Treść orzeczenia
Sygn. akt V Ka 926/17
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 7 listopada 2017 r.
Sąd Okręgowy w Radomiu V Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Marcin Kobylski
Protokolant: sekr. sądowy Edyta Słonecka
Przy udziale Prokuratora Jolanty Kędziory po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. sprawy P. P. syna R. i J. z domu P., ur. (...) w Z. oskarżonego o przestępstwo z art.207§1kk w zw. z art.64§1kk na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Grójcu z dnia 28 lipca 2017r. Sygn. akt II K 488/16 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Grójcu do ponownego rozpoznania.
SSO Marcin Kobylski
V Ka 926 / 17
Uzasadnienie
P. P. został oskarżony o to, że:
w okresie od 22 czerwca 2015 roku do 10 czerwca 2010 roku w Z. gm. (...), woj. (...), znęcał się psychicznie nad żoną H. P. i córką K. P. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe podczas, których ubliżał im słowami wulgarnymi powszechnie uważanymi za obelżywe, wypędzał z domu, niepokoił w nocy nie dając im spać oraz groził pozbawieniem życia i zniszczeniem dobytku, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo podobne
tj. o przestępstwo z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.
Wyrokiem z dnia 28 lipca 2017 roku Sąd Rejonowy w Grójcu w sprawie II K 488 / 16 uznał P. P. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, z tym ustaleniem, że dopuścił się go mając ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia swojego czynu i pokierowania swoim postępowaniem i czyn ten zakwalifikował z art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za to skazując go na podstawie art. 207 § 1 k.k. w zw. z art. 31 § 2 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. , na podstawie art. 207 § 1 k.k. wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności; zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. P. K. kwotę 1033,20 zł tytułem pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu; na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od kosztów sądowych.
Powyższy wyrok w całości na korzyść oskarżonego zaskarżył jego obrońca.
Na podstawie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 438 pkt. 2 i 3 k.p.k. wyrokowi zarzucił:
I błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku i mających wpływ na jego treść przez ustalenie na podstawie nieprawidłowej oceny dowodów, że oskarżony w okresie od 22 czerwca 2015 roku do 10 czerwca 2016 roku w Z. znęcał się psychicznie na zoną H. P. i córką K. P. w ten sposób, że będąc pod wpływem alkoholu wszczynał awantury domowe podczas, których ubliżał im słowami wulgarnymi powszechnie uważanymi za obelżywe, wypędzał z domu, niepokoił w nocy nie dając im spać oraz groził pozbawieniem życia i zniszczeniem dobytku, w sytuacji gdy brak jest na to jednoznacznych i w pełni przekonywujących dowodów, w szczególności oskarżony w sposób konsekwentny nie przyznawał się do winy , a zebrany w sprawie materiał dowodowy nie wyklucza prawdziwości jego wyjaśnień, które to znajdują potwierdzenie w treści zeznań świadków H. B., A. B. oraz A. O.;
II obrazę przepisów postępowania, a to art. 7 k.p.k. co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia przez uznanie wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego za niewiarygodne wyjaśnienia oskarżonego P. P. w zakresie w jakim nie przyznał się do popełnienia zarzucanego mu czynu w sytuacji gdy wyjaśnienia jego są spójne i znajdują potwierdzenie w treści zeznań świadków H. B., A. B. oraz A. O.;
III obrazę przepisów postępowania art. 7 k.p.k. co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia przez uznanie wbrew zasadom prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, za wiarygodne zeznania pokrzywdzonych H. P., K. P. oraz świadka M. P. w sytuacji gdy treść ich zeznań jest niespójna, mało precyzyjna przede wszystkim odnośnie chronologii zdarzeń ( przed Sądem Rejonowym w Grójcu toczyło się także postępowanie w sprawie II K 601 / 14 dotyczące zarzutu z art. 207 § 1 k.k. dotyczące okresu od 15 września 2013 roku do 25 sierpnia 2014 roku ) i stoi w sprzeczności nie tylko z treścią wyjaśnień oskarżonego, ale także sprzeciwia się treści zeznań pozostałych świadków;
IV obrazę przepisów postepowania art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i nieuzasadnione nie danie wiary zeznaniom świadków A. B., H. B. i A. O., w sytuacji gdy treść zeznań tych świadków jest spójna i konsekwentna, zgodna z treścią wyjaśnień oskarżonego, a co więcej z zebranego w sprawie materiału dowodowego w żaden sposób nie wynika motyw dla którego świadkowie ci mieliby w sposób bezpodstawny starać się o poprawę sytuacji procesowej oskarżonego;
A ponadto z ostrożności obrończej
V rażącą niewspółmierność kary ( przez jej surowość ) orzeczonej wobec oskarżonego P. P. poprzez nieprawidłowe zastosowanie zasad i dyrektyw sądowego wymiaru kary i w konsekwencji wymierzenie oskarżonemu kary bez należytego uwzględnienia wszystkich okoliczności łagodzących tj. przede wszystkim ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności oskarżonego.
Podnosząc te zarzuty na zasadzie art. 427 § 1 k.p.k. i art. 437 § 2 k.p.k. wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzuconego mu czynu.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja obrońcy oskarżonego niezależnie od postawionych wyrokowi zarzutów okazała się na tyle skuteczna, iż doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Grójcu do ponownego rozpoznania.
Omówienie powodu takiej oceny apelacji wymaga poczynienia przed tym spostrzeżeń natury ogólnej dotyczącej istoty i funkcji postępowania odwoławczego. Rola Sądu odwoławczego przy kontrolowaniu prawidłowości orzeczenia Sądu I instancji sprowadza się nie tylko do rozważenia wszystkich istotnych zarzutów oraz wniosków wskazanych w środku odwoławczym ( art. 433 § 1 k.p.k. ). Ten podstawowy obowiązek nie jest obowiązkiem wyłącznym, gdyż ustawa nakazuje także zbadanie z urzędu czy konieczna jest modyfikacja wyroku z powodu uchybień procesowych o charakterze bezwzględnym ( art. 439 § 1 k.p.w. ), bądź ze względu na oczywistą niesprawiedliwość orzeczenia (art. 440 k.p.k. ). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W toku postępowania karnego oskarżony musi występować z obrońcą jeżeli:
- nie ukończył 18 lat;
- jest głuchy, niemy lub niewidomy;
- zachodzi uzasadniona wątpliwość czy jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem nie była w czasie popełnienia tego czynu wyłączona lub w znacznym stopniu ograniczona;
- zachodzi uzasadniona wątpliwość, czy stan jego zdrowia psychicznego pozwala na udział w postępowaniu lub prowadzenie obrony w sposób samodzielny oraz rozsądny.
W wyżej wskazanych wypadkach udział obrońcy - w rozprawach oraz w tych posiedzeniach, w których obligatoryjny jest udział oskarżonego – jest obowiązkowy ( art. 79 § 1 i 3 k.p.k. ). Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W czasie rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy zaistniała uzasadniona wątpliwość co do poczytalności oskarżonego, a wyniku przeprowadzonego dowodu z opinii dwóch biegłych lekarzy psychiatrów ustalono, iż P. P. w czasie popełnienia zarzuconego mu czynu miał ograniczoną w stopniu znacznym zdolność rozpoznania znaczenia swojego czynu i pokierowania swoim postępowaniem. Tak więc musiał on mieć obrońcę. P. P. obrońcę ustanowiono zarządzeniem z dnia 7 listopada 2016 roku. Na rozprawie w dniu 5 października 2016 roku oskarżony występował samodzielnie, nie korzystał jeszcze z pomocy obrońcy. To nie stan wiedzy organu procesowego o okolicznościach wymienionych w dyspozycji art. 79 § 1 k.p.k. decyduje o konieczności występowania oskarżonego z obrońcą i jego udziału w rozprawie, a zaistnienie którejś z nich rodzi ten obowiązek. Skoro Sąd Rejonowy nawet z przyczyn od siebie niezależnych dopiero w toku rozprawy i to w jej końcowej fazie powziął wiedzę o uzasadnionej wątpliwości co do poczytalności oskarżonego to jego obowiązkiem było zapewnienie udziału obrońcy w całej rozprawie. Skoro na rozprawie w dniu 5 października 2016 roku P. P. występował bez obrońcy to został pozbawiony obligatoryjnej obrony przewidzianej w dyspozycji art. 79 § 1 i 3 k.p.k. Brak obrońcy na rozprawie przed Sądem I instancji nawet w jej niewielkim fragmencie skutkował stwierdzeniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k . Powodowało to konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu w Grójcu do ponownego rozpoznania.
SSO Marcin Kobylski