descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt VI U 230/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 grudnia 2016 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący SSO Janusz Madej

Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 16.12.2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B., na podstawie art. 57 i 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 887 j.t.), odmówił ubezpieczonej M. B. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, wskazując iż Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 11.12.2014 r. ustaliła, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła ubezpieczona M. B., zaskarżając decyzję ZUS w całości. Odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Powódka wskazała, iż przed Sądem Rejonowym w B. VII Wydziałem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych toczyła się jej sprawa o przyznanie jej świadczenia rehabilitacyjnego. Sąd Rejonowy w B. w dniu 31.07.2014 r. oddalił jej odwołanie od decyzji organu rentowego w przedmiocie odmowy przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

Odwołująca M. B. oświadczyła na rozprawie w dniu 30.06.2016 r., iż wnosi o uznanie za datę złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy datę złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne, którego ubezpieczona nie otrzymała w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w B..

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje

Ubezpieczona M. B. złożyła w dniu 07.08.2014 r. wniosek o przyznanie jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 20.11.2014 r. orzekł, iż odwołująca jest częściowo niezdolna do pracy do 31.12.2015 r., a częściowa niezdolność do pracy powstała przed 01.08.2014 r. Natomiast Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 11.12.2014 r. ustaliła, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.

Uprzednio M. B. w dniu 20.05.2013 r. złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Organ rentowy decyzją z dnia 30.07.2013 r. odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. M. B. złożyła odwołanie od tej decyzji ZUS do Sądu Rejonowego w B.VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd ten dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych, którzy to stwierdzili w treści opinii z dnia 13.03.2014 r., iż stan zdrowia ubezpieczonej po wyczerpaniu zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego od 01.03.2013 r. do 28.06.2013 r. czyni ją nadal niezdolną do pracy, a dalsza rehabilitacja lecznicza nie rokuje odzyskania zdolności do pracy. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia (...)r. oddalił odwołanie M. B. od decyzji organu rentowego ZUS w przedmiocie odmowy przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

Biegli sądowi: specjalista z zakresu medycyny przemysłowej dr n. med. I. D., specjalista z zakresu diabetologii i nefrologii dr n. med. J. R., specjalista z zakresu neurologii lek. med. P. W., specjalista z zakresu kardiologii dr n. med. A. N., specjalista z zakresu chirurgii lek. med. M. G. w treści opinii z dnia 01.02.2016 r. rozpoznali u ubezpieczonej:

-polipowatość jelita grubego z okresowo pojawiającą się krwią w stolcu;

-zmiany zwyrodnieniowo – dyskopatyczne kręgosłupa L-S i szyjnego z okresowym zespołem bólowym w okresie remisji;

-nietrzymanie moczu leczone operacyjnie;

- nadciśnienie tętnicze;

-cukrzycę typu II niewyrównaną, wymagającą skorygowania dotychczasowego leczenia ze względu na bardzo wysokie wartości hemoglobiny glukowanej stwierdzonej w styczniu 2015 r.

Biegli sądowi wskazali, że w stanie zdrowia odwołującej M. B. nie nastąpiła poprawa. Ubezpieczona w dalszym ciągu oddaje krew ze stolcem oraz utrzymuje się u niej pomimo zastosowania leczenia operacyjnego nietrzymanie moczu. Biegli stwierdzili, że u powódki rozpoznano cukrzycę typu II niewyrównaną z bardzo podwyższoną wartością hemoglobiny glukowanej (w badaniu przeprowadzonym w styczniu 2016 r. odnotowano wynik wynoszący10,4% podczas gdy dopuszczalna norma to7%). Pomimo otrzymywanej przez

ubezpieczoną insuliny utrzymują się u niej nadal wysokie wartości, nie tylko hemoglobiny glukowanej, lecz także poziom glikemii porannej i wieczornej utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie. M. B. wymaga także kontroli w poradni gastrologicznej ze względu na utrzymujące się krwawienia z przewodu pokarmowego. Biegli podkreślili, że ubezpieczona wymaga bezwzględnej korekty dotychczasowego leczenia cukrzycy. Z tego powodu, iż istniejące u ubezpieczonej schorzenia ograniczają zdolność do pracy dotychczas wykonywanej, w ocenie biegłych skarżąca jest częściowo niezdolna do pracy od 29.06.2013 r. do 31.12.2016 r.

M. B. pracowała przez 25 lat do 2001 r. w Zakładach (...) w B. jako technik ekonomista. Odwołująca nadto wykonywała od 2002 r. zawód sprzątaczki. Ubezpieczona pobierała świadczenie rehabilitacyjne przez 4 miesiące do 28.06.2013 r. M. B. skarży się na okresowe bóle kręgosłupa L-S z promieniowaniem do ud i prawego podudzia powodujące kurczenie się palców. Powódka została poddana leczeniu zachowawczemu. Nadto, odwołująca skarży się na bóle kręgosłupa C z drętwieniem obu kończyn górnych. W badaniu MR kręgosłupa L-S z 2007 r. wykryto u ubezpieczonej zmiany zwyrodnieniowe krążków międzykręgowych L4-S1, przepukliny krążków międzykręgowych L4-L5 i L5-S1. W badaniu rtg kręgosłupa C z 2015 r. stwierdzono u niej zwężenie przestrzeni międzykręgowych C6-C7 z osteofitozą trzonów na tym poziomie. Co więcej, odwołująca jest leczona szpitalnie z powodu wysiłkowego nietrzymania moczu. W dniu 14.11.2014 r. wykonano u niej operację przez pochwową nietrzymania moczu z użyciem taśmy. Dolegliwości znacznie się zmniejszyły, ale jednak nadal są przecieki moczu o nieustalonej przyczynie. Zalecono leczenie farmakologiczne.

M. B. leczy się z powodu nadciśnienia tętniczego od 2002 r. Nie była z tego powodu poddana leczeniu szpitalnemu. Obecnie jest opieką kardiologa od kilku lat i otrzymuje leki farmakologiczne. W badaniu wykonanym w listopadzie 2014 r. stwierdzono EF=60 % oraz przerost mięśnia lewej komory. Ubezpieczona skarży się na okresowe bóle i pobolewania w klatce piersiowej. U powódki rozpoznano nadto cukrzycę typu II od 2007 r., początkowo leki doustne, obecnie od 2011 r. cukrzyca leczona insuliną. Od 21.01.2016 r. z powodu złego wyrównania cukrzycy zmieniono leczenie farmakologiczne. Ostatni wynik hemoglobiny glukowanej (HbA1) w styczniu 2016 r. to 10,4 % przy normie poniżej 7 %.

Organ rentowy nie pouczył ubezpieczonej M. B. o możliwości złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w przypadku odmowy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego.

- dowody: opinia sądowo – lekarska z dnia 01.02.2016 r. (k. 13-14 akt sądowych); uzupełniająca opinia sądowo – lekarska z dnia 30.03.2016 r. (k. 33 akt sądowych); uzupełniająca opinia sądowo – lekarska z dnia 21.08.2016 r. (k. 60 akt sądowych); uzupełniająca opinia sądowo – lekarska z dnia 19.09.2016 r. (k. 77 akt sądowych); pismo ZUS z dnia 12.07.2016 r. (k. 57 akt sądowych); akta sądowe sprawy o sygn. VII U(...)

Sąd Okręgowy dokonał powyższych ustaleń faktycznych na podstawie dokumentacji zebranej w aktach sądowych, w aktach rentowych oraz w aktach sprawy prowadzonej pod sygnaturą akt VII U (...) Ustalenia faktyczne dotyczące stanu zdrowia odwołującej i jego wpływu na zdolność M. B. do pracy, Sąd Okręgowy oparł przede wszystkim na dowodach z opinii biegłych sądowych. Biegli sądowi sporządzili opinie po dokonaniu szczegółowej analizy akt sprawy, mając na względzie całą dostępną dokumentację lekarską, a nade wszystko po przeprowadzeniu badania przedmiotowego ubezpieczonej. Poczynione przez nich ustalenia i wnioski zostały sformułowane w sposób jasny, precyzyjny, a końcowe stanowisko zostało szczegółowo, przekonująco i w sposób logiczny uzasadnione. Zaprezentowane konkluzje są jednoznaczne, a ich uzasadnienie przedstawione zostało w sposób przystępny i zrozumiały. Sąd uznał za w pełni miarodajną opinię sądowo – lekarską z dnia 01.02.2016 r. sporządzoną przez biegłych lekarzy sądowych. Za wiarygodne uznać także należało uzupełniające opinie sądowo – lekarskie z 30.03.2016 r., z 21.08.2016 r., z 19.09.2016 r. W treści tychże opinii biegli sądowi w sposób nie budzący wątpliwości odnieśli się do kwestii częściowej niezdolności do pracy M. B.. W ocenie Sądu przeprowadzone dowody zasługują na danie im wiary, ponieważ nie są ze sobą sprzeczne, korelują wzajemnie ze sobą oraz tworzą spójną logiczną całość.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje

Odwołanie ubezpieczonej zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 887) niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.

Z treści art. 12 ust. 2, 3 ustawy emerytalnej wynika, iż częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, a całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Zgodnie z brzmieniem art. 57 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1)jest niezdolny do pracy;

2)ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;

3)niezdolność do pracy powstała w okresie ubezpieczenia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu.

Biegli sądowi w przedmiotowej sprawie orzekli, iż odwołująca M. B. jest częściowo niezdolna do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami i ostatnio wykonywanymi zawodami, tj. zawodem technika ekonomisty oraz zawodem sprzątaczki. Zdaniem biegłych sądowych częściowa niezdolność do pracy ubezpieczonej powstała w dniu 29.06.2013 r., tj. dzień po zakończeniu pobierania przez odwołującą świadczenia rehabilitacyjnego.

Biegli sądowi wskazali, iż zgadzają się z oceną stanu zdrowia dokonaną przez Lekarza Orzecznika ZUS w orzeczeniu z dnia 20.11.2014 r., lecz nie podzielają orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 11.12.2014 r. w przedmiocie uznania, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy.

Przedmiotem niniejszego postępowania było to, czy ubezpieczona M. B. pozostawała niezdolna do pracy w okresie od 29.06.2013 r. do 31.12.2016 r. Sąd w sprawach dotyczących kwestii niezdolności do pracy dokonuje rozstrzygnięcia opierając się na opiniach biegłych sądowych, tj. osób posiadających medyczne wiadomości specjalne.

Mając na względzie poczynione ustalenia faktyczne oraz zgromadzony materiał w toku postępowania dowodowego, Sąd Okręgowy uznaje, iż stan zdrowia ubezpieczonej czyni ją okresowo częściowo niezdolną do pracy od 29.06.2013 r. do 31.12.2016 r. zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami i ostatnio wykonywanymi zawodami technika ekonomisty oraz sprzątaczki. W oparciu o treść opinii biegłych sporządzonych w sprawie, które Sąd Okręgowy uznał za miarodajne, Sąd ustalił, iż częściowa niezdolność ubezpieczonej do pracy jest spowodowana rozpoznanymi u niej schorzeniami, tj. polipowatością jelita grubego z okresowo pojawiającą się krwią w stolcu; zmianami zwyrodnieniowo – dyskopatycznymi kręgosłupa L-S i szyjnego z okresowym zespołem bólowym w okresie remisji; nietrzymaniem moczu (leczonym operacyjnie); nadciśnieniem tętniczym oraz cukrzycą typu II, niewyrównaną. Biorąc pod uwagę materiał zebrany w toku postępowania dowodowego, trzeba stwierdzić, iż M. B. pozostawała częściowo niezdolna do pracy w w/wym. okresie z uwagi na występujące u ubezpieczonej schorzenia ograniczające zdolność do pracy dotychczas wykonywanej przez odwołującą. Jednakże decydujące znaczenie dla uznania częściowej niezdolności do pracy M. B. ma schorzenie w postaci cukrzycy typu II, niewyrównanej z bardzo podwyższoną wartością hemoglobiny glukowanej. W badaniu przeprowadzonym u odwołującej w styczniu 2016 r. stwierdzono wynik wynoszący 10,4 % podczas gdy dopuszczalna norma to 7 %. Cukrzyca typu II niewyrównana była podstawą do uznania wspomnianej niezdolności do pracy, gdyż schorzenie wymaga bezwzględnego skorygowania dotychczasowego leczenia i negatywnie wpływa na ogólny stan zdrowia ubezpieczonej.

Co więcej, należy zauważyć, iż biegli sądowi w treści uzupełniających opinii sądowych z 30.03.2016 r., z 21.08.2016 r., z 19.09.2016 r. w sposób obszerny i wyczerpujący ustosunkowali się do zastrzeżeń ZUS z 29.02.2016 r., z 17.05.2016 r., z 21.09.2016 r. Z kolei zastrzeżenia ZUS zgłoszone w piśmie z dnia 17.10.2016 r. zdaniem Sądu stanowią bezprzedmiotową polemikę z prawidłowymi ustaleniami biegłych sądowych i ich uwzględnienie prowadziłoby do generowania kolejnych kosztów i nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Z tych względów Sąd uznał, iż nie występuje konieczność kontynuowania postępowania dowodowego. W związku z tym zauważyć należy, iż w myśl art. 286 k.p.c., sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z dodatkowej opinii tych samych lub innych biegłych, gdy zachodzi tego potrzeba, a więc wówczas, gdy opinia złożona do sprawy zawiera istotne braki, sprzeczności, względnie nie wyjaśnia istotnych okoliczności ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., sygn. akt I UK 447/14).

Zgodnie z treścią § 34 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. z

2011 r., nr 237, poz. 1412), w razie odmowy prawa do świadczenia, o którego przyznanie zainteresowany zgłosił wniosek, organ rentowy informuje zainteresowanego o możliwości ubiegania się o inne świadczenie lub świadczenie ustalane przez organ rentowy na podstawie odrębnych przepisów, jeżeli z akt sprawy wynika, że miałby do niego prawo. W myśl § 34 ust. 2 przywołanego rozporządzenia, jeżeli zgłoszenie wniosku o inne świadczenie na warunkach określonych w ust. 1 nastąpi przed dniem, w którym decyzja odmowna stała się prawomocna, za datę zgłoszenia tego wniosku przyjmuje się datę zgłoszenia poprzedniego wniosku, jeżeli zainteresowany tego zażąda. Jak wynika z akt sprawy ubezpieczona M. B. oświadczyła na rozprawie w dniu 30.06.2016 r., iż wnosi o uznanie za datę złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy datę złożenia wniosku o świadczenie rehabilitacyjne, którego ubezpieczona nie otrzymała w wyniku przeprowadzenia postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Rejonowym w B.. Należy skonstatować, iż odwołująca złożyła w dniu 20.05.2013 r. wniosek o przyznanie jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Organ rentowy decyzją z dnia 30.07.2013 r. odmówił ubezpieczonej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. M. B. złożyła odwołanie od tej decyzji ZUS do Sądu Rejonowego w B. VII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Sąd ten dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych, którzy to stwierdzili w treści opinii z dnia 13.03.2014 r., iż stan zdrowia ubezpieczonej po wyczerpaniu zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego od 01.03.2013 r. do 28.06.2013 r. czyni ją nadal niezdolną do pracy, a dalsza rehabilitacja lecznicza nie rokuje odzyskania zdolności do pracy. Sąd Rejonowy w B. wyrokiem z dnia 31.07.2014 r. oddalił odwołanie M. B. od decyzji organu rentowego ZUS w przedmiocie odmowy przyznania jej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego. Wyrok ten uprawomocnił się z dniem 22 sierpnia 2014 r. (k. 42 akt sprawy Sądu Rejonowego w B.o sygn. VII U (...)). Okoliczność ta w sposób oczywisty wskazuje, iż z akt sprawy o świadczenie rehabilitacyjne wynikało, że ubezpieczona spełniałaby przesłanki do przyznania jej prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Jednocześnie trzeba wskazać, iż organ rentowy w piśmie procesowym z dnia 12.07.2016 r. (k. 57 a.s.) stwierdził, iż nie pouczył ubezpieczonej M. B. o możliwości złożenia wniosku o rentę z tytułu niezdolności do pracy w przypadku odmowy prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, mimo że wniosek o rentę ubezpieczona złożyła w dniu 7 sierpnia 2014 r., a zatem przed uprawomocnieniem się decyzji odmawiającej przyznania jej świadczenia rehabilitacyjnego, która uprawomocniła się z dniem

uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w B. oddalającego odwołanie od decyzji z dnia 30 lipca 2013 r. odmawiającej przyznania ubezpieczonej świadczenia rehabiltacyjnego. Zatem organ rentowy nie wypełnił nałożonego na niego przez prawodawcę obowiązku poinformowania M. B. o możliwości złożenia wniosku o rentę z żądaniem przyjęcia za datę złożenia tego wniosku, daty wniosku o przyznanie świadczenia rehabilitacyjnego. W tej sytuacji odwołująca nie może ponosić negatywnych konsekwencji niezgodnego z prawem zachowania organu rentowego, który nie informując powódki również o tym, w jakim terminie winna złożyć taki wniosek, naruszył § 34 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe.

Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c., w zw. z art. 12, 13, 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS oraz w związku z przepisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe, zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonej M. B. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 29 czerwca 2013 r. do 31 grudnia 2016 r.

W punkcie II wyroku Sąd zgodnie z treścią przepisu art. 118 ust. 1a ustawy emeryturach i rentach z FUS z urzędu orzekł w przedmiocie odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Sąd uznał, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji w ustawowym terminie. Z uwagi na to, iż Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 20.11.2014 r. stwierdził u ubezpieczonej częściową niezdolność do pracy oraz biegli sądowi powołani w niniejszej sprawie również stwierdzili u M. B. częściową niezdolność do pracy a także z uwagi na to, iż w sprawie o przyznanie odwołującej prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, biegli sądowi stwierdzili po stronie ubezpieczonej brak możliwości odzyskania zdolności do pracy, Sąd uznał za wadliwe orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 11.12.2014 r. w przedmiocie uznania powódki za zdolną do pracy. Wobec tego Sąd uznał za zasadne orzeczenie, iż organ rentowy ponosi odpowiedzialność, o której mowa w art. 118 ust. 1a ustawy emeryturach i rentach z FUS.

Na oryginale właściwy podpis.