descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt V Ca 1573/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 2 marca 2016 r.

Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny-Odwoławczy w składzie:

SSO Oskar Rudziński

SSO Zbigniew Podedworny (spr.)

SSR del. Iwona Lizakowska - Bytof

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 5 lutego 2015 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie w sprawie z powództwa A. B. przeciwko (...) Banku S.A. w W. o zapłatę kwoty 22.466,29 zł w ustawowymi odsetkami od dnia 19 grudnia 2012r. do dnia zapłaty wraz z kosztami postępowania, w punkcie:

1. zasądził od pozwanego na rzecz pozwanej kwotę 22.466,29 zł w ustawowymi odsetkami od dnia 27 grudnia 2012r. do dnia zapłaty;

2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie oraz w punktach 3. – 4. orzekł o kosztach postępowania.

Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy wskazał, że swoje żądanie dochodzone w niniejszym postępowaniu powódka wywodzi ze złożonego oświadczenia z dnia 13 grudnia 2012r. o uchyleniu się od skutków złożonych oświadczeń woli o przystąpieniu do umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym „Planu Oszczędnościowego (...)" z dnia 20 lipca 2011r. oraz przystąpieniu do ubezpieczenia na podstawie Warunków Ubezpieczenia grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem kapitałowym (...) (nr (...)) z dnia 8 listopada 2011r. oraz 21 listopada 2011r. złożonych pod wpływem błędu co do treści nawiązanych w ten sposób stosunków prawnych i tym samym nienależnie zatrzymanych przez pozwany Bank środków.

W ocenie Sądu I instancji powódka skutecznie uchyliła się od skutków przedmiotowych oświadczeń o przystąpieniu do ww. umów grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Biorąc bowiem pod uwagę realia niniejszej sprawy - posiadanie uprzednio przez powódkę u pozwanego trzymiesięcznych lokat terminowych oraz brak doświadczenia A. B. w inwestowaniu środków pieniężnych - za wiarygodne zdaniem Sądu należało uznać zeznania powódki, iż pozostawała ona w przekonaniu wywołanym przez pracownika banku - opiekuna klienta G. K., iż przystępując do przedmiotowych umów zawiera ona analogiczne do lokat terminowych umowy, posiadające jednakże wyższe oprocentowanie i pozwalające na uniknięcie tzw. „podatku Belki". Za wiarygodne Sąd meriti uznał również zeznania powódki w zakresie, w którym wskazała ona, iż nie została poinformowana przez pracownika banku, że jest to produkt oszczędzania długoterminowego, jaki jest mechanizm pomnażania środków, o znacznym ryzyku związanym z przedmiotowym produktem. Powyższe zaś informacje stanowią istotę oferowanych przez Bank produktów, o których konsument podejmując decyzję o przystąpieniu do umowy winien zostać poinformowany - biorąc pod uwagę zasady uczciwości kupieckiej - celem posiadania przez klienta pełnej informacji o oferowanym produkcie. Niewątpliwym jest zatem zdaniem Sądu Rejonowego, iż powódka składając oświadczenia o przystąpieniu do przedmiotowych ubezpieczeń, pod wpływem informacji udzielonej jej przez pracownika pozwanego - opiekuna klienta posiadała niezgodne z rzeczywistością wyobrażenie o czynności prawnej, do której zgłosiła swoje przystąpienie. Biorąc pod uwagę względy jakimi kierowała się A. B. chcąc inwestować posiadane środki finansowe, tj. pozyskanie tych pieniędzy z kredytu mieszkaniowego i chęć ich przeznaczenia na remont, który został odsunięty w czasie z uwagi na posiadanie małego dziecka, jak również zakładanie dotychczas trzymiesięcznych lokat terminowych, uzasadnionym jest wniosek, iż gdyby powódka miała pełną świadomość odnośnie ryzyka związanego z ulokowaniem środków w przedmiotowe produkty, ich długoterminowości i mechanizmów pomnażania środków oraz opłat związanych z wcześniejszym zerwaniem umowy, nie podpisałaby przedmiotowych oświadczeń o przystąpieniu do ubezpieczenia grupowego z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym.

Powyższe stanowisko co do obdarzenia wiarygodnością zeznań powódki w przedmiotowym zakresie potwierdza fakt powszechnie znany, tj. wydanie przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzji z dnia 31 grudnia 2013r. nr (...) i (...) uznających za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne działanie (...) Bank SA w W. polegające na przekazywaniu w trakcie prezentowania informacji dotyczących możliwości przystąpienia do grupowego ubezpieczenia na Życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym cech produktów w placówkach Banku oraz placówkach franchisingowych w sposób mogący wprowadzać konsumentów w błąd w zakresie ryzyka związanego z inwestowaniem środków pieniężnych w ramach przedmiotowych produktów poprzez wyeksponowanie korzyści związanych z inwestycją kosztem informacji dotyczących okoliczności, w których inwestycja może nie przynieść zysku lub wygenerować straty, a także kosztów związanych z rozwiązaniem umowy w trakcie jej trwania, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową, o jakiej mowa w art. 5 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 5 ust. 1 oraz art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (Dz. U. Nr 171, poz. 1206), a w związku z tym stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów określoną w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza się zaniechanie jej stosowania z dniem 3 grudnia 2012 r.

Dodatkowo Sąd Rejonowy zauważył, iż w realiach przedmiotowej sprawy powódka nie otrzymała ogólnych warunków umowy i Regulaminów dotyczących przedmiotowych produktów, a jedynie podpisała oświadczenia, iż dokumenty te otrzymała przy złożeniu wniosku o przystąpienie do przedmiotowych umów. Powyższa okoliczność w przedmiotowej sprawie jednakże nie ma znaczenia. Specjalistyczna terminologia owych dokumentów oraz ich wysoki stopień skomplikowania uniemożlwiający osobie konsumentowi nie posiadającemu wiedzy z zakresu finansów zrozumienia ich treści, spowodowała, iż nawet w przypadku doręczenia powódce przedmiotowych aktów w chwili podpisania deklaracji o przystąpieniu, nie wpłynęłoby na wyprowadzenie powódki z błędu.

Mając zatem powyższe względy na uwadze, a w szczególności skuteczne uchylenie się przez powódkę od skutków złożonych przedmiotowych oświadczeń woli oraz biorąc pod uwagę art. 410 § 2 k.c. powództwo w zakresie należności głównej, jako świadczenie nienależne podlegało uwzględnieniu.

W zakresie żądania odsetek Sąd Rejonowy orzekł zgodnie z dyspozycją art. 455 k.c., a o kosztach w myśl art. 98 § 1 k.p.c. i art. 99 k.p.c.

Od powyższego orzeczenia apelację wywiódł pozwany zaskarżając je w zakresie punktu I, III oraz IV, zarzucając naruszenie art. 84 k.c., art. 84 k.c. w zw. z art. 88 § 1 k.c., art. 410 k.c., art. 805 k.c., art. 81 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, art. 4 oraz art. 5 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o zapobieganiu nieuczciwym praktykom rynkowym, art. 6 k.c., art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o zapobieganiu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz art. 233 § 1 k.p.c. Wobec tak postawionych zarzutów skarżący wniósł o oddalenie powództwo w całości lub uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja zasługuje na uwzględnienie.

Oceniając niniejszą sprawę Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że rację ma skarżący wskazując, iż nie da się wykazać odpowiedzialności banku na podstawie art. 410 k.c., czyli z tytułu bezpodstawowego wzbogacenia. W sprawie niniejszej nie zostało bowiem wykazane w jakiej wysokości ów bank został wzbogacony w sytuacji kiedy środki pochodzące od powódki zostały przekazane do produktów (...) i (...), prowadzonych odpowiednio przez (...) S.A. i (...) S.A. we W..

Z treści pozwu można wywnioskować, że odpowiedzialności strony pozwanej powódka doszukiwała się w przepisach o czynach niedozwolonych, jednakże gdyby w tym aspekcie rozpoznawać sprawę należałoby uznać, że powódka nie zdołała wykazać, iż pozwany Bank dopuścił się jakiegokolwiek czynu niedozwolonego. W szczególności wskazać tu należy na kwestię przeprowadzenia postępowania dowodowego, rodzajów dowodów wskazywanych przez powódkę w trakcie trwania postępowania, a następnie ich ocenę.

Apelacja słusznie zauważa, że postępowanie dowodowe praktycznie ograniczało się, poza złożeniem dokumentów, które wykazywały zawarcie określonych umów pomiędzy powódką, a pozwanym Bankiem, do przesłuchania powódki w trybie art. 299 k.p.c. Dowód taki jest natomiast zdecydowanie zbyt mało istotny, aby jedynie na jego podstawie ustalić, iż Bank dopuścił się owego czynu niedozwolonego, świadomie wprowadzając w błąd powódkę przez co wyraziła ona oświadczenie woli, którego w innej sytuacji by nie wygłosiła.

Dokonując oceny kwestii wprowadzenia jednej ze stron stosunku prawnego w błąd, należy odnieść m.in. do osobowości, wiedzy i wykształcenia podmiotu, który twierdzi, że w błąd został wprowadzony. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy zauważyć trzeba, że powódka ukończyła technikum ekonomiczne, a zatem chociaż elementarne zwroty, takie jak lokata, ubezpieczenie, uposażenie nie powinny by jej obce. Co więcej trudno w niniejszej sprawie przyjąć, że powódka nie rozumiała któregoś z postanowień umów, skoro w trakcie składania swych zeznań przyznała, iż praktycznie nie zapoznała się z umową. Powyższe twierdzenie powódki zdaniem Sądu Okręgowego jednoznacznie potwierdzają, że choć miała ona dostęp do umów, dobrowolnie zrezygnowała, z możliwości zapoznania się z nimi, uznając za wystarczające w tym zakresie rozmowy z pracownikiem Banku. Skoro powódka świadomie odstąpiła od lektury treści umowy, to obecnie nie może skutecznie podnosić kwestii braku wiedzy co do niej.

Wskazać należy również, że z zawartych dwóch umów wynika, iż powódka wskazała w nich jako osobę uposażoną K. B.. Niniejsze prowadzi natomiast do wniosku, że skoro powódka określiła osobę uposażoną do odbioru środków m.in. w przypadku jej śmierci, to można mniemać, iż zdawała sobie sprawę jakiego rodzaju umowę zawiera.

Odnosząc się do kwestii sposobu prezentacji danych produktów i tego czy była ona właściwa, czy niewłaściwa, należy stwierdzić, że dla jej oceny niezbędne było przeprowadzenie znacznie szerszego postępowania dowodowego niż uczyniła to powódka. W sprawie odstąpiono bowiem nawet od przeprowadzenia dowodu z zeznań pracownika banku, który z pozwaną umowy zawierał – Pana G. K.. Tymczasem tylko konfrontacja jego zeznań z twierdzeniami powódki mogła dać właściwy obraz sprawy.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że apelacja zasługuje na uwzględnienie w całości. Powódka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wykazała bowiem, iż działała w błędzie oraz że został on wywołany przez stronę pozwaną. W konsekwencji należy przyjąć, że nie sprostała ona spoczywającemu na niej zgodnie z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. obowiązkowi udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne, co w ostatecznym rozrachunku musiało prowadzić do oddalenie dochodzonego przez powódkę roszczenia. Jednocześnie należy podkreślić, że choć obecnie obowiązujące przepisy prawa umożliwiają Sądowi przeprowadzanie pewnych dowodów z urzędu, to jednak za niedopuszczalną trzeba uznać sytuację, w której Sąd będzie poszukiwał dowodów na potwierdzenie zasadności stanowiska jednej ze stron, szczególnie w sytuacji, gdy jest ona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.

Z tych względów na podstawie art. 386 § 1 k.p.c., a o kosztach za pierwszą i drugą instancję w myśl art. 98 § 1 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.