Treść orzeczenia
Sygn. akt VI Ga 107/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 26 czerwca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie VI Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Andrzej Borucki
Sędziowie: SSO Renata Bober (spraw.)
SSO Barbara Frankowska
Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Zawiło
po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. w Rzeszowie na rozprawie sprawy z powództwa: (...) Spółki Jawnej w M. przeciwko: (...) S.A. w W. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Przemyślu V Wydziału Gospodarczego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt V GC 133/12
1. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:
I. zasądza od pozwanego (...) S.A. w W. na rzecz powoda (...) Spółki Jawnej w M. kwotę 3.690 zł (trzy tysiące sześćset dziewięćdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami od dnia 12 marca 2012 r. do dnia zapłaty,
II. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 717 zł (siedemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania,
2. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 485 zł (czterysta osiemdziesiąt pięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
wyroku z dnia 26 czerwca 2013r.
Powód (...) Spółka Jawna w M. wniósł o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. w W. kwoty 3.690 zł tytułem odszkodowania.
W uzasadnieniu podał, że 4 listopada 2011r. doszło do zdarzenia drogowego, w którym uszkodzeniu uległ stanowiący jego własność samochód marki M. (...). W związku z zaistnieniem szkody powód został zmuszony do wynajęcia pojazdu zastępczego, a koszt wynajęcia w okresie od 6.12.2011r. do 22.12.2011r. wyniósł kwotę dochodzoną pozwem. Pozwana spółka przyjęła swoją odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez powoda, jednak odmówiła wypłaty odszkodowania w części dotyczącej powyższej kwoty.
Strona pozwana w sprzeciwie od wydanego w sprawie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym wniosła o oddalenie powództwa i zarzuciła:
- niewykazanie przez powoda celowości i zasadności wynajmu pojazdu zastępczego,
- brak zasadności wynajmu pojazdu w okresie po 5.12.2011r.,
- nieuwzględnienie kosztów zaoszczędzonych we własnym pojeździe.
Dodała, że koszty wynajmu pojazdu zastępczego nie mogą być uwzględnianie w sposób automatyczny. W niniejszym przypadku powód miał dużo czasu na naprawę pojazdu, a uszkodzenia były niewielkie i możliwe do usunięcia w krótkim terminie. Korzystając z najmu pojazdu zastępczego powódka zaoszczędziła też na kosztach eksploatacji własnego pojazdu, a kwota zaoszczędzona powinna w każdym razie pomniejszyć ewentualnie zasądzone odszkodowanie.
Wyrokiem z dnia 6 lutego 2013r. Sąd Rejonowy w Przemyślu oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego koszty postępowania w sprawie.
W uzasadnieniu stwierdził, że skoro rzeczoznawca ubezpieczyciela dokonał oględzin pojazdu w dniu 10.11.2011r., od tej daty możliwe było przystąpienie do jej naprawy. Naprawa ta, jak wynika z ustaleń biegłego sporządzającego opinię w sprawie mogła być wykonana maksymalnie do 9 dni roboczych. Przyjmując, że naprawa mogła zostać rozpoczęta w dniu 12.11.2011r. , to jej koniec powinien przypadać na ostatnie dni listopada, czy pierwsze dni miesiąca grudnia 2011r. W ten sposób dochodzenie roszczenia za okres od dnia 6 grudnia należy uznać, w ocenie Sądu Rejonowego - za niezasadne.
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód zarzucając Sądowi Rejonowemu:
I. sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, jak również nieprawidłową ocenę dowodów i nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy, wskutek naruszenia przepisów postępowania mających wpływ na treść wyroku, a to: art. 233 § 1 kpc w zw. z art. 229 i 230 kpc w zw. z art. 316 § 1 kpc , a także art. 328 § 2 kpc
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 363 § 1 kc , 361 § 1 kc, 361 § 2 kc , 471 kc, 817 kc , a także art. 13 i 14 ustawy z dnia 22 maja 2003r., o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych,
(szczegółowe zarzuty apelacji na k. 161 do 172 akt sprawy).
Powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie powództwa w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie Sądowi I instancji sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania odwoławczego
( pismo powoda k. 182 - 183 akt sprawy)
W ocenie Sądu Okręgowego zarzuty apelacji należało uznać za w pełni trafne.
Przede wszystkim wskazać bowiem trzeba, że podstawowym obowiązkiem ubezpieczyciela wynikającym z art. 817 kc jest terminowa realizacja przez niego świadczenia (tj. 30 dni od zgłoszenia szkody). Ustawodawca nadał znowelizowanemu przepisowi art. 817 § 1 kc charakter przepisu bezwzględnie obowiązującego, co powoduje, że odmienne uregulowania w tym zakresie w umowie czy też w owu są niedopuszczalne. Obowiązkiem ubezpieczyciela więc po uzyskaniu zawiadomienia o zdarzeniu jest nie tylko wszczęcie postępowania likwidacyjnego, ale też prowadzenie go w taki sposób, aby w zakreślonym ustawowo terminie wyjaśnić okoliczności zdarzenia i wysokość szkody. Jedynie jeżeli okaże się to niemożliwe z przyczyn niezależnych od ubezpieczyciela wówczas termin spełnienia świadczenia określa art. 817 § 2 kpc.
Wielokrotnie podkreślano zarówno w literaturze jak i orzecznictwie, że obowiązek ustalenia wysokości szkody w postępowaniu likwidacyjnym przez ubezpieczyciela powoduje , iż nie ma on żadnego powodu do wstrzymywania się z wypłatą odszkodowania do czasu np. zakończenia ewentualnych innych postępowań.
Zasada ta gwarantuje ochronę ubezpieczonemu, który, co nie powinno ulegać wątpliwości, uprawniony jest przed przystąpieniem - jak w niniejszym przypadku - do naprawy pojazdu posiadać wiedzę co do decyzji ubezpieczyciela w tym przedmiocie. Ma ona również na celu mobilizowanie ubezpieczyciela do podejmowania działań w rozsądnym terminie.
Skutkiem nie wykonania przez ubezpieczyciela terminowo powyższych obowiązków jest jego odpowiedzialność za szkodę poniesioną przez ubezpieczonego wskutek zwłoki.
Nie budzi wątpliwości w świetle dotychczasowego orzecznictwa, że szkodą tą jest również koszt wynajmu przez ubezpieczonego pojazdu zastępczego.
Za normalne następstwo uszkodzenia pojazdu służącego poszkodowanemu do prowadzenia działalności gospodarczej - co do zasady - należy uznać bowiem konieczność czasowego wynajęcia pojazdu zastępczego w celu kontynuowania tej działalności w okresie, gdy szkoda nie została jeszcze naprawiona (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8.09.2004r., sygn. IV CK 677/03).
Mając na względzie powyższe za błędne należało uznać stanowisko Sądu Rejonowego, który przyjął, że skoro pojazd, jak wynika z opinii biegłego mógł być naprawiony w okresie 9 dni, nie było żadnych przeszkód do niezwłocznego rozpoczęcia prac remontowych, pomimo braku decyzji ubezpieczyciela w postępowaniu likwidacyjnym.
To ubezpieczyciel bowiem winien był w terminie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o zdarzeniu spełnić swoje świadczenie, a skoro tego nie uczynił, co do zasady zobowiązany jest do naprawienia szkody poniesionej przez ubezpieczającego wskutek tej zwłoki, w tym obejmującej także koszty wynajmu pojazdu zastępczego.
Oczywistym jest natomiast, że Sąd I instancji winien był ustalić czy spełniona została przesłanka tzw. normalnego związku przyczynowego (art. 361 § 1 kc), a więc czy powodowa spółka prowadziła działalność gospodarczą dla której celów niezbędny był przedmiotowy pojazd.
Sąd Rejonowy żadnych ustaleń w powyższej kwestii w sprawie nie poczynił, Sąd Okręgowy jednak jako Sąd merytoryczny władny był do dokonania ustaleń własnych w tym zakresie na podstawie dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Dowody te, tj. faktura obejmująca koszty wynajmu pojazdu nr 71/11, zeznania świadka J. K., jak również zeznania przedstawiciela powoda M. P. wskazują w sposób jednoznaczny, że powód prowadził działalność jako firma transportowa świadcząca między innymi usługi na rzecz Przedsiębiorstwa (...), które zajmuje się min. budową autostrad i wynajętym pojazdem świadczone były usługi na rzecz tej firmy.
Sąd Okręgowy uznał powyższe dowody za w pełni wiarygodne, co pozwalało na przyjęcie, że żądanie powoda odszkodowania w zakresie kosztów wynajmu samochodu w okresie od dnia 6 do 22 grudnia 2011r., w świetle przepisu art. 805 § 1 i 2 kc oraz 361 § 1 kc - należało uznać za w pełni zasadne.
Okoliczności natomiast podnoszone przez pozwanego w odpowiedzi na apelację, w tym między innymi dlaczego powód nie potrzebował pojazdu przez okres miesiąca po kolizji, nie mają dla rozstrzygnięcia powyższych kwestii znaczenia.
Kryterium normalnego następstwa danego zdarzenia spełnia bowiem skutek, który zazwyczaj w zwykłym porządku rzeczy jest konsekwencją tego zdarzenia.
O adekwatności zaś przyczynowo - skutkowej następstw przesądza normalny przebieg zdarzeń, weryfikowany przez Sąd jego wiedzą o tych zdarzeniach w chwili orzekania oraz zobiektywizowane kryteria wynikające z doświadczenia życiowego i zdobyczy nauki, ale także poczucie prawne sędziego (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 6.07.2011r., sygn. I CSK 512/09).
Reasumując powyższe, w świetle wyżej wskazanych przepisów zaskarżony wyrok zmieniono na podstawie art. 386 § 1 kpc, zasądzając dochodzoną pozwem kwotę wraz z ustawowymi odsetkami zgodnie z żądaniem pozwu , tj. od daty wytoczenia niniejszego sporu.
O kosztach postępowania orzeczono stosowanie do art. 98 § 1 i 3 kpc oraz 108 § 1 kpc.