descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 355/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 sierpnia 2025 r.

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy

w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Wojciech Karwat

Protokolant: Izabela Nowakowska

Sędzia Wojciech Karwat

Sygn. akt V GC 355/24 upr

Uzasadnienie

Powód B. (...) spółka akcyjna z siedzibą w W., reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, żądał zasądzenia od pozwanego D. S. kwoty 8734,78 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie od 19 lipca 2023 roku do dnia zapłaty wg stopy procentowej dla kredytów przeterminowanych wynoszącej czterokrotność oprocentowania kredytu lombardowego NBP oraz zasądzenia zwrotu kosztów procesu, według norm przepisanych. Strona powodowa twierdziła, że pozwany nie spełnił wobec powódki świadczenia wynikającego z łączącej strony umowy kredytu. Na dochodzoną kwotę 8734,78 zł składało się: 6168,83 zł niespłaconego kapitału, 254,44 zł odsetek umownych od niezapłaconych rat kredytu począwszy od 11 października 2021 roku, 1994,61 zł odsetek za opóźnienie, 316,90 zł kosztów kredytu w postaci kontynuacji ubezpieczenia od utraty zysku (pozew – k. 4-10, pismo przygotowawcze – k. 211-215).

W dniu 18 kwietnia 2024 roku Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Radomiu wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym nakazał D. S. zapłatę kwoty żądanej w pozwie (nakaz zapłaty – k. 165).

Od rzeczonego nakazu zapłaty pozwany, reprezentowany przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, złożył sprzeciw, zaskarżając go w całości. Pozwany żądał oddalenia powództwa oraz zasądzenia od powódki zwrotu kosztów procesu, według norm przepisanych. Pozwany zgłosił zarzut potrącenia wierzytelności powódki z wierzytelnością pozwanego z tytułu nienależnie zapłaconych składek na ubezpieczenie. Pozwany przyznał, że łączyła go z poprzednikiem prawnym powódki umowa kredytu. Twierdził jednak, że bank niezasadnie naliczył sobie od pozwanego należności z tytułu składki na jego ubezpieczenie. Warunki ubezpieczenia miały nie zostać przedstawione pozwanemu. Pozwany zapłacił z tego tytułu bankowi 8607,06 zł. Ponadto pozwany twierdził, że uprzednio wypowiedział umowę kredytu z bankiem z uwagi na naruszenie przez niego warunków umowy i naliczenie niewłaściwej marży. Dodatkowo pozwany podnosił zarzut potrącenia wierzytelności z tytułu nienależnie zapłaconych składek na ubezpieczenie w kwocie 8607 zł (sprzeciw od nakazu – k. 174-174v, pismo przygotowawcze – k. 219-220).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

I. (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. oraz D. S. zawarli w dniu 13 listopada 2014 roku umowę kredytu obrotowo-operacyjnego ratalnego. Na podstawie rzeczonej umowy I. (...) S.A. udzielił D. S. kredytu na kwotę 16 100 zł. Oprocentowanie kredytu było zmienne i stanowiło sumę marży kredytowej – 4,50 % i stawki referencyjnej 12M Wibor. Na dzień zawarcia umowy oprocentowanie kredytu wynosiło 7,25 %. Kredyt został udzielony na 120 miesięcy. Miał być spłacany w miesięcznych ratach. W przypadku nie spłacenia przez kredytobiorcę w terminie wierzytelności banku z tytułu umowy kredytu po upływie okresu wypowiedzenia umowy, niespłacona kwota stawała się zadłużeniem przeterminowanym, w tym kwota kapitału jako kapitał przeterminowany. Od zadłużenia przeterminowanego Bank miał prawo naliczać odsetki w wysokości czterokrotności kredytu lombardowego NBP. Jako zabezpieczenie umowy kredytu ustanowiono m.in. cesję praw z umowy ubezpieczenia od utraty zysku 10 plus. Kredytobiorca miał prawo wypowiedzieć umowę w każdym momencie z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia. Tego samego dnia co umowa kredytu D. S. przystąpił do grupowej umowy ubezpieczenia od utraty zysku 10 plus z Towarzystwem Ubezpieczeń (...) spółką akcyjną z siedzibą we W.. Składka na ubezpieczenie wynosiła 159,39 zł (dowód: umowa kredytu – k. 38-41 i k. 177-180, załączniki do umowy kredytu – k. 42-43, k. 45-47, deklaracja ubezpieczeniowa – k. 44 i k. 181, harmonogram – k. 49-54, 182-183, regulamin kredytowania – k. 147-151, tabela opłat i prowizji – k. 152-153, warunki ubezpieczenia – k. 154-157, przesłuchanie D. S. – k. 248-248v).

W dniu 14 listopada 2014 roku D. S. otrzymał do dyspozycji kwotę kredytu (dowód: dyspozycja wypłaty – k. 48).

B. (...) spółka akcyjna z siedzibą w W. stał się następcą prawnym I. (...) spółki akcyjnej z siedzibą w W. (dowód: decyzja (...) k. 13-16).

Pismem z 28 kwietnia 2021 roku B. (...) S.A. poinformował D. S. o podwyższeniu marży banku do 2 punkty procentowe, z uwagi na niedopełnienie przez D. S. warunków obrotu na rachunku przeznaczonym do obsługi kredytu w I kwartale 2021 roku (pismo banku – k. 184). Na powyższe działanie banku pismem z 12 maja 2021 roku D. S. złożył reklamację (dowód: reklamacja – k. 185).

Pismem z 12 maja 2021 roku D. S. wypowiedział umowę kredytu (dowód: pismo kredytobiorcy – k. 186). Wypowiedzenie B. (...) S.A. otrzymał 18 maja 2021 roku, co przyznano w piśmie z 2 maja 2022 roku (dowód: pismo banku – k. 196-197v).

Na dzień 19 sierpnia 2021 roku zadłużenie D. S. z tytułu spłaty umowy kredytu wynosiło 6312,02 zł. W dniu 10 września 2021 roku D. S. spłacił jeszcze 341,71 zł oraz 11 października 2021 roku 1,88 zł (dowód: rozliczenie umowy – k. 272, historia rachunku – k. 55-97, historia odsetek – k. 98-104, wyciąg – k. 105-108, historia wpłat – k. 109-119, historia operacji – k. 114, zestawienie należności – k. 128-146, wyciąg z ksiąg – k. 158-159).

W dniu 26 października 2021 roku B. (...) S.A. wezwał D. S. do zapłaty zaległości z tytułu spłaty kredytu w kwocie 340,07 zł. Wezwanie zostało ponowione 27 listopada 2021 roku, tym razem obejmowało już kwotę 685,07 zł (dowód: wezwania do zapłaty – k. 115-116, potwierdzenie odbioru – k. 117-118).

W związku z dalszym zaniechaniem wpłat przez D. S. pismem datowanym na 29 grudnia 2021 roku pełnomocnik B. (...) S.A. złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu. Pismo to zostało wysłane na adres D. S., który przesyłki nie odebrał (dowód: wypowiedzenie – k. 119, potwierdzenie odbioru – k. 120-121).

Sąd ustalił powyższy stan faktyczny po rozważeniu całokształtu materiału dowodowego, opierając się na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy oraz zeznaniach pozwanego. Prawdziwość tych dokumentów nie była kwestionowana przez żadną ze stron i nie budziła wątpliwości Sądu. Sąd odmówił wiary zeznaniom pozwanego w zakresie, w jakim pozostawały one w sprzeczności z treścią dokumentów. W szczególności Sąd nie uwzględnił twierdzeń pozwanego w zakresie braku zapoznania się z warunkami umowy kredytu oraz ubezpieczenia, w sytuacji gdy dokumenty te zostały mu przedstawione, co potwierdził własnoręcznym podpisem.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie częściowo.

Strony procesu łączyła umowa kredytu. Zgodnie z przepisem art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Zarówno powód jak pozwany złożyli oświadczenia o wypowiedzeniu umowy kredytu. Pozwany jednak skutecznie złożył je wcześniej, dlatego następcze oświadczenia powódki były już bezskuteczne, wobec uprzedniego wygaśnięcia umowy, która łączyła strony. Pozwany złożył oświadczenie o wypowiedzeniu umowy kredytu pismem z 12 maja 2021 roku. Jak sam przyznał powód, pismo to dotarło do jego wiadomości 18 maja 2021 roku. Zgodnie z § 8 ust. 3 umowy, kredytodawca ma prawo w każdym momencie wypowiedzieć umowę kredytu z zachowaniem 3 miesięcznego okresu wypowiedzenia w przypadku, gdy okres kredytu jest dłuższy niż 12 miesięcy. Okres wypowiedzenia liczy się od dnia wpłynięcia przesyłki w tym przedmiocie do banku (§ 8 ust. 4 umowy kredytu). Wobec złożenia przez pozwanego oświadczenia, które dotarło do Banku w dniu 18 maja 2021 r. – okres wypowiedzenia upłynął 18 sierpnia 2021 roku. Możliwość wypowiedzenia umowy kredytu przez pozwanego nie była uzależniona od spełnienia żadnych szczególnych warunków, dlatego należało uznać, że wypowiedzenie pozwanego było skuteczne i umowa kredytu przestała obowiązywać z dniem 18 sierpnia 2021 roku. Dla skuteczności wypowiedzenia bez znaczenia pozostawały zastrzeżenia pozwanego o zmianie wysokości marży banku.

Zgodnie z przepisem art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Jak stanowi natomiast przepis art. 806 § 1 k.c. umowa ubezpieczenia jest nieważna, jeżeli zajście przewidzianego w umowie wypadku nie jest możliwe. Zgodnie z przepisem art. 808 § 1 k.c. ubezpieczający może zawrzeć umowę ubezpieczenia na cudzy rachunek. Ubezpieczony może nie być imiennie wskazany w umowie, chyba że jest to konieczne do określenia przedmiotu ubezpieczenia.

Pozwany był stroną grupowej umowy ubezpieczenia od utraty zysku 10 plus. Stronami tej umowy byli: Towarzystwo Ubezpieczeniowe E. S.A. (jako ubezpieczyciel), powód (jako ubezpieczający) oraz pozwany (jako ubezpieczony).

Pozwany wywodził, że zawarta w ramach zabezpieczenia umowy kredytu grupowa umowa ubezpieczenia od utraty zysku 10 była umową o świadczenie niemożliwe, a co za tym idzie na podstawie przepisu art. 387 § 1 k.c. była nieważna. Ubezpieczenie miało zabezpieczać mienie pozwanego, tymczasem pozwany takiego mienia w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie posiada. O szczegółach ubezpieczenia pozwany miał nie zostać poinformowany. W konsekwencji, według pozwanego, była to umowa o świadczenie niemożliwe. W ocenie Sądu nie można jednak zgodzić się z zarzutami pozwanego. Pozwany złożył podpis pod oświadczeniem, że zapoznał się warunkami ubezpieczenia. Nie przedstawił dowodu, który świadczyłby o fakcie, że nie otrzymał warunków ubezpieczenia, ani nie został o nich poinformowany. Poza tym pozwany był przedsiębiorcą i jako fachowy uczestnik obrotu gospodarczego sam powinien zadbać, aby zapoznać się z warunkami ubezpieczenia. W konsekwencji brak podstaw do przyjęcia, że składki z tytułu umowy ubezpieczenia uiszczone przez D. S. były świadczeniem nienależnym. Z uwagi na powyższe zarzut potrącenia zapłaconych przez pozwanego składek na ubezpieczenie okazał się chybiony.

Dodatkowo należy wskazać, iż przedmiotowe składki należne były na rzecz Ubezpieczyciela, a nie powoda, czy też jego poprzednika prawnego. W takiej sytuacji nie mogło wywołać skutków prawnych oświadczenie pozwanego o potrąceniu wierzytelności z tytułu zwrotu rzekomo nienależnych składek z roszczeniem Banku z tytułu umowy kredytu, dochodzonym w niniejszym procesie.

Wysokość roszczenia należna powodowi w sprawie wynikała z dokumentów zgromadzonych w aktach. Na dzień wypowiedzenia umowy, tj. 18 sierpnia 2021 roku wierzytelność powoda względem pozwanego z tytułu spłaty kapitału kredytu wynosiła 6312,02 zł. Po rozwiązaniu umowy pozwany zapłacił jeszcze powodowi 10 września 2021 roku kwotę 341,71 zł oraz 11 października 2021 roku kwoty 1,88 zł. 322,62 zł, z czego 341,71 zł zostało zarachowane na poczet spłaty kapitału, a 11,36 zł na poczet odsetek umownych. Kwota 1,88 zł została zaliczona na poczet odsetek karnych.

Zgodnie z § 5 ust. 10 umowy kredytu, w przypadku niespłacenia przez kredytobiorcę w terminie wierzytelności banku z tytułu umowy kredytu po upływie okresu wypowiedzenia umowy, niespłacona kwota staje się zadłużeniem przeterminowanym, w tym kwota kapitału jako kapitał przeterminowany. Od zadłużenia przeterminowanego bank nalicza odsetki w wysokości 4-krotności oprocentowania kredytu lombardowego NBP. Stopa odsetek wskazana w zaświadczeniu banku jest nieprawidłowa (k. 272). Zgodnie z żądaniem pozwu odsetki zostały naliczone i skapitalizowane do dnia 18 lipca 2023 roku.

Biorąc pod uwagę wysokość stopy lombardowej NBP, wysokość odsetek od przeterminowanego kapitału naliczanych od 19 sierpnia 2021 roku do 18 lipca 2023 roku kształtowała się jak w poniższym zestawieniu. W zestawieniu uwzględniono, że kwota kapitału po zapłacie 10 września 2021 roku zmniejszyła się z 6312,02 zł do 5989,40 zł.

Odsetki:

od 19 sierpnia 2021 roku do 6 października 2021 roku : 2 % (0,5 % x 4) = 16,14 zł,

od 7 października 2021 roku do 3 listopada 2021 roku: 4 % (1 % x 4) = 17,72 zł,

od 4 listopada 2021 roku do 8 grudnia 2021 roku: 7 % (1,75 % x 4) = 39,05 zł,

od 9 grudnia 2021 roku do 4 stycznia 2022 roku: 9 % (2,25 % x 4) = 38,40 zł,

od 5 stycznia 2022 roku do 8 lutego 2022 roku: 11 % (2,75 % x 4) = 61,37 zł,

od 9 lutego 2022 roku do 8 marca 2022 roku: 13 % (3,25 % x 4) = 57,60 zł,

od 9 marca 2022 roku do 6 kwietnia 2022 roku: 16 % (4 % x 4) = 73,51 zł,

od 7 kwietnia 2022 roku do 5 maja 2022 roku: 20 % (5% x 4) = 91,89 zł,

od 6 maja 2022 roku do 8 czerwca 2022 roku: 23 % (maksymalne 21 %) (5,75 % x 4), od 9 czerwca 2022 roku do 7 lipca 2022 roku: 26 % (maksymalne 23 %) (6,50 % x 4), od 8 lipca 2022 roku do 7 września 2022 roku 28 % (maksymalne 24 %) (7 % x 4), od 8 września 2022 roku do 18 lipca 2023 roku: 29 % (maksymalne 24,5 %) (7,25 % x 4) = 1 732,41 zł.

Razem kwota odsetek od przeterminowanego kapitału wynosiła 2127,72 zł, czyli przekraczała kwotę żądaną z tego tytułu w pozwie. Sąd przy orzekaniu uwzględnił przepis art. 321 § 1 k.p.c., zgodnie z którym sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie.

Powódka żądała 6168,83 zł tytułem spłaty kapitału, natomiast sąd uwzględnił jedynie kwotę 5989,40 zł, którą powód sam wskazał jako zaległy kapitał na dzień skutecznego wypowiedzenia umowy kredytu (k. 272). Żądanie w pozostałym zakresie w zakresie kwoty kapitału podlegało oddaleniu jako bezzasadne, w świetle wykazania, iż na chwilę wygaśnięcia umowy wartość niespłaconego kapitału wynosiła 5989,40 zł.

Dalej powód żądał kwoty 254,44 zł tytułem odsetek umownych począwszy od rat wymagalnych od 11 października 2021 roku. Żądanie to było niezasadne, ponieważ z dniem 18 sierpnia 2021 roku umowa wygasła na skutek wypowiedzenia pozwanego.

Żądanie zasądzenia kwoty 1994,61 zł tytułem odsetek za opóźnienie było uzasadnione. Kwota tych odsetek wyniosła 2118,11 zł (2127,72 zł – 9,61 zł zaliczonych przy spłacie (k. 272)). Ponieważ Sąd nie mógł wyrokować ponad żądanie uwzględnił tylko kwotę 1994,61 zł.

Żądana kwota 316,90 zł tytułem składek na ubezpieczenie nie została uwzględniona. Są to składki, które zostały naliczone bez uwzględnienia faktu, że umowa już 18 sierpnia 2021 roku wygasła, a nie, jak twierdziła strona powodowa, na skutek jej wypowiedzenia z 29 grudnia 2021 roku. Kwota ta nie została uwzględniona w zestawieniu należności (k. 272), który uwzględniał datę wygaśnięcia umowy z dniem 18 sierpnia 2021 roku.

Sąd zatem w pkt I wyroku zasądził od pozwanego na rzecz powoda 7984,01 zł (5989,40 zł + 1994,61 zł), w pozostałym zakresie w pkt II wyroku powództwo oddalił jako bezzasadne.

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 481 § 1 k.c. uwzględniając wysokość odsetek od kapitału przeterminowanego wskazanych w umowie. Kwota odsetek doliczona do żądania głównego uwzględniała limit tychże odsetek wynikający z przepisu art. 481 § 2 2 k.c. Początkowa data zasądzenia odsetek to data złożenia pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Skapitalizowane odsetki od których zasądzono odsetki zasądzono w oparciu o przepis art. 482 § 1 k.c. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisu art. 100 k.p.c. stosunkowo je rozdzielając. Powód poniósł koszty w kwocie 2317 zł (500 zł opłata od pozwu, 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1800 zł koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Pozwany poniósł koszty w wysokości 1817 zł (17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, 1800 zł koszty zastępstwa procesowego ustalone na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Powód wygrał proces w 91 %, natomiast pozwany w 9 % i według tego stosunku należało rozliczyć koszty. Powodowi należało się zatem 2108,47 zł, pozwanemu natomiast 163,53 zł. Po kompensacie tych sum pozostała kwota 1944,94 zł należna powodowi. Tę kwotę w pkt III wyroku sąd zasądził na jego rzecz od pozwanego.

Sędzia Wojciech Karwat