descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IX Ka 622/25

Uzasadnienie

T. M. został obwiniony o to, że w dniu 13 czerwca 2-23r. będąc współwłaścicielem nieruchomości zlokalizowanej w sąsiedztwie posesji przy ulicy (...) przy skrzyżowaniu ulicy (...) z ulicą (...) (działka nr (...), obręb (...)) nie wywiązał się z ciążącego na nim obowiązku utrzymania czystości i porządku w wyniku czego przedmiotowa działka była zanieczyszczona odpadami komunalnymi, tj. o czyn z art. 10 ust. 2a w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach.

Wyrokiem zaocznym z dnia 4 kwietnia 2025r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV W 290/24, Sąd Rejonowy dla Warszawy Woli w Warszawie:

I. Uznał T. M. w ramach zarzucanego mu czynu za winnego tego, że w okresie od 19 stycznia do 13 czerwca 2023 roku będąc współwłaścicielem posesji położonej w W. przy ul. (...) stanowiącej działkę nr (...), obręb (...) nie utrzymywał czystości i porządku na ww. nieruchomości, poprzez to że nie pozbywał się zalegających na niej odpadów komunalnych w sposób wynikający z przepisów który to obowiązek wynika z art. 5 ust. 1 pkt. 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach tj. popełnienia wykroczenia z art. 10 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, za to i na tej samej podstawie skazał go i wymierzył mu karę 500 (pięciuset) złotych grzywny,

II. na podstawie art. 118 par. 2 kpw zasądził od obwinionego kwotę 200 (dwieście) złotych na rzecz Skarbu Państwa tytułem opłaty i zryczałtowanych wydatków, nadto 20 (dwadzieścia) złotych na rzecz (...) – Straży Miejskiej tytułem opłaty za postępowanie wyjaśniające.

Od w/w orzeczenia apelację wniósł obrońca obwinionego zaskarżając je w całości i zarzucając mu obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach w zw. z art. 26 ust. Ustawy o odpadach poprzez ich błędną wykładnie polegającą na uznaniu, że obowiązki określone w przepisach mają zastosowanie wobec każdego właściciela nieruchomości, niezależnie od tego, czy na danej nieruchomości powstają odpady komunalne, podczas gdy zgodnie z wykładnią przepisów za wytwórcę odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 32 ustawy o odpadach, uważa się każdego, którego działalność lub bytowanie powoduje powstanie odpadów, (pierwotny wytwórca odpadów), oraz każdego, kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działanie powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów, a działalność/bytowanie obwinionego do tego się nie zalicza.

Mając na uwadze powyższe, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie obwinionego od zarzucanego mu czynu.

Sąd Okręgowy zważył co następuje

Apelacja obrońcy obwinionego nie zasługiwała na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w wywiedzionej apelacji skarżący oparł zarzut na względnej przesłance odwoławczej opisanej w art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. poprzez wskazanie naruszenia przepisów prawa materialnego. Podniesienie zatem zarzutu obrazy prawa materialnego – zgodnie z ukształtowanym w tym zakresie orzecznictwem – oznacza, że zdaniem skarżącego Sąd orzekający dokonał błędnej wykładni zastosowanego przepisu, zastosował nieodpowiedni przepis lub też nie zastosował określonego przepisu w sytuacji gdy jego zastosowanie było obowiązkowe. Zdaniem Sądu Odwoławczego nie doszło jednakże ze strony Sądu I Instancji do powyższego uchybienia. Stwierdzić bowiem należy, że w omawianym tu przypadku sam opis zachowań obwinionego ujęty w ramach czynu mu przypisanego wypełnia znamiona wykroczenia określonego w wyroku, a zatem z tego powodu zarzut obrazy prawa materialnego nie jest trafny.

Po analizie akt sprawy należy stwierdzić, że Sąd Rejonowy poczynił w niniejszej sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne skutkujące przyjęciem, iż zachowanie obwinionego T. M. wyczerpało znamiona wykroczenia określonego w art. 10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b Ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.) i ukaraniem go za ww. czyn.

Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 1 pkt 3b ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2005 r, Nr 236, poz. 2008) właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku przez pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Pozbywanie się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych powinno następować – jak wskazuje ustawodawca – w sposób zgodny z przepisami ustawy i przepisami odrębnymi. Tym samym właściciele nieruchomości są zobowiązani przestrzegać w tym zakresie nie tylko postanowień komentowanej ustawy oraz uchwały w sprawie regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, ale także przykładowo ustawy o odpadach oraz aktów wykonawczych wydanych na podstawie tychże ustaw. Przepis ten statuuje niejako dwa obowiązki: obowiązek utrzymania czystości i porządku oraz obowiązek pozbywania się odpadów zgodnie z przepisami ustawy i innych aktów prawnych. Sposób wykonania komentowanego obowiązku przez właścicieli nieruchomości nieobjętych gminnym systemem gospodarowania odpadami komunalnymi oraz właścicieli nieruchomości nieprzyłączonych do sieci kanalizacyjnej dookreśla natomiast art. 6 ust. 1 w/w ustawy. Zgodnie z tym artykułem właściciele nieruchomości przy wykonywaniu powyższych obowiązków obowiązani są do udokumentowania, w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez zakład będący gminną jednostką organizacyjną lub przedsiębiorcę posiadającego zezwolenie na prowadzenie działalności w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości lub w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych - przez okazanie takiej umowy i dowodów płacenia za takie usługi. Jednak w niniejszej sprawie chodzi w istocie o pierwsza cześć tego przepisu czyli o utrzymanie czystości, a nie o naruszenie sposobu pozbywania się odpadów.

Wprawdzie skarżący próbuje wykazać, iż obwiniony nie był zobowiązany do przestrzegania w/w obowiązków, gdyż na jego nieruchomości nie powstawały żadne odpady komunalne, a zastałe tam śmieci to wynik działania osób trzecich, to jednak argumentacja ta nie znajduje zastosowania w sprawie niniejszej. I choć rację ma skarżący, że w sprawie niniejszej zebrany materiał dowodowy nie pozwala na poczynienie ustaleń, że współwłaściciel T. M. wytworzył lub gromadził na terenie tej działki jakiekolwiek odpady komunalne, to jednak w ocenie Sądu okręgowego brak jest przesłanek do uznania, że jego zaniechanie w zakresie utrzymania porządku i czystości na nieruchomości, nie wypełnia znamiona wykroczenia polegającego na niewykonywaniu obowiązku wymienionego w art. 5 ust. 3b ww. ustawy. Ustawa o odpadach z 14 grudnia 2012 roku ( Dz.U. z 2018 r. poz. 21).

Zdaniem Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że to do właściciela nieruchomości należy utrzymanie na niej porządku, nawet w przypadku gdy to nie on generuje na niej śmieci. Nie sposób bowiem logicznie wytłumaczyć brak takiego obowiązku po stronie właściciela nieruchomości. Można to przykładowo porównać z obowiązkiem odśnieżania, czy usuwania lodu, gdyż chodzi tu o bezpieczeństwo powszechne. Tak jak śnieg, lód, czy zwisające sople mogą zagrażać osobom postronnym, tak również gromadzące się na posesji śmieci mogą być zagrożeniem np. ze względów pożarowych, czy epidemiologicznych. Obowiązki dotyczące śmieci i odpadów nie dotyczą tylko sposobu ich gromadzenia, segregacji i utylizacji, ale także samego utrzymania czystości, w takim zakresie, w jakim bark utrzymania czystości i porządku może mieć wpływ na innych lub bezpieczeństwo powszechne.

W tym miejscu wskazać dodatkowo należy, że zgodnie z wymaganiami art. 26 ust. 1 ustawy o odpadach, posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Zgodnie z ust. 2 w/w ustawy w przypadku stwierdzenia, że odpady są składowane lub magazynowane w miejscu do tego nieprzeznaczonym, wójt, burmistrz lub prezydent miasta jest zobowiązany do nakazania posiadaczowi odpadów (w drodze decyzji) usunięcia odpadów z miejsc nieprzeznaczonych do ich składowania, wskazując jednocześnie sposób wykonania tej decyzji. Przywołany przepis jako adresata decyzji nakazującej usunięcie odpadów, wyraźnie wskazuje posiadacza odpadów. W świetle definicji zawartej w art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach, posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami. Ponadto domniemywa się, że posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości jest władający powierzchnią ziemi. Co istotne działka będąca współwłasnością obwinionego była ogrodzona jak również doglądana przez upoważnioną osobę (J. M.), który - jak sam wskazał - widział na działce zalegające odpady. Nic jednak z tym nie robił. Nie ulega też wątpliwości, że do obwinionego były wysyłane wezwania do uprzątnięcia działki (jedno z nich odebrał nawet osobiście k. 19), które jednak zignorował. Zdaniem Sądu nie sposób przyjąć, że nie jest obowiązkiem obwinionego usuwanie odpadów z działki, której jest współwłaścicielem, nawet jeżeli nie przyczynił się do ich powstania. Powszechnie bowiem wiadomym jest, że zalegające śmieci stanowią zagrożenie biologiczne, często powodują nieprzyjemny zapach, sprzyjają szerzeniu się robactwa, czy gryzoni oraz grożą zaprószeniem ognia (szczególnie gdy działka jest porośnięta wysoką i suchą trawą) co może spowodować zagrożenie dla osób mieszkających w pobliżu. Co istotne to właśnie na prośbę osób mieszkających w sąsiedztwie i zaniepokojonych zalegającymi na działce obwinionego śmieciami, były podejmowane interwencje przez Straż Miejską. Z tego wynika, że sytuacja na działce musiała być dla sąsiadów mocno dokuczliwa.

W tych warunkach brak jest podstaw do zakwestionowania ustaleń Sądu Rejonowego jak i dokonanej przez ten organ oceny prawnej zachowania obwinionego.