descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VI U 689/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 20 maja 2025 roku

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący Sędzia Maciej Flinik

Sędzia Maciej Flinik

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 19 kwietnia 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. przyznał ubezpieczonej A. M. (1) częściową rentę z tytułu niezdolności do pracy spowodowaną chorobą zawodową od 1 lutego 2024 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek do 31 marca 2026 roku. Decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 10 kwietnia 2024 roku.

Ubezpieczona wniosła odwołanie od powyższej decyzji, domagając się jej zmiany w zakresie, w jakim przyznano jej prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy jedynie na czas określony, tj. do dnia 31 marca 2026 roku. W odwołaniu żądała przyznania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową na czas nieokreślony, tj. na stałe. Dodatkowo wniosła o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w skarżonej decyzji. W uzasadnieniu dodał, iż ubezpieczona nie zgodziła się również ze stwierdzoną wysokością uszczerbku na zdrowiu (decyzją z dnia 16.04.2024r. przyznano prawo do 10 % uszczerbku na zdrowiu). Organ rentowy, uwzględniając powyższe, przekazał kopię odwołania do Sądu Rejonowego w B.jako odwołanie od decyzji z dnia 16 kwietnia 2024 roku.

Postanowieniem z dnia 19 czerwca 2024 roku Sąd Okręgowy w Bydgoszczy dopuścił dowód z opinii biegłego otolaryngologa w celu stwierdzenia, czy orzeczona niezdolność do pracy, która jest następstwem rozpoznanej u ubezpieczonej choroby zawodowej, czyni ją częściowo, czy też całkowicie niezdolną do pracy, jak również czy ustalona niezdolność ma charakter trwały, czy też okresowy.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje

Ubezpieczona A. M. (1) (ur. (...)) w dniu 13 lutego 2024 roku wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w B. z wnioskiem o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.

Bezsporne

Organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy spowodowaną chorobą zawodową od 1 lutego 2024 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.

Bezsporne

U ubezpieczonej A. M. (1) stwierdzono decyzją nr (...)chorobę zawodową wymienioną w poz. 15.3 wykazu chorób zawodowych, określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych – przewlekle choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat: niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią.

Dowód: decyzja nr (...)– k. 5 – 5v. akt ZUS

Choroba zawodowa stwierdzona u ubezpieczonej pozostaje w ścisłym związku z jej długoletnim zatrudnieniem na stanowisku nauczyciela, które wymagało intensywnego i regularnego posługiwania się głosem. Biegły otolaryngolog podkreślił, że rozwój tego rodzaju schorzenia nie następuje nagle – jego powstanie i utrwalenie wymaga długotrwałego kontaktu z czynnikiem wywołującym, przy czym okres ten jest trudny do jednoznacznego określenia. Zaprzestanie ekspozycji na czynnik sprawczy może jedynie złagodzić dolegliwości, lecz nie jest w stanie odwrócić już powstałych zmian chorobowych. Ustalony w 2023 roku naruszony stan narządu głosu utrzymuje się do chwili obecnej i, jak należy przewidywać, będzie się utrzymywał również po dacie wskazanej przez Komisję ZUS. Schorzenie to ma charakter trwały i skutkuje częściową niezdolnością do pracy. W konsekwencji ubezpieczona pozostaje częściowo i trwale niezdolna do wykonywania pracy w związku z rozpoznaną chorobą zawodową.

Dowód: opinia sądowo – lekarska z dnia 25.09.2024r. – k. 46 – 51 akt sprawy, opinia uzupełniająca z dnia 17.02.2025r. – k. 86 – 87 akt sprawy

Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie okoliczności bezspornych oraz na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, w tym także w aktach rentowych ZUS i dokumentacji orzeczniczo – lekarskiej ZUS, których to wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu, a które nie były też kwestionowane przez żadną ze stron pod względem ich autentyczności, jak i prawdziwości zawartych w nich informacji. Kluczowe znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego niniejszej sprawy miał dowód z opinii sądowo – lekarskiej i opinii uzupełniającej biegłego sądowego otolaryngologa tj. o specjalności odpowiadającej rodzajowi schorzeń występujących u ubezpieczonej. Sąd uznał te opinie za miarodajne, albowiem zostały one sporządzone przez podmiot profesjonalny, dysponujący konkretną wiedzą w zakresie dziedziny, którą reprezentuje, w sposób fachowy i zgodny z obowiązującym prawem, na podstawie badania i dokumentacji medycznej ubezpieczonej, a wnioski w nich wyrażone są spójne, logiczne i korespondują wzajemnie ze sobą, jak i z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Odwołanie ubezpieczonej w części zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy - dla ubezpieczonego, który stał się niezdolny do pracy wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej.

Według przepisu art. 17 ust. 1 ww. ustawy, przy ustalaniu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty rodzinnej i dodatku do renty rodzinnej dla sieroty zupełnej z tytułu ubezpieczenia wypadkowego, do ustalenia wysokości tych świadczeń oraz ich wypłaty stosuje się odpowiednio przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, z wyjątkiem art. 57 ust. 1 pkt 4 oraz art. 101a tej ustawy, z uwzględnieniem przepisów niniejszej ustawy.

Podobnie rzecz ma się w przypadku ustalenia niezdolności do pracy (art. 58 powołanej ustawy). Stosownie zaś do treści art.17 ust. 2 świadczenia, o których mowa w ust. 1, przysługują niezależnie od długości okresu ubezpieczenia wypadkowego oraz bez względu na datę powstania niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

W oparciu o treść przepisu art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Niezdolność do pracy orzeka się na okres nie dłuższy niż 5 lat, natomiast jeżeli według wiedzy medycznej nie ma rokowań odzyskania zdolności do pracy przed upływem 5 lat, niezdolność do pracy orzeka się na okres dłuższy niż lat 5 (art. 13 ust. 2 i 3 ustawy).

Podnieść należy, że poziom posiadanych kwalifikacji, wyznacza zakres pracy, do której można odnosić ocenę zdolności do pracy w rozumieniu art. 12 i 13 ustawy. Inaczej mówiąc, ochrona ubezpieczeniowa służy temu kto utracił zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, choćby w stopniu częściowej niezdolności do pracy. Należy zatem, przy ocenie częściowej niezdolności do pracy, odnosić się do poziomu posiadanych kwalifikacji, przy czym w każdym przypadku należy zważyć posiadane wykształcenie oraz charakter dotychczasowego zatrudnienia ubezpieczonego i okres tego zatrudnienia. Nie sposób bowiem dokonać oceny posiadanych kwalifikacji, odnosząc się w sposób alternatywny z jednej strony do posiadanego wykształcenia, a z drugiej, do zatrudnienia wykonywanego przez ubezpieczonego. Aktualny jest również pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy (wyrok Sądu Najwyższego z 10.06.1999 r., 11 UKN 675/98, OSNAPiUS 2000 nr 16, poz. 624).

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia, czy stwierdzona u ubezpieczonej niezdolność do pracy, wynikająca z choroby zawodowej, ma charakter trwały, czy też jedynie okresowy, a także czy dotyczy ona częściowej, czy całkowitej niezdolności do wykonywania pracy zarobkowej. Ubezpieczona wnosiła o zmianę decyzji poprzez przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej (a nie częściowej) niezdolności do pracy na stałe (a nie na wyznaczony okres).

Rozstrzygając sprawę Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o załączone do akt sprawy akta rentowe ubezpieczonej, jej kompletną dokumentację medyczną oraz wydane w sprawie opinie biegłego sądowego z zakresu otolaryngologii, którego specjalizacja odpowiada rodzajowi schorzeń występujących u ubezpieczonej. Biegły ten zapoznał się z przedłożoną dokumentacją lekarską z przebiegu leczenia ubezpieczonej i na podstawie tej dokumentacji oraz badania bezpośredniego, opisał stan jej zdrowia. Opinia pisemna biegłego jest jasna i obiektywna, opisuje stan zdrowia ubezpieczonej oraz sporządzona została zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym jej przedmiot. Biegły ustalił, że występująca u wnioskodawczyni choroba zawodowa powoduje u ubezpieczonej częściową trwałą niezdolność do pracy. Skutki choroby zawodowej trwają akytualnie i wykluczają dalszą pracę na stanowisku nauczycielskim. Natomiast ubezpieczona jest zdolna do zarobkowania na wielu stanowiskach, gdzie może być wykorzystany jej potencjał intelektualny, a nie wymagających ciągłego i intensywnego używania głosu.

Wobec powyższego stwierdzić należy, iż ocena zebranego materiału dowodowego, zwłaszcza opinia główna i uzupełniająca wydana przez biegłego, prowadzi do wniosku, że niezdolność do pracy w związku z chorobą zawodową ubezpieczonej jest częściowa i trwała.

W związku z powyższym odwołanie w zakresie dotyczącym okresu, na jaki powinno zostać przyznane świadczenie, zasługiwało na uwzględnienie, wobec czego skarżona decyzja podlegała zmianie w tym zakresie. Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ją na stałe ( na podstawie art. 477 1 4 § 2 k.p.c. ) . Odwołanie podlegało oddaleniu ( na podstawie 477 1 4 § 1 k.p.c. ) w zakresie dotyczącym stopnia niezdolności – brak podstaw do stwierdzenia całkowitej niezdolności do pracy, gdyż ubezpieczona zachowała - jak wskazał biegły – zdolność do pracy na wielu innych aniżeli nauczycielskie ( wymagające intensywnego i stałego używania głosu ) stanowiskach. Niesporną natomiast była data od kiedy renta została przyznana i w tym zakresie sąd niczego nie zmieniał. ( nie było co do tego sporu ) . W konsekwencji wniosek organu rentowego w tym zakresie jest zupełnie bezzasadny - świadczenie zostało przyznane przez samego pozwanego i przysługuje od 1 lutego 2024r. .

W punkcie 3 wyroku Sąd zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W ocenie sądu nie zaistniały podstawy do stwierdzenia takiej odpowiedzialności , pomimo uwzględnienia odwołania ubezpieczonej, albowiem biegły bazował na dodatkowym materiale dowodowym w postaci dokumentacji medycznej pochodzącej z 17 września 2024 r. ( adnotacja biegłego k. 49 akt ) , a zatem z okresu po wydaniu zaskarżonej decyzji.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Natomiast w myśl art. 98 § 1 1 o obowiązku zapłaty odsetek sąd orzeka z urzędu. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja została w znacznej części zmieniona, a także uwzględniając aktywne zaangażowanie pełnomocnika w dążeniu do rozstrzygnięcia sprawy, Sąd postanowił zasądzić na rzecz ubezpieczonej zwrot kosztów zastępstwa procesowego w pełnej wysokości, tj. 360 zł. Sąd w tym zakresie orzekł w ostatnim punkcie wyroku (mylnie oznaczonym jako punkt 3).

Sędzia Maciej Flinik