Treść orzeczenia
Sygn. akt VII GC 439/24
Uzasadnienie
Powód domagał się solidarnie od pozwanych odszkodowania na zasadzie art. 299 § 1 ksh. Pozwany J. Z. nie wniósł środka zaskarżenia od nakazu zapłaty. Pozwany K. S. wnosił o oddalenie powództwa. Zarzucał brak wymagalności roszczenia. Na rozprawie powołał się na brak szkody powoda oraz na podział obowiązków w zarządzie spółki.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Prawomocnym nakazem zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z 18 września 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie zasądził od (...) Spółki z o.o. w K. na rzecz powoda łącznie 9116,12 zł, w tym: 8364,44 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 22 lipca 2019 r.; 751,68 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22 lipca 2019 r. oraz 1314 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z 10 grudnia 2019 r. tenże sąd nadał powyższemu tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności na rzecz powoda ( dowód: wydruk pozwu k. 12-13; wydruk nakazu zapłaty i postanowienia k. 19; wydruk wyciągu z rejestru funduszy inwestycyjnych wraz z KRS k. 14-17)
Powód reprezentowany przez adwokata wszczął postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone przez komornika z uwagi na bezskuteczność egzekucji postanowieniem z 9 sierpnia 2020 r. Koszty bezskutecznej egzekucji wyniosły 230,44 zł a koszty zastępstwa adwokackiego 900 zł. ( dowód: postanowienie komornika k. 20)
Pozwany K. S. był członkiem zarządu spółki od momentu jej zawiązania 3 października 2013 r. do momentu jej rozwiązania bez przeprowadzania likwidacji postanowieniem sądu rejestrowego z 28 września 2020 r. (dowód: pismo sądu rejestrowego, odpis KRS, k. 21-25)
Pismem z 12 kwietnia 2021 r. skierowanym na adres pozwanego ujawniony w aktach rejestrowych spółki powód wezwał go do zapłaty. ( dowód: wezwanie do zapłaty z dowodem nadania k. 26-29)
Sąd zważył, co następuje
Podstawą prawną żądania jest art. 299 § 1 ksh, zgodnie z którym jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.
Powołany przepis prawa stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu spółki, którzy sprawowali mandat w dacie istnienia zobowiązania. Odpowiedzialność ta obejmuje szkodę wierzyciela, która polega na zmniejszeniu się potencjału majątkowego spółki, wskutek czego nie został on zaspokojony w swojej pretensji. Z przepisu wynika, że wierzyciela pozywającego członków zarządu spółki z o.o. obciąża jedynie ciężar wykazania bezskuteczności egzekucji oraz zasiadania przez pozwanego w zarządzie spółki po powstaniu podstawy zobowiązania. Przepis ten wprowadza bowiem domniemanie winy członków zarządu w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz związku przyczynowego pomiędzy sposobem przez nich zarządzania spółką, a szkodą wierzyciela.
Powód wykazał istnienie zobowiązania spółki i bezskuteczność egzekucji, jak również fakt zasiadania pozwanego w zarządzie spółki w dacie powstania zobowiązania.
Zgodnie z art. 299 § 2 ksh członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.
Wewnętrzny podział obowiązków nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności, ponieważ nie świadczy o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oznacza taką sytuację faktyczną, która rzeczywiście i obiektywnie uniemożliwia członkowi zarządu uzyskanie wiedzy o finansach spółki. Do takiej sytuacji zaliczyć można choć nie zawsze np. ciężką chorobę zarządcy. Wewnętrzny podział obowiązków nie przeszkadza członkowi zarządu w zapoznaniu się z księgami rachunkowymi ani też nie zwalnia z obowiązku ich znajomości, a tym bardziej ze złożenia we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości stosownie do art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego. Z tej przyczyny odnośny zarzut pozwanego zgłoszony na rozprawie jest chybiony.
Nieskuteczny jest zarzut braku szkody powoda pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przedmiotowa przesłanka uwalniająca pozwanego członka zarządu od odpowiedzialności nie zaistniała nawet w świetle samych jego twierdzeń.
Jak trafnie wywodzi Sąd (...) brak doznania szkody przez wierzyciela mimo niezgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie jej upadłości oznacza, że majątek wierzyciela spółki nie doznaje negatywnych następstw wskutek tego zaniechania członka zarządu. Wbrew stanowisku pozwanego ta przesłanka uwalniająca od odpowiedzialności nie wystąpi w sytuacji zaciągnięcia zobowiązania przez spółkę w sytuacji braku majątku. W takim przypadku szkoda wierzyciela rozumiana jako obniżenie się potencjału majątkowego spółki nadal istnieje i co więcej, ulega zwiększeniu, ponieważ ów potencjał wciąż maleje na skutek rosnącego zadłużenia, choćby tylko w postaci narastających odsetek za opóźnienie od już zaciągniętych zobowiązań. Inne rozumienie art. 299 § 2 ksh, jak wskazuje trafnie Sąd Najwyższy, prowadziłoby do nieakceptowalnych sytuacji, w których niewypłacalna spółka mogłaby trwać w obrocie i zaciągać poprzez swój zarząd kolejne zobowiązania.
Pod pojęciem braku szkody uwalniającym członka zarządu od odpowiedzialności rozumie się zatem tylko takie sytuacje, w których niepłacenie długów przez spółkę z o.o. nie powoduje szkody w majątku wierzyciela. Pojęcie szkody należy odnosić do stanu pogorszenia możliwości zaspokojenia wierzyciela wskutek niezłożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Członek zarządu nie będzie zatem odpowiadał na skutek braku w majątku wierzyciela jedynie wówczas, gdy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie najbardziej nawet właściwym nie doprowadziłoby do zaspokojenia wierzyciela choćby w części. Jeżeli ten czas właściwy upłynął przed datą zaciągnięcia zobowiązania, ta przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności nie wystąpi.
Z przestawionych przyczyn odnośny zarzut pozwanego jest chybiony. Jego wnioski dowodowe i twierdzenia przedstawione na rozprawie i tak zresztą podlegały pominięciu z racji ich zgłoszenia po upływie dodatkowego terminu wyznaczonego pozwanemu zarządzeniem z 16 sierpnia 2024 r.
Obowiązek odszkodowawczy wynikający z art. 299 § 1 ksh obejmuje nie tylko należność główną przysługującą wierzycielowi wobec spółki, ale także odsetki od wymagalnej wierzytelności pieniężnej2. Przedmiotowa odpowiedzialność obejmuje oprócz należności głównej i odsetek także zasądzone w tytule wykonawczym wydanym przeciwko spółce koszty procesu i koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji.3
Z powyższych przyczyn na roszczenie powoda złożyły się następujące kwoty: 9116,12 zł tytułem należności głównej zasądzonej nakazem zapłaty, 1817,63 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie skapitalizowanych na 21 lipca 2021 r.; 2444,44 zł tytułem kosztów procesu oraz postępowania egzekucyjnego (z tych ostatnich 230,44 zł tytułem wydatków i 900 zł tytułem kosztów zastępstwa przez adwokata).
Co do nieskapitalizowanych odsetek za opóźnienie to roszczenie podlegało uwzględnieniu na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc, ale jedynie za okres od 7 września 2024 r.
Zgodnie z art. 455 kc jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Termin zapłaty odszkodowania na podstawie art. 299 § 1 ksh nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, co oznacza że odszkodowanie powinno być zapłacone niezwłocznie po otrzymaniu wezwania przez dłużnika. Pozwany został wezwany do zapłaty dopiero z chwilą doręczenia mu pozwu, co postawiło dochodzoną wierzytelność w stan wymagalności niezwłocznie - najwcześniej dwa tygodnie po tym zdarzeniu. Powód nie wykazał, by adres na który kierował wezwanie do pozwanego w 2021 r. był adresem aktualnym, zaś pozwany podniósł stosowny zarzut. Z tej przyczyny Sąd oddalił powództwo o zapłatę nieskapitalizowanych odsetek za okres wcześniejszy wobec braku wymagalności roszczenia.
Powód chodził odszkodowania od obu pozwanych solidarnie, co uzasadnia zamieszczenie stosownej wzmianki o nakazie zapłaty wydanym względem drugiego pozwanego.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc. Powód wygrał proces co do całej należności głównej, co oznacza, że pozwany winien zwrócić mu całość poniesionych kosztów procesu. Na koszty te złożyły się następujące kwoty: 3600 zł tytułem zastępstwa procesowego; 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; 750 zł tytułem opłaty od pozwu; 3600,21 zł tytułem wynagrodzenia kuratora; 472,77 zł tytułem kosztów doręczeń komorniczych. Wobec solidarnej odpowiedzialności pozwanego z drugim pozwanym za część tych kosztów na zasadzie art. 105 § 2 kpc Sąd zamieścił stosowną wzmiankę w wyroku.
O odsetkach od kosztów procesu Sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 1 kpc.
SSR Robert Fonfara
ZARZĄDZENIE
1. Odnotować (przedłożenie akt po częściowym uzupełnieniu braków formalnych 29.11.24, usprawiedliwiona nieobecność referenta 12.11.24-20.12.24);
2. Odnotować w kontrolce uzasadnień;
3. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego poprzez portal informacyjny;
4. Odpis pełnomocnictwa złożony z pismem pozwanego z 27 listopada 2024 r. doręczyć pełnomocnikowi powoda poprzez pocztę tradycyjną;
5. Zwrócić powodowi 1149,79 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki;
6. Kalendarz 21 dni od doręczenia z punktu 3.
SSR Robert Fonfara
1 Uzasadnienie uchwały z 1 grudnia 2017 r., III CZP 65/17.
2 Wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 1998 r., III CKN 650/97.
3 Tak trafnie Sąd Najwyższy w uchwale z 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, oraz w wyroku z 8 marca 2007 r., III CSK 352/06.