Treść orzeczenia
Sygn. akt IX U 14/19
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 1 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy___________________ w Gliwicach Wydział IX
Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku
w składzie:
Sędzia Sądu Rejonowego del. Renata Stańczak
Gabriela Jokiel
przy udziale ./. po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2019 r. w Rybniku sprawy z odwołania K. Z. ( K. Z. ) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. o należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne na skutek odwołania K. Z. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. z dnia 20 listopada 2018r. nr (...) (...)
1. zmienia zaskarżoną decyzję poprzez uznanie, że stwierdzenie, iż ubezpieczony K. Z. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy za okres od maja 2018r. do sierpnia 2018r., jest przedwczesne,
2.oddala odwołanie w pozostałej części.
Uzasadnienie
Decyzją z dnia z dnia 20.11.2018r., organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R., na podstawie art.83 ust 1 i art. 32 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych określił zadłużenie na koncie ubezpieczonego K. Z. (Z.) z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:
⚫
na ubezpieczenie społeczne za okres od 05/2018 do 08/2018 w wysokości 3.112,56 zł oraz należne odsetki w wysokości 80,00 zł,
⚫
na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 05/2018 do 08/2018 w wysokości 1.279,76 zł wraz z odsetkami w wysokości 27,00zł,
⚫
na Fundusz Pracy za okres od 05/2018 do 08/2018: w wysokości 261,24 zł.
Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę poprzez uznanie, że w okresie j.w. podlegał ustawodawstwu słowackiemu jako pracownik A. s.r.o. i nie powstał dla niego obowiązek odprowadzania składek z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce za okres od 1.11.2017r.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Rozpoznając sprawę Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczony K. Z. od dnia 02.05.2017r. prowadzi na terenie Polski działalność gospodarczą w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami.
Pismem z dnia 20.11.2017r. ubezpieczony zwrócił się do organu rentowego o ustalenie właściwego ustawodawstwa w związku z prowadzeniem pozarolniczej działalności gospodarczej w Polsce oraz wykonywaniem od 01.11.2017r. pracy najemnej na Słowacji, w związku z czym organ rentowy wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie.
Pismem z dnia 10.01.2018r. organ rentowy zwrócił się do instytucji słowackiej o potwierdzenie okresu objęcia słowackim systemem zabezpieczenia społecznego.
Pismem z dnia 27.02.2018r. instytucja słowacka poinformowała, że we wskazanej firmie prowadzona jest kontrola.
W dniu 5.07.2018r. organ rentowy ponownie zwrócił się do instytucji słowackiej o potwierdzenie okresu objęcia słowackim systemem zabezpieczenia społecznego.
Zaskarżoną decyzją z dnia 20.11.2018r. opisaną na wstępie organ rentowy określił wysokość zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek za sporny okres.
Po wydaniu zaskarżonej decyzji, bo w dniu 12.12.2018r. słowacka instytucja ubezpieczeniowa poinformowała o przeprowadzeniu kontroli w firmie (...) Ltd., w wyniku której stwierdzono, że pracownicy wykonują pracę na rzecz powyższej firmy. Jednocześnie poinformowała, że odwołującemu K. Z. nie wydano zaświadczenia A1.
Pismem z dnia 22.01.2019r. Urząd Skarbowy w R. udzielił organowi rentowemu informacji o uzyskanych przez ubezpieczonego dochodach z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w Polsce oraz zatrudnienia na Słowacji.
Dopiero pismem z dnia 27.02.2019r. organ rentowy ustalił, że do odwołującego ma zastosowanie ustawodawstwo polskie w okresie od 1.11.2017r. do 31.10.2018r. i o powyższym poinformował instytucję słowacką pismem z dnia 27.02.2019r.
Ubezpieczony nie zwracał się do słowackiej instytucji ubezpieczeniowej o wydanie druku A1 potwierdzającego ubezpieczenie na terenie tego państwa. W dniu 30 czerwca 2019r. zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej.
Powyższe Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego oraz dokumentacji złożonej przez odwołującego.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Sąd zważył, co następuje
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja jest decyzją przedwczesną.
Ubezpieczony domagał się ustalenia właściwego ustawodawstwa
w zakresie zabezpieczenia społecznego w sytuacji, gdy w spornym okresie prowadził działalność gospodarczą w Polsce i równocześnie od dnia 01.11.2017r. wykonywał pracę najemną na terenie Słowacji.
Kwestie związane z ustaleniem i stosowaniem właściwego ustawodawstwa
w zakresie zabezpieczenia społecznego regulują Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego
i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29.04.2004r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego ( Dz. Urz. UE nr L 166/1 z dnia 30.04.2004r. ) zawierające głównie normy prawa materialnego i Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16.09.2009r. dotyczące wykonywania Rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE nr L 284/1
z dnia 30.10.2009r.) zawierające głównie normy proceduralne.
Zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. a) Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 883/2004 osoba wykonująca w Państwie Członkowskim pracę najemną lub pracę na własny rachunek podlega ustawodawstwu tego Państwa Członkowskiego.
Zgodnie z art. 13 ust. 3 tego Rozporządzenia osoba, która normalnie wykonuje pracę najemną i pracę na własny rachunek w różnych Państwach Członkowskich podlega ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, w którym wykonuje pracę najemną.
Zgodnie z art. 16 ust. 1, 2 i 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 osoba, która wykonuje pracę w dwóch lub więcej Państwach Członkowskich informuje o tym instytucję wyznaczoną przez właściwą władzę Państwa Członkowskiego,
w którym ma miejsce zamieszkania. Wyznaczona instytucja Państwa Członkowskiego miejsca zamieszkania niezwłocznie ustala ustawodawstwo mające zastosowanie do zainteresowanego, uwzględniając art. 13 Rozporządzenia nr 883/2004 oraz art. 14 Rozporządzenia nr 987/2009. Takie wstępne określenie mającego zastosowanie ustawodawstwa ma charakter tymczasowy, instytucja miejsca zamieszkania informuje wyznaczone instytucje Państwa Członkowskiego, w którym wykonywana jest praca o tymczasowym ustaleniu jw. Ustalenie to staje się ostateczne w ciągu dwóch miesięcy od poinformowania o tym fakcie przez organ rentowy właściwej instytucji ubezpieczeniowej miejsca wykonywania pracy, jeżeli nie zgłosi ona zastrzeżeń do tak ustalonego ustawodawstwa.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt. 5 ustawy z dnia 13.10.1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t.Dz. U. z 2019r. poz. 300 ) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność gospodarczą, zgodnie z art. 13 pkt. 4 ustawy od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności z wyłączeniem okresu, na który działalność została zawieszona. Zgodnie zaś z art.46 ust.1 tej ustawy, płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.
W sprawie niniejszej bezspornym jest, że organ rentowy dopiero pismem z dnia 27.02.2019r. ustalił, iż do ubezpieczonego w okresie spornym ma tymczasowo zastosowanie ustawodawstwo polskie. Dopiero wtedy też poinformował o tym instytucję słowacką, która miała prawo w terminie 2 miesięcy wnieść zastrzeżenia. Do dnia wyrokowania nie została wydana decyzja w sprawie podlegania ubezpieczonego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski.
Skoro tak i skoro dotychczas w sprawie nastąpiło tylko tymczasowe ustalenie właściwego ustawodawstwa (i to po upływie 3 miesięcy od wydania zaskarżonej decyzji), to w żadnym razie organ rentowy nie miał podstaw do ustalania na dzień 20.11.2018r. zadłużenia ubezpieczonego z tytułu nieopłaconych składek. Taka decyzja była co najmniej przedwczesna, bowiem nie ustalono prawomocnie czy ubezpieczony w ogóle podlegał ubezpieczeniom społecznym na terenie Polski w spornym okresie.
Reasumując, zgodnie z cytowanym powyżej przepisem art.16 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 98/2009 ustalenie właściwego ustawodawstwa stałoby się ostateczne z upływem dwóch miesięcy od poinformowania przez organ rentowy właściwej słowackiej instytucji ubezpieczeniowej, oczywiście jeżeli w tym czasie nie zgłosiłaby ona zastrzeżeń do tak ustalonego ustawodawstwa. Dopiero po upływie takiego czasu i przy braku zastrzeżeń ze strony właściwej instytucji słowackiej, organ rentowy byłby upoważniony do wydania najpierw stosownej decyzji w sprawie podlegania ubezpieczonego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski, a w następnej kolejności do ustalenia ewentualnego zadłużenia z tego tytułu.
W takiej sytuacji Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja jest przedwczesna wobec braku ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie podlegania ubezpieczonego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej na terenie Polski.
W konsekwencji takiego stanowiska Sąd kierując się uregulowaniem prawnymi powołanymi na wstępie rozważań, z mocy art.477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję orzekając jak w punkcie 1 wyroku.
W punkcie 2 wyroku Sąd oddalił odwołanie w pozostałej części, z mocy art.477 14 § 1 k.p.c., bowiem w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe ani ustalenie właściwego ustawodawstwa dla ubezpieczonego, ani z przyczyn podanych wyżej stwierdzenie czy ubezpieczony ma jakiekolwiek zaległości wobec organu rentowego i to za okres od 1.11.2017r.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot i zakres rozpoznania sprawy wyznacza treść decyzji, od której wniesiono odwołanie ( por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z dnia 13.05.1999r. sygn. akt II UZ 52/99, LEX nr 40789, z dnia 07.04.2011r. sygn. akt I UK 357/10, LEX nr 863946, z dnia 01.09.2010r. sygn. akt II UK 15/10, LEX nr 667499, z dnia 20.01.2010r. sygn. akt II UZ 49/09, LEX nr 583831, z dnia 23.04.2010r. sygn. akt II UK 309/09, LEX nr 604210 ).
Sędzia del. Renata Stańczak