

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak na wstępie.

Z.

(...)

(...)