Treść orzeczenia
Sygn. akt VI Gz 135/15
Postanowienie
Dnia 23 czerwca 2015 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki
SO Barbara Frankowska SO Anna Harmata (spr.)
Protokolant: asyst. sędz. Anna Grzebyk
po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2015 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa: Zakładów (...) Spółka Akcyjna w M. przeciwko: (...) Sp z o.o. w likwidacji ( poprzednio: (...) Sp. z o.o. ) w S. o zapłatę na skutek zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu V Wydziału Gospodarczego z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt V GC 157/14. postanawia:
1. odrzucić zażalenie co do pkt I,
2. oddalić zażalenie co do pkt II.
Uzasadnienie
Pozwany wraz z apelacją wniesioną od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt V GC 157/14 wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu. (k. 110-112).
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2014 r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu Wydział V Gospodarczy, sygn. akt V GC 157/14 oddalił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu apelacyjnym (k. 115).
Pozwany zaskarżył przedmiotowe postanowienie wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie w całości wniosku pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji (k. 117-118).
Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Rzeszowie, Wydział VI Gospodarczy, sygn. akt VI Gz 6/15 oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 2 grudnia 2014 r. (k. 131-134).
Po wezwaniu do uiszczenia opłaty sądowej od apelacji pismem z dnia 16 marca 2015 r. pozwany złożył ponowny wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych w całości z uwagi na nieposiadanie przez niego środków na ich uiszczenie (k. 141-143).
Postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu V Wydział Gospodarczy, sygn. akt V GC 157/14 odrzucił wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych, a także odrzucił apelację strony pozwanej.
W uzasadnieniu powyższego Sąd Rejonowy wskazał, iż zarządzeniem z dnia 17 lutego 2015 r. Sąd Rejonowy wezwał pozwanego do opłacenia apelacji kwotą 2.351 zł w odpowiedzi, na co pozwany złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 16 marca 2015 r. Pozwany podał w uzasadnieniu brak środków w tym na jedynym rachunku bankowym dla wypracowania zysku, a tym samym na uiszczenie kosztów sądowych. Odwołując się do art. 107 ust 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd Rejonowy wskazał, iż pozwany w ponownym wniosku z dnia 16 marca 2015 r. powołał te same okoliczności, które powołał składając pierwszy wniosek – oddalony prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego z dnia 2 grudnia 2014 r. Wobec powyższego, w ocenie Sądu Rejonowego wniosek pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych z dnia 16 marca 2015 r. podlegał odrzuceniu na podstawie ww. cytowanego przepisu o czym Sąd I instancji orzekł w pkt I sentencji postanowienia.
Nadto zważając, iż pozwany nie uiścił opłaty od apelacji o którą był wzywany, apelacja pozwanego podlegała odrzuceniu na podstawie art. 370 k.p.c. o czym Sąd I instancji orzekł w pkt. II postanowienia.
Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł pozwany zaskarżając ww. rozstrzygnięcie w całości, wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia, przyjęcie do rozpoznania przez Sąd ponownego wniosku pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych i jego uwzględnienie, a także wnosząc o przyjęcie do rozpoznania przez Sąd apelacji od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt V GC 157/14.
W uzasadnieniu powyższego pozwany wskazał, iż wnosząc do Sądu I instancji ponowny wniosek o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych powołał w nim zaistnienie nowej okoliczności, dotychczas niezbadanej w toku przedmiotowego postępowania. Na tą okoliczność przedłożył stosowne dokumenty. W jego ocenie ponowny wniosek został odrzucony niezasadnie, a to z uwagi na fakt, iż oparty został on na nowej okoliczności, dotychczas niebadanej w tak szerokim zakresie, przedstawionym przez pozwanego w ww. ponownym wniosku. Tym samym więc również wniesiona przez pozwanego apelacja od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 24 września 2014 r. powinna zostać przyjęta do rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, iż stosownie do treści 107 ust.2 zd. drugie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych na odrzucenie ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych nie przysługuje zażalenie. Stąd też zażalenie co do pkt I zaskarżonego postanowienia Sąd Okręgowy odrzucił na zasadzie art. 373 kpc w zw. z art. 397 par. 2 kpc.
Argumentację wyrażoną w zażaleniu Sąd Okręgowy zbadał jednak w pryzmacie oceny zasadności rozstrzygnięcia zawartego w pkt II zaskarżonego postanowienia tj. odrzucenia apelacji. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy, skarżący zmierzał do wykazania, że odrzucenie jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w dniu 30 marca 2015 r. przez Sąd Rejonowy w Tarnobrzegu, jako ponownego wniosku opartego na tych samych okolicznościach, które już uprzednio podnosił nastąpiło z naruszeniem art. 107 ust 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2010.90.594 j.t z późn. zm.), co skutkowało w rezultacie błędnym odrzuceniem apelacji pozwanego.
Wykładnia literalna art. 107 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych daje podstawę do wnioskowania, że strona może się domagać ponownie zwolnienia od kosztów sądowych, po oddaleniu jej poprzedniego wniosku w tym przedmiocie, jeżeli powołuje się na nowe lub inne okoliczności niż te, którymi uzasadniała pierwotny wniosek. Nieakceptowalnym jest jednak pogląd, aby każda zmiana okoliczności, mająca wpływ na sytuację materialną wnoszącego o zwolnienie od kosztów sądowych, wyklucza stosowanie tego przepisu. Skutkować mogłoby to w łatwy sposób wyeliminowaniem tego przepisu z praktycznego zastosowania. Każda bowiem zmiana wysokości otrzymywanego wynagrodzenia czy wysokości stałych wydatków mogłaby oznaczać, że ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oparty jest na innych okolicznościach faktycznych, niż te, które były brane po uwagę przy rozpoznawaniu poprzedniego wniosku (postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 października 2012 r. I Acz 1163/11, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 2009 r., V CZ 4/09).
Porównując zatem okoliczności przytoczone przez skarżącego zarówno w pierwszym jak i ponownym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, uznać należy, iż Sąd I instancji prawidłowo zastosował art. 107 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. W pierwszym wniosku tj. z dnia 22 października 2014r. pozwany podał, iż jego aktualne możliwości finansowe nie pozwalają na poniesienie kosztów i opłat sądowych ponieważ od dłuższego czasu boryka się z istotnymi kłopotami finansowymi , prowadzona działalność gospodarcza nie przynosi pozwanemu zysków i spółka odnotowuje poważne straty , odbijające się na kondycji ekonomicznej. Na dzień złożenia wniosku pozwany nie posiada środków pieniężnych , z których mógłby pokryć koszty i opłaty , a także że ponosił koszty sądowe w innych sprawach przed Sądem Rejonowym w Tarnobrzegu. Do wniosku dołączył wyciąg z rachunku z którego wynikało saldo dostępne 0 oraz nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 18 marca 2014r. wraz z zawiadomieniem o wszczęciu postępowania zabezpieczającego i zajęciu. We wniosku z dnia 16 marca 2015r. pozwany ponowił te twierdzenia również wskazując, że jego aktualne możliwości finansowe nie pozwalają na poniesienie kosztów i opłat sądowych dołączając jedynie dodatkowe dokumenty w postaci wydruków bankowych za okres od 10.09.2014r. - 24.12.2014r., 29.12. – 31.12 2014r. , 2.01.2015r – 30.01.2015r. , 2.02.2015r. - 27.02.2015, 2.03.2015r. – 9.03.2015r., 10.03.2015r. – 11.03.2015r. wskazujące na saldo na ostatnim z wyciągów minus ok. 100 zł. Dołączył również aneks do umowy zastawu rejestrowego z dnia 8 lipca 2013r. oraz zestawienie środków trwałych na dzień 19.02.2015r.
Podkreślić jednak należy , iż ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie wskazywał, aby od daty uprzednio złożonego wniosku zmieniła się sytuacja finansowa pozwanego i zaszły nowe okoliczności. Przedstawiona do wniosku z dnia 16 marca 2015r. dokumentacja w zakresie aneksu nr (...) do umowy wskazywała , że aneks ten był już zawarty w dacie 22 października 2014r. bowiem pochodził z daty 8 lipca 2013r. Z twierdzeń pozwanego nie wynikało również i niewątpliwie nie wykazał on , aby sytuacja ta zmieniła się co do stanu środków trwałych. Okoliczność wynikająca z wyciągów bankowych wskazywała natomiast na niewielką zmianę w stanie konta pozwanego ( - ok. 100 zł). Również postępowanie likwidacyjne w stosunku do pozwanego toczy się od dnia 8 sierpnia 2014 r. czyli jeszcze przed datą złożenia pierwszego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych przez pozwanego. Zaznaczyć należy, iż nie stanowi nowych okoliczności faktycznych samo załączenie nowych dokumentów w postaci wyciągu z rachunków bankowych czy też wyciągu z ewidencji środków trwałych. Na uwagę zasługuje także fakt, iż przedmiotowych dokumentów wnioskodawca nie dostarczył Sądowi I instancji pomimo wezwania skarżącego przez Sąd I instancji przy pierwszym wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych do ich przedłożenia.
W ocenie Sądu Okręgowego pozwany nie wskazał, żadnych nowych, znaczących okoliczności, które w istotny sposób różniłyby się od uprzednio przez niego wskazywanych. Nie ma przy tym uzasadnienia dla udzielenia ochrony stronie, która kolejny raz wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, składając podlegające odrzuceniu wnioski oparte na tych samych lub jedynie nieznacznie zmienionych podstawach. Brak zatem podstaw, aby przepis zapobiegający obstrukcji procesowej wykładać w sposób nieuwzględniający w pełni celu, dla którego został ustanowiony. Stąd właściwą konsekwencją powyższego było odrzucenie przez Sąd I instancji apelacji od rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 24 września 2014 r. sygn. akt V GC 157/14 wobec jej nieopłacenia.
Mając na uwadze powyższe argumenty Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. oddalił zażalenie co do pkt II zaskarżonego postanowienia.
ZARZĄDZENIE
1. (...)
2. (...)