descriptionTreść orzeczenia

Uzasadnienie

Wyroku Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 26 maja 2025 r.

Stanowiska stron:

Pozwem z 31 stycznia 2024 roku ( data nadania – k. 45v) przeciwko Sądowi Rejonowemu w Piasecznie powódka L. D. wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki 24 281,72 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot i od dat wskazanych szczegółowo w pozwie tytułem wyrównania wynagrodzenia za 2021 i 2022 rok oraz tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 i 2022 rok ( pozew k. 4-14, pismo k. 49).

Wobec niebudzących wątpliwości faktów przedstawionych w pozwie 5 kwietnia 2024 roku tutejszy Sąd wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie sygnatura akt VII Np 159/24 ( nakaz zapłaty – k. 51-51v).

Pismem z 3 czerwca 2024 roku ( data nadania – k. 82v) pozwany Sąd Rejonowy w Piasecznie reprezentowany przez radcę prawnego ustanowionego z wyboru ( pełnomocnictwo – k. 79) w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym, zaskarżając orzeczenie w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty według norm przepisanych. Strona pozwana oświadczyła w sprzeciwie, że nie kwestionuje faktu pełnienia przez powódkę urzędu Sędziego w Sądzie Rejonowym w Piasecznie oraz dokumentów załączonych do pozwu pochodzących od pracodawcy to jest między innymi tak zwanych pasków płac świadczących o wysokości wypłaconego powódce wynagrodzenia brutto w latach 2021 2022. Pozwany wskazał, że kwestionuje jedynie wyliczenie matematycznej różnicy w dodatkowym wynagrodzeniu rocznym za rok 2021 powyżej wartości wskazanej w zestawieniu sporządzonym przez pracownika oddziału finansowego pozwanego. Strona pozwana wskazała, że co do zasady brak jest podstaw do naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie od dat wskazanych w treści pozwu z uwagi na fakt, że pozwana nie pozostawała w opóźnieniu lub zwłoce wypłacając ówcześnie i terminowo wynagrodzenie za poszczególne miesiące 2021 i 2022 roku w oparciu o ówcześnie obowiązujące przepisy ustaw okołobudżetowych, które miała obowiązek stosować. Nadto podniosła, że ewentualne ustalenie przez sąd innej podstawy prawnej do obliczenia wysokości należnego wynagrodzenia za 2021 i 2022 rok połączone z zasądzeniem odsetek ustawowych za opóźnienie od pracodawcy liczonych od powstałej różnicy stanowiłoby w ocenie pozwanej nieuprawnione uznanie pracodawcy za dłużnika pozostającego w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia pieniężnego również w świetle zasad współżycia społecznego. Strona pozwana podniosła, że niniejsze powództwo nie powinno zostać wniesione przeciwko pracodawcy, ponieważ strona powodowa wywiodła swoje roszczenie z ukształtowania wysokości otrzymanego w 2021 i 2022 roku wynagrodzenia w oparciu o przepisy art. 12 ustawy z 19 listopada 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 i art. 8 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. poz. 2445), które jak wynika z treści uzasadnienia pozwu mogą pozostawać w sprzeczności z art. 91 § 1c ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych i być może również z art. 178 ust. 2 Konstytucji RP wobec tego zdaniem strony pozwanej przedmiotowe powództwo należało wnieść jako powództwo cywilne o charakterze odszkodowawczym przeciwko Skarbowi Państwa w rozumieniu władzy ustawodawczej (delikt ustawodawczy) na podstawie artykułu 417 1 § 1 k.c. nie zaś o zapłatę wobec pracodawcy ( sprzeciw – k. 70-78v).

W toku procesu powódka ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata (pełnomocnictwo – k. 93).

W piśmie z 15 listopada 2024 r. ( data nadania – k. 103v) pozwany wskazał, że różnica między wypłaconym, a hipotetycznie należnym dodatkowym wynagrodzeniem rocznym za rok 2021 r. wynosi 543,98 zł (pismo – k. 102).

W piśmie z 7 marca 2025 r. ( data nadania) powódka wskazała, że podtrzymuje swoje stanowisko w zakresie wyliczeń matematycznych przedstawionych w pozwie.

P. faktyczny:

P. faktyczny był niesporny pomiędzy stronami. Powódka L. D. pełni urząd Sędziego w Sądzie Rejonowym w Piasecznie od 21 stycznia 2008 r. ( zaświadczenie – k. 68).

W roku 2021 pozwany wypłacił powódce uposażenie określając jego wysokość na podstawie wartości 4 839,24 zł określonej jako podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w art. 12 ust. 1 ustawy o z dnia 29 grudnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. poz. 2400), a nie na podstawie wartości 5 024,48 zł wynikającej z normy art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z treścią Komunikatu Prezesa GUS z 11 sierpnia 2020 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2020 r. W roku 2022 powódka otrzymała uposażenie obliczone według powyższych warunków za każdy miesiąc od wartości 5 024,48 zł określonej jako podstawa ustalenia wynagrodzenia zasadniczego sędziego w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. poz. 2445) a nie na podstawie wartości 5 504,52 zł wynikającej z normy art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z treścią Komunikatu Prezesa GUS z 10 sierpnia 2021 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w drugim kwartale 2021 r. ( niesporne).

Wynagrodzenie za pracę powódki było wypłacane za przepracowany miesiąc do 29-ego każdego miesiąca ( niesporne).

Miesięczne wynagrodzenie brutto powódki obliczone jak ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynosiło 23 469,28 zł (zaświadczenie - k. 68).

Sąd ustalił fakty w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia i rozpoznania istoty sprawy na podstawie przedstawionych zgodnych i niezaprzeczonych twierdzeń stron oraz dokumentów i kopii dokumentów złożonych przez strony do akt sprawy.

Ocena prawna

Powództwo podlegało uwzględnieniu w znacznej części.

Na podstawie art. 148 1 § 1 k.p.c. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, ponieważ po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, Sąd uznał - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.

Zarzut pozwanej dotyczący braku legitymacji biernej procesowej był niezasadny. Powódka prawidłowo pozwała Sąd Rejonowy w Piasecznie. Zgodnie z obowiązującymi przepisami pracownik wytacza powództwo przed sądem pracy przeciwko pracodawcy. Kodeksowa definicja pracodawcy stanowi, że pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników (art. 3 k.p.). Za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką albo inna wyznaczona do tego osoba (art. 3 1 § 1 k.p.). Sąd podziela stanowisko Sądu Najwyższego przyjęte w postanowieniu z 4 lipca 2023 r., że pracodawcą, a więc stroną postępowania w sprawach za zakresu prawa pracy nigdy nie jest Skarb Państwa, lecz państwowa jednostka organizacyjna uprawniona do samodzielnego zatrudniania pracowników (I PZ 2/23). W ocenie Sądu w niniejszej sprawie niewątpliwie mamy do czynienia z sprawą z zakresu prawa pracy.

Wobec braku sporu co do faktów, Sąd w uzasadnieniu przedstawia wyłącznie analizę prawną i motywy zastosowania art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, a nie art. 12 ust. 1 ustawy o z dnia 29 grudnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. poz. 2400) w odniesieniu do roszczenia pozwu za rok 2021 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 (Dz.U. poz. 2445) w odniesieniu do roszczenia pozwu obejmującego rok 2022.

Wykonując władzę sądowniczą (art. 10 ust. 2 Konstytucji) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości (art. 175 ust. 1 Konstytucji), dlatego w każdej sytuacji, gdy w konkretnej sprawie sąd stwierdzi konflikt między normami (zasadami, wartościami) konstytucyjnymi, a przepisem ustawy, który ma zastosować wówczas na podstawie art. 8 ust. 2 Konstytucji stosuje bezpośrednio unormowania konstytucyjne. Ma zatem zawsze na uwadze, że Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji), a ustrój Rzeczypospolitej Polskiej opiera się na podziale i równowadze władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej (art. 10 ust. 1 Konstytucji). Norma art. 178 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zapewnia sędziom warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków. Ustalenie wynagrodzenia zasadniczego sędziego (jak i jego podwyższenie) jest oderwane od woli stron i wzorca opisanego w treści art. 78 § 1 k.p. Podlega bowiem normatywnemu mechanizmowi stosowania bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa o wynagradzaniu sędziów. W konsekwencji wynagrodzenie zasadnicze (uposażenie) za pełnienie urzędu sędziego nie może być ani wyższe, ani niższe od ustawowo określonych stawek wynagrodzenia zasadniczego, uzależnionych wyłącznie od stażu służbowego na stanowisku sędziego danego sądu lub – jeżeli jest to korzystniejsze – od ogólnego stażu służby sędziowskiej. W tym znaczeniu ustalenie wyższej stawki (podwyższenie) wynagrodzenia zasadniczego sędziemu następuje z mocy samego prawa ( ex lege) z upływem wymaganego okresu (stażu) służby i nie zależy od decyzji jakiegokolwiek organu ani pracodawcy. Oznacza to, że każdy sędzia ma prawo do ustalenia jego wynagrodzenia w wysokości zgodnej z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa o wynagradzaniu sędziów (zob. Wyrok Sądu Najwyższego z 25 stycznia 2017 r., II PK 321/15, LEX nr 2248730).

Równowaga między władzą ustawodawczą, władzą wykonawczą i władzą sądowniczą jest podstawą i gwarantem demokratycznego państwa prawa. Sąd rozstrzygając w przedmiotowej sprawie respektuje i podziela pogląd, w tym przedstawiony 13 czerwca 2024 r. w stanowisku Rzecznika Generalnego (...) w sprawie zainicjowanej przez Sąd Rejonowy w Białymstoku (powszechnie komentowany w prasie), że zasada podziału władzy nie pozbawia władzy ustawodawczej lub wykonawczej możliwości decydowania o wielu aspektach organizacji wymiaru sprawiedliwości, w tym o wynagrodzeniach sędziów. Ale ustalając system wynagradzania sędziów, a więc i dokonując w nim zmian władza ustawodawcza i wykonawcza nie dysponuje nieograniczonym zakresem uznania, ponieważ ma obowiązek – respektując art. 178 ust. 2 Konstytucji – opierać się na obiektywnych kryteriach w kształtowaniu przepisów dotyczących sędziowskich wynagrodzeń. Te same konstytucyjne zasady obowiązują władzę ustawodawczą i wykonawczą w sytuacji konieczności czasowego obniżenia poziomu wynagrodzeń sędziów. Ich zakres i czas trwania również muszą respektować zasadę równowagi ustrojowej to znaczy muszą odnosić się w równym stopniu do wszystkich trzech władz, a więc bez dyskryminacji i nierównego traktowania władzy sądowniczej. Sąd podziela stanowisko przedstawione w opinii Rzecznika Generalnego (...), że pandemia Ł.-19 i sytuacja wojny Rosji przeciwko Ukrainie mogłyby stanowić uzasadnienie dla czasowego odstępstwa w stosowaniu przepisów ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w latach 2021 i 2022, jednak pod warunkiem, że obniżenie poziomu wynagrodzeń wynikałoby z szerszego programu oszczędnościowego spowodowanego trudną sytuacją Państwa i dotyczyłoby w równym stopniu władzy wykonawczej i władzy ustawodawczej oraz całego sektora finansów publicznych tak, jak to miało miejsce w 2012 r., kiedy ze względu na przekroczenie wartości referencyjnej deficytu sektora instytucji rządowych i samorządowych – Rada Unii Europejskiej na podstawie art. 104 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską, zaleciła ograniczenie deficytu do wartości poniżej 3 % najpóźniej w 2012 r. Polska była wówczas objęta tak zwaną „procedurą nadmiernego deficytu” i sytuacja ekonomiczna Państwa była monitorowana przez instytucje Unii Europejskiej. W razie stwierdzenia braku działań naprawczych Polsce groziły wówczas sankcje.

Trybunał Konstytucyjny rozpoznając wówczas skargę, dotyczącą odstępstwa od uregulowań ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w zakresie „zamrożenia” ustawowej waloryzacji wynagrodzeń sędziów i prokuratorów w wyroku z 12 grudnia 20212 r. w sprawie K 1/12 ( X. nr (...) ) uznał zakwestionowaną regulację, polegającą w istocie na jednorocznym „zamrożeniu” wynagrodzeń, za zgodną z Konstytucją. Zgodnie z treścią uzasadnienia wyroku stanowisko Trybunału oparto na fakcie incydentalnego charakteru przyjętego wówczas rozwiązania przy uwzględnieniu trudnej sytuacji finansowej państwa, zagrażającej równowadze budżetowej, która stanowi wartość konstytucyjną, konkurencyjną wobec wartości określonych w art. 178 Konstytucji. Przy tym przyjęte rozwiązanie stanowiło element programu oszczędnościowego, w którym uczestniczyła władza wykonawcza i ustawodawcza oraz całe społeczeństwo. Trybunał określił w uzasadnieniu wyroku wytyczne jako warunki brzegowe ilustrujące kierunek właściwych poczynań ustawodawcy w analizowanym zakresie zakładając, że

„ – wynagrodzenia sędziów powinny być kształtowane w sposób wykluczający jakąkolwiek uznaniowość – zarówno wobec całej tej grupy zawodowej – ze strony władzy wykonawczej, jak i w odniesieniu do poszczególnych sędziów, co do których niedopuszczalne jest uzależnianie jego wysokości od indywidualnej oceny ich pracy;

– wysokość wynagrodzenia sędziego, w tym rozpoczynającego karierę w zawodzie sędziowskim sędziego sądu rejonowego, powinna znacząco przewyższać wysokość przeciętnego wynagrodzenia w sferze budżetowej ;

–wynagrodzenia sędziów powinny w dłuższym okresie wykazywać tendencję wzrostową nie mniejszą niż przeciętne wynagrodzenie w sferze budżetowej;

–w trudnej sytuacji budżetu państwa wynagrodzenia sędziów powinny być bardziej – niż wynagrodzenia wszystkich innych funkcjonariuszy i pracowników sfery budżetowej – chronione przed nadmiernie niekorzystnymi zmianami;

– niedopuszczalne jest obniżenie w drodze normatywnej nominalnej wysokości wynagrodzenia sędziów, z wyjątkiem sytuacji, o której stanowi art. 216 ust. 5 Konstytucji (przekroczenie konstytucyjnego limitu zadłużenia);

– niedopuszczalne jest wybiórcze przerzucanie skutków niewydolności systemu finansów państwa na pewne grupy pracowników sfery budżetowej, zwłaszcza gdy równocześnie inne grupy zawodowe nie zostały owym „zamrożeniem” dotknięte, a nawet zagwarantowano im wzrost wynagrodzeń ” ( zob. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 2012 r., K 1/12, X. nr (...) por. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 czerwca 2013 r, P 35/12, X. nr (...) ).

Trybunał podkreślił wówczas, że w demokratycznym państwie prawa, opartym na trójpodziale władz, nie jest dopuszczalne, aby jedna z nich, była przez pozostałe władze osłabiana, co mogłoby w konsekwencji prowadzić do uzależnienia od pozostałych władz i obniżać jej autorytet. Wskazano w szczególności, że zamrożenie wynagrodzeń sędziów może być tolerowane tylko wyjątkowo, ze względu na inne wartości konstytucyjne, w szczególności, ze względu na trudności budżetowe państwa, jeżeli występuje w kontekście szerokiego programu oszczędnościowego. Nie może w żadnym wypadku stać się systematyczną praktyką. Z uwagi na brak możliwości wykreowania sztywnych reguł, ocena ewentualnych kolejnych regulacji musi uwzględniać uwarunkowania społeczno-gospodarcze i cały kontekst normatywny. Sąd podziela przywołane stanowisko Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzając jednocześnie, że efekt działań legislacyjnych władzy ustawodawczej skutkujący „zamrożeniem” uposażeń sędziowskich w latach 2021 i 2022 nie uwzględnił przywołanych wytycznych. W świetle bardzo dobrej sytuacji finansów państwa przedstawianej w oficjalnych wypowiedziach rządzących tak w 2021 r. jak też w 2022 r. oraz rosnących wydatków na jego niektóre segmenty, zupełnie niezrozumiałe jest zamrożenie uposażeń sędziowskich przy jednoczesnym podniesieniu płac przedstawicieli władzy ustawodawczej oraz władzy wykonawczej w skali przekraczającą znacznie koszty regulacji płacy sędziów bez jakiegokolwiek uzasadnienia dla takiego rozwiązania.

Tezę tę ilustruje dobitnie treść i skutki Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 22 listopada 2021 r. w sprawie szczegółowych zasad wynagradzania osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, mocą którego zwiększono wysokość wynagrodzenia m.in.: F. Sejmu, F. Senatu, Prezesa Rady Ministrów, Wiceprezesa Rady Ministrów, Wicemarszałka Sejmu, Wicemarszałka Senatu, Wiceprezesa Rady Ministrów, ministrów, wiceministrów, Prezesa NIK, Prezesa IPN jak w poniższym zestawieniu:

podstawa

dodatek

mnożnik

Wynagrodzenie przed 01.08.21 r.

podstawa

dodatek

mnożnik

Wynagrodzenie od 1.12.21 r.

Różnica

Prezes Rady Ministrów

6,2

2,0

8,2

14 673 zł

8,68

2,8

11,48

20 543 zł

5 870 zł

Wiceprezes RM

5,7

1,8

7,3

13 063 zł

7,98

2,24

10,22

18 288 zł

5 225 zł

F. Sejmu/Senatu

6,2

2,0

8,2

14 673 zł

8,68

2,8

11,48

20 543 zł

5 870 zł

F.

5,6

1,5

7,1

12 705 zł

7,84

2,1

9,94

17 787 zł

5 082 zł

D.

4,4

1,2

5,6

10 021 zł

7,04

1,92

8,96

16 033 zł

6 012 zł

Kwota bazowa mnożnika w latach 2020-2022 wynosiła: 1 789,42 złotych.

W tym samym czasie zwiększeniu uległo również wynagrodzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 1 pkt 2 ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy o wynagrodzeniu osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe oraz niektórych innych ustaw „wynagrodzenie Prezydenta składa się obecnie z wynagrodzenia zasadniczego odpowiadającego 9,8-krotności kwoty bazowej oraz dodatku funkcyjnego odpowiadającego 4,2-krotności kwoty bazowej, której wysokość ustaloną według odrębnych zasad określa ustawa budżetowa, z tym że kwota bazowa jest corocznie waloryzowana o wzrost wynagrodzeń na dany rok budżetowy w stosunku do roku poprzedniego (średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń)”, co oznaczało wzrost wynagrodzenia Prezydenta o około 40 %.

Przedstawione argumenty uzasadniają ocenę niezgodności z Konstytucją „zamrożenia” uposażeń sędziów w latach 2021 i 2022, skutkującego naruszeniem przez władzę ustawodawczą i wykonawczą równowagi władz na niekorzyść sądowniczej. Opisaną sytuację należy określić jako przykład rażącego naruszenia równowagi ustrojowej w demokratycznym państwie prawnym, które ma obowiązek urzeczywistniać zasady sprawiedliwości społecznej. Tym samym efekt poczynań legislacyjnych władzy ustawodawczej jest niezgodny także z art. 2 Konstytucji oraz art. 10 ust. 1 Konstytucji, ponieważ prowadzi do zaburzenia równowagi władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowniczej w każdym bowiem wypadku „zamrożenie” uposażeń sędziowskich winno respektować minimalne standardy wynikające z art. 178 ust. 2 Konstytucji ( por. wyroki z: 4 października 2000 r., P 8/00, OTK ZU nr 6/2000, poz. 189 i 18 lutego 2004 r., K 12/03, OTK ZU nr 2/A/2004, poz. 8), a ich wprowadzenie wymaga szczegółowego uzasadnienia, czemu ustawodawca uchybił w przypadku ustaw okołobudżetowych z lat 2021 i 2022.

Podsumowując stwierdzić należy, że zamrożenie uposażeń sędziowskich w 2022 r. oraz w 2021 r. jest niezgodne z art. 2, art. 10 i art. 178 ust. 2 Konstytucji RP, stanowiąc akt nadużycia przez władzę ustawodawczą jej kompetencji oraz dyskryminacji władzy sądowniczej. Nie ma bowiem uzasadnienia dla „zamrożenia” uposażeń sędziowskich w sytuacji, gdy w odniesieniu do wynagrodzeń przedstawicieli pozostałych władz (tj. władzy ustawodawczej i wykonawczej) nie tylko nie zastosowano podobnych rozwiązań, ale podwyższono kwoty dotychczas wypłacanych wynagrodzeń i uposażeń. Z tego względu rozstrzygając w przedmiotowej sprawie Sąd pominął jako niezgodne z Konstytucją regulacje ustaw okołobudżetowych dotyczące uposażeń sędziów w latach 2021 i 2022 to jest normę art. 12 ust. 1 ustawy z 29 grudnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2021 (Dz.U. poz. 2400) oraz normę art. 8 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 2021 r. o szczególnych rozwiązaniach służącym realizacji ustawy budżetowej na rok 2022 r. (Dz.U. poz. 2445), uznając, że do ustalenia uposażeń sędziowskich także za lata 2021 i 2022 stosuje się przepisy art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

W konsekwencji celem prawidłowego wyliczenia uposażenia powódki za lata 2021 i 2022 zgodnie z roszczeniem pozwu należało przyjąć jako podstawę przeciętne wynagrodzenie w drugim kwartale roku poprzedniego, ogłaszane w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672) a to na podstawie art. 91 § 1c, § 1 d, § 2 i § 7 ustawy z 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych.

W tej sytuacji roszczenie powódki podlegało uwzględnieniu w znacznej części zgodnie z roszczeniem pozwu o czym Sąd orzekł w punkcie I. wyroku. W punkcie II. wyroku Sąd oddalił roszczenie pozwu jedynie ponad 543,98 zł w zakresie wyrównania dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. W zakresie żądania dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2021-2022 strony pozostawały w sporze co do matematycznych wyliczeń kwoty należnej tytułem różnicy między wynagrodzeniem należnym, a faktycznie wypłaconym za rok 2021. Pozwana prawidłowo obliczyła wysokość hipotetyczną dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. powódka natomiast nie uwzględniła w wyliczeniach przepisów ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej z których wynika, że przy obliczaniu podstawy dodatkowego wynagrodzenia rocznego nie uwzględnia się wynagrodzenie za czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy innej niż urlop wypoczynkowy. Ze złożonych przez powódkę pasków płacowych za 2021 r. wynika natomiast, że powódka miała w tym okresie usprawiedliwione nieobecności w pracy inne niż urlop wypoczynkowy, lecz nie pominęła kwot wypłaconych z tego tytułu przy ustalaniu wartości dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 r. Z tego względu Sąd przyznał rację pozwanej, dlatego wyrównanie z tytułu dodatkowej nagrody rocznej za 2021 r. wyniosło 543,98 zł jak wyliczyła strona pozwana a nie 1500,12 zł jak wniosła powódka. Z tego powodu żądaną przez powódkę w pozwie kwotę Sąd pomniejszył o 956,14 zł (1500,12 zł – 543,98 zł) i w tej części oddalił powództwo.

Odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, stanowiącego uzupełnienie miesięcznego uposażenia należnego powódce zostały zasądzone zgodnie z roszczeniem pozwu (zob. art. 9 § 1 k.p. w zw. z art. 85 § 1 k.p. w zw. z art. 481 k.c. w zw. z art. 300 k.p.). Sąd miał bowiem na uwadze, że wypłata uposażenia sędziego stanowiąc środki na utrzymanie sędziego winna nastąpić jednorazowo w pełnej wysokości i bez uprzedniego wezwania pracodawcy do jego wypłaty. Uposażenie sędziego jest płatne z dołu za każdy miesiąc nie później niż 29-ego dnia każdego miesiąca, więc sędzia ma prawo żądać odsetek od brakującej części wynagrodzenia od następnego dnia po dniu wypłaty to jest co najmniej od 30-ego dnia miesiąca.

Odnośnie do odsetek za opóźnienie w wypłacie w prawidłowej wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego za 2021 i za 2022 rok to jest tak zwanej „trzynastki” świadczenie to wypłaca się nie później niż w ciągu trzech pierwszych miesięcy roku kalendarzowego następującego po roku, za który przysługuje to wynagrodzenie (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 roku o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej), dlatego uzasadnione jest żądanie zapłaty wyrównania z odsetkami liczonymi odpowiednio od 1 kwietnia 2022 i od 1 kwietnia 2023 roku, o czym Sąd orzekł w punkcie I wyroku.

Powódka wygrała sprawę w znacznej części mimo to, Sąd w punkcie III. wyroku zniósł koszty postępowania pomiędzy stronami reprezentowanymi przez profesjonalnych pełnomocników na podstawie art. 100 i 102 k.p.c. Zgodnie z art. 100 zdanie pierwsze w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Natomiast norma art. 102 k.p.c. stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Sąd zważył, że rację należy przyznać stronie pozwanej, że w żaden sposób nie przyczyniła się do powstania niedoboru w wypłacie powódce uposażenia w należnej wysokości, ponieważ nie miała i nie ma żadnego wpływu na proces legislacyjny, w tym na treść przepisów kolejnych ustaw okołobudżetowych, a jako dysponent środków budżetowych przekazywanych na realizację wynagrodzeń i uposażeń sędziów – nie miała możliwości ustalania ich w innej wysokości, niż zgodnej z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa i nie miała prawa do kontroli ich zgodności z Konstytucją. Powódka natomiast jako zawodowa prawniczka – pełniąca urząd sędziego – powinna zdawać sobie z tego sprawę. Udział zawodowego pełnomocnika nie był obligatoryjny ani konieczny w niniejszej sprawie tak po stronie powodowej jak po stronie pozwanej. Spór sprowadzał się wyłącznie do rozstrzygnięcia w zakresie prawa, strony wymieniły jedynie pisma procesowe: pozew i sprzeciw od nakazu zapłaty. Wobec braku sporu co do faktów, Sąd rozstrzygnął sprawę na posiedzeniu niejawnym i rozstrzygając o kosztach wziął więc pod uwagę wszystkie okoliczności, w tym fakt, że powódkę będącą z zawodu sędzią cechuje duży stopień profesjonalizmu i doświadczenie prawnicze. Z uwagi na powyższe oraz charakter sprawy ustanowienie pełnomocnika nie było konieczne, a fundusze, którymi dysponuje pozwana pochodzą wyłącznie ze środków publicznych i tę właśnie sytuację Sąd uznał za wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c. Dlatego rozstrzygając o kosztach procesu w punkcie III. wyroku Sąd zdecydował, że każda ze stron ponosi we własnym zakresie poniesione koszty zastępstwa procesowego.

Rozstrzygnięcie punktu IV. wyroku w przedmiocie rygoru natychmiastowej wykonalności znajduje oparcie w treści art. 477 2 § 1 k.p.c., w myśl którego zasądzając należność pracownika w sprawach z zakresu prawa pracy, sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności w części nieprzekraczającej pełnego jednomiesięcznego wynagrodzenia, które w przypadku powódki wynosiło 23 469,28 zł dlatego Sąd nadał rygor do wysokości zasądzonej kwoty 23 325,57 zł, która jest niższa niż jednomiesięczne wynagrodzenie powódki.

Mając na uwadze powyższe, na mocy przywołanych norm, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Alicja Paplińska

Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikom stron przez PI.