descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V GC 227/25

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 28 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu V Wydział Gospodarczy w składzie:

w D. na rzecz M. W. kwotę 300,67 zł (trzysta złotych sześćdziesiąt siedem groszy);

II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;

III. zasądza od M. W. na rzecz J. (...) spółka

z ograniczoną odpowiedzialnością w D. kwotę 139,94 zł (sto trzydzieści dziewięć złotych dziewięćdziesiąt cztery grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty.

Uzasadnienie

M. W. wniósł o zasądzenie na jego rzecz od J. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. kwoty 1.377,90 zł oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Uzasadniając swoje roszczenie powód wskazał, że wykonał na zlecenie pozwanej przewóz towarów w ruchu międzynarodowym i wystawił na tę okoliczność fakturę. Pozwana opłaciła fakturę z przekroczeniem terminu płatności. W związku z powyższym powód dochodzi równowartości 40 euro na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych oraz kosztów odzyskania należności przewyższających równowartość 40 euro. Powód skorzystał z usług przedsiębiorstwa windykacyjnego P. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która wystawiła fakturę (...). Pozwana nie uiściła dochodzonych w pozwie należności pomimo doręczenia noty (...) ( pozew - karty: 4-8 akt sprawy).

Pozwana w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz od powoda kosztów procesu wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazała, iż zgodnie z warunkami zlecenia powódka wykonała usługę transportową i dostarczyła towar do odbiorcy zgodnie ze zleceniem. Powódka powinna w terminie 7 dni od dnia rozładunku, dostarczyć do pozwanej dokumenty transportowe, w tym list CMR. Dokumentów powódka nie dostarczyła we wskazanym terminie. Zgodnie z warunkami zlecenia w takiej sytuacji termin płatności za usługę transportową przedłuża się do 90 dni. Pozwana uiściła należność za przewóz w dniu 17 września 2024 roku, co oznacza, iż nie popadła w opóźnienie. Pozwana zarzuciła także, iż nie wiadomo kiedy nastąpiło przekazanie zlecenia prowadzenia działań windykacyjnych i na jakich zasadach. Z raportu rzekomych czynności windykacyjnych wynika, że jedyną czynności a było wysłanie 2 wiadomości e-mail. Pozwana zaprzecza, aby takie wiadomości otrzymała. Powódka nie wykazała, aby podniosła jakiekolwiek koszty za rzekomą windykację – pozwana kwestionuje oświadczenia prokurenta oraz potwierdzenie przelewu – z uwagi na rozbieżność w ich treści. Pozwana kwestionuje także, by koszt wysłania 2 wiadomości e-mail przekraczała 500 zł ( odpowiedź na pozew - karty 71-77 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

M. W. zawarł z J. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. umowę przewozu na trasie P. (Włochy) - załadunek w dniu 24 czerwca 2024 roku – M. (Polska) rozładunek w dniu 27 czerwca 2024 roku. Wynagrodzenie przewoźnika ustalono na kwotę 2.200 EUR netto. Termin zapłaty wynagrodzenia przewoźnika upływał z 55 dniem od dnia otrzymania oryginałów dokumentów przewozowych, przy czym w przypadku ich nie dostarczenia w terminie 7 dni od daty rozładunku – termin zapłaty wynagrodzenia wynosił 90 dni od dnia otrzymania oryginałów dokumentów przewozowych ( wydruk zlecenia transportowego z dnia 19 czerwca 2024 roku nr (...) – karty: 80-81 oraz faktura nr (...) z dnia 28 czerwca 2024 roku – karta 28 akt sprawy).

W dniu 28 czerwca 2024 roku M. W. wystawił fakturę za wykonany przewóz, w treści której wskazał jako termin zapłaty 22 sierpnia 2024 roku – 55 dni ( faktura nr (...) z dnia 28 czerwca 2024 roku – karta 28 akt sprawy).

Dokumenty przewozowe zostały wysłane do J. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. w dniu 28 czerwca 2024 roku, a odebrane przez adresata w dniu 2 lipca 2024 roku ( wydruk śledzenia przesyłki – karta 86 akt sprawy).

Najpóźniej 9 września 2024 roku M. W. zlecił P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. usługę windykacji należności z faktury nr (...) ( wydruk pierwszej wiadomości mailowej z informacją o rozpoczęciu procesu odzyskiwania należności – karta 35 akt sprawy).

P. odnotowała wysłanie 5 wiadomości mailowych i 4 prób połączeń z dłużnikiem ( specyfikacja działań windykacyjnych – karty: 50-51 akt sprawy), w tym deklarację spłat zadłużenia w dniu 16 września 2024 roku ( wydruki wiadomości mailowych: z 9 września 2024 roku – karta 35, z 11 września 2024 roku – karta 37 akt sprawy).

W dniu 17 września 2024 roku J. (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w D. przesłał potwierdzenie zapłaty w dniu 17 września 2024 roku kwot: 2.200 euro i 2.180,20 zł ( wydruk wiadomości mailowej – karta 41 oraz potwierdzenia przelewów – karty: 45-46 akt sprawy).

P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we W. wystawiła M. W. fakturę za usługę windykacji należności z faktury nr (...) na kwotę 1.377,90 zł netto ( faktura (...) z dnia 30 września 2024 roku – karta 47 akt sprawy). Kwota ta została uiszczona w dniu 9 października 2024 roku ( potwierdzenie przelewu – karta 48 akt sprawy).

Sąd Rejonowy rozważył, co następuje

Rodzaj i treść umowy zawartej przez strony, jej wykonanie oraz data nadania i doręczenia dokumentów przewozowych, poza kwestią wydłużenia terminu zapłaty wynagrodzenia przewoźnika – nie były sporne. Do umowy zawartej przez strony znajdowały zastosowanie przepisy ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, gdyż stronami umowy byli: przedsiębiorcy w rozumieniu art. 2 pkt 1 tej ustawy, a jej przedmiotem usługa.

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że powód, jeśli nie zgadzał się z postanowieniami zlecenia transportowego otrzymanego od pozwanej (oferty w rozumieniu art. 66 k.c.) w zakresie terminu zapłaty za wykonaną usługę, powinien przedstawić zleceniodawcy własne modyfikacje, jako nową ofertę zgodnie z art. 68 k.c. Określenie sposobu i terminu zapłaty należało z pewnością do istotnych elementów umowy przewozu. Nie mógł być zatem zastosowany sposób dokonywania modyfikacji oferty uregulowany w art. 68 1 § 1 k.c., aczkolwiek powód nawet nie twierdził w pozwie i nie wykazał, aby składał jakiekolwiek zastrzeżenia co do treści oferty. Powód nie skorzystał z ustawowej formy zmiany postanowień umowy, przed przystąpieniem do jej wykonania, w związku z czym brak jest uznania za zasadną argumentacji powoda, że przyjął zlecenie jedynie w zakresie niektórych elementów zawartych w zleceniu: wykonania określonej usługi i wynagrodzenia, innych natomiast elementów zlecenia, w tym określającego termin zapłaty, nie przyjął. Powód otrzymał zlecenie, nie zgłosił do niego żadnych zastrzeżeń i przystąpił do jego wykonania, co należało ocenić jako zawarcie umowy przez przyjęcie warunków oferty złożonej przez pozwaną w rozumieniu art. 69 i 70 § 1 k.c.

Wystawiona przez powoda faktura ze wskazaną datą płatności nie mogła świadczyć o uzgodnieniach stron co do terminu zapłaty, w sposób odmienny niż w przyjęty przez powoda w zleceniu przewozu.

Ustawa z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniem w transakcjach handlowych ogranicza swobodę stron w ustaleniu w umowie terminu zapłaty w transakcjach handlowych. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy, termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi, chyba że strony ustalą inaczej i pod warunkiem że ustalenie to nie jest rażąco nieuczciwe wobec wierzyciela.

W dniu 6 lutego 2025 roku Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie toczącej się pod sygnaturą C-677/22. W wyroku tym TSUE skoncentrował się na wyrażeniu "w umowie wyraźnie ustalono inaczej", zawartym w art. 3 ust. 5 dyrektywy 2011/7. Zdaniem Trybunału przepis należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny ustalający termin płatności dłuższy niż 60 dni kalendarzowych nie może zostać ukształtowany jednostronnie przez dłużnika. Chyba że - jak zaznaczył TSUE - "można wykazać, przy uwzględnieniu wszystkich dokumentów umownych i warunków zawartych w tej umowie, że strony tej umowy wyraziły zgodną wolę związania się właśnie takim warunkiem". Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu zastrzeżenie klauzuli przedłużającej termin płatności znajdowało usprawiedliwienie o jakim mowa w art. 7 ust. 2 ustawy, gdyż pozwana zobligowana była do przekazania dokumentów przewozowych podmiotowi, który jej zlecił przedmiotowy transport i – co oczywiste – rozliczy się dopiero po uzyskaniu dokumentów przewozowych. W tych okolicznościach wydłużenie terminu zapłaty o 35 dni – Sąd uznał za uzasadnione i zgodne z art. 7 ust. 2 powołanej ustawy.

Rozładunek nastąpił w dniu 27 czerwca 2024 roku. 7-dniowy termin na dostarczenie oryginałów dokumentów przewozowych liczony od tej daty upływał z dniem 4 lipca 2024 roku. Dokumenty przewozowe zostały doręczone pozwanej w dniu 2 lipca 2024 roku. W ocenie Sądu fakt ten powód wykazał przedstawiając wydruk śledzenia przesyłki. Skoro rozładunek miał miejsce w Polsce, to jest oczywiste, że powód miał możliwość wywiązania się z powyższego terminu i to uczynił. Pozwana, poza zaprzeczeniem temu faktowi – żadnego dowodu nie przedstawiła, chociażby na potwierdzenie, że otrzymała np. kopię CMR, a nie oryginał. Tym samym 55 -dniowy zapłaty upływał z dniem 30 sierpnia 2024 roku. Pozwana dokonała zapłaty z uchybieniem temu terminowi, a jednocześnie – jak wskazano powyżej -nie było podstaw do przedłużenia terminu o 35 dni i tym samym pozwana pozostawała w opóźnieniu z zapłatą bezspornej należności. W świetle przepisów powołanej powyżej ustawy – zasadne było żądanie powoda w zakresie rekompensaty za koszty odzyskiwania należności, o której mowa w art. 10 ust. 1 pkt 2. Średni kurs euro ogłoszony przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne (Tabela nr 148/A/NBP/2024 z dnia 2024-07-31) wynosił 4,2953 zł, tym samym wysokość rekompensaty wyniosła 300,67 zł.

Zgodnie zaś z ust. 2 przywołanego przepisu, oprócz kwoty, o której mowa w ust. 1, wierzycielowi przysługuje również zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę.

Na temat przywołanej wyżej instytucji wypowiadał się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 grudnia 2019 roku w sprawie III CZP 48/19. W przywołanym orzeczeniu wskazano miedzy innymi, że celowe koszty windykacji przewyższające równowartość kwoty 40 euro wchodzą w skład kosztów odzyskania należności, o których mowa w art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w pierwotnym brzmieniu. Wskazać należy, że zgodnie z art. 10 ust. 2 ustawy w pierwotnym brzmieniu zwrotowi podlegają wszystkie koszty odzyskiwania należności poniesione przez wierzyciela w uzasadnionej wysokości. W związku z tym nie ma podstaw do negowania, że obowiązkiem zwrotu objęte będą tzw. koszty „zewnętrzne" wierzyciela (wynagrodzenie prowizyjne wypłacone w związku ze skorzystaniem z usług prawnika lub firmy windykacyjnej w celu odzyskania należności). Taki wniosek wynika również z odwołania się do regulacji dyrektywy (...), w której w motywie 19 i 20 oraz w art. 6 ust. 3 wprost wskazuje się, że w ramach rozsądnej rekompensaty przysługuje zwrot poniesionych przez wierzyciela kosztów związanych z wypłaceniem wynagrodzenia (prowizji) na rzecz prawnika lub firmy windykacyjnej celem odzyskania należności z transakcji handlowej.

Przy jednoznacznym kwalifikowaniu kosztów wynagrodzenia dla prawnika lub firmy windykacyjnej jako podlegających pod mechanizm rozsądnej rekompensaty z art. 6 ust. 3 dyrektywy (...) można wyprowadzić wniosek, że puntem wyjścia dla oceny "rozsądności" rekompensaty związanej z kosztami prawnika powinno być odniesienie wynagrodzenia wypłaconego przez wierzyciela do rynkowych stawek przyjmowanych przy świadczeniu usługi windykacji dla konkretnego typu wierzytelności.

Przechodząc na grunt sprawy niniejszej – powód udokumentował wysłanie 3 wiadomości mailowych przez firmę windykacyjną przed procesem, przy czym – co istotne – sam powód nie wystosował żadnego wezwania do zapłaty przed zleceniem windykacji. Co prawda do pozwu załączono cennik (karty: 25-27 akt sprawy), jednakże nie jest wiadomym w jaki sposób została wyliczona kwota ujęta w spornej fakturze.

Wynagrodzenie określne w spornej fakturze odpowiada niemal wynagrodzeniu pełnomocnika zawodowego w sprawie gdzie wartość przedmiotu sporu wynosi powyżej 5.000 zł do 10.000 zł. Sam fakt zapłaty za fakturę przez powoda nie uprawnia powoda do dochodzenia tych kosztów od pozwanej, zaś zdaniem Sądu kwota 70 euro w pełni rekompensuje czynności przedprocesowe podjęte przez firmę windykacyjną.

Idąc tropem myślenia powoda, gdyby przedstawił on fakturę za usługi windykacyjne na kilka, bądź kilkanaście tysięcy złotych, kwota ta powinna zostać również zasądzona na jego rzecz. Wbrew takiemu stanowisku, okoliczność i fakt poniesienia wydatków przewyższających kwotę 70 euro jest i powinna być badana. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie kwota 70 euro pokryła i powinna pokryć koszt odzyskiwania należności w całości.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał roszczenie powoda za uzasadnione ponad równowartość kwoty 70 euro i dlatego orzekł jak punkcie pierwszym wyroku na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 i art. 10 ust. 2 ustawy z dnia 8 marca 2013 roku o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, stosowanego a contrario, oraz art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. i art. 98 § 3 k.p.c. Roszczenie zostało uwzględnione w 21,82% i stosownie do tego stronom przysługuje zwrot poniesionych w związku z udziałem w sprawie kosztów. Powód poniósł koszty procesu w łącznej wysokości 387 zł obejmujące: opłatę od pozwu w wysokości 100 zł, opłatę za czynności radcy prawnego w wysokości 270 zł, koszty opłaty skarbowej uiszczonej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Z kolei pozwany poniósł koszty procesu w łącznej wysokości 287 zł stanowiące: opłatę za czynności adwokackie w wysokości 270 zł i koszty opłaty skarbowej uiszczonej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. Uwzględniając stosunek w jakim każda ze stron wygrała spór, pozwanej przysługują koszty procesu w wysokości 139,94 zł wg wyliczenia:

674 zł (suma kosztów procesu) x 21,82% = 147,06 zł – taką kwotę powinna uiścić pozwana tytułem kosztów procesu. Ponieważ faktycznie koszty procesu poniesione przez pozwaną wyniosły 287 zł, a zatem o 139,94 zł więcej – tę kwotę powód powinien zwrócić pozwanej tytułem rozliczenia kosztów procesu.

Opłaty za czynności zawodowych pełnomocników stron Sąd ustalił na poziomie stawki minimalnej (§ 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie – t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1964 i § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych – t.j. Dz. U. z 2023 roku, poz. 1935).

Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w przedmiotowej sprawie, gdyż wskazane powyżej okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocników stron pozostawała na przeciętnym poziomie. Sporządzanie obszernych pism procesowych, których treść w znacznym zakresie zawiera fragmenty orzeczeń Sądu Najwyższego i sądów powszechnych oraz fragmenty z komentarzy – nie stanowi o nakładzie pracy ponad poziom przeciętny, gdyż poglądy prezentowane przez Sąd Najwyższy oraz doktrynę – Sąd analizuje – na potrzeby rozstrzygnięcia sporu.