descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 271/22

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 14 sierpnia 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

Uzasadnienie

J. Ż. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od (...) spółka akcyjna w W. kwoty 34.550,14 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 23 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i opłatą skarbową od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na podstawie art. 98 § 1 ( 1) k.p.c. Uzasadniając swoje roszczenie powód wskazał, że na skutek zdarzenia drogowego w dniu 9 czerwca 2021 roku uszkodzeniu uległ pojazd marki S. o nr rej. (...), którego leasingobiorcą była „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna z siedzibą w G.. Podniósł, że odpowiedzialność za przedmiotowe zdarzenie ponosi sprawca posiadający ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej pojazdów mechanicznych u pozwanej. Poszkodowany w dniu 9 czerwca 2021 roku wynajął pojazd zastępczy od powoda na okres 184 dni. Tytułem najmu pojazdu zastępczego powód wystawił fakturę Vat nr (...) na kwotę 36.800 zł netto uwzględniając stawkę dobową w wysokości 200 zł netto. Pozwany uznał swoją odpowiedzialność i wypłacił odszkodowanie w wysokości 5.837,86 zł netto + 50% Vat tj. 644 zł, ograniczając przy tym uzasadniony czas najmu pojazdu zastępczego z 184 dni do 28 dni. Ponadto, powód wskazał, że nabył prawo do dochodzenia niniejszego roszczenia na podstawie umowy cesji

Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Radomiu w dniu 25 kwietnia 2022 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym w przedmiotowej sprawie ( nakaz zapłaty - karta 37 akt sprawy).

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jej rzecz od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Wskazała, iż nie kwestionuje odpowiedzialności za zdarzenie wskazane w pozwie jednak wskazał, że postępowanie likwidacyjne przeprowadziło (...) spółka akcyjna w S. w ramach tzw. bezpośredniej likwidacji szkody. Niezależnie od tej okoliczności, pozwana zakwestionowała aby najem pojazdu zastępczego był uzasadniony przez okres 184 dni, a stawka za najem była stawką ekonomicznie uzasadnioną. Ponadto wskazała, że poszkodowany nie dochował obowiązku minimalizacji szkody, gdyż nie skorzystał z możliwości bezpłatnego użyczenia pojazdu zastępczego oferowanego przez (...) spółka akcyjna ( sprzeciw od nakazu zapłaty – karty: 41-48 akt sprawy).

W odpowiedzi na sprzeciw od nakazu zapłaty powód podtrzymał swoje powództwo oraz zakwestionował zarzuty podniesione przez pozwanego. W szczególności zakwestionował okoliczność naruszenia przez poszkodowanego obowiązku minimalizacji szkody poprzez wynajęcie pojazdu zastępczego od powoda (odpowiedź na sprzeciw – karty: 59-61).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

„P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna z siedzibą w G. zawarła z (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością Oddział w Polsce w dniu 9 marca 2018 roku w Ł. umowę leasingu operacyjnego niekonsumenckiego nr (...). Na podstawie tej umowy „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna z siedzibą w G. w ramach prowadzonej działalności korzystała z pojazdu marki S. o nr rej. (...) (skan dowodu rejestracyjnego – karty: 15-16, umowa leasingu – karty: 165-167, upoważnienie – karta 172 akt sprawy). Pojazd ten użytkował korzystał M. M. (zeznania świadka M. M. – protokół z rozprawy karty 69-69 verte akt sprawy).

W dniu 9 czerwca 2021 roku przedmiotowy pojazd marki został uszkodzony w wyniku zdarzenia drogowego w J.. Pojazd sprawcy zdarzenia posiadał ubezpieczenie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) spółce akcyjnej w W. (bezsporne).

Szkoda została zgłoszona w (...) spółka akcyjna w S. w ramach bezpośredniej likwidacji szkody i zarejestrowana pod nr (...). Ubezpieczyciel wykonał protokół szkody w pojeździe, a także sporządził kalkulację naprawy nr (...) wraz z wyceną i zakwalifikował szkodę jako całkowitą. W mailu potwierdzającym zgłoszenie szkody przez poszkodowanego, ubezpieczyciel wskazał możliwość wynajęcia pojazdu zastępczego (akta szkody na płycie CD – karty 77-78 akt szkody). J. Ż. skontaktował się z ubezpieczycielem sprawcy szkody w celu uzyskania informacji odnośnie dopuszczalnego okresu korzystania z pojazdu zastępczego, w sytuacji gdy pokrzywdzony nowy samochód odbierze w grudniu 2021 roku. Pracownik obsługujący infolinię wyjaśnił, że uszkodzony pojazd w momencie jego zakupu i zawarcia umowy leasingu był pojazdem dwuletnim, więc nie zasadne jest korzystanie z samochodu zastępczego do czasu pozyskania nowego pojazdu ( nagranie – karta 141 akt sprawy).

W dniu 9 czerwca 2021 roku J. Ż. i M. M. zawarli umowę odpłatnego udostępnienia pojazdu marki V. (...) o nr rej. (...) do krótkotrwałego korzystania. Stawkę określono na kwotę 200 zł netto za dobę. Wydanie pojazdu nastąpiło 9 czerwca 2021 roku (umowa odpłatnego udostępnienia do krótkotrwałego korzystania wraz z protokołem wydania pojazdu – karta 14 akt sprawy). Tego samego dnia, M. M. i J. Ż. zawarli umowę przelewu wierzytelności. Przedmiotem tej umowy było roszczenie o odszkodowanie z tytułu kosztów korzystania z pojazdu zastępczego (umowa przelewu wierzytelności – karta 18 akt sprawy).

Zgodnie z oświadczeniem złożonym 9 czerwca 2021 roku „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. korzystała z uszkodzonego pojazdu marki S. w firmie, a związane z nim koszty rozliczane były w wysokości 50% Vat ( oświadczenie – karta 27 akt sprawy).

W dniu 7 lipca 2021 roku (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. drogą mailową poinformowało „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. o szkodzie całkowitej. Wskazała, że ostateczne rozliczenie szkody całkowitej nastąpi po sprzedaży pozostałości i otrzymaniu pełnego należnego odszkodowania od ubezpieczyciela (mail – karty: 162-163 akt sprawy). „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. złożyła oświadczenie, iż w związku z wystąpieniem szkody całkowitej na pojeździe marki S. o nr rej. (...), nie jest zainteresowany nabyciem tego pojazdu oraz wskazała nr rachunku bankowego do zwrotu ewentualnej nadpłaty wynikającej z rozliczenia umowy leasingu (oświadczenie – karta 164 akt sprawy).

W dniu 9 lipca 2021 roku rzecz „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. zamówiła u sprzedającego P. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. pojazd marki A. (...). Wartość całego przedmiotu zamówienia wyniosła 270.436,00 zł brutto, a przewidywany termin realizacji zamówienia określono na grudzień 2021 roku. W dodatkowych ustaleniach wskazano, że przewidywany termin odbioru zamówienia ustalony został w oparciu o przewidywaną datę produkcji samochodu (zamówienie – karty: 19-21 akt sprawy, ogólne warunki umów sprzedaży nowych samochodów – karty: 22-25 akt sprawy).

Właściciel uszkodzonego pojazdu zbył pozostałości w dniu 27 lipca 2021 roku ( faktura nr (...) - karta 180 akt sprawy).

Decyzją z dnia 23 sierpnia 2021 roku (...) spółka akcyjna w S. przyznało i wypłaciło właścicielowi pojazdu marki S. o nr rej. (...) odszkodowanie w wysokości 42.983,74 zł netto (decyzja – karta 33-34 akt sprawy).

Pojazd marki A. (...) został wydany leasingobiorcy w dniu 9 grudnia 2021 roku (protokół wydania samochodu – karta 29 akt sprawy).

Samochód zastępczy (V. (...) o nr rej. (...)) został zwrócony przez korzystającego M. M. w dniu 9 grudnia 2021 roku o godzinie 12.00 (protokół zwrotu pojazdu – karta 26 akt sprawy).

W dniu 10 grudnia 2021 roku J. Ż. wystawił w (...) P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. fakturę nr (...) na kwotę 36.800 zł netto tj. 45.264,00 zł brutto tytułem odpłatnego udostępnienia pojazdu zastępczego (faktura – karta 17 akt sprawy).

Pismem z dnia 22 grudnia 2021 roku (...) Spółka Akcyjna w S. poinformowało o decyzji o przyznaniu dopłaty do odszkodowania w wysokości 5.837,86 zł netto + 50% Vat, ustalonego w oparciu o fakturę nr (...) (decyzja – karty: 30-32).

(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. w dniu 21 marca 2022 roku wydała dyspozycję zwrotu nadpłaty na umowie leasingowej na rzecz „P. (...)” J. P. i wspólnicy spółka jawna w G. w kwocie 2.150 zł (dyspozycja zwrotu nadpłaty – karta 174 akt sprawy).

Sąd Rejonowy rozważył, co następuje

Data i okoliczności kolizji drogowej jaka miała miejsce w dniu 9 czerwca 2021 roku z udziałem pojazdu marki S. o nr rej. (...) oraz odpowiedzialność drugiego uczestnika zdarzenia za to zdarzenie– nie były przedmiotem sporu. Strona pozwana w tym zakresie nie zgłosiła żadnych zarzutów, w związku z czym Sąd nie prowadził postępowania dowodowego w zakresie powyżej wskazanym i dokonał ustaleń na podstawie danych zawartych w aktach szkody.

Jakkolwiek legitymacja procesowa stron nie była kwestionowana, jednakże Sąd ma obowiązek zweryfikowania jej z urzędu. W ocenie Sądu nie było podstaw do jej podważenia z przyczyn poniżej wskazanych.

Leasingobiorca został pozbawiony możliwości korzystania z przedmiotowego pojazdu. Zgodnie z art. 709 1 k.c. na treść umowy leasingu składa się m.in. uprawnienie korzystającego do odpłatnego używania przedmiotu leasingu albo jego używania i pobierania pożytków przez czas oznaczony, za co leasingobiorca musi płacić finansującemu wynagrodzenie pieniężne, równe co najmniej cenie. Oznacza to, że prawo do korzystania z przedmiotu leasingu jest prawem majątkowym, wchodzącym w skład mienia przedsiębiorstwa ( art. 44 k.c. ), a pozbawienie przedsiębiorcy możliwości korzystania z przedmiotu leasingu wywołuję rzeczywistą stratę w jego majątku. Na gruncie niniejszej sprawy należy przyjąć, że legitymacja procesowa czynna w przedmiotowej sprawie uzależniona jest od tego, który podmiot zostanie uznany za poszkodowanego. W sytuacji najmu pojazdu zastępczego poszkodowanym jest korzystającym z pojazdu (leasingobiorca).

Na gruncie rozpoznawanej sprawy (...) spółka akcyjna w S. świadczyło na rzecz poszkodowanej usługę w ramach bezpośredniej likwidacji szkody, za którą odpowiedzialność deliktową ponosił sprawca zdarzenia komunikacyjnego, a odpowiedzialność gwarancyjną pozwany jako ubezpieczyciel.

Podstawą prawną podjętych przez (...) spółka akcyjna w S. działań był art. 3 ust. 7 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej , który stanowi, że zakład ubezpieczeń może – na wniosek osoby uprawnionej – wykonywać czynności ubezpieczeniowe, o których mowa w art. 3 ust. 4 pkt 2 (wypłacanie odszkodowań i innych świadczeń należnych z tytułu umów) oraz ust. 5 pkt 1 i 2 ww. ustawy (ustalanie przyczyn i okoliczności zdarzeń losowych; ustalanie wysokości szkód oraz rozmiaru odszkodowań oraz innych świadczeń należnych uprawnionym z umów ubezpieczenia), także z tytułu umów zawartych w innym zakładzie ubezpieczeń w granicach odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń, który zawarł umowę OC z posiadaczem pojazdu, którego kierowca wyrządził szkodę. Istotą bezpośredniej likwidacji jest usługa likwidacji szkody w pojeździe klienta z ubezpieczenia OC sprawcy szkody ubezpieczonego w innym zakładzie ubezpieczeń. Bezpośrednia likwidacja szkody polega na tym, że na podstawie umowy zlecenia zawartej z poszkodowanym, ubezpieczyciel poszkodowanego ustala sprawcę określonej szkody komunikacyjnej, rozmiar i wysokość tej szkody i wypłaca świadczenie równe temu, jakie przysługuje poszkodowanemu z polisy OC sprawcy. Po wypłacie tego świadczenia, w związku z zawartą umową zlecenia i przelewem wierzytelności, ubezpieczyciel występuje z roszczeniem o zwrot wypłaconej kwoty do zakładu ubezpieczeń sprawcy. Powyższe działania wyczerpują stosunek zobowiązaniowy wynikający z zawartej umowy zlecenia, celem bezpośredniej likwidacji szkody. Uwypuklenia wymaga, że system bezpośredniej likwidacji szkód oparty jest tylko na umowie między ubezpieczycielami, działającej do momentu wypłaty bezspornej części odszkodowania. Z momentem jej wypłaty stosunek zobowiązaniowy łączący poszkodowanego z jego ubezpieczycielem, wynikający z zawartej umowy zlecenia w ramach bezpośredniej likwidacji szkody, wygasa. W pozostałym zakresie, tj. w odniesieniu do dalszych roszczeń podnoszonych przez poszkodowanego w związku z jego niezadowoleniem z wysokości przyznanego i wypłaconego odszkodowania, pozostaje droga sądowa w tradycyjnym trybie, gdzie powództwo winno być już skierowane przeciwko ubezpieczycielowi sprawcy zdarzenia. Ryzyko bowiem niezadowolenia z wysokości i sposobu ustalenia odszkodowania obciąża poszkodowanego, a źródłem i podstawą dalszych roszczeń odszkodowawczych jest polisa między sprawcą zdarzenia, a jego ubezpieczycielem, czyli w niniejszym przypadku – pozwanym.

Przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, względem których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony ( art. 822 § 1 k.c. ). Odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych regulują przepisy ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych , w dalszej części uzasadnienia nazywanej ustawą. Zgodnie z art. 34 ust. 1 i 36 ust. 1 ustawy z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są zobowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia, a odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Ustalenie odszkodowania z ubezpieczenia OC następuje według ogólnych zasad, określonych w art. 361-363 k.c. , z tym jedynie zastrzeżeniem, że zakład ubezpieczeń zobowiązany jest tylko do świadczenia pieniężnego, ograniczonego do wysokości, ustalonej w umowie, sumy gwarancyjnej ( art. 822 § 1 k.c. i art. 36 ust. 1 ustawy).

W uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 17 listopada 2011 roku, podjętej w sprawie III CZP 5/11 Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż odpowiedzialność ubezpieczyciela z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za uszkodzenie albo zniszczenie pojazdu mechanicznego, niesłużącego do prowadzenia działalności gospodarczej, obejmuje celowe i ekonomicznie uzasadnione wydatki na najem pojazdu zastępczego; nie jest ona uzależniona od niemożności korzystania przez poszkodowanego z komunikacji zbiorowej. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że nie wszystkie wydatki, pozostające w związku przyczynowym z wypadkiem komunikacyjnym, mogą być refundowane, istnieje bowiem obowiązek wierzyciela zapobiegania szkodzie i zmniejszania jej rozmiarów ( art. 354 § 2, art. 362 i 826 § 1 k.c. ). Na dłużniku ciąży w związku z tym obowiązek zwrotu wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika. Sąd Najwyższe zauważył, iż nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, co mogłoby prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych. Za celowe i ekonomicznie uzasadnione mogą być – co do zasady – uznane wydatki poniesione na najęcie pojazdu zastępczego tego samego typu co uszkodzony i na czas niezbędny do naprawy albo zakupu nowego pojazdu. Pogląd ten Sąd Rejonowy w całości podziela.

Szkoda w pojeździe, który był przedmiotem leasingu została uznania za szkodę całkowitą. Celem odszkodowania w przypadku zaistnienia szkody całkowitej jest zapewnienie poszkodowanemu środków umożliwiających nabycie innego auta o podobnych właściwościach do tego, który uległ zniszczeniu. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez Sąd zawarcie przez poszkodowaną kolejnej umowy leasingu:

- nie miało związku z wypłatą odszkodowania,

- nie miało związku z rozliczeniem dotychczas zawartej umowy leasingu, a zatem nie powstała konieczność oczekiwania na zbycie wraku pojazdu i wypłatę odszkodowania,

- dotyczyło pojazdu o właściwościach innych, niż pojazd uszkodzony, gdyż: pojazd uszkodzony w dacie zawarcia umowy leasingu był pojazdem 2-letnim, a pojazd, będący przedmiotem kolejnej umowy leasingu – nowym. Ponadto to – pojazd uszkodzony nie był zaliczany do segmentu aut o sportowym wyglądzie (pakiet s-line), a nadto z akt sprawy nie wynika, czy był wyposażony w napęd na 4 koła – jak w przypadku auta zamówionego przez poszkodowaną.

Nie zaistniała również sytuacja, w której poszkodowany nie był w stanie podjąć kolejnego zobowiązania finansowego poprzez zawarcie nowej umowy leasingu. Co istotne faktyczny użytkownik tego pojazdu – M. M. zaledwie kilka dni po zgłoszeniu szkody uzyskał informację, o tym że szkoda w pojeździe jest szkodą całkowitą ( zeznania świadka – karta 69 verte akt sprawy).

W ocenie Sądu powyższe fakty uzasadniają najem pojazdu zastępczego przez 30 dni. Był to czas realny na zawarcie nowej umowy leasingu i pozyskanie pojazdu o parametrach i charakterze odpowiadającym pojazdowi uszkodzonemu.

W odniesieniu do stawki dobowej najmu pojazdu zastępczego, przy założeniu iż uszkodzony pojazd należał do segmentu SUV klasa premium – stawka dobowa najmu oferowana przez podmiotu współpracujące z ubezpieczycielem likwidującym szkodę wynosiła 135 zł netto. Stawka powoda wynosiła 200 zł netto. Różnica stawek nie jest rażąca, przy czym jak zeznał powód – zastosował stawkę wskazaną na stronie ubezpieczyciela likwidującego szkodę ( zeznania powoda – karta 129 verte akt sprawy). Warto jednak podkreślić, iż – w ocenie Sądu – zaistniały szczególne racje, przemawiające za uznaniem tej stawki powoda za celową i ekonomicznie uzasadnioną, a mianowicie to, że uszkodzony pojazd nie był jezdny i poszkodowany nie miał zatem czasu na zapoznanie się z ofertą ubezpieczyciela likwidującego szkodę, tym samym działał pod presją czasu. Wobec powyższego brak jest podstaw do oceny zachowania poszkodowanego (biorąc pod uwagę stawkę dobową najmu) jako przyczynienie się do zwiększenia szkody i tym samy do limitowania stawki dobowej do najmu do stawki zaproponowanej przez ubezpieczyciela likwidującego szkodę.

W opisanych powyżej okolicznościach najem pojazdu zastępczego był zasadny przez okres 30 dni i przy stawce dobowej 200zł netto koszt wynajęcia pojazdu zastępczego przez poszkodowaną powinien wynieść 6.690 zł brutto (30 dni x 200 zł netto + 50% VAT). Poszkodowany uzyskał odszkodowanie z tego tytułu w wysokości 5.837,86 złotych. Różnica tych kwot stanowi 852,14 zł.

Mając na uwadze Sąd uznał, iż roszczenie powódki uzasadnione jest do wysokości 852,14 zł i oddalił powództwo ponad tę kwotę na podstawie powołanych powyżej przepisów.

Za uzasadnione Sąd Rejonowy uznał także żądanie w zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie, na podstawie art. 481 k.c. Stosownie do art. 817 k.c. ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Gdyby wyjaśnienie w powyższym terminie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia okazało się niemożliwe, świadczenie powinno być spełnione w ciągu 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe. Powód zgłosił roszczenie o zwrot kosztów najmu w dniu 10 grudnia 2021 roku (data wystawienia faktury). Właściwe ustalenie wysokości odszkodowania było możliwe w ustawowym 30-dniowym terminie, a zatem, od dnia 10 stycznia 2022 roku pozwany pozostawał w opóźnieniu z wypłatą odszkodowania, co mając na uwadze Sąd oddalił roszczenie powoda dotyczącego okresu sprzed tej daty.

Zgodnie z wyrażoną w art. 98 § 1 i 3 k.p.c. zasadą odpowiedzialności za wynik procesu - strona przegrywająca zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony. Celowość kosztów ustawodawca łączy z czynnością dochodzenia praw (przez stronę powodową) i celowej obrony (przez stronę pozwaną). Jakkolwiek pojęcie "niezbędności" podlega ocenie sądu, to jednak kosztów wymienionych w art. 98 nie można uznać za zbędne. Pod pojęciem kosztów postępowania cywilnego należy rozumieć więc wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego obejmują: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), podlegające zwrotowi wydatki sądowe, koszty mediacji, koszty związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, koszty zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i poniesione wydatki, w tym opłata skarbowa od pełnomocnictwa ( uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 roku, w sprawie III CZP 2/03). Mając na uwadze powyższe za koszty spełniające wskazane warunki, a poniesione przez strony, Sąd uznał: opłatę od pozwu 1.728 zł, opłaty za czynności radców prawnych ustalone na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2023 roku, poz. 1965) – 7.200 zł (2 x 3.600 zł) oraz opłaty od pełnomocnictw w kwocie łącznej 34 zł (2 x 17 zł) – łącznie 8.962 zł. Opłaty za czynności zawodowych pełnomocników reprezentujących strony Sąd ustalił na poziomie stawki minimalnej. Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w przedmiotowej sprawie, gdyż wskazane powyżej okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocników stron pozostawała na przeciętnym poziomie. Sporządzanie obszernych pism procesowych, których treść w znacznym zakresie zawiera fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych oraz fragmenty z komentarzy – nie stanowi o nakładzie pracy ponad poziom przeciętny, gdyż poglądy prezentowane przez Sąd Najwyższy oraz doktrynę – Sąd analizuje – na potrzeby rozstrzygnięcia sporu.

Przepis art. 100 k.p.c. uzupełnia zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, wprowadzając zasadę kompensaty (zniesienia kosztów) oraz zasadę ich stosunkowego rozdziału. W wypadku zatem, kiedy obie strony procesu w równym lub różnym stopniu wygrały i przegrały proces orzeczenie o kosztach procesu może przybrać trzy różne postacie, a mianowicie:

1) wzajemnego zniesienia kosztów – jeżeli strony w równym lub niemal równym stopniu wygrały i przegrały proces;

2) stosunkowego rozdzielenia kosztów – jeżeli sąd uwzględnił tylko część roszczenia (roszczeń) powoda, w zależności od stopnia tego uwzględnienia;

3) zwrotu wszystkich kosztów – jeżeli przeciwnik strony uległ tylko w nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Pozwany przegrał spór w 2,46%:

34.550,14 zł – 100%

852,14 zł – x

x = 2,46%

w związku z powyższym powinien ponieść koszt procesu odpowiadające 2,46% sumy tych kosztów – to jest w kwocie 220,45 zł (8.962 zł x 2,46%). Wydatkował na ten cel kwotę 3.617 zł, a zatem kwotę wyższą o 3.396,53 zł. Wobec powyższego taką kwotę zgodnie z powyżej przestawionymi zasadami rozliczania kosztów procesu, powód powinien zwrócić pozwanemu, co mając na uwadze Sąd orzekł w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c.