descriptionTreść orzeczenia

bSygn. akt VI U 1859/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 17 sierpnia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący SSO Ewa Milczarek

Protokolant – stażysta Olga Szałapska

Sygn. akt VI U 1859/15

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 17 lipca 2015 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział

w B. odmówił ubezpieczonej N. B. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS ubezpieczona nie została uznana za niezdolną do pracy.

Odwołanie od tej decyzji wniosła ubezpieczona wskazując, że jej choroba zaczęła się w 2011 r. i trwa nadal. Ubezpieczona dodatkowo nadmieniła, iż ma problemy z pamięcią, wielokrotnie przebywała w szpitalu i nie radzi sobie w wielu sytuacjach dnia codziennego, więc nie może znaleźć pracy.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

W celu weryfikacji orzeczenia Komisji Lekarskiej ZUS, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych psychiatry i psychologa. Biegli w opinii z dnia 16 marca 2016 r. stwierdzili częściową niezdolność do pracy od 10 marca 2015 r. do 30 września 2016 r. i całkowitą niezdolność od 5 października 2015 r. Na skutek zastrzeżeń podniesionych przez organ rentowy biegli zostali zobowiązani do wydania opinii uzupełniającej w której podtrzymali swoje stanowisko. Sąd dopuścił dowód z kolejnej opinii biegłych: psychologa i psychiatry. Biegli nie stwierdzili niezdolności do pracy u ubezpieczonej. Ubezpieczona w piśmie procesowym z dnia 24 lipca 2017 r. wniosła o powołanie kolejnego zespołu biegłych. Sąd na rozprawie w dniu 17 sierpnia 2017 r. postanowił o oddaleniu wniosku ubezpieczonej.

Sąd ustalił, co następuje

Ubezpieczona N. B. (ur. (...)) w dniu 10 marca 2015 r. złożyła wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Orzeczeniem z dnia 12 maja 2015 r. Lekarz Orzecznik ZUS nie stwierdził niezdolności do pracy. Na skutek sprzeciwu, ubezpieczona została poddana badaniu przez Komisję Lekarską, która również nie stwierdziła niezdolności do pracy

w opinii z dnia 7 lipca 2015 r. Ubezpieczona w 10-leciu przed złożeniem wniosku udowodniła staż pracy w wymiarze 4 lat, 5 miesięcy i 20 dni.

Bezsporne.

Od 2 listopada 2009 r. do 31 lipca 2010 r. w wymiarze 0,50 etatu, a następnie od

1 sierpnia 2010 r. do 17 listopada 2011 r. w wymiarze 0,90 etatu ubezpieczona pracowała jako pracownik serwisu w (...). Ubezpieczona w okresie od 1 czerwca 2012 r. do 18 września 2014 r. pracowała jako pracownik restauracji w wymiarze ¾ etatu. W ramach umowy zlecenia zawartej w dniu 22 września 2014 r. na czas nieokreślony, ubezpieczona jako zleceniobiorca zobowiązała się do pośredniczenia w zawieraniu umów pośrednictwa w obrocie nieruchomościami i pośrednictwa kredytowego.

Dowód: akta organu rentowego – świadectwo pracy z dn. 24.11.2011 r., świadectwo pracy

z dn. 18.09.2014 r., umowa zlecenia (k. bez numeracji).

Ubezpieczona ukończyła studia licencjackie na kierunku pedagogika wczesnoszkolna

i przedszkolna. W 2016 r. ubezpieczona ukończyła studia drugiego stopnia, jednak nie podeszła do obrony pracy dyplomowej i nie uzyskała tytułu magistra.

Bezsporne.

Od dnia 5 października 2015 r. do 17 marca 2016 r. ubezpieczona była hospitalizowana

w Szpitalu (...) im. dr. A. J. w B., w Klinice (...), na Oddziale (...). W okresie od 3 grudnia 2016 r. do 12 grudnia 2016 r. ubezpieczona przebywała w Klinice (...) Szpitala (...)

z (...).

Dowód: akta sądowe – zaświadczenie lekarskie k. 32, pismo procesowe ubezpieczonej k. 120, karta informacyjna z leczenia szpitalnego k. 114-116.

Ubezpieczona przebyła zaburzenia dysocjacyjne i ma zaburzenia osobowości tj. osobowość bierno-zależną. Ubezpieczona ma sprawny intelekt, który pomaga jej kompensować zaburzenia osobowości. Nieprawidłowa osobowość typu bierno-zależnego sama w sobie nie ogranicza zdolności do pracy, a wręcz przeciwnie – podejmowanie zatrudnienia może mieć znaczenie rehabilitacyjne. Nie jest immamentnie, tj. trwale i koniecznie związana z brakiem zdolności do wykonywania zatrudnienia. Ubezpieczona może doświadczać trudności, ale nie są one znaczne. Czas leczenia szpitalnego nie ograniczał zdolności do pracy – ubezpieczona miała poddać się planowej psychoterapii w uzgodnionym uprzednio terminie w celu terapii zaburzeń osobowości, a nie w celu leczenia zaostrzenia zaburzeń psychicznych. Stan zdrowia ubezpieczonej nie czyni jej całkowicie ani częściowo niezdolną do pracy.

Dowód: akta sądowe – opinia biegłych sądowych k. 127-139.

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o drugą opinię biegłych sądowych. Sąd podzielił ustalenia i wnioski zawarte w tej opinii. W ocenie Sądu druga opinia biegłych jest wyczerpująca, rzetelna i spójna, a wnioski w niej zawarte są jednoznaczne i uzasadnione. Biegli precyzyjnie wyjaśnili swoje stanowisko. Należy także podkreślić, że strony nie miały żadnych merytorycznych zastrzeżeń do tej opinii biegłych.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie ubezpieczonej nie zasługiwało na uwzględnienie. Kwestią sporną

w niniejszej sprawie była kwestia ustalenia niezdolności do pracy ubezpieczonej N. B.. Zgodnie z art. 57 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach

i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tj. Dz.U. z 2017, r. poz. 1383) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki: jest niezdolny do pracy, ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy, a niezdolność do pracy powstała w okresach wskazanych w ustawie, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

W myśl art. 12 ust. 1 wspomnianej wyżej ustawy - niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 2 i 3).

Oceniając stopień niezdolności do pracy należy, w myśl art. 13 ustawy, uwzględnić stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności

w drodze leczenia, możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.

W związku z tym, iż do ustalenia niezdolności do pracy potrzebne są wiadomości specjalne z zakresu medycyny Sąd wezwał biegłych w celu zasięgnięcia ich opinii na podstawie art. 278 § 1 k.p.c. Sąd orzekając o niezdolności do pracy, nie może opierać się jedynie na własnej wiedzy oraz doświadczeniu i w zakresie ustalenia niezdolności jest zobowiązany przeprowadzić dowód z opinii biegłego z zakresu właściwej dla danej sprawy specjalności medycznej (wyrok SA w Poznaniu z dn. 21.05.2015 r., III AUa 1434/14). Z kolei zaś dowód z opinii biegłego podlega ocenie Sądu przy zastosowaniu swobodnej oceny dowodów, o której mowa w art. 233 § 1 k.p.c., lecz odróżniają ją szczególne kryteria oceny. Stanowią je zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania oraz stopień stanowczości wyrażonych w niej wniosków. Przedmiotem opinii biegłego jest ocena faktów na podstawie wiedzy fachowej (postanowienie SN z dn. 19.04.2005 r., I UK 318/04).

Odnosząc się do pierwszej opinii biegłych (psychiatry i psychologa) w niniejszej sprawie należy wskazać, że psycholog w opinii 16 marca 2016 r. stwierdził, że ubezpieczona w aktualnym stanie zdrowia psychicznego nie jest zdolna do pracy zgodnej z formalnymi kwalifikacjami (praca pedagogiczna). We wnioskach opinii biegli stwierdzili, że ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy w okresie pobytu na terapii w Oddziale (...)tj. od 5 października 2015 r. Biegli wskazali, że terapia trwa nadal i trudno określić jej datę końcową. Dalej biegli stwierdzili, że w aktualnym stanie zdrowia psychicznego ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy i niezdolność ta datuje się od 10 marca 2015 r. do 30 września 2016 r. (tj. do zakończenia drugiego cyklu terapii indywidualnej). Biegli z jednej strony więc stwierdzili, że aktualny na dzień badania przez biegłych (marzec 2016 r.) stan psychiczny znacznie utrudnia ubezpieczonej pracę zgodną z kwalifikacjami, chociaż pozwala na pracę zgodną z ostatnio wykonywaną, to z drugiej strony w ocenie biegłych ubezpieczona przebywając na leczeniu stacjonarnym (czyli również w dacie badania, bowiem na badanie ubezpieczona przyszła w ramach przepustki) czyni ją w okresie tego leczenia całkowicie niezdolną do pracy. Jak więc

z powyższego wynika, opinia biegłych jest wewnętrznie sprzeczna co do kwestii mającej zasadnicze znaczenie w sprawie, czyli istnienia niezdolności do pracy i jej stopnia. Na skutek zasadnie podniesionych zastrzeżeń przez organ rentowy, Sąd zwrócił się do biegłych o wydanie opinii uzupełniającej. W opinii uzupełniającej biegli wskazali, iż ubezpieczona w czasie terapii stacjonarnej od 5 października 2015 r. do czasu jej zakończenia w takiej formie (pobytu

w szpitalu) jest całkowicie niezdolna do wykonywania zatrudnienia. Dalej, biegli doszli do wniosku, że ubezpieczona od czasu złożenia wniosku o rentę była częściowo niezdolna

do pracy. Ostatecznie, w ocenie biegłych u ubezpieczonej istnieje częściowa niezdolność do pracy w okresie od 10 marca 2015 r. do 30 września 2016 r. (tj. do przewidywanego wg oświadczenia zakończenia terapii psychologicznej). Natomiast całkowita niezdolność do pracy występuje

w czasie pobytu w szpitalu od 5 października 2015 r. do czasu wypisu z pobytu stacjonarnego, ponieważ terapia psychologiczna może być stosowana również w innej formie. Mając więc na uwadze, że biegli w istocie nie wyjaśnili sprzeczności (w szczególności podtrzymali stanowisko

z którego niejako wynika, iż od 5 października 2015 r. ubezpieczona była jednocześnie zarówno częściowo, jak i całkowicie niezdolna do pracy) Sąd nie mógł uwzględnić opinii pierwszego zespołu wraz z opinią uzupełniającą w żadnej mierze, bowiem biegli niejako nie rozróżnili częściowej od całkowitej niezdolności do pracy. Z tego względu zaistniała konieczność powołania nowych biegłych sądowych.

Opinia drugiego zespołu biegłych w ocenie Sądu była miarodajna, ponieważ opinie zostały sporządzone po przeprowadzeniu dokładnego wywiadu, biegli lekarze sądowi przekonywująco uzasadnili swoje stanowisko, a logiczne wnioski zawarte w opinii oparte były na starannej ocenie dokumentacji lekarskiej i wynikach badań przedmiotowych. Sąd nie znalazł żadnych podstaw do podważenia wniosków biegłych i dlatego przyjął ich opinię za podstawę rozstrzygnięcia. Przy wydawaniu przedmiotowej opinii biegli mieli na uwadze wszystkie niezbędne dane, których istnienie i ocena wynika z treści art. 13 ust. 1 ustawy

o emeryturach i rentach z FUS.

Dowód z opinii biegłego podlega ocenie sądu na podstawie właściwych dla jej przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych

w niej wniosków (wyrok SA w Lublinie z dn. 09.11.2015 r., III AUa 713/15). Sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych, jeżeli ich rzetelność, spójność, kategoryczność i sposób umotywowania stanowiska, nie budzą wątpliwości (wyrok SA w Szczecinie z dn. 21.06.2016 r., III AUa 202/16). Niedopuszczalne jest czynienie ustaleń w sprzeczności ze stanowiskiem lekarzy specjalistów, zwłaszcza w sytuacji, gdy opinia ekspertów jest jednoznaczna, przekonująca

i odpowiednio umotywowana (wyrok SA w Szczecinie z dn. 01.10.2015 r., III AUa 974/14). Sąd dokonał oceny opinii drugiego zespołu biegłych w tej sprawie według wskazanych wyżej kryteriów i uznał opinię za rzetelną, wiarygodną i podzielił wniosek zawarty w opinii o braku niezdolności do pracy. Odnośnie częściowej niezdolności do pracy należy wskazać, że prawidłowa wykładnia częściowej niezdolności do pracy sprowadza się do stwierdzenia, że niezdolność ta powoduje niemożność kontynuowania zatrudnienia zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji z przyczyn medycznych. Utrwalone są przy tym zapatrywania, że niezdolność do pracy dotychczasowej jest warunkiem koniecznym ustalenia prawa do renty

z tytułu niezdolności do pracy, ale nie jest warunkiem wystarczającym, jeżeli wiek, poziom wykształcenia i predyspozycje psychofizyczne usprawiedliwiają rokowanie, że mimo upośledzenia organizmu możliwe jest podjęcie innej pracy w tym samym zawodzie albo po przekwalifikowaniu zawodowym. Innymi słowy pojęcie kwalifikacji zawodowych nie jest ograniczone ani do dotychczasowego charakteru pracy, ani do zawodu czy specjalizacji uzyskanej w wyniku nauki, ale należy je rozumieć szerzej, jako wynikające nie tylko z formalnego wykształcenia, lecz również z doświadczenia i praktyki zawodowej, które bez potrzeby przekwalifikowania zawodowego pozwalają podjąć pracę w innych warunkach i na innym stanowisku niż dotychczas (wyrok SA w Szczecinie z dn. 12.01.2017 r., III AUa 265/16). Z kolei całkowita niezdolność do pracy wyklucza możliwość wykonywania jakiejkolwiek pracy.

Mając więc na uwadze, że ubezpieczona jest osobą bardzo młodą, ukończyła studia licencjackie i zdobyła zawód pedagoga, pracowała w różnych okresach czasu w różnych miejscach (w sektorze nieruchomości, w sektorze gastronomicznym) Sąd podzielił wnioski biegłych, że ubezpieczona funkcjonuje w sposób nieograniczający zdolności do pracy i może wykonywać różne zatrudnienia. W ocenie Sądu, kwalifikacje ubezpieczonej (zarówno wynikające z wykształcenia, jak i doświadczenia zawodowego), jej wiedza i umiejętności pomimo pewnych ograniczeń sprawności organizmu, pozwalają jej na podjęcie pracy. Schorzenia, z którymi zmaga się ubezpieczona i stopień ich zaawansowania nie uzasadniają twierdzenia o niezdolności do pracy. Warto również podkreślić, że stwierdzenie, iż ubezpieczona nie jest niezdolna do pracy nie oznacza, że jest zdrowa. W konsekwencji, przenosząc powyższe rozważania prawne na grunt ustaleń faktycznych należało stwierdzić, że w wypadku ubezpieczonej, pomimo posiadanych dolegliwości zdrowotnych ubezpieczona ze względu na stopień ich zaawansowania oraz kwalifikacje zawodowe nie może zostać uznana za osobę niezdolną do pracy. Samo zaś subiektywne przekonanie ubezpieczonej o tym, że jest niezdolna do pracy czy też trudności na rynku pracy nie mogą być wystarczające do uznania jej za niezdolną do pracy. W orzecznictwie wskazuje się, że samo występowanie schorzeń, przyjmowanie leków, leczenie rehabilitacyjne, korzystanie z porad i pomocy lekarzy nie powoduje ani nie dowodzi jeszcze niezdolności do pracy (wyrok SA w Szczecinie z dn. 17 marca 2015 r., sygn. III AUa 541/14).

Sąd oddalił wniosek dowodowy ubezpieczonej o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego zespołu biegłych uznając sprawę za wyjaśnioną. Zgodnie już z utrwalonym orzecznictwem, Sąd ma obowiązek dopuszczenia dowodu z opinii dalszych biegłych, jeżeli zachodzi taka potrzeba,

a więc w szczególności wtedy, gdy przeprowadzona już opinia zawiera istotne luki, jest nieprzekonująca, niekompletna, pomija lub wadliwie przedstawia istotne okoliczności, nie odpowiada na postawione tezy dowodowe, jest niejasna, nienależycie uzasadniona lub nieweryfikowalna. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Sądu, takie okoliczności nie miały miejsca. Sąd natomiast nie jest zobowiązany dopuścić dowód z opinii kolejnego biegłego tylko

z tej przyczyny, że dotychczasowa opinia była dla strony niekorzystna (wyrok SN z dn. 13.01.2016 r., V CSK 262/15, wyrok SN z dnia 8.10.2015 r., I UK 447/14). Ubezpieczona

w istocie nie przedstawiła żadnych merytorycznych zastrzeżeń co do tej opinii. Zdaniem Sądu druga opinia biegłych jest kompletna i spójna oraz została oparta zarówno na badaniu ubezpieczonej jak i przedstawionej dokumentacji medycznej, którą biegli uwzględnili w swoim sądowo-lekarskim orzeczeniu.

Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. orzekł jak

w sentencji wyroku.

SSO Ewa Milczarek