descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V .2 Ka 662/16

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 19 stycznia 2017 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku

Wydział V Karny Sekcja Odwoławcza

w składzie:

Przewodniczący: SSO Jacek Myśliwiec

Sędziowie: SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska

SSO Lucyna Pradelska-Staniczek (spr.)

Protokolant: Barbara Janecka

(sto dwadzieścia) złotych oraz 23 % podatku VAT w kwocie 27,60 złotych (dwadzieścia siedem złotych i sześćdziesiąt groszy), łącznie kwotę 147,60 złotych (sto czterdzieści siedem złotych i sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

III. zwalnia skazanego od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego obciążając

nimi Skarb Państwa.

SSO Jacek Myśliwiec

SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska SSO Lucyna Pradelska-Staniczek (spr.)

Uzasadnienie

Sąd Rejonowy w Rybniku w dniu 6 sierpnia 2016 r. w sprawie o sygn. akt IX K 287/16 wydał wyrok łączny wobec S. M., skazanego następującymi wyrokami:

I. wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 15 października 2014r. w sprawie o sygn. akt III K 656/14 za czyn z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 271 § 1 k.k. popełniony w bliżej nieustalonym dniu w 2006 – 2007r., na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 2 lat;

II. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 lutego 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 932/14 za czyn z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29.07.2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii popełniony w dniu 08 października 2014r. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz karę grzywny w rozmiarze 40 stawek dziennych po 10 złotych każda;

III. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 sierpnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 1043/14 za czyny z art. 278 § 1 k.k. popełnione w dniach: 26.09.2014 r. i w bliżej nieokreślonym dniu sierpnia 2014r. w warunkach ciągu przestępstw określonych w art. 91 § 1 k.k. na jedną karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz karę grzywny w rozmiarze 50 stawek dziennych po 10 złotych każda;

IV. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 września 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 194/15 za czyn z art. 279 § 1 k.k. i art. 278 § 5 k.k. przy zast. art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 12 k.k. popełniony w dniu 03 lutego 2015r. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat oraz karę grzywny w rozmiarze 40 stawek po 20 złotych każda;

V. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 grudnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 385/15 za czyn z art. 279 § 1 k.k. i art. 275 § 1 k.k. i art. 276 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. popełniony w dniu 23 września 2014r. na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 1 roku ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym;

VI. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 grudnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 683/14 za czyn z art. 198 k.k. popełniony w dniu 12 stycznia 2014r. na karę 2 lat pozbawienia wolności, którą odbywa od 9 marca 2016r.;

VII. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 26 stycznia 2016r. w sprawie o sygn. IX K 792/15 za czyn z art. 284 § 1 k.k. popełniony w dniu 09 grudnia 2013r. na karę 10 miesięcy kary ograniczenia wolności polegającej na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Na podstawie art. 91 § 2 k.k., art. 86 § 1 k.k., art. 87 § 1 k.k. oraz art. 89 § 1a i § 1b k.k. Sąd I instancji w punkcie 1 w miejsce orzeczonych wobec skazanego S. M. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 lutego 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 932/14, wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 sierpnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 1043/14, wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 września 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 194/15, wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 grudnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 683/14 kar pozbawienia wolności oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 26 stycznia 2016r. w sprawie o sygn. IX K 792/15 kary ograniczenia wolności wymierzył oskarżonemu karę łączną 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności.

W punkcie 2 na mocy art. 91 § 2 k.k. oraz art. 86 § 1 i 2 k.k. w miejsce orzeczonych wobec skazanego S. M. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 sierpnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 1043/14 oraz wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 września 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 194/15 kar grzywny Sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną grzywny w wysokości rozmiarze 70 stawek dziennych po 10 złotych każda.

W punkcie 3 na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności Sąd zaliczył skazanemu okresy odbywania kar pozbawienia wolności w sprawach objętych wyrokiem łącznym: ze sprawy Sądu Rejonowego w Rybniku IX K 932/14 od dnia 08 października 2014r. do dnia 10 października 2014r., ze sprawy Sądu Rejonowego w Rybniku IX K 683/14 od dnia 09 marca 2016r. do dnia 06 października 2016r.

W punkcie 4 na podstawie art. 576 § 1 k.p.k. Sąd ustalił, iż pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w wyrokach objętych wyrokiem łącznym podlegają odrębnemu wykonaniu.

W punkcie 5 na podstawie art. 572 kpk Sąd umorzył postępowanie o wydanie wyroku łącznego co do wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 15 października 2014r. w sprawie o sygn. akt III K 656/14 oraz Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 grudnia 2015r. w sprawie o sygn. akt IX K 385/15.

W punkcie 6 na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze Sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokat A. L. kwotę 120 złotych tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą obronę z urzędu świadczoną na rzecz skazanego S. M., powiększoną o stawkę podatku VAT. W punkcie 7 na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. Sąd zwolnił skazanego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych.

Apelację od wyroku łącznego wniósł obrońca skazanego, który zaskarżył wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w punktach 1 i 2 wyroku – co do kary.

Skarżący zarzucił:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mający wpływ na jego treść, polegający na niewłaściwym zastosowaniu przy wyrokowaniu zasady asperacji i wymierzenie skazanemu kary pozbawienia wolności w górnej jej granicy, w sytuacji gdy postawa i zachowanie skazanego w czasie wykonywania kary pozbawienia wolności, przemawiają za zastosowaniem zasady pełnej absorpcji i wymierzeniem skazanemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania,

2. orzeczenie wobec skazanego kary rażąco niewspółmiernie surowej, poprzez wymierzenie mu kary łącznej w wymiarze 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności, a także kary łącznej grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych po 10 złotych każda, pomimo, iż właściwości i warunki osobiste skazanego, a zwłaszcza postawa podczas odbywania kary pozbawienia wolności, przemawiają za zastosowaniem przy wymierzeniu kary zasady pełnej absorpcji.

Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie skazanemu kary łącznej w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania oraz kary grzywny przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

apelacja obrońcy skazanego nie zasługuje na uwzględnienie. Wprawdzie skarżący kwestionuje jedynie wymiar orzeczonych kar, tym niemniej Sąd Odwoławczy krótko odniesie się do innych rozstrzygnięć zaskarżonego wyroku.

W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z dniem 1 lipca 2015r. weszła w życie nowelizacja kodeksu karnego wprowadzająca nowe zasady łączenia kar. Zgodnie z art. 19 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o zmianie ustawy kodeks karny oraz niektórych innych ustaw przepisów rozdziału IX ustawy (kodeksu karnego, odnoszących się do zbiegu przestępstw oraz łączenia kar i środków karnych) nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życia niniejszej ustawy, przy czym zgodnie z treścią art. 4 § 1 k.k. istnieje możliwość zastosowania przepisów sprzed nowelizacji z dnia 1 lipca 2015 r., jeśli są one względniejsze dla sprawcy.

Słusznie Sąd Rejonowy zauważył, że w realiach niniejszej sprawy stosowanie kodeksu karnego w brzmieniu obowiązującym poprzednio, tj. przed dniem 1 lipca 2015 roku, nie jest względniejsze dla skazanego, a zatem należy stosować ustawę nową. Rozważania Sądu I instancji zawarte na str. 2 i 3 uzasadnienia zasługują na pełną akceptację Sądu Odwoławczego, gdyż dokonana przez Sąd I instancji analiza konfiguracji wyroków podlegających połączeniu w myśl art. 85 k.k. w brzmieniu obowiązującym od 1 lipca 2015 r. jest poprawna.

Sąd I instancji prawidłowo orzekł, iż w niniejszej sprawie połączeniu podlegają kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami:

- Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 17 marca 2015 r. (sygn. akt IX K 932/14),

- Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 19 sierpnia 2015 r. (sygn. akt IX K 1043/14),

- Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 10 września 2015 r. (sygn. akt IX K 194/15),

- Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 22 grudnia 2015 r. (sygn. akt IX K 683314),

- Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 26 stycznia 2016 r. (sygn. akt IX K 792/15).

Wbrew twierdzeniom skarżącego brak jest podstaw do orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności na zasadzie pełnej absorpcji, którą można stosować jedynie w szczególnych, nadzwyczajnych sytuacjach.

Biorąc pod uwagę relacje zachodzące pomiędzy prawomocnie osądzonymi czynami, a także obecną postawę i zachowanie się skazanego kara łączna winna zostać ukształtowana w oparciu o zasadę asperacji. Orzeczona kara łączna w wymiarze 3 lat i 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz kara łączna grzywny w wymiarze 70 stawek dziennych, po 10 złotych każda stawka znajdują oparcie w treści art. 91 §2 k.k., art. 86 §1 k.k., art. 87 §1 k.k. oraz art. 89 §1 a i §1b k.k.

Wskazany przez Sąd Rejonowy przepis art. 85a k.k. nakazuje przy orzekaniu kary łącznej brać pod uwagę przede wszystkim cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara winna osiągnąć w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Podnieść dodatkowo należy, iż pomimo nowych zasad łączenia kar nie uległy zmianie przesłanki jej kształtowania, a zatem aktualne pozostaje również dotychczasowe orzecznictwo, zgodnie z którym istotne znaczenie dla ukształtowania w wyroku łącznym kary łącznej mają kwestie wynikające ze związku przedmiotowo-podmiotowego poszczególnych, zbiegających się przestępstw. Ów związek przedmiotowy winien być oceniany według tożsamości bądź podobieństwa dóbr naruszonych poszczególnymi z tych przestępstw oraz zwartości czasowej i miejscowej ich popełnienia. Związek podmiotowy to z kolei podobieństwo rodzajów winy i zamiarów.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skazany popełnił poszczególne czyny na przestrzeni stosunkowo długiego okresu czasu, bo od 9 grudnia 2013 roku do 3 lutego 2015 roku. Czynami tymi skazany naruszył różne dobra prawne, został bowiem skazany za czyn z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, z art. 198 k.k. a także za przestępstwa przeciwko mieniu popełnione na szkodę różnych pokrzywdzonych. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że skazany ma lekceważący stosunek do porządku prawnego i norm społecznych.

Dodatkowo wskazać należy, iż zgodnie z opinią Dyrektora Zakładu Karnego w J. prognoza kryminologiczno-społeczna wobec skazanego jest obecnie negatywna, proces resocjalizacji S. M. wymaga utrwalenia w warunkach izolacji penitencjarnej. Pozytywne zachowanie w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności nie może mieć przesądzającego znaczenia i przesądzać o ukształtowaniu kar w oparciu o zasadę pełnej absorpcji.

Ukształtowanie wymiaru kar łącznych w oparciu o zasadę pełnej absorpcji w sytuacji, gdy skazany dopuścił się popełnienia różnorodzajowych przestępstw, nie pozostających ze sobą w ścisłym związku, nie miałoby żadnych podstaw i stanowiłoby zdaniem Sądu Odwoławczego niczym nieuzasadnione premiowanie skazanego. Rozważania te dotyczą także orzeczonej kary łącznej grzywny, w tym bowiem zakresie wskazać należy, iż skazany dopuścił się co prawda przestępstw przeciwko mieniu, ale na szkodę różnych pokrzywdzonych.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w niniejszej sprawie nie było żadnych podstaw, by ukształtować karę łączną pozbawienia wolności w taki sposób, by możliwym było jej warunkowe zawieszenie. Abstrahując od powyższego zauważyć należy, iż instytucja przewidziana w art. 69 k.k. winna być stosowana jedynie w stosunku do sprawców, wobec których istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna, pozwalająca przypuszczać, iż skazany będzie przestrzegał porządku prawnego i nie popełni nowego przestępstwa. Analiza wszystkich skazań zapadłych wobec S. M. prowadzi do wniosku, iż skazany przejawia stałą skłonność do zachowań sprzecznych z prawem, postawiona wobec niego pozytywna prognoza kryminologiczna okazała się chybiona. Jedynie zatem kara pozbawienia wolności o charakterze izolacyjnym spełni swoje funkcje wychowawcze i zapobiegawcze, a przy tym odpowiadać będzie poczuciu sprawiedliwości.

Pozostałe wyroki, które zapadły wobec skazanego nie zostały objęte węzłem kary łącznej orzeczonej przedmiotowym wyrokiem. Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego w części dotyczącej tych wyroków słusznie Sąd Rejonowy umorzył.

Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku łącznego lub jego uchylenia.

O kosztach za postępowanie odwoławcze orzeczono po myśli art. 624 § 1 k.p.k., zwalniając skazanego od ich ponoszenia, z uwagi na jego trudną sytuację materialną i perspektywę dłuższego pobytu w zakładzie karnym. Jednocześnie zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu kwotę 147,60 złotych (wraz z podatkiem VAT) tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

SSO Jacek Myśliwiec

SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska SSO Lucyna Pradelska- Staniczek (spr.)