Treść orzeczenia
Sygn. akt VII Ka 92/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 03 kwietnia 2013 roku
Sąd Okręgowy w Opolu w VII Wydziale Karnym-Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia S.O. Józef Szulc
Sędziowie: Sędzia S.O. Waldemar Krawczyk (spr.)
Sędzia S.O. Jerzy Wojteczek
Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Wiśniewska
przy udziale J. K. Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Opolu po rozpoznaniu w dniu 03 kwietnia 2013 roku sprawy D. S. oskarżonego o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 2 k.k. na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Oleśnie z dnia 21 listopada 2012 roku, sygn. akt II K 8/12
I. Zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy, uznając apelację obrońcy oskarżonego za oczywiście bezzasadną.
II. Zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa wydatki w kwocie 20 (dwadzieścia) złotych za postępowanie odwoławcze i wymierza mu opłatę w wysokości 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych za II instancję.
Uzasadnienie
Oskarżony D. S. stanął pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 270 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w ten sposób, że:
w okresie od 23 marca 2010 roku do 1 kwietnia 2010 w D. woj. (...), działając jako przedstawiciel firmy (...), podrobił dokument zamówienia abonamentu na linii analogowej, poprzez sfałszowanie podpisów na wyżej wymienionym dokumencie oraz posłużył się tym dokumentem w celu rozwiązania umowy łączącej K. J. z (...) S.A. oraz zawiązania współpracy z (...) S.A., czym doprowadził (...) S.A do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 840 zł, stanowiącą opłatę za roczny abonament „Plan domowy TP 300” w ten sposób, że wprowadził go w błąd jej pracowników co do rzeczywistej woli abonenta K. J.
Sąd Rejonowy w Oleśnie wyrokiem z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II K 8/12:
I. oskarżonego D. S. uznał za winnego dokonania czynu polegającego na tym, że w okresie od 22 marca 2010 roku do 1 kwietnia 2010 roku w nieustalonym miejscu podrobił dokument w postaci umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych pomiędzy Niezależnym Operatorem Międzystrefowym Sp. z.o.o z siedzibą w W. a abonentem K. J., gdzie jako miejsce jej sporządzenia wskazano D., w ten sposób, że podpisał się jako przedstawiciel Niezależnego Operatora Międzystrefowego nazwiskiem T., to jest przestępstwa z art. 270 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 270 § 1 k.k. skazał go na karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;
II. na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności wobec oskarżonego D. S. warunkowo zawiesił na okres próby w wysokości 2 (dwóch) lat;
III. na podstawie art. 71 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego D. S. grzywnę w wysokości 80 (osiemdziesiąt) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;
IV. na podstawie art. 627 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2 Ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego D. S. na rzecz Skarbu Państwa kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem opłaty oraz obciążył go całością wydatków.
Powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego D. S. zaskarżył jego obrońca zarzucając:
- obrazę przepisów postępowania, mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 171 § 2 k.p.k., polegającą na pozbawieniu oskarżonego prawa do obrony poprzez uniemożliwienie mu zadawania pytań biegłemu oraz art. 424 k.p.k. poprzez brak zawarcia w uzasadnieniu wyroku, dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych wskazanych przez obronę.
Stawiając powyższy zarzut wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji celem ponownego i prawidłowego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja obrońcy oskarżonego D. S. nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie, Sąd Okręgowy nie podziela zarzutu obrońcy oskarżonego odnośnie naruszenia przez Sąd Rejonowy zasady prawa do obrony zawartej w przepisie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 171 §2 k.p.k., poprzez uniemożliwienie oskarżonemu D. S. w dniu 14 listopada 2012 r. zadawania pytań biegłemu sądowemu z zakresu ekspertyzy dokumentów – grafologowi mgr H. K..
Podkreślić należy, iż z treści protokołu rozprawy głównej z dnia 24 sierpnia 2012 r., wynika, że na tej rozprawie był obecny osobiście oskarżony D. S. wraz z obrońcą adwokatem W. P. i wówczas sąd postanowił m.in. odroczyć termin rozprawy na dzień 14 listopada 2012 r., godz. 12:00 oraz wezwać na wyznaczony termin biegłego sądowego H. K. (vide:k.189 verte).
Skoro więc Sąd orzekający określił czas i miejsce dalszych czynności procesowych, zobowiązał osoby obecne, w tym oskarżonego D. S. do stawienia się w nowym terminie bez wezwania oraz uznał jego obrońcę za zawiadomionego prawidłowo, to nie dopuścił się obrazy prawa do obrony oskarżonego podejmując dalsze decyzje procesowe w sprawie, w tym przesłuchania biegłego H. K. pod nieobecność oskarżonego na rozprawie w terminie mu znanym, tj. 14 listopada 2012 r. (vide:k.206-207).
Zaakcentować trzeba, iż „Sąd bowiem nie ma obowiązku wykazywania większej troski o prawa oskarżonego, niż on sam to czyni” (zobacz: Postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 29 lutego 2012 r., II AKz 120/12).
Również w ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy dokonał wszechstronnej i wnikliwej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a swoje stanowisko wyrażone w treści zaskarżonego wyroku bardzo szczegółowo, logicznie i przekonująco uzasadnił, wskazując (zgodnie z treścią art. 424 k.p.k.) jakie fakty uznał za udowodnione, a jakie nie, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych, kształtując swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.
W ramach swobodnej oceny dowodów, Sąd I instancji weryfikując całość wyjaśnień oskarżonego na tle pozostałego w sprawie materiału dowodowego w tym zeznań świadków, tj.: K. J., A. K., K. G., czy też odczytanym na rozprawie zeznaniom świadka Ł. T., - był uprawniony do odmówienia waloru wiarygodności częściowym wyjaśnieniom oskarżonego D. S. w zakresie nie podrobienia przez niego dokumentu w postaci Umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych z dnia 22 marca 2010 r.
Ponadto, Sąd Rejonowy mając bezpośredni kontakt z osobowymi źródłami dowodowymi nabrał osobistego przekonania, co do wiarygodności prezentowanych przez samego oskarżonego D. S. oraz świadków relacji na temat wydarzenia ze sprawy, a tym samym ugruntował własny pogląd odnośnie wartości poszczególnych dowodów.
Zważyć należy, iż dowodem popełnienia przez oskarżonego przypisanego mu przestępstwa przeciwko wiarygodności dokumentów stypizowanego w przepisie art. 270 §1 k.k. są nie tylko dowody z dokumentów (oryginalna umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr (...) z dnia 22 marca 2010 r. i oryginalne zamówienie abonamentu dla linii analogowej sygn. 50/3374/10 z dnia 22 marca 2010 r)., zeznania wskazanych świadków, którym słusznie Sąd Rejonowy dał wiarę, ponieważ są one logiczne, spontaniczne, polegają na prawdzie i uzupełniają się wzajemnie ale także kwestionowany przez apelującego dowód z dokumentu w postaci opinii biegłego sądowego z zakresu ekspertyzy dokumentów –mgr H. K..
Jak wynika bowiem z wniosków końcowych wskazanej opinii podpisy skrócone o treści (...) oraz zapisy o treści :” D.” widniejące na oryginale umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr (...) z dnia 22 marca 2010 r. zostały nakreślone przez D. S. od którego materiał porównawczy przedłożono do badań.
Z kolei biegły wykluczył autorstwa podpisów K. J. na dokumentach w postaci: oryginalnej umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych nr (...) z dnia 22 marca 2010 r. i oryginale zamówienia abonamentu dla linii analogowej sygn. 50/3374/10 z dnia 22 marca 2010 r. - jako nakreślonych przez nią samą (vide: k. 144).
Zaakcentować należy, iż „ z faktu, że opinia biegłego nie satysfakcjonuje oskarżonego, nie wynika, iż sąd ma obowiązek dopuścić dowód z kolejnej opinii.„ ( wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 25.10.2006, II AKa 134/06). Opinia jest jednym z licznych możliwych do otrzymania w procesie karnym środków dowodowych dlatego organ procesowy dokonując oceny jej przydatności w konkretnej sprawie czyni to na tle całokształtu okoliczności ujawnionych w toku postępowania. Podstawowym czynnikiem kształtującym wewnętrzne przekonanie organu procesowego będzie przede wszystkim – w szerokim tego słowa znaczeniu –„ilość samych środków dowodowych, a także dostarczająca je osoba (źródło dowodowe) czy nawet sposób ich przedstawienia. O wartości opinii biegłego dla postępowania decydować więc będzie jej poziom merytoryczny i formalny, jak również wiedza i doświadczenie wykonawcy ekspertyzy. Swoboda organu procesowego w ocenianiu przeprowadzonych dowodów odnosi się zarówno do oceny wiarygodności źródła dowodowego i przekazywanych przez niego informacji, jak również do wyprowadzenia wniosków z tak otrzymanego środka dowodowego” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 24.04.2003, II AKa 104/03). W sytuacji, gdy opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w niej samej lub w odniesieniu do innej opinii, sąd wybiera sposób jej weryfikacji, stosownie do treści art. 201 k.p.k. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29.07.1999, (...) 29/99) .
Tymczasem, w rozpoznawanej sprawie wskazana opinia została wydana przede wszystkim przez biegłego sądowego na zlecenie organu procesowego, opinia ta jest pełna i jasna, gdyż zawiera wszystkie odpowiedzi na postawione pytania zgodne z zakresem posiadanych przez niego wiadomości specjalnych i udostępnionego materiału dowodowego, sformułowana w taki sposób, że pozwala na zrozumienie wyrażonych w nich ocen i poglądów oraz sposobu dochodzenia do nich.
Także należy zaznaczyć, iż wszelkie ewentualne wątpliwości, które w ocenie Sądu I instancji pojawiły się w związku z przedmiotową opinią, zostały niewątpliwie rozstrzygnięte poprzez dodatkowe przesłuchanie w/w biegłego sądowego na rozprawie w dniu 14 listopada 2012 r. (vide: k.206-207).
W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał za trafne stanowisko Sądu Rejonowego, iż zgromadzone dowody w przedmiotowej sprawie pozwoliły na przypisanie sprawstwa i winy oskarżonemu D. S. odnośnie przestępstwa z art. 270 §1 k.k.
Jeśli zatem obrońca oskarżonego, kwestionując trafność wydanego przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcia, oparł praktycznie zarzuty odwoławcze na przyjętym założeniu, iż to wersja zdarzenia przedstawiona przez D. S. w toku postępowania karnego jest wiarygodna i powinna stać się podstawą poczynionych przez organ procesowy ustaleń faktycznych skutkujących uchyleniem zaskarżonego orzeczenia do ponownego rozpoznania przez sąd pierwszoinstancyjny, to wypada ponownie podnieść, że tak skonstruowana apelacja w niczym nie była w stanie podważyć wniosków ocennych Sądu I instancji w zakresie wartościowania poszczególnych dowodów, wysnutych z nich ustaleń oraz oceny prawnej zachowania oskarżonego D. S..
W związku z powyższym, nie dopatrzywszy się uchybień w postępowaniu sąd orzekający, uznając wydany przez tenże sąd wyrok w stosunku do oskarżonego D. S. za słuszny i prawidłowy, apelację wniesioną przez obrońcę oskarżonego, ocenić należało, jako oczywiście bezzasadną.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, orzekając jak w sentencji w oparciu o przepisy art. 437§ 1 k.p.k. oraz art. 456 k.p.k.
Orzeczenie o kosztach postępowania zapadło w oparciu o art.627 k.p.k. Wymiar wydatków oparto o §1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym, a wysokość opłaty determinował przepis art. 2 ust.1 pkt 3 i art. 3 ustawy z dnia 23 czerwca 1973r. o opłatach w sprawach karnych.