descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 440/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 30 grudnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Tarnowie, V Wydział Gospodarczy

w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Zbigniew Miczek

Protokolant: Kinga Ciszewska

z prawomocnego nakazu zapłaty wydanego przez Referendarza Sądowego

w Sądzie Rejonowym w Tarnowie w postępowaniu upominawczym z dnia

29 grudnia 2023 roku (sygn. akt V GNc 1580/23);

IV. zasądza od strony powodowej (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. na rzecz pozwanego S. L. kwotę 6.675,52 złotych ( słownie: sześć tysięcy sześćset siedemdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi w stosunku rocznym za okres od uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty.

Sędzia Zbigniew Miczek

Uzasadnienie

wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 30 grudnia 2025 roku

Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 327 1 § 2 k.p.c. uzasadnienie wyroku sporządza się w sposób zwięzły, w związku z czym w niniejszym uzasadnieniu w zakresie twierdzeń stron odwołano się do treści ich pism procesowych

W pozwie złożonym w dniu 12.12.2023 roku strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Z. wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych: S. L., X. L. (1), B. C. i G. I. (1) kwoty 94.547,96 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.12.2023 roku do dnia zapłaty, a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu.

Strona powodowa wyszczególniła, że na dochodzoną pozwem kwotę złożyło się:

1. 51.155,94 złotych tytułem należności głównej stwierdzonej prawomocnym nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Rejonowy w Tarnowie V Wydział Gospodarczy z dnia 14.10.2015 roku w sprawie o sygnaturze akt V GNc 2741/15 w postępowaniu upominawczym, zaopatrzonym w klauzulę wykonalności;

2. 38.183,51 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych liczonych od poszczególnych kwot składających się na należność główną;

3. 4.257,00 złotych tytułem kosztów procesu;

4. 120,00 złotych tytułem kosztów postępowania klauzulowego;

5. 831,51 złotych tytułem niewyegzekwowanej części kosztów postępowania egzekucyjnego.

Strona powodowa wskazała dalej, iż w okresie od lipca do sierpnia 2014 roku (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zakupiła u niej towary na łączną kwotę 53.576,26 złotych, jednakże uiściła za nie jedynie 2.420,32 złotych, wobec czego do zapłaty pozostała kwota 51.155,94 złotych. W związku z brakiem zapłaty strona powodowa uzyskała przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nakaz zapłaty, w którym zasądzono należność główną wraz z odsetkami ustawowymi od wskazanych kwot oraz koszty procesu. Następnie, po nadaniu klauzuli wykonalności, strona powodowa wszczęła postępowanie egzekucyjne przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, kierując egzekucję do znanych składników majątkowych i wierzytelności dłużnika. Postępowanie egzekucyjne okazało się w przeważającej części bezskuteczne, a wyegzekwowano jedynie część kosztów egzekucyjnych. W pozostałym zakresie postępowanie zostało umorzone jako bezskuteczne.

Strona powodowa wskazała, że pozwani pełnili funkcje członków zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w czasie powstania i istnienia zobowiązania oraz w okresie, w którym podmiot ten pozostawał w stanie niewypłacalności. Strona powodowa wskazała, iż pomimo istnienia podstaw do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, pozwani nie dopełnili obowiązku jego złożenia we właściwym czasie, co doprowadziło do powstania szkody po stronie powoda w postaci niemożności zaspokojenia roszczenia z majątku spółki.

Strona powodowa powołała się na przesłanki odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki wynikające z art. 299 k.s.h.

Przed wytoczeniem powództwa strona powodowa skierowała do pozwanych wezwania do zapłaty, wyznaczając termin spełnienia świadczenia, jednakże pozwani nie podjęli żadnej reakcji. ( k. 3-14)

W dniu 29.12.2023 roku Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Tarnowie wydał w sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał pozwanym S. L., X. L. (1), B. C. oraz G. I. (1) zapłatę na rzecz strony powodowej solidarnie kwoty 94.547,96 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od ww. kwoty od dnia 12.12.2023 roku do dnia zapłaty, oraz tytułem kosztów procesu kwotę 8.345,00 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się nakazu zapłaty do dnia zapłaty, w terminie dwóch tygodniu od doręczenia nakazu, albo wniesienie w tym terminie sprzeciwu. ( k. 97)

Od powyższego nakazu zapłaty sprzeciw złożyła pozwana G. I. (1), wnosząc o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania.

Pozwana podniosła, iż nie ponosi osobistej odpowiedzialności względem strony powodowej, gdyż nie była stroną zawartej z nią umowy, a dłużnikiem pozostawała wyłącznie (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Strona powodowa nie wykazała spełnienia przesłanek odpowiedzialności członka zarządu z art. 299 k.s.h., w szczególności w zakresie istnienia obowiązku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości.

Pozwana G. I. (1) wskazała, że zakończyła pełnienie funkcji w zarządzie z końcem 2014 roku, natomiast stan uzasadniający obowiązek złożenia wniosku o upadłość spółki miał powstać dopiero w kwietniu 2015 roku, a zatem po jej odejściu. Zaprzeczyła, aby zaniechanie złożenia wniosku upadłościowego mogło być jej przypisane. Na poparcie tej tezy powołała się na rozstrzygnięcie w sprawie karnej, w której została uniewinniona od zarzutu niezłożenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie, przy wskazaniu, iż obowiązek ten powstał dopiero po zakończeniu przez nią kadencji.

Niezależnie od powyższego pozwana zgłosiła zarzut przedawnienia roszczeń, argumentując, że zobowiązanie pierwotne pochodziło z 2014 roku, a w dacie wydania nakazu zapłaty upłynął termin przedawnienia właściwy dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą.

Pozwana podniosła także zarzut, iż dochodzenie roszczenia było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, wskazując na brak jakichkolwiek korzyści po jej stronie z relacji handlowych (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ze stroną powodową, oraz na swoją aktualną, trudną sytuację majątkową i zdrowotną, przy jednoczesnym podkreśleniu korzystniejszej sytuacji ekonomicznej strony powodowej.

Pozwana zakwestionowała również roszczenia o odsetki i koszty procesu. ( k. 119-121)

Od wydanego w sprawie nakazu zapłaty sprzeciw złożył pozwany S. L. zaskarżając go w całości.

Pozwany S. L. podniósł: zarzut przedawnienia roszczenia, braku istnienia związku przyczynowego między pełnieniem przez siebie funkcji członka zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od dnia 18.06.2020 roku a szkodą strony powodowej wynikającą z braku zaspokojenia roszczenia objętego nakazem zapłaty z dnia 14.10.2015 roku w sprawie o sygnaturze akt V GNc 2741/15.

Pismem z dnia 15.01.2018 roku Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowie Andrzej Czosnyka w sprawie o sygnaturze akt KM 2177/17 poinformował stronę powodową, że egzekucja przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością była całkowicie bezskuteczna, wobec czego od tego momentu zaczął biec trzyletni termin przedawnienia roszczeń w oparciu o 299 k.s.h. Roszczenie przedawniło się zatem z końcem 2021 roku.

Pozwany S. L. podniósł, że został on członkiem zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 18.06.2020 roku, a więc po niecałych sześciu latach od zaciągnięcia przez (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wskazanych w pozwie zobowiązań. Nastąpiło to zatem po niecałych pięciu latach od powstania tytułu wykonawczego przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością i wszczęciu egzekucji przeciwko spółce. Nastąpiło to po dwa i pół roku od zawiadomienia wierzyciela, że postępowanie egzekucyjne przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością było całkowicie bezskuteczne. Wskazał on dalej, że strona powodowa winna była wykazać: zawinione działanie członka zarządu, jakim jest złożenie we właściwym czasie wniosku o upadłość spółki, istnienie szkody jaką jest kwota niewyegzekwowanej należności z uwagi na niewypłacalność spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, istnienie adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy brakiem złożenia wniosku o upadłość, a wystąpieniem szkody w majątku strony powodowej.

Pozwany S. L. wskazał, że po objęciu funkcji zarządu przez długi czas nie miał możliwości złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z uwagi na brak dostępu do dokumentacji księgowej, która została przejęta przez Prokuraturę. W momencie objęcia funkcji prezesa zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie miał wglądu w całość ksiąg rachunkowych spółki, więc nie mógł ocenić, ani przygotować wniosku o ogłoszenie upadłości. Za początkowy termin przedawnienia roszczeń wynikających z art. 299 k.s.h. kierowanych przeciwko subsydiarnie odpowiedzialnym członkom zarządu może być uznany dzień, kiedy przesłanka bezskuteczności egzekucji byłaby spełniona, gdyby wierzyciel podjął stosowne czynności w niej wcześniejszym możliwym terminie. ( k. 167-172)

Postanowieniem z dnia 22.03.2024 roku Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Tarnowie: (1.) uchylił nakaz zapłaty z dnia 29 grudnia 2023 roku w stosunku do pozwanego B. C., (2.) odrzucił pozew w stosunku do pozwanego B. C., albowiem w dniu 14 stycznia 2014 roku ogłoszono upadłość B. C. (pierwotnie pod sygnaturą V GU 26/13 – przez Sąd Rejonowy w Tarnowie V Wydział Gospodarczy) postępowanie to nie uległo zakończeniu. ( k. 192)

Od wydanego w sprawie nakazu zapłaty sprzeciw złożył pozwany X. L. (1) (data nadania w placówce pocztowej: 24.07.2024 rok), zaskarżając go w całości. ( k. 209-213v)

Postanowieniem z dnia 13.09.2024 roku Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Tarnowie odrzucił sprzeciw (...)jako wniesiony po terminie. ( k. 215)

W piśmie z dnia 13.03.2025 roku strona powodowa podtrzymała żądanie pozwu. Zaprzeczyła przedawnieniu roszczenia i podała, że początek jego biegu należy liczyć od daty doręczenia stronie powodowej odpisu postanowienia Komornika o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ze względu na jej bezskuteczność, tj. od dnia 6.05.2020 roku. W związku z tym, termin przedawnienia upływał 31.12.2023 roku. Strona powodowa występując z powództwem w dniu 12.12.2023 roku zachowała termin. Strona powodowa wskazała, że członek zarządu nie może powoływać się na brak wiedzy o niewydolności finansowej spółki, podczas gdy obiektywnie niewypłacalność istniała już w chwili objęcia przez niego funkcji, lecz przez swoją nieuwagę czy niedbalstwo nie przeanalizował ksiąg i dokumentacji finansowej. Obowiązkiem członka zarządu jest to, aby niezwłocznie po objęciu funkcji członka zarządu dokładnie zapoznał się z kondycją finansową spółki i w przypadku jej niewypłacalności złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. ( k. 311-313)

W piśmie z 2.04.2025 roku pozwana G. I. (1) i S. L. wskazali, że: pozwana G. I. (1) pełniła funkcję w zarządzie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością do 10.10.2014 roku, natomiast jak wynikało z załączonego odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 17.04.2019 roku w sprawie o sygnaturze akt II K 1104/17 oraz wydanej w tamtej sprawie opinii biegłych, zarząd (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością był zobowiązany najpóźniej w dniu 14.04.2015 roku złożyć wniosek o upadłość a więc po upływie jej kadencji. Z kolei S. L. objął funkcję prezesa zarządu (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w dniu 18.06.2020 roku, a więc po niemal 5 latach od wydania nakazu zapłaty oraz niemal 2,5 roku po stwierdzeniu przez Komornika Sądowego, że egzekucja wydana przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością była w całości bezskuteczna, z uwagi na 101 postępowań egzekucyjnych i zadłużenie w łącznej kwocie 5.600.000,00 złotych. Złożenie przez S. L. nawet w dniu 18.06.2020 roku lub po tej dacie wniosku o ogłoszenie upadłości, w żadnej mierze nie przyczyniłoby się do zmniejszenia szkody po stronie powodowej. ( k. 324-328)

W dniu 1.08.2025 roku pozwana G. I. (1) i pozwany S. L. przedłożyli pismo przygotowawcze.

Pozwani powołali się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie w sprawie o sygnaturze akt V GC 279/22 wraz z uzasadnieniem. Na potrzeby tamtego postępowania sporządzona została opinia, w której wskazano, że niezłożenie wniosku o upadłość nie nastąpiło z winy G. I. (1), gdyż zakończyła ona pełnienie funkcji w zarządzie przed powstaniem obowiązku złożenia takiego wniosku. Jeśli chodzi o S. L., to w sprawie karnej nie przeprowadzono pełnego postępowania dowodowego dotyczącego rzeczywistego stanu majątkowego spółki w chwili objęcia przez niego funkcji oraz kwestii szkody po stronie wierzycieli. Pozwani S. L. i G. I. (1) podnieśli, iż egzekucja przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością była w istocie bezskuteczna już przed objęciem funkcji prezesa zarządu przez S. L., co wynikało z ostatniego planu podziału sum uzyskanych z egzekucji oraz z późniejszego formalnego umorzenia postępowania egzekucyjnego z uwagi na brak majątku spółki. Wskazano, że pozwany S. L. objął funkcję członka zarządu dopiero po tych zdarzeniach, wobec czego zaniechanie złożenia przez niego wniosku o upadłość nie mogło spowodować szkody po stronie wierzycieli, w tym strony powodowej. ( k. 371-372)

Zgodnie z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadnienie wyroku winno zawierać wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.

Bezsporne w niniejszej sprawie między stronami było:

- istnienie zobowiązania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jakie wynikało z transakcji handlowych opisanych na fakturach VAT: (...) z dnia 4.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 4.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 7.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 7.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 17.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 17.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 21.07.2014 roku, FS-(...) z dnia 21.07.2014 roku, (...) z dnia 14.08.2014 roku, (...) z dnia 18.08.2014 roku;

- wydanie w dniu 14.10.2015 roku przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością przez Sąd Rejonowy w Tarnowie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym w sprawie o sygnaturze akt V GNc 2741/15, a następnie zaopatrzenie nakazu zapłaty w klauzulę wykonalności;

- prowadzenia postępowania egzekucyjnego przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie wniosku wierzyciela (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, przebiegu postępowania (w tym treści pism, postanowień ect.), oraz jego zakończenia jako bezskutecznego;

- wydania przez Sąd Rejonowy w Tarnowie II Wydział Karny w sprawie II K 1104/17 w dniu 17.04.2019 roku wyroku, na mocy którego uniewinniono G. I. (1) od postawionego jej zarzutu w pkt 2 aktu oskarżenia [że w okresie od 26.03.2012 roku do 9.02.2015 roku w M. będąc prezesem zarządu firmy (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w M. nie zgłosiła, pomimo powstania warunków uzasadniających upadłość wskazanej spółki wniosku o ogłoszenie jej upadłości];

- kierowania przez stronę powodową do pozwanych wezwań do zapłaty.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana G. I. (1) była ujawniona w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością od 26.03.2012 roku, rezygnację z funkcji członka zarządu złożyła w dniu 10.11.2014 roku, która została przyjęta przez zgromadzenie wspólników w dniu 2.12.2014 roku, zaś z rejestru została wykreślona z dniem 9.02.2015 roku.

Dowód:

- zeznania pozwanej G. I. (1) – k. 369v-370;

- wydruk z rejestru przedsiębiorców – k. 578-587;

Pozwany S. L. był ujawniony w Krajowym Rejestrze Sądowym jako prezes zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w następujących okresach:

- od dnia 16.06.2005 roku do dnia 29.10.2007 roku;

- od dnia 24.09.2009 roku do dnia 20.07.2010 roku;

- od dnia 18.06.2020 roku do chwili obecnej.

Dowód:

- wydruk z rejestru przedsiębiorców – k. 578-587;

Pozwany S. L. pełnił również funkcję członka zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w 2017 roku.

Dowód:

akta sprawy V GU74/15 Sądu Rejonowego w Tarnowie

- protokół rozprawy z dnia 19.05.2017 roku – k. 221v;

(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zajmowała się robotami budowlanymi. Spółka zawierała umowy jako generalny wykonawca startując w zamówieniach publicznych. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością realizowała prace m.in. na zlecenie (...) Spółki Akcyjnej. Podmiot ten naliczył (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kary, za nieterminowe wykonanie kontaktu. (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością się z tym nie zgadzała, bowiem zleceniodawca miał duże błędy w projektach i dokumentacji technicznej. Spółka popadła w problemy finansowe i utraciła zdolność kredytową. W przypadku umowy z kontrahentem, który miał siedzibę w P., (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością miała rozliczenia kwartalne, co przełożyło się na brak możliwości wystawienia faktury. W ten sposób spółka musiała odnotować stratę na koniec roku.

Dowód:

- zeznania świadka G. A. – k. 365v-369v;

- zeznania świadka G. I. (1) – k. 369v-370;

W dniu 21.12.205 roku do Sądu Rejonowego w Tarnowie wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłości (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w M. złożony przez wierzyciela (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Wniosek został oparty na wierzytelności wymagalnej od dnia 21.12.2013 roku i potwierdzonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 4.12.2014 roku ( sygn. akt VI Ga 312/14). Z zawiadomienia Komornika wynika, że prowadzona egzekucja przeciwko Spółce nie była jest skuteczna. W stosunku do Spółki tylko Komornik J. L. prowadził 113 postępowań egzekucyjnych, w tym rozpoczętych w 2014 roku. Postanowieniem z dnia 19.05.2017 roku wniosek o ogłoszenie upadłości został oddalony na zasadzie art. 13 ust. 1 i 2 p.u.

Dowód:

akta sprawy V GU74/15 Sądu Rejonowego w Tarnowie



wniosek o ogłoszenie upadłości – k. 2-6;



wyrok Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 4.12.2014 roku – k. 19;



zawiadomienie o stanie egzekucji – k. 24-25;



pismo Komornika J. L. – k. 153-156;



wydruk stanu księgi wieczystej – k. 202-203;



postanowieniem z dnia 19.05.2017 roku – k. 226;

W roku postępowania karnego prowadzonego przeciwko G. I. (2) złożono opinię biegłych z zakresu rachunkowości, w której stwierdzono, że problemy finansowe (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością rozpoczęły się w 2014 r. Nastąpił wówczas wzrost zadłużenia, pojawiły się problemy z regulowaniem zobowiązań. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością realizowała w 2014 r. rozpoczęte roboty budowlane, w wyniku czego osiągnęła przychody w wysokości 13.036.000,00 zł. Na koniec 2014 roku wzrosły jednak należności od kontrahentów (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością do kwoty 8.456.600,00 zł. Według opinii przyczyną problemów z regulowaniem zobowiązań mógł być wzrost należności od odbiorców usług świadczonych przez (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością nie otrzymywała zapłaty za zrealizowane przez siebie usługi. Nieregulowanie zobowiązań zbiegło się z zaciągnięciem zobowiązań wobec wierzyciela I. R. w okresie od maja do października 2014 roku.

Dowód:

- dokument opinii dla Prokuratury Rejonowej w Tarnowie z dnia 24.10.2016 roku w sprawie 2 Ds. 1180/15 – k. 129-164;

Najwcześniej niezapłacona należność przez Dłużną Spółkę w stosunku do I. R. była wymagalna w dniu 28.05.2014 roku.

Dowód:

- dokument opinii dla Prokuratury Rejonowej w Tarnowie z dnia 24.10.2016 roku w sprawie 2 Ds. 1180/15 – k. 129-164;

- opinie biegłego (główna) – k. 422;

Postanowieniem z dnia 28.04.2020 roku Komornik J. L. umorzył prowadzone przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością postępowanie egzekucyjne na zasadzie art. 824 § 1 pkt 3 k.p.c.

Dowód:

- postanowienie z dnia 28.04.2020 roku – k. 70-80;

(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością, że w okresie od 2013 roku do 2020 roku posiadała poważne problemy płatnicze, a wartość jej majątku nie wystarczała na zaspokojenie zobowiązań pieniężnych. O ile można było jeszcze na przestrzeni 2013 roku zakładać, że spółka ta przezwycięży problemy finansowe, o tyle 2014 rok, przy lawinowo pogarszającej się jej kondycji finansowej, bez dodatkowego wsparcia finansowego wskazywał, że takowe oczekiwania, tj. traktowanie zachwianej bieżącej płynności finansowej jako okresu przejściowego stawały się bezzasadne. Spółka w okresie lat 2013-2020 była niedoinwestowana sprzętowo, posiadała znikomy majątek trwały, co roku generowała straty, posiadała ujemne kapitały finansowe, a cały majątek był finansowany przede wszystkim zobowiązaniami. W całym tym okresie Spółka borykała się z problemami płatniczymi.

Wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony nie później niż do końca pierwszego półrocza 2014 roku, co nie oznacza, przed tą datą nie występowały przesłanki ogłoszenia upadłości.

Dowód:

- opinia biegłego: główna – k. 422-436, uzupełniająca (pierwsza) – k. 473-478

Gdyby wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w okresie po dniu 18.06.2020 roku, a więc w okresie, w którym funkcję członka zarządu pełnił pozwany S. L. ni byłoby możliwe zaspokojenie strony powodowej lub nastąpiłoby to w stopniu znikomym.

Dowód:

- opinia biegłego: uzupełniająca (druga) – k. 522-526

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnowie z dnia 17.04.2019 roku ( sygn. akt II K 1104/17) uniewinniono G. I. (1) jako oskarżoną od zarzutu, iż w okresie od 26.03.2012 r. do dnia 9.02.2015 roku będąc prezesem zarządu (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości. Natomiast została ona skazana za 68 zarzutów z art. 286 § 1 k.k. na szkodę I. R., za to, że w okresie od dnia 21.05.2014 roku do dnia 2.10.2014 roku zaciągała zobowiązania jako prezes zarządu wprowadzając w błąd I. R., co do zamiaru i możliwości spłaty zobowiązań.

Dowód:

- odpis wyroku z dnia 17.04.2019 roku wraz z uzasadnieniem – k. 240-264;

Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się częściowo na okolicznościach niespornych, w tym przyznanych albo niezaprzeczonych. Postąpienie takie znajduje uzasadnienie w treści art. 229 oraz 230 k.p.c. W zasadniczej części twierdzenia stron w zakresie faktów były niesporne, natomiast różnice dotyczyły oceny prawnej zdarzeń i wynikających stąd skutków prawnych w zakresie odpowiedzialności pozwanych. Sama okoliczność zaciągnięcia przez Dłużną Spółkę zobowiązania u strony powodowej oraz brak ich spłaty oraz częściowa nieskuteczność egzekucji była niesporna. Również okresy pełnienia funkcji członków zarządu przez poszczególnych pozwanych nie budziły wątpliwości.

Sąd oparł się także na wydanej w sprawie opinii biegłego M. R. tak podstawowej, jak i dwóch uzupełniających, uznając je za rzeczowe, logicznie uzasadnione i nie zawierające błędów formalnych.

Nie można zgodzić się z zarzutami końcowymi pozwanych do opinii biegłego. Odnosząc się do zarzuty, że biegły nie wskazał wartości szkody stwierdzić należy, że zarzut ten pokazuje na niezrozumienie celu sporządzenia opinii z zakresu ekonomii i finansów. Szkoda ma charakter prawny i jej wystąpieniu lub nie, jak jej wysokość jest zadaniem sądu, a nie biegłego. Biegły może w opinii wskazać jedynie możliwy stopień zaspokojenia lub jego brak, nie zaś wystąpienie szkody, która jest związana z przesłanką warunkującą odpowiedzialność na różnych podstawach prawnych. Po drugie, Sąd w postanowieniu dowodowym – kierując się wcześniej wskazaną zasadą – nie zobowiązał biegłego do wyliczenia szkody, lecz do stopnia zaspokojenia strony powodowej, co nie jest tożsame. Po trzecie, biegły wypowiedział się ostatecznie co do stopnia zaspokojenia strony powodowej w okresie, gdy pozwany S. L. od 2020 roku pełnił ponownie funkcję członka zarządu Dłużnej Spółki.

Całkowicie niezrozumiały jest zarzut pozwanych kwestionowania dokumentów, na których oparł się biegły, w szczególności, że dokumenty te stanowią kopie dokumentów sprzed ponad dziesięciu lat, zaś biegły nie dysponował kompletną dokumentacją w tym zakresie. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy, iż:

1) biegły sporządził opinię na podstawie dokumentów zawnioskowanych i przedłożonych przez kwalifikowanego pełnomocnika pozwanych będącego adwokatem;

2) skoro pełnomocnik pozwanych kwestionuje autentyczność i zgodność z rzeczywistym stanem faktycznym dokumentów stanowiących elementy sprawozdań finansowych w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości, to świadczy o tym, że naruszył on zasadę lojalności procesowej o jakiej mowa w art. 3 k.p.c., zgodnie z którym strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Jeżeli pełnomocnik w osobie adwokata w sposób świadomy przedstawia dokumenty, które pisząc wprost: są co najmniej nierzetelne i wątpliwie autentyczne, i ma tego świadomość, to zachowuje się co najmniej nielojalnie, nie mówiąc już o możliwości naruszenia etyki wykonywania zawodu adwokata;

3) jeżeli uznać, że przedłożone przez pełnomocnika pozwanych dokumenty są nieautentyczne i niezgodne z rzeczywistym stanem faktycznym, to należałoby uznać faktycznie, że nie mogą one stanowić podstawę do sporządzenia opinii w sprawie. W takim jednak przypadku należałoby uznać, że nie jest możliwe sporządzenie wiarygodnej opinii, a tym samym nie jest możliwe wykazanie zaistnienia przesłanek egzoneracyjnych w sprawie. Skoro zaś w procesie opartym na przesłankach wskazanych w art. 299 k.s.h. ciężar dowodu ich wykazania spoczywa na pozwanych, to niemożliwość przeprowadzenia takiego dowodu będzie procesowo obciążała pozwanych. Jeżeli więc przyjąć, że sporządzona opinia w sprawie – wszak korzystna ostatecznie dla jednego z pozwanych – nie może zostać uznana za wiarygodną, z tego powodu, że została – zgodnie z twierdzeniami pełnomocnika tego pozwanego na nierzetelnych dokumentach, to musiałoby to prowadzić do jej pominięcia, a w ostateczności do uwzględnienia powództwa również w stosunku do tego pozwanego;

4) zarzut pełnomocnika pozwanych o nierzetelności dokumentów stanowiących podstawę wydania opinii jest również o tyle niezrozumiały, że wskazuje on na potencjalną odpowiedzialność karną osób pod nimi podpisanymi, mając na uwadze treść art. 77 ust. 2 ustawy o rachunkowości, co w ocenie Sądu może spowodować konieczność zawiadomienia prokuratora na zasadzie art. 304 § 2 k.p.k., jak też właściwego organu zawodowego odpowiedzialności dyscyplinarnej dla pełnomocnika pozwanych ze względu na możliwość wystąpienia działania szkodliwego dla jego klientów;

5) biegły nie wskazał na ewentualne nieprawidłowości w udostępnionych mu materiałach źródłowych;

co powoduje, że brak było podstaw do zakwestionowania opinii pod względem formalnym i merytorycznym.

Sąd dał wiarę zeznaniom pozwanej G. I. (1) i świadka G. A. z tym zastrzeżeniem, że ich zeznania w dużej mierze miały charakter oceny, wskazujący na powstanie przyczyn zadłużenia dłużnej Spółki z przyczyn leżących po stronie jej kontrahentów, którzy mieli bez podstawa prawnych zrywać kontrakty i nie wypłacać umówionych wynagrodzeń. Okoliczności te były jednak neutralne w stosunku do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, o czym mowa będzie w dalszej części uzasadnienia.

Jeżeli chodzi o opinię biegłych (wraz z opinią uzupełniająca) sporządzoną w postępowaniu karnym, to Sąd dopuścił dowód z tego dokumentu, natomiast nie przeprowadził z niej dowodu na zasadzie art. 278 1 k.p.c., który stanowi, że sąd może dopuścić dowód z opinii sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. Przywołać tutaj należy pogląd literatury, gdzie wskazano, że przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z innego postępowania jest zasadne i przydatne, gdy przedmiot postępowania lub jego okoliczności faktyczne lub prawne są takie same jak przedmiot dowodu w innym postępowaniu i mają znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy ( por. A. Góra-Błaszczykowska, Dowód z opinii na podstawie art. 278 1 k.p.c. a cel opinii i dobór metody, w: Dowód z opinii biegłego z zakresu ekonomii w sprawach cywilnych i gospodarczych, Warszawa 2024 r., s. 202). Możliwość dopuszczenia opinii na podstawie tego przepisu jest więc możliwe, gdy opinia metodologicznie i celowościowo jest zgodna z oboma postępowania: tym na potrzeby którego została sporządzona oraz tym, w którym ma być powtórnie wykorzystana. Opinia sporządzona na potrzeby postępowania karnego, gdzie charakter winy jest inny niż w prawie cywilnym, gdzie ma ona charakter deliktowy nie może służyć jako podstawa do wyrokowania. Trzeba też zwrócić uwagę, że opinia sporządzona w postępowaniu karnym w zakresie przesłanek niewypłacalności na potrzeby odpowiedzialności karnej, analizująca zdarzenia sprzed dnia 1.01.2016 roku (jako daty zmiany przesłanek niewypłacalności w rozumieniu prawa upadłościowego) – mając na uwadze treść art. 4 § 1 k.k. – powinna uwzględniać przesłanki niewypłacalności w brzmieniu obowiązującym po dniu 1.01.2016 roku. Tym samym wnioski opinii sporządzonej w postępowaniu karnym prowadzonym po tym dniu nie mogą mieć wpływu na ustalenie odpowiedzialności na gruncie prawa cywilnego przed tym dniem, o czym szerzej zostanie wskazane w dalszej części uzasadnienia dotyczącej podstawy prawnej odpowiedzialności pozwanych. Dodatkowo wskazać należy, że ocena wniosków końcowych tej opinii odnosi się do tzw. przesłanki bilansowej, a nie porusza przesłanki płynnościowej w sytuacji, gdy na tej samej stronie opinii można przeczytać, że problemy finansowe Spółki zaczęły się w 2014 roku, kiedy wystąpił wzrost zadłużenia i problemy z regulowaniem zobowiązań. Opinia nie odnosi więc w tym zakresie do tzw. przesłanki płynnościowej ogłoszenia upadłości.

Jeżeli chodzi o dokumenty prywatne składane przez stron jako dowody, to ich prawdziwość nie przesądza automatycznie o istnieniu faktów w nich wskazanych. Dokumenty mające wykazywać występowanie zatorów płatniczych w branży budowlanej nie miały wpływu na rozstrzygnięcie w sprawie.

Zgodnie z art. 327 1 § 1 pkt 1 k.p.c. uzasadnienie wyroku winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.

Sąd zważył, co następuje

powództwo jest zasadne w zakresie pozwanej G. I. (1), natomiast w zakresie pozwanego S. L. podlegało ono oddaleniu.

W sprawie zastosowanie będą miały przepisy następujących aktów prawnych:

1) ustawy z dnia 23.04.1964 roku – Kodeks cywilny (tj. Dz.U. 2025 r., poz. 1071 ze zm.) – zwanej „k.c . ”;

2) ustawy z dnia 17.11.1964 roku – Kodeks postępowania cywilnego (tj. Dz.U. 2024 r., poz. 1568 ze zm.) – zwanej „k.p.c.”;

3) ustawy z dnia 15.09.2000 roku Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. 2024 r., poz. 18 ze zm) – zwanej „k.s.h.”;

4) ustawy z dnia 28.02.2003 roku – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. 2025 r., poz. 614 ze zm) – zwanej „p.u.”;

5) ustawy z dnia 28.07.2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tj. Dz. U. 2025 r., poz. 1228) – zwanej „u.k.s.c.”;

6) ustawy z dnia 16.11.2006 roku o opłacie skarbowej (tj. Dz.U. 2025 r. poz. 1154 ze zm) – zwanej „u.o.s.”;

7) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz.U. 2023 r., poz. 1964 ze zm.) – zwane „r.o.a.”;

8) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. 2023 r., poz. 1935 ze zm.) – zwane dalej „r.o.r.p.”

Przedmiotem procesu cywilnego są twierdzenia powoda o faktach. Jeżeli strona powodowa wykaże prawdziwość tych faktów, a istnieje norma prawna, z której wywodzi ona swe roszczenie to zachodzą podstawy do uwzględnienia powództwa. Podnieść należy, że strona inicjująca proces nie jest zobowiązana do wskazywania podstawy prawnej dochodzonego roszczenia, biorąc pod uwagę tą okoliczność, że powód ma jedynie przywołać fakty, a nie musi przywoływać prawa (zgodnie z paremią Da mihi factum, dabo tibi ius/Daj mi fakt, a dam ci prawo). Wskazanie jednak podstawy prawnej ma ten skutek, że zakreśla ramy twierdzeń wyznaczające kierunek procesu, zarówno w zakresie wykazania tych twierdzeń, które warunkowały uwzględnienie roszczenia, jak twierdzeń, które zobowiązana wykazać strona pozwana, aby doprowadzić do oddalenia powództwa.

Strona powodowa wytaczając powództwo w niniejszej sprawie oparła się na treści art. 299 k.s.h. wprowadzającym odpowiedzialności członka zarządu spółka z ograniczoną odpowiedzialnością za szkodę, jak została wyrządzona jej wierzycielom w sytuacji braku spełnienia na ich rzecz zobowiązania. Zgodnie z przepisem art. 299 § 1 k.s.h., jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. W § 2 tego przepisu wprowadzono przesłanki egzoneracyjne, wskazując, że członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. Przepis w tym brzmieniu obowiązuje od dnia 1.01.2016 roku i został wprowadzony na podstawie art. 421 pkt 4, lit. a w zw. z art. 456 ustawy z dnia 15.05.2015 roku – Prawo restrukturyzacyjne ( t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1508 ze zm.), przy czym ustawa ta nie wprowadziła w tym zakresie żadnych szczególnych regulacji intertemporalnych. Powoduje to, że zastosowanie będą miały w tym zakresie reguły ogólne. Skoro regulacja zawarta w art. 229 k.s.h. ma charakter przepisu prawa materialnego, gdyż wprowadza ona osobistą odpowiedzialność osób pełniących funkcję członka zarządu w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Dlatego też dla oceny możliwości zastosowania tej regulacji należy odnosić się do jej treści z momentu, gdy wystąpiły zdarzenia, o jakich mowa w dyspozycji tego przepisu. Przed zmianą o której mowa powyżej, art. 299 § 2 k.s.h. mówił, że członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcia postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody. W związku z tym, że zdarzenia, na które powołuje się powód miały miejsce przed dniem 1.01.2016 roku, to oznacza, że w sprawie będą miały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 28.02.2013 roku - Prawo upadłościowe ( t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 2344 ze zm.) – zwane dalej p.u. – w brzmieniu obowiązującym do dnia 31.12.2015 roku.

Mając powyższe na uwadze zauważyć należy, że mając na uwadze czasokres pełnienia funkcji członka zarządu przez poszczególnych pozwanych, w stosunku do pozwanej G. I. (1) zastosowanie będą miały przepisy obowiązujące przed dniem 1.01.2016 roku, zaś w stosunku do pozwanego S. I. przepisy obowiązujące po tym dniu.

Przesłanką odpowiedzialności członków zarządu jest bezskuteczność egzekucji do całego majątku spółki. Bezskuteczność egzekucji to sytuacja, w której spółka nie ma żadnego majątku, z którego wierzyciel mógłby uzyskać zaspokojenie swojej należności. Powołane przepisy statuują zatem ustawową, solidarną, subsydiarną (posiłkową), osobistą i nieograniczoną odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za jej zobowiązania, w sytuacji, gdy egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna. Bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce jest przesłanką odpowiedzialności członków zarządu. Nie ma potrzeby wykazywać, że wierzyciel wykorzystał wszystkie sposoby egzekucji, bo wystarczy tylko jeden (por. A. Kidyba, w: Kodeks spółek handlowych Zakamycze 2005 r., s. 461 – 462). Ustalenie przewidzianej w art. 299 § 1 k.s.h. przesłanki bezskuteczności egzekucji może nastąpić na podstawie każdego dowodu, z którego wynika, że spółka nie ma majątku pozwalającego na zaspokojenie wierzyciela pozywającego członków zarządu (tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 czerwca 20103 roku, V CKN 416/01, OSNC 2004, Nr 7-8, poz. 129). Wierzyciel dochodząc odszkodowania na zasadzie art. 299 § 1 k.s.h. musi wykazać istnienie zobowiązania po stronie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, bezskuteczność egzekucji w stosunku do takiej spółki oraz fakt bycia przez pozwanego członkiem zarządu tej spółki. Natomiast w tym przypadku na pozwanych spoczywa ciężar wykazania przesłanek ezgoneracyjnych o jakich mowa w art. 299 § 2 k.s.h.

W niniejsze sprawie strona powodowa wykazała przesłankę bezskuteczności egzekucji przedkładając odpis nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym wraz z postanowieniem o nadaniu klauzuli wykonalności, zawiadomienie komornicze o bezskuteczności egzekucji oraz postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wykazana zatem została również przesłanka bezskuteczności egzekucji tego zobowiązania rozumiana jako sytuacja, w której prawnie zorganizowane działania organów egzekucyjnych mające na celu zadośćuczynienie interesom wierzyciela, które znalazły odzwierciedlenie w tytule egzekucyjnym nie doprowadziły do spełnienia świadczenia przez dłużnika (zob. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych…, s. 461-462). Wartość takiego majątku nie może być wyceniana przez pryzmat wartości księgowej, ale rynkowej przy uwzględnieniu faktycznej możliwości wykorzystania go jako źródła uzyskania środków służących do zaspokojenia wierzycieli. Podnoszone w toku postępowania twierdzenia, iż dłużnej Spółce przysługują roszczenia wobec jej kontrahentów nie mogły – co do zasady stanowić podstawy do oddalenia powództwa – gdyż w istocie nie świadczyły o wystąpieniu przesłanki bezskuteczności. Jeśli w istocie dłużna Spółka była przeświadczona o istnieniu wierzytelności, to mogła wytoczyć stosowane procesy, nawet zapożyczając się na sfinansowanie ich kosztów. W tym miejscu wskazać należy, że każdy proces sądowy – odwołując się do zasad ekonomicznej analizy prawa – jest w istocie samej postępowaniem o charakterze ekonomicznym, który polega na ocenie ryzyka wygranej i możliwości skutecznego wyegzekwowania zasądzonego roszczenia w porównaniu do kosztów jakie należy zaangażować w takie postępowanie. Skoro jak wynika z zeznań z pozwanej G. I. (1) i świadka G. A. postępowania ich kontrahentów w zakresie zrywania kontraktów i naliczania kar umownych nie miały żadnych podstaw prawnych, a postępowanie Dłużnej Spółki w zakresie wywiązywania się z obowiązków umownych było bez zarzutu, to należy uznać, że nie istniało ryzyko przegrania wytaczanych procesów, nawet jeśli była potrzeba ich skredytowania. Kierując się bowiem ich zeznaniami należałoby uznać, że jest to pewna inwestycja. Jednakże Dłużna Spółka nie wytoczyła takich procesów, co powoduje, że twierdzenia w zakresie istnienia takich wierzytelności należy uznać za nieprawdziwe. Analiza treści zawiadomienia o stanie egzekucji wskazuje, że żaden ze wskazanych w toku postępowania egzekucyjnego domniemanych dłużników w stosunku do Dłużnej Spółki nie potwierdził istnienia takich wierzytelności. Tym samym należało przyjąć, że została wykazana przesłanka bezskuteczności egzekucji.

Pozwani podnieśli szereg zarzutów na poparcie swych twierdzeń, przy czym szereg z nich było dla nich wspólnych, zaś niektóre tylko dotyczyły odrębnie każdego z pozwanych, mając na uwadze inny czasookres pełnienia przez nich funkcji członka zarządu Dłużnej Spółki.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu podniesionego przez pozwanych, a mianowicie zarzutu przedawnienia wskazać należy, że nie był on zasadny.

Zgodnie z treścią art. 117 § 1 k.c. z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych roszczenia majątkowe ulegają przedawnieniu. Natomiast zgodnie z art. 117 § 2 zd. 1 k.c. po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej termin przedawnienia wynosi lat 6, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Zasadą jest zatem, iż to przepis szczególny określa termin przedawnienia i jedynie w przypadku, gdyby nie było odrębnej regulacji tego zagadnienia stosuje się normę prawną (co do długości terminów) wyrażoną w artykule 118 k.c. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

W związku z deliktowym charakterem odpowiedzialności z art. 299 § 1 k.s.h., do przedawnienia tego roszczenia należy stosować art. 442 1 § 1 k.c., zgodnie z którym roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże zgodnie z utartymi poglądami judykatury termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę ( por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 7.11.2008 r., sygn. akt III CZP 72/08, OSNC 2009 r, nr 2 poz. 20 i powołane tam orzecznictwo), które należy zaakceptować.

Stanowisko, zgodnie z którym odpowiedzialność członków zarządu z art. 299 k.s.h. ma charakter odszkodowawczy ex delicto, implikuje stosowanie do przedawnienia roszczeń opartych na tym przepisie art. 442 1 § 1 k.c. Trzyletni termin przedawnienia z art. 442 1 § 1 zdanie pierwsze k.c. zaczyna jednak bieg nie od chwili wymagalności roszczenia spółki, lecz a tempore scientiae, a więc od dnia uzyskania przez wierzyciela wiadomości o bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce (por. M. Dumkiewicz [w:] Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Warszawa 2020, art. 299 i powołane tam orzecznictwo). Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje ten pogląd doktryny. Nie mniej przywołać tutaj trzeba art. 442 1 § 1 k.c. zgodnie z którym, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia.

W orzecznictwie wskazuje się, że członek zarządu na zwykłych zasadach może bronić się zarzutem przedawnienia, ale tylko wobec własnego roszczenia z art. 299 k.s.h., a nie wobec roszczenia spółki. Roszczenie z art. 299 k.s.h. jest roszczeniem majątkowym i ulega przedawnieniu (art. 117 § 1 k.c.). Roszczenie wierzyciela spółki z o.o. z art. 299 k.s.h. przeciwko członkowi jej zarządu przedawnia się w różnym terminie w zależności od tego, czy szkoda została wyrządzona czynem niedozwolonym, czy wynikła z występku. Artykuł 442 1 k.c. odmiennie reguluje długość terminu przedawnienia roszczenia o naprawienie szkody, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku - termin przedawnienia jest wówczas dłuższy (art. 442 1 § 2 k.c.). Długość terminu przedawnienia roszczenia wobec pozwanych na podstawie art. 299 k.s.h. należy określić na podstawie art. 442 1 § 2 k.c. Kluczowe znaczenie miało to, że zgodnie z art. 586 k.s.h., kto, będąc członkiem zarządu spółki z o.o., nie zgłasza wniosku o upadłość spółki handlowej, pomimo powstania warunków uzasadniających według przepisów upadłość spółki, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Oznacza to, że czyn taki w świetle art. 7 § 3 k.k spełnia znamiona przestępstwa (występku). Odszkodowawczy charakter odpowiedzialności z art. 299 k.s.h. oraz treść art. 586 k.s.h. przemawiają za tym, że roszczenie wierzyciela spółki z o.o. wobec byłych członków jej zarządu przedawnia się dopiero po upływie 20 lat od dnia popełnienia występku ( tak Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z dnia 19.05.2022 roku, sygn. akt VII AGa 568/21).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie akceptuje powyższą wypowiedź, przy czym należy ją uzupełnić o twierdzenie, że taki członek zarządu może dopuścić się innych czynów zabronionych skutkujących zaistnieniem przedłużonego terminu przedawnienia, jak choćby określonego w art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. lub art. 302 § 1 k.k. Zgodnie z art. 286 § 1 k.k. kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

Zgodnie z art. 120 § 1 k.c. bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, zaś gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.

Jak słusznie wskazuje się w judykaturze, bieg przedawnienia przeciwko członkowi zarządu rozpoczyna się od dnia, w którym wierzyciel dowiedział się o bezskuteczność egzekucji, co najczęściej będzie miało miejsce wraz z doręczeniem postanowienia o umorzeniu z tego względu postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie zakładając powszechną znajomość wpisów do rejestru przedsiębiorców, z chwilą dowiedzenia się o bezskuteczności egzekucji dłużnikowi jest znana również osoba zobowiązana do naprawienia szkody ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 31.01.2007 r., sygn. akt II CSK 417/06). Akceptując tą wypowiedź wskazać należy, że mogą nastąpić inne zdarzenia wskazujące na brak możliwości zaspokojenia się majątku dłużnika, jakimi mogą przykładowo: oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości na podstawie art. 13 p.u., a więc braku środków na koszty postępowania upadłościowego, rozwiązane spółki przez sąd bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego, zatwierdzenie ostatecznego planu podziału środków uzyskanych z likwidacji funduszów postępowania upadłościowego. Wszystkie wskazane sytuacja mają charakter jednak zinstytucjonalizowany i na swój sposób uchwytny, a przez to obiektywny.

Strona powodowa wskazała, że konieczność wytoczenia powództwa wystąpiła w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego wobec Dłużnej Spółki, co miało miejsce w dniu 28.04.2020 roku. Powództwo zostało wytoczone w dniu 12.12.2023 roku, a więc biorąc pod uwagę zwykły trzyletni termin przedawnienia wskazany w art. 442 1 § 1 zdanie pierwsze k.c., przy uwzględnieniu zasady pewności terminu przedawnienia wynikającego z art. 118 zd. 2 k.c. powoduje, że tak liczony termin zwykły (nie wydłużony o zasadę odpowiedzialności karnej) upływał z dniem 31.12.2023 roku.

Odrzucić należy argumenty pozwanych, iż rozpoczęcie terminu przedawnienia miałoby nastąpić od innego, wcześniejszego terminu. Po pierwsze, twierdzenie takie stoi w sprzeczności z innymi twierdzeniami pozwanych, iż Dłużnej Spółce przysługiwały roszczenia wobec innych podmiotów, z których wierzytelności mógł zając Komornik. Skoro takie roszczenia miały istnieć, to normalnym jest, że Komornik miał prawo ich poszukiwać, z strona powodowa jako egzekwujący wierzyciel miał prawo oczekiwać na skuteczne działania Komornika. Nietrudno sobie wyobrazić zarzut pozwanych przedwczesności powództwa w sytuacji, gdy postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone. Po drugie, postępowanie egzekucyjne było częściowe skuteczne, więc brak jest podstaw do przyjęcia, że już w jego trakcie zaistniała sytuacja określona w art. 120 § 1 k.c. W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego, częściowo skutecznego, w którym dłużnik wskazuje nieskutecznie istnienie tzw. trzeciodłużników bieg przedawnienia rozpoczyna biec z momentem możliwości dowiedzenia się o prawomocności umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skoro samo postanowienie w tym przedmiocie zostało wydane w dniu 28.04.2020 roku, to termin przedawnienia upływał – mając na uwadze powyżej omówione zasady – z dniem 31.12.2023 roku. Wniesienie pozwu w dniu w 12.12.2023 roku doprowadziło do przerwania biegu przedawnienia na zasadzie art. 123 § 1 pkt 1 k.c., co powoduje bezskuteczność tego zarzutu podniesionego przez pozwanych.

Odnosząc się podniesionego przez pozwanych zarzutu naruszenia przez stronę powodową art. 5 k.c. w ten sposób, że strona powodowa dochodzi roszczenia odszkodowawczego w sytuacji bezprawnego działania (...) S.A. w postaci zatrzymania należnego wynagrodzenia, w sytuacji zainwestowania własnych środków w 2014 roku przez Dłużną Spółkę, jest twierdzeniem nieprawdziwym, jak też wskazującym nie zrozumienie istoty finansowania prowadzenia działalności gospodarczej, co zresztą wynika z opinii biegłego powołanego w sprawie.

Prowadzenie działalności gospodarczej wymaga posiadania właściwej struktury finansowania majątku i działalności, a jak natomiast wynika z opinii biegłego Dłużna Spółka nie miała prawidłowego finansowania, była niedoinwestowana sprzętowo, posiadała znikomy majątek trwały, co roku generowała straty, posiadała ujemne kapitały finansowe, a cały majątek był finansowany przede wszystkim zobowiązaniami. Mówiąc inaczej Dłużna Spółka nie posiadała kapitałów własnych lub kredytu obrotowego, co pozwałoby na posiadanie buforu finansowego, umożliwiającego zapłatę dostawcom towarów lub usług (podwykonawcom) w sytuacji braku (niezależenie czy zawinionego lub nie) zapłaty od swych kontrahentów.

W tym miejscu odnieść się należy do modelów biznesowych prowadzenia działalności, który w przypadku branży handlowej i budowlanej może opierać się na dwóch schematach. W przypadku branży handlowej można działać jako trader lub pośrednik. Trader to osoba, która posiada własny kapitał, który inwestuje w zakup towarów, a następnie odsprzedaje je ze zyskiem. W uzyskiwanej marży dyskontuje on koszty kapitałowe oraz zysk co powoduje, że ma większą swobodę w jej kalkulacji marży, w tym jej zmniejszania, jak też nie ma parcia na szybszą odsprzedaż, nawet po niższej cenie, aby uzyskać środki na zapłatę dla swych wierzycieli. W przypadku modelu pośrednika, gdy osoba nie dysponuje kapitałami własnymi lub płynnymi kapitałami obrotowymi, to dla zachowanie płynności i opłacalności niezbędne jest spełnienie następujących warunków: faktyczne otrzymywanie należności w krótszych terminach, niż terminy zapłaty dla dostawców oraz osiąganie marży zapewniającej pokrycie co najmniej kosztów własnych i osiągania zysku właścicielskiego. Przenosząc te zasady na branżę budowlaną wskazać należy, że podmiot podejmujący się wykonania inwestycji w większym rozmiarze, w przypadku wykonywania jej z materiałów własnych, powinien sporządzić jej plan finansowy, zapewniający jej finansowanie, w tym bieżące regulowanie płatności na rzecz dostawców i podwykonawców, uwzględniając okresy spodziewanych płatności od zamawiającego przy uwzględnieniu ryzyka opóźnienia płatności, ich wstrzymania lub ich braku w zupełności. Takim celom powinny służyć: kapitały własne (a te jak wynik z opinii biegłego były w analizowanym okresie ujemne) albo przedpłaty (zaliczki, zadatki) lub kredyt obrotowy, w tym związany z daną inwestycją. Tymczasem z ujawnionych w toku sprawy okoliczności wynika, że Dłużna Spółka nie miała zapewnionego takiego finansowania, zaś dopiero w trudnej sytuacji finansowej próbowała się ona ratować pożyczkami od członka zarządu i prokurenta. Działania takie, biorąc pod uwagę skalę i ilość zawieranych kontraktów były spóźnione i niewystraczające. Trzeba wyraźnie wskazać, że osoby podejmujące się funkcji członka zarządu w spółce kapitałowej prowadzącej działalność w rozmiarze skutkującym zaciąganiem wielości zobowiązań, o dużej relatywnie wysokości, muszą mieć świadomość osobistych konsekwencji z tym związanych. W związku z tym okoliczność, że pozwana G. I. (1) zaciągnęła osobiście kredyt na sfinansowanie zadłużenia Dłużnej Spółki nie może być podstawą do uwolnienia sią przez nią od odpowiedzialności wobec strony powodowej.

Odnosząc się odpowiedzialności poszczególnych pozwanych, mając na uwadze różne okresy pełnienia orze nich funkcji członka zarządu Dłużnej Spółki wskazać należy, co następuje.

Jeśli chodzi o pozwanego S. L., to jak wynika z danych ujawnionych w rejestrze przedsiębiorców pełnił on funkcję członka zarządu Dłużnej Spółki w następujących okresach:

- od dnia 16.06.2005 roku do dnia 29.10.2007 roku;

- od dnia 24.09.2009 roku do dnia 20.07.2010 roku;

- od dnia 18.06.2020 roku do chwili obecnej.

oraz w 2017 roku, w bliżej niesprecyzowanym okresie. Zwrócić tutaj należy uwagę, że wpis członka zarządu spółki kapitałowej do rejestru przedsiębiorców ma charakter deklaratoryjny, co powoduje – że ze względu na rozkład ciężaru w sprawach o roszczenia wynikające z art. 299 k.s.h. – to na stronie powodowej spoczywa ciężar wykazania pełnienia przez pozwanego funkcji członka zarządu i faktycznego okresu pełnienia tej funkcji. Mając na uwadze to, że w 19.05.2017 roku Sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości Dłużnej Spółki na zasadzie art. 13 ust. 1 i 2 p.u., a strona powodowa po tej dacie, w szczególności od dnia 18.06.2020 roku nie wykazała, że zmieniła się sytuacja Spółki, to należy przyjąć, że pozwany ten wykazał że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. Jak wynika zresztą z opinii biegłego złożenie przez tego pozwanego wniosku o ogłoszenie upadłości nie doprowadziłoby do zaspokojenia strony powodowej, a więc jego zaniechanie nie wywołało szkody u strony powodowej.

Mając na uwadze powyższe powództwo w stosunku do pozwanego S. L. podlegało oddaleniu na zasadzie art. 299 § 2 k.s.h.

W ocenie Sądu, mając na uwadze całokształt ujawnionych w sprawie okoliczności należało przyjąć, że Dłużna Spółka rozpoczęła działalność w skali, do jakiej nie była przygotowana w zakresie finansów i zarządzania, w szczególności bez prowadzenia kontroli kosztów i efektywności (zyskowności) zawartych kontraktów oraz właściwej świadomości podjętych obowiązków przez pozwaną G. I. (1). Dłużna Spółka finansowała działalność swymi zobowiązaniami, a więc towarami i usługami swych wierzycieli, co doprowadziło w istocie do spirali zadłużenia. Okoliczność podjęcia się przez pozwaną G. I. (1) funkcji członka zarządu daje podstawę, co do zasady, do przypisania jej odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną stronie powodowej. Odpowiedzialność ta wynik z następujących okoliczności:

1. zobowiązania, które nie zostały spełnione na rzecz strony powodowej stały się wymagalne w 2014 roku, to wskazać należy, że obowiązujące w tym okresie przepisy regulujące obowiązek zgłoszenia upadłości przewidywały dwie przesłanki niewypłacalności określane jako płynnościowa i bilansową. Zgodnie z treścią przepisów obowiązujących do dnia 1.01.2016 roku na podstawie art. 10 p.u. upadłość ogłaszało się w stosunku do dłużnika, który stal się niewypłacalny. Definicja dłużnika niewypłacalnego znajdowała się w ówczesnym art. 11 p.u., który w ust. 1 stanowił, iż dłużnika uważa się za niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych (przesłanka płynnościowa), natomiast ust. 2 wskazywał, iż dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną, uważa się za niewypłacalnego także wtedy, gdy jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet wówczas gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje (przesłanka bilansowa). Dalej przepis art. 21 ust. 1 i 2 p.u. mówił, że dłużnik jest obowiązany, nie później niż w terminie dwóch tygodni od dnia, w którym wystąpiła podstawa do ogłoszenia upadłości, zgłosić wniosek o ogłoszenie upadłości, a jeżeli dłużnikiem jest osoba prawna albo inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje osobowość prawną, obowiązek ten, spoczywa na każdym, kto ma prawo go reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami. Z art. 20 ust. 1 i ust. 2 pkt. 2 p.u. wynikało, że uprawniony do złożenia wniosku jest dłużnik oraz w stosunku do osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną – każdy, kto ma prawo je reprezentować sam lub łącznie z innymi osobami;

2. biorąc pod uwagę ocenę wystąpienia przesłanki płynnościowej, to wystąpiła ona jeszcze w 2014 roku – a więc w okresie, gdy G. I. (1) pełniła funkcję w zarządzie Dłużnej Spółki – o czym świadczą:

a) opinia biegłego sporządzona w niniejszej sprawie wskazująca na wystąpienie przesłanki płynnościowej co najmniej na koniec czerwca 2014 roku;

b) brak regulacji zobowiązań w stosunku do I. R., które były zaciągane począwszy od dnia 21.05.2014 roku (a więc sześć miesięcy wcześniej niż zaciągnięte wobec strony powodowej), a co ważniejsze działo się w to okolicznościach świadomości pozwanej G. I. (1), co do braku możliwości dokonania zapłaty, co wynika z prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo z art. 286 k.k. Oznacza to nie tylko sam brak terminowej zapłaty, ale godzenie się na brak zapłaty w momencie zaciągnięcia zobowiązania;

c) skazanie pozwanej za przestępstwa z art. 286 k.k., które popełniła od dnia 21.05.2014 roku do dnia 2.10.2014 roku, co musi oznaczą, że w tym okresie Dłużna Spółka nie miała możliwości regulowania swych zobowiązań;

d) istnienia przeterminowane zadłużenie jeszcze z 2013 roku (przykładowo poz. 1, 6, 8, 9, 10, 13 załącznika do opinii sporządzonej w postępowaniu karnym);

e) Dłużna Spółka nie dokonywała samodzielnej spłaty, a prowadzone postępowania egzekucyjne nie były skuteczne;

f) ze znajdującego się w aktach upadłościowych wypisu z księgi wieczystej wynika, że wobec Dłużnej Spółki powstały tytuły wykonawcze jeszcze w czasie, gdy G. I. (1) była w zarządzie, a mianowicie z dat: 9.06.2014 roku, 31.10.2014 roku, 28.10.2014 roku i 3.11.2014 roku. Mając na uwadze to, że są to daty tytułów wykonawczych, oznacza to, że wymagalności wierzytelności powstała wcześniej, gdyż tytuły te pokrywają się z wierzytelnościami wskazanymi powyżej;

Kwestionując swoją odpowiedzialność za zobowiązania (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, pozwana G. I. (1) powoływała się na wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie w sprawie o sygnaturze akt II K 1104/17. W sprawie tej sąd karny uniewinnił G. I. (1) od zarzutu braku zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości w terminie. Zarzut ten nie mógł prowadzić do oddalenia powództwa z następujących względów:

1) zgodnie z art. 11 k.p.c. ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Jednakże osoba, która nie była oskarżona, może powoływać się w postępowaniu cywilnym na wszelkie okoliczności wyłączające lub ograniczające jej odpowiedzialność cywilną. Przepis ten nie przewiduje żadnej mocy wiążącej wyroku uniewinniającego, co oznacza, że w przypadku uniewinnienia oskarżonego sąd cywilny zachowuje pełną swobodę w dokonywaniu własnych ustaleń faktycznych oraz prawnych;

2) zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 21.12.2021 roku ( sygn. akt I CSK 733/21 sąd w sprawie cywilnej może samodzielnie badać, czy oskarżony w postępowaniu karnym, dopuścił się czynu nieprzypisanego mu przez sąd karny z powodu braku dowodów winy. Nawet prawomocny wyrok uniewinniający nie wiąże sądu cywilnego, bowiem pojęcie winy w prawie karnym nie jest identyczne z pojęciem winy w prawie cywilnym;

3) Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30.05.2023 roku ( sygn. akt I CSK 5465/22) zawarł pogląd, że prejudycjalność wyroku karnego oznacza więc, że sąd rozpoznający sprawę cywilną obowiązują ustalenia faktyczne sądu karnego, które w sprawie cywilnej nie mogą być obalone ani pominięte. Odnosi się to do faktu popełnienia przestępstwa (co oznacza, że w postępowaniu cywilnym pozwany nie może bronić się, że nie popełnił przestępstwa, za które wcześniej został skazany prawomocnym wyrokiem sądu karnego), osoby sprawcy, przedmiotu przestępstwa, znamion czynu przypisanego skazanemu, miejsca i czasu popełnienia przestępstwa, sytuacji, w jakiej czyn został popełniony;

4) w doktrynie zawarto pogląd – z powołaniem się na poglądy judykatury i doktryny – że w postępowaniu cywilnym nie wiążą wyroki uniewinniające, gdyż nie są to wyroki skazujące - nie zawierają rozstrzygnięcia co do kary. Brak ustalenia, że zostało popełnione przestępstwo w rozumieniu przepisów prawa karnego oraz zasad rządzących procesem karnym, np. domniemanie niewinności, nie wyklucza odpowiedzialności oskarżonego na gruncie prawa cywilnego. W związku z powyższym sąd cywilny może samodzielnie badać, czy oskarżony, który został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu popełnienia przestępstwa, dopuścił się czynu, który może powodować jego odpowiedzialność wynikającą z przepisów prawa cywilnego ( por. Jagieła [w:] A. Marciniak (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz. Art. 1–205, wyd. 1, 2019, art. 11, nb. 12. Legalis i powołane tam orzecznictwo i literatura);

5) w doktrynie wyrażono też pogląd, że ustalenia wyroku uniewinniającego nie wiążą w postępowaniu cywilnym, w którym nie obowiązuje domniemanie niewinności, zaś sąd cywilny może zatem samodzielnie badać, czy oskarżony, który został uniewinniony przez sąd karny od zarzutu przestępstwa, dopuścił się czynu, który może powodować jego odpowiedzialność wynikającą z przepisów szeroko rozumianego prawa cywilnego (por. M. Skibińska, M. Mazur-Bądel [w:] Ł. Błaszczak, J. Studzińska (red.), Instytucje postępowania cywilnego. System Postępowania Cywilnego. Tom 1, 2025, art. 11 Kodeks postępowania cywilnego, nb. 47, Legalis);

6) w doktrynie wskazano też, że czyn, który nie stanowi przestępstwa w świetle prawa karnego, może przedstawiać się jako czyn niedozwolony w świetle prawa cywilnego i może rodzić obowiązek odszkodowania ze strony sprawcy lub inne skutki cywilnoprawne. Dlatego sąd cywilny nie jest związany uniewinnieniem oskarżonego przez sąd karny i może samodzielnie badać, czy oskarżony dopuścił się czynu, który skutkuje jego odpowiedzialnością za szkodę i to bez względu na przyczynę uniewinnienia oskarżonego przez sąd karny, a więc zarówno, gdy uniewinnienie nastąpiło w wyniku ustalenia, że oskarżony nie popełnił przypisywanego mu czynu, jak i dla braku znamion przestępstwa lub z powodu braku dowodów winy ( zob. J. Jodłowski, w: Jodłowski, Piasecki, Komentarz K.P.C. 1989, t. 1, art. 11, s. 64);

7) w doktrynie wskazano, że de lege lata, wyrok uniewinniający nie ma mocy wiążącej, a kwestia ta nie budzi żadnych wątpliwości w świetle art. 11 k.p.c. ( M. Jaślikowski [w:] P. Rylski, A. Olaś (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, wyd. 4, 2025, art. 11. Legalis).

Sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela jako zasadne powyżej wskazane wypowiedzi i stwierdza ich aktualność na potrzeby niniejszej sprawy. Z wypowiedzi tych wynika, że sąd cywilny nie jest zatem związany wyrokiem karnym uniewinniającym ani żadnym innym orzeczeniem wydanym w postępowaniu karnym poza prawomocnym wyrokiem skazującym, zaś możliwość samodzielnego ustalenia przez sąd cywilny faktu popełnienia przestępstwa jest konieczna dla prawidłowego funkcjonowania systemu prawnego i nie narusza zasady domniemania niewinności, która dotyczy wyłącznie postępowania karnego. Uniewinnienie osoby w postępowaniu karnym nie wyłącza możliwości przypisania jej odpowiedzialności cywilnej w odrębnym postępowaniu, w tym także odpowiedzialności byłego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zobowiązania spółki. Wynika to z odmiennego charakteru obu postępowań oraz z odmienności pojęć winy i jej wyłączenia na gruncie prawa karnego i cywilnego, jak też choćby zasad odpowiedzialności karnej ze względu na wiek sprawcy.

Za brakiem związania Sądu orzekającego świadczy również odmienność badania przesłanek niewypłacalności na użytek postępowania karnego i cywilnego. Sąd karny wydał w dniu 17.04.2019 roku wyrok uniewinniający pozwaną G. I. (1) od czyny zabronionego w określonego w art. 586 k.s.h., który miała popełnić w okresie od 26.03.2012 roku do dnia 9.02.2025 roku. Zwrócić tutaj należy uwagę, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 9.07.2020 roku ( sygn. akt II KK 182/19) zawarto pogląd, że przepis art. 4 k.k. ma zastosowanie nie tylko do przepisów stricte karnych, ale także do tych, które stanowiąc dopełnienie blankietowego przepisu karnego, wyznaczają zespół znamion czynu zabronionego i tym samym determinują możliwość przypisania odpowiedzialności karnej. W przypadku czynu zabronionego z art. 586 k.s.h. takimi przepisami z pewnością są regulacje ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. prawo upadłościowe, definiujące stan niewypłacalności (w szczególności art. 10 i art. 11) i termin, w którym niewypłacalny dłużnik powinien złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości (art. 21 ust. 1 ww. ustawy). Kierując się tym argumentem wskazać należy, że Sąd w wyroku z dnia 17.04.2019 roku winien analizować wystąpienie w inkryminowanym okresie stanu niewypłacalności według przepisów obowiązujących od dnia 1.01.2016 roku, jako względniejszych dla oskarżonej, a więc przewidujących łagodniejsze przesłanki stanu niewypłacalności (inaczej rozumiana przesłanka płynnościowa, dwuletni okres wystąpienia przesłanki bilansowej, dłuższy okres na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości). Tymczasem w niniejszej sprawie Sąd musiał zanalizować wystąpienie stanu niewypłacalności mając na uwadze przepisy dotyczące stanu niewypłacalności sprzed 1.01.2016 roku. Nie zachodzi więc tożsamość przesłanki niewypłacalności w porównaniu do tej, która była badana w postępowaniu karnym. Jest to więc kolejny argument wskazujący na to, że okoliczność uniewinnienia pozwanej od popełnienia przestępstwa z art. 586 k.s.h. nie wyklucza przypisanie jej odpowiedzialności cywilnej z art. 299 k.s.h.

Na marginesie wskazać należy, że skoro Sąd przypisał pozwanej odpowiedzialność za przestępstwa z art. 286 k.k. popełnienia w czynie ciągłym w okresie od dnia 21.05.2014 roku do dnia 2.10.2014 roku to oznaczać musi – biorąc pod uwagę przesłanki tego czynu zabronionego – że w tym okresie pozwana miała świadomość złej sytuacji zarządzanej przez siebie Spółki, bo w innym przypadku nie byłoby możliwe przypisanie odpowiedzialności karnej.

Nie był zasadny argument pozwanej, iż w innych postępowaniach skierowanych przeciwko niej o zapłatę na podstawie art. 299 k.s.h. dochodziło do oddalenia powództwa. Z wyroków takich nie wynika moc prejudycjalna na zasadzie art. 365 § 1 k.p.c. Jak wskazał to Sąd Okręgowy w Tarnowie w uzasadnieniu wyroku z dnia 27.11.2025 roku ( sygn. akt V Ga 57/25) pomimo, że orzecznictwo Sądu Najwyższego ma ogromną moc perswazyjną to nie tworzy prawa, lecz je stosuje i interpretuje, w konsekwencji czego sądy powszechne nie są formalnie związane wyrokami Sądu Najwyższego w innych sprawach, nawet o podobnym stanie faktycznym i mogą wydać odmienne rozstrzygnięcie. Podzielając ten pogląd wskazać należy, że zasada ta dotyczy również orzeczeń innych sądów. W szczególności wskazać też należy, że materiał dowodowy i ustalenia faktyczne mogą być odmienne w poszczególnych sprawach, co może skutkować odmiennymi orzeczeniami.

W niniejszej sprawie G. I. (1) nie wykazała braku szkody po stronie powodowej. Wskazać tu należy, że bez względu na możliwość zaspokojenia wierzyciela przez dłużnika, na skutek braku terminowego spełnienia świadczenia rosną pasywa wierzyciela, powiększają się bowiem o należne odsetki na skutek braku terminowej zapłaty. Szkoda jest pojęciem prawa materialnego, a w kontekście w art. 299 § 2 k.s.h., nieponiesienie szkody przez wierzyciela spółki mimo niezgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie jej upadłości oznacza, że majątek wierzyciela spółki nie doznaje negatywnych następstw, wskutek tego zaniechania członka zarządu. Skoro egzekucja przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością okazała się ostatecznie bezskuteczna, zaś roszczenie strony powodowej przeciwko temu podmiotowi istniało i było wymagalne, to po stronie powodowej powstała szkoda. Ciężar wykazania, że pomimo zaniechań zarządu, wierzyciel nie poniósł uszczerbku, spoczywał na pozwanej, która jednak obowiązkowi temu nie sprostała.

Podkreślić należy, że do zawierania umów pomiędzy stroną powodową i Dłużną Spółką dochodziło w okresie lipiec-sierpień 2014 roku, a więc w okresie, kiedy według opinii biegłego wystąpił stan niewypłacalności określony na dzień 30.06.2014 roku. Gdyby pozwana postępowała prawidłowo i złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości w terminie dwóch tygodni, to zapewne Dłużna Spółka nie zaciągałby nowych zobowiązań. Tymczasem jeszcze po dniu 15.07.2014 roku zawarła ona ze stroną powodową kolejnych sześć transakcji sprzedaży towarów. Wina pozwanej przejawia się równię tym, że zarządzana przez nią Spółka zawierała umowy w okresie, w jaki powinien zostać już złożony wniosek o ogłoszenie upadłości. Szkoda po stronie powodowej wyraża się również w tym, że w zakresie transakcji zawartych po dniu wystąpienia przesłanki niewypłacalności, przy prawidłowym i zgodnym z prawem postępowaniem pozwanej G. I. (1), nie doszłoby do zawarcia umów i wydania towarów.

Mając na uwadze powyżej wskazane okoliczności należało przyjąć, iż pozwana G. I. (1) nie wykazała istnienia przesłanek o jakich mowa w art. 299 § 2 k.s.h. uwalniających ją od odpowiedzialności wskazanej w §1 tego przepisu. W rezultacie dało to podstawę do uwzględnienia w stosunku do niej powództwa. Odnosząc się do wysokości dochodzonego roszczenia to składały się następujące kwoty:

1) 51.155,94 złotych tytułem należności głównej;

2) 38.183,51 złotych tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych liczonych od poszczególnych kwot składających się na należność główną;

3) 4.257,00 złotych tytułem kosztów procesu;

4) 120,00 złotych tytułem kosztów postępowania klauzulowego;

5) 831,51 złotych tytułem niewyegzekwowanej części kosztów postępowania egzekucyjnego,

co łącznie dało kwotę 94.547,96 złotych. Wysokość tej kwoty w ocenie Sądu została wykazana w sposób prawidłowy i uznać należy uznać ją zasadną. Wszystkie jej poszczególne elementy mieszczą się w dyspozycji szkody o jakiej mowa w art. 299 k.s.h. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7.12.2006 roku ( sygn. akt III CZP 118/06, OSNC 2007/9/136), w której stwierdzono, że odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie art. 299 k.s.h. obejmuje zasądzone w tytule wykonawczym, wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji i odsetki ustawowe od należności głównej.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 359 § 1 k.c. w zw. z art. 481 § 1 w zw. z § 2 w zw. z § 2 4 k.c. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Roszczenie o zapłatę z art. 299 § 1 k.s.h. ma charakter bezterminowy, więc jego wymagalność powstaje po upływie wezwania do zapłaty wystosowanego zgodnie z art. 455 k.c. Przepis ten stanowi, iż gdy termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Strona powodowa wezwała pozwaną do spełnienia świadczenia wyznaczając jej termin 11.12.2023 roku do jego spełnienia od daty doręczenie wezwania, zaś pozwana nie spełniła tego świadczenia w tym terminie. Dało to podstawę do zasądzenia odsetek od dnia 12.12.2023 roku.

W zakresie kosztów postępowania orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą wyniku procesu.

Na koszty procesu po stronie powoda złożyły się:

1) opłata sądowa od pozwu w wysokości 4.728,00 złotych ustalona na zasadzie art. 13 ust. 2 u.k.s.c.;

2) wynagrodzenie pełnomocnika strony powodowej w osobie radcy prawnego w kwocie 5.400,00 złotych na zasadzie § 2 pkt 6 w zw. z § 15 ust. 1 i 3 r.o.r.p. w stawce minimalnej;

3) opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 złotych na zasadzie art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. w zw. jej częścią IV Załącznika.

co łącznie dało kwotę 10.145,00 złotych.

Po stronie pozwanych na koszty złożyło się

1) wynagrodzenie pełnomocnika w osobie adwokata w kwocie 5.400,00 złotych na zasadzie § 2 pkt 6 w zw. z § 15 ust. 1 i 3 r.o.a. w stawce minimalnej;

2) opłata skarbowe od pełnomocnictw w kwocie po 17,00 złotych na zasadzie art. 1 ust. 1 pkt 2 u.o.s. w zw. jej częścią IV Załącznika;

3) wynagrodzenia biegłego w kwocie 2.517,04 złotych na podstawie art. 5 ust. 1 pkt. 3 u.k.s.c. wypłacone z zaliczki uiszczonej przez pozwanych w kwocie w kwocie w wysokości 5.000,00 złotych.

Sąd zasądził tytułem kosztów procesu:

a) od pozwanej G. I. (1) na rzecz strony powodowej 10.145,00 złotych;

b) od strony powodowej na rzecz pozwanego S. L. kwotę 6.675,52 złotych, na którą złożyły się: 5.400,00 złotych wynagrodzenia pełnomocnika, 17,00 złotych tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i 1.258,52 złotych tytułem połowy wydatków na wynagrodzenie biegłego.

Sędzia Zbigniew Miczek