descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VI U 3315/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 4 kwietnia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący SSO Ewa Milczarek

Protokolant – sekr. sądowy Sylwia Sawicka

Na oryginale właściwy podpis.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 08.10.2015 r., znak: (...)- (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. na podstawie art. 62 w związku z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 r. poz. 748), odmówił ubezpieczonej D. W. prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 28.09.2015 r. ustaliła, iż ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Wobec tego, ZUS wskazał, iż kontynuuje wypłatę przyznanej ubezpieczonej renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy do dnia 31.03.2018 r.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła ubezpieczona D. W., zaskarżając decyzję ZUS w całości. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji organu rentowego poprzez przyznanie jej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z uwagi na jej stan zdrowia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje

Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 20.02.2015 r., znak: (...), przyznał odwołującej rentę z tytułu częściowej niezdolności do pracy do 31.03.2018 r. Ubezpieczona D. W. złożyła w dniu 23.07.2015 r. wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z uwagi na pogorszenie stanu zdrowia. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 13.08.2015 r. stwierdził, iż odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 28.09.2015 r. ustaliła, iż ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy.

Biegli sądowi specjalista z zakresu psychiatrii lek. med. M. J., specjalista z zakresu psychologii mgr U. M. w treści opinii z dnia 26.10.2016 r. rozpoznali u ubezpieczonej:

- schizofrenię rezydualną;

- cukrzycę typu 2;

- chorobę Parkinsona;

- otyłość.

W wyniku przeprowadzonego badania psychologicznego wskazano, iż D. W. funkcjonuje intelektualnie w granicach przeciętnej normy wiekowej. Nie ujawnia cech otępiennych, ale występują u niej zaburzenia w pamięci trwałej, biograficznej oraz zaburzenia zdolności uczenia się nowych rzeczy. Odwołująca ma problemy z aktualizacją przypomnień i umiejscowieniem ich w czasie. Słabo kojarzy i ma trudności z koncentracją uwagi. Powódkę cechuje wysoki poziom lęku społecznego, zawężenie zainteresowań i kontaktów społecznych. W obrazie funkcjonowania emocjonalnego i społecznego ubezpieczonej dominują negatywne symptomy schizofreniczne: spowolnienie psychomotoryczne, ograniczenie aktywności, spłycenie afektu, bierność, słaba komunikacja pozawerbalna, brak modulacji głosu, mimiki, ubóstwo zachowań społecznych. D. W. funkcjonuje nieadekwatnie ubogo w stosunku do formalnego wykształcenia. Osobowość o cechach dezintegracji, braku spójności między obszarem poznawczym, emocji i zachowań społecznych. Krytycyzm chorobowy niepełny.

W wyniku przeprowadzonego badania psychiatrycznego wskazano, że skarżąca cechuje się nastrojem obojętnym i zredukowanym napędem psychoruchowym. Afekt blady, niedokojarzona. Zachowanie spokojne. Wypowiedzi w płaszczyźnie pytań. Kontakt wyciągany. Trudności z koncentracją uwagi.

Biegli sądowi wskazali, że odwołująca D. W. jest w ocenie psychiatrycznej i psychologicznej całkowicie, trwale niezdolna do pracy. W ocenie biegłych od ostatnich badań przeprowadzonych w styczniu 2013 r., gdy orzeczono całkowitą niezdolność do pracy ubezpieczonej do marca 2015 r., nie nastąpiła u ubezpieczonej poprawa stanu zdrowia, lecz wręcz przeciwnie, wystąpiła konieczność ponownej hospitalizacji psychiatrycznej. Biegli podnieśli, że w aktualnym obrazie klinicznym występują wyraźne objawy ubytkowe jako skutek długotrwałego procesu schizofrenicznego. Objawy negatywne są utrwalone i brak jest przesłanek, by nastąpiła poprawa funkcjonowania poznawczego i emocjonalno-społecznego.

D. W. choruje na schizofrenię od(...)roku życia. Ubezpieczona leczy się u psychiatry, neurologa oraz była psychologicznie konsultowana w czasie hospitalizacji psychiatrycznych. Ostatni pobyt powódki w szpitalu miał miejsce w 2013 r. Obecnie pod opieką ambulatoryjną.

Ubezpieczona zawsze uczyła się bardzo dobrze. Ukończyła studia na kierunku filologia romańska na uniwersytecie w P.. Po studiach podjęła m.in. pracę w Liceum Ogólnokształcącym nr (...) w B. jako nauczycielka języka francuskiego. Praca w szkole była dla niej bardzo trudna, gdyż nie radziła sobie z młodzieżą, denerwował ją hałas. Prawdopodobnie zaczęły się wówczas niedostosowane zachowania wynikające z choroby psychicznej, gdyż uczniowie napisali na nią skargę i nie przedłużono z nią umowy o pracę.

- dowody: opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna z 26.10.2016 r. (k. 15-19 akt sądowych); historia choroby ubezpieczonej w (...) w B. z 2015 r. oraz z 2016 r. (k. 12-14 akt sądowych); uzupełniająca opinia sądowa psychiatryczno-psychologiczna z 30.12.2016 r. (k. 33 akt sądowych); dokumentacja zawarta w aktach rentowych ZUS

Sąd Okręgowy dokonał powyższych ustaleń faktycznych na podstawie dokumentacji zebranej w aktach sądowych oraz w aktach rentowych. Ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia odwołującej i jego wpływu na całkowitą niezdolność D. W. do pracy, Sąd Okręgowy oparł przede wszystkim na dowodach z opinii biegłych sądowych. Biegli sądowi sporządzili opinie po dokonaniu szczegółowej analizy akt sprawy, mając na względzie całą dostępną dokumentację lekarską, a nade wszystko po przeprowadzeniu badania przedmiotowego ubezpieczonej. Poczynione przez nich ustalenia i wnioski zostały sformułowane zostały w sposób jasny, precyzyjny, a końcowe stanowisko zostało szczegółowo, przekonująco i w sposób logiczny uzasadnione. Zaprezentowane konkluzje są jednoznaczne, a ich uzasadnienie przedstawione zostało w sposób przystępny i zrozumiały. Sąd uznał za w pełni miarodajne opinię sądowo – lekarską z dnia 26.10.2016 r. oraz opinię uzupełniającą z dnia 30.12.2016 r. sporządzone przez biegłych lekarzy sądowych. W treści tychże opinii biegli sądowi w sposób nie budzący wątpliwości odnieśli się do kwestii całkowitej niezdolności do pracy D. W.. W ocenie Sądu przeprowadzone dowody zasługują na danie im wiary, ponieważ nie są ze sobą sprzeczne, korelują wzajemnie ze sobą oraz tworzą spójną logiczną całość.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje

Odwołanie ubezpieczonej zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015 r., poz. 748 j.t.), niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Z treści art. 12 ust. 2, 3 ustawy emerytalnej wynika, iż częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, a całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Zgodnie z brzmieniem art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1)jest niezdolny do pracy;

2)ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3)niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu.

Biegli sądowi w przedmiotowej sprawie orzekli, iż odwołująca D. W. jest całkowicie, trwale niezdolna do pracy. Biegli sądowi wskazali, iż opierali się na tej samej dokumentacji, którą dysponował organ rentowy w postępowaniu administracyjnym, oraz opierali się na dostarczonej przez ubezpieczoną dokumentacji leczenia psychiatrycznego z 2015 r. oraz z 2016 r. Ponadto, biegli skonstatowali, że nie zgadzają się z oceną stanu zdrowia powódki w przedmiocie tego, iż nie jest całkowicie niezdolna do pracy dokonanej przez Komisję Lekarską ZUS.

Przedmiotem niniejszego postępowania było to, czy odwołująca D. W. jest całkowicie niezdolna do pracy. Sąd dopuścił w niniejszej sprawie dowód z opinii biegłych z dziedzin medycznych adekwatnych do schorzeń występujących u ubezpieczonej. Biegli sądowi z zakresu psychiatrii oraz z zakresu psychologii w wydanych w przedmiotowej sprawie opiniach, które w ocenie Sądu są miarodajne, w oparciu o dokumentacją lekarską D. W. oraz po przeprowadzeniu badań ubezpieczonej, w sposób jasny, klarowny i nie budzący wątpliwości skonstatowali, iż odwołująca jest całkowicie niezdolna do pracy. Trzeba podnieść, iż Sąd w sprawach dotyczących kwestii niezdolności do pracy dokonuje rozstrzygnięcia opierając się na opiniach biegłych sądowych, tj. osób posiadających medyczne wiadomości specjalne. Zarówno w doktrynie jak i w judykaturze wskazuje się, iż ustalenie czy odwołujący jest niezdolny do pracy przez sąd może nastąpić wyłącznie w oparciu o opinię sporządzoną przez biegłych, która nie może być zastępowana innymi dowodami, np. zeznaniami świadków. Dowód z opinii lekarskiej w tej kategorii spraw jest, więc dowodem koronnym, analizującym i sumującym przeciwstawne oceny prezentowane przez strony (" Dowód z opinii lekarza biegłego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych" SSN Beata Gudowska, Przegląd (...) i Gospodarczych 2001 r., Nr 6, s. 8-12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III AUa 431/15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 19 maja 2015 r., sygn. akt III AUa 1385/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 14 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1093/14).

Mając na względzie poczynione ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał w toku postępowania dowodowego, Sąd uznaje, iż stan zdrowia ubezpieczonej czyni ją całkowicie, trwale niezdolną do pracy. Schorzeniem skutkującym u skarżącej całkowitą niezdolnością do pracy jest schizofrenia rezydualna. W oparciu o treść opinii biegłych sądowych sporządzonych w sprawie, które Sąd uznał za miarodajne, Sąd ustalił, iż w aktualnym obrazie klinicznym D. W. występują wyraźne objawy ubytkowe jako skutek długotrwałego procesu schizofrenicznego. Objawy negatywne są utrwalone i nie ma przesłanek, by nastąpiła poprawa funkcjonowania poznawczego i emocjonalno-społecznego u powódki. Ubezpieczona ma trudności z aktualizacją przypomnień i umiejscowieniem ich w czasie oraz występują u niej zaburzenia kojarzenia i trudności z koncentracją uwagi. Ubezpieczoną cechuje wysoki poziom lęku społecznego, zawężenie zainteresowań i kontaktów społecznych. Oprócz tego, w obrazie funkcjonowania emocjonalnego i społecznego D. W. dominują negatywne symptomy schizofreniczne: spowolnienie psychomotoryczne, ograniczenie aktywności, spłycenie afektu, bierność, słaba komunikacja pozawerbalna, brak modulacji głosu, mimiki, ubóstwo zachowań społecznych.

Warto zauważyć, iż bezzasadne były zastrzeżenia zgłoszone przez organ rentowy ZUS w piśmie procesowym z dnia 01.12.2016 r. w przedmiocie tego, iż z opisu badań biegłych psychologa i psychiatry nie wynika takie upośledzenie sprawności ubezpieczonej, które uzasadniałoby całkowitą niezdolność do pracy. Trzeba wskazać, iż biegli sądowi w opinii z dnia 30.12.2016 r. rozwiali wątpliwości zaistniałe wskutek zastrzeżeń zgłoszonych przez organ rentowy ZUS, wskazując, iż u ubezpieczonej D. W. nie nastąpiło wyleczenie choroby podstawowej w postaci schizofrenii a utrzymanie procesu remisji wynika z konieczności pobierania dużych dawek leków. Nadto, schorzenie odwołującej znajduje się w stanie przewlekłej schizofrenii rezydualnej, z powodu której u powódki dominują negatywne objawy praktycznie eliminujące ją z aktywnego życia społecznego, w tym zawodowego. Biorąc pod uwagę wykształcenie odwołującej oraz dotychczas wykonywane przez D. W. czynności, należy wykluczyć możliwość podjęcia przez ubezpieczoną jakiejkolwiek pracy. Zdaniem Sądu trwający u skarżącej proces schizofreniczny wobec braku pełnych remisji, trwającego od 29. roku życia wyłączenia z aktywności zawodowej i braku pełnego krytycyzmu chorobowego ze strony powódki powoduje, iż nie ma rokowań na poprawę stanu zdrowia D. W.. Z powyższych względów, Sąd uznaje, iż zasadne jest przyznanie ubezpieczonej prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe.

W konsekwencji należy skonstatować, iż w przedmiotowej sprawie nie było podstaw dopuszczenia dowodu z kolejnych opinii biegłych sądowych. W następstwie tego, Sąd na rozprawie w dniu 04.04.2017 r. postanowił oddalić wniosek dowodowy organu rentowego w przedmiocie powołania innego biegłego specjalisty psychologa i psychiatry zawarty w piśmie procesowym z dnia 03.02.2017 r. W związku z tym zauważyć należy, iż w myśl art. 286 k.p.c., sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I UK 447/14, Legalis nr 1350322).

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c. w zw. z art. 12, 13, 57, 62 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej D. W. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na stałe.

W punkcie 2. wyroku Sąd zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sąd uznał, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji z uwagi na to, iż ubezpieczona przedłożyła biegłym sądowym historię choroby ubezpieczonej w (...) w B. dotyczącej wizyt powódki w 2015 r. oraz w 2016 r., zatem wizyt które miały miejsce już po dniu wydania zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji przez ZUS.

SSO Ewa Milczarek