descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt IV U 97/15

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 lipca 2015 roku

Sąd Okręgowy w Tarnowie – Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska

Protokolant: stażysta Monika Barwacz

Uzasadnienie

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 29 lipca 2015 r.

Decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r., nr (...), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.), odmówił B. J. przyznania prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, ponieważ orzeczeniem Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 16 grudnia 2014 r. nie uznano jej za osobę całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym.

Odwołanie od tej decyzji wniosła B. J., domagając się jej zmiany

i przyznania prawa do renty rolniczej. W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że stan zdrowia czyni ją osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. Jak wskazała, od

2004 r. ma problemy z kręgosłupem, obecnie zaś stan jej narządu ruchu uległ pogorszeniu. Występuje bowiem u niej dyskopatia i zmiany zwyrodnieniowe. Odwołująca podkreśliła, że w 2007 r. poddana została operacji usunięcia żylaków kończyny dolnej lewej. Obecnie odczuwa ból kończyny, co utrudnia jej poruszanie się. W okresie zaś od 4 do 6 sierpnia

2013 r. była hospitalizowana w klinice w B. z powodu zapalenia woreczka żółciowego (cholecystitis). Ma też egzemę i wielkiego guza na plecach blisko pachy, który powoduje częste bóle głowy i utrudnia jej poruszanie prawą ręką.

W odpowiedzi na odwołanie, powołując się na przepis art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.), KRUS wniósł o jego oddalenie, powtarzając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Bezsporne w niniejszejsprawie było, że B. J., urodzona (...)

(...)z zawodu jest technikiem ekonomistą, a pracowała jako rolnik.

W dniu 15 października 2014 r. wystąpiła do KRUS z wnioskiem o przyznanie jej prawa do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy.

Zaskarżoną decyzją z dnia 19 grudnia 2014 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonej przyznania prawa do tego świadczenia, ponieważ Komisja Lekarska KRUS w orzeczeniu z dnia 16 grudnia 2014 r. stwierdziła, że wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym.

(okoliczności bezsporne)

Sąd Okręgowy ustalił ponadto następujący stan faktyczny sprawy:

Orzeczeniem z dnia 20 listopada 2014 r. Lekarz Rzeczoznawca KRUS rozpoznał u odwołującej:

-

przewlekły zespół bólowy kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego na podłożu mian zwyrodnieniowych i wielopoziomowej dyskopatii C5-C6 i L4-S1 bez wyraźnego upośledzenia funkcji i objawów korzeniowych,

-

stan po operacji żylaków lewej kończyny dolnej,

-

kamicę pęcherzyka żółciowego.

W konsekwencji, Lekarz Rzeczoznawca KRUS uznał, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym.

Na skutek sprzeciwu, sprawa skierowana została do rozpatrzenia przez Komisję Lekarską KRUS, która w orzeczeniu z dnia 16 grudnia 2014 r. podtrzymała stanowisko wyrażone przez Lekarza Rzeczoznawcę, rozpoznając u wnioskodawczyni:

-

zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa szyjnego i krzyżowo- lędźwiowego

z dyskopatiami bez istotnego upośledzenia funkcji i okresowym zespołem bólowym.

Orzeczenie powyższe legło u podstaw wydania zaskarżonej decyzji.

dowód:

-

orzeczenie Lekarza Rzeczoznawcy KRUS z dnia 20.11.2014 r.- k. 101v akt KRUS (dokumentacja lekarska),

-

orzeczenia Komisji Lekarskiej KRUS z dnia 16.12.2014 r.- k. 110v akt KRUS (dokumentacja lekarska),

Celem ustalenia, czy odwołująca B. J. jest zdolna, czy też całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym w rozumieniu art. 21 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r. poz. 1403 ze zm.), Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych lekarzy sądowych: lek. med. B. W.- specjalisty dermatologa- wenerologa, lek. med. J. S.- specjalisty chirurga ortopedy- traumatologa, lek. med. J. S.- specjalisty neurologa i lek. med. E. W.- Z.- specjalisty chorób wewnętrznych.

Biegły dermatolog- wenerolog zdiagnozował u odwołującej:

-

wyprysk w przebiegu uczulenia na nikiel, pallad i chrom- w remisji.

W oparciu o badanie przedmiotowe i analizę dokumentacji medycznej stwierdził, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu opinii podał, że u wnioskodawczyni występuje wyprysk skóry dłoni

w stadium remisji. Opiniowana wymaga właściwej pielęgnacji skóry i unikania kontaktu

z alergenem. W chwili obecnej, ze względu na stan skóry, nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym.

dowód: opinia sądowo- lekarska z dnia 18.02.2015 r.- k. 26,

Biegli chirurg ortopeda- traumatolog, neurolog i specjalista chorób wewnętrznych zdiagnozowali u odwołującej:

-

przewlekły zespół bólowy górnego i dolnego odcinka kręgosłupa na podłożu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych bez podrażnieniowych i ubytkowych objawów korzeniowych, bez znacznego upośledzenia jego funkcji,

-

kamicę pęcherzyka żółciowego,

-

stan po operacji żylaków lewej kończyny dolnej,

-

stan po usunięciu guza okolicy prawej pachy,

-

wole guzowate tarczycy w trakcie diagnozy,

-

wyprysk w przebiegu uczulenia na nikiel, pallad i chrom w remisji.

W oparciu o badanie przedmiotowe i analizę dokumentacji medycznej stwierdzili, że odwołująca nie jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym.

W uzasadnieniu opinii podali, że w zakresie narządu ruchu nie stwierdza się

u wnioskodawczyni znacznego stopnia ograniczenia ruchomości kręgosłupa. Ruchomość czynna i bierna oraz obrysy zewnętrzne stawów kończyn górnych i dolnych są prawidłowe. Brak jest zaników mięśniowych oraz obecności podrażnieniowych i ubytkowych objawów korzeniowych. Odruchy głębokie nie są uszkodzone. Badana ma wydolny chód. Jest wydolna krążeniowo i oddechowo. Nad polami płucnymi i sercem nie stwierdzono obecności patologicznych zmian osłuchowych. W badaniu przedmiotowym brzuch jest miękki, niebolesny, bez oporów patologicznych. Po operacji żylaków lewej kończyny dolnej

w 2007 r., brak jest u wnioskodawczyni cech niewydolności żylnej. Odwołująca poddana została operacji usunięcia guza okolicy pachy prawej i oczekuje na wynik histopatologiczny. Z przedstawionej dokumentacji lekarskiej wynika, że jest to najprawdopodobniej zmiana łagodna. Na podstawie przeprowadzonego wywiadu stwierdzić należy, że opiniowana znajduje się w trakcie diagnostyki guzka tarczycy i ma mieć wykonaną biopsję. Stopień zaawansowania rozpoznanych schorzeń nie czyni jej osobą całkowicie niezdolną do pracy

w gospodarstwie rolnym.

dowód: opinia sądowo- lekarska z dnia 09.06.2015 r.- k. 36-39,

Sąd w całości podzielił opinię biegłego dermatologa- wenerologa oraz opinię biegłych chirurga ortopedy- traumatologa, neurologa i specjalisty chorób wewnętrznych uznając, że zawierają one kompleksową i wyczerpującą ocenę stanu organizmu odwołującej, a nadto uwzględniają wpływ rozpoznanych u niej schorzeń na zdolność do pracy w gospodarstwie rolnym. Sąd uznał, że charakterystyka schorzeń została przez biegłych oceniona prawidłowo

z punktu widzenia zasad logiki, przy wykorzystaniu wiedzy specjalistycznej popartej doświadczeniem osób sporządzających opinie. W tej mierze, Sąd podzielił wnioski biegłych sądowych odnośnie braku u odwołującej całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym. Zauważyć przy tym należy, że opinie wydane zostały przez biegłych sądowych

o specjalnościach adekwatnych do schorzeń zdiagnozowanych u wnioskodawczyni. Jednocześnie podkreślić trzeba, że opiniujący w sprawie biegli swoje ustalenia i wnioski wywiedli po szczegółowej analizie całości dokumentacji medycznej oraz badaniu ubezpieczonej.

Na rozprawie w dniu 29 lipca 2015 r. odwołująca oświadczyła, że nie zgadza się

z wydanymi w sprawie opiniami. Jak podała, pod kolanem ma dużą cystę, która utrudnia jej chodzenie, a w trakcie badania przez biegłych dowiedziała się, że noga ta kwalifikuje się do operacji. Oświadczyła, że wynik badania histopatologicznego, jaki otrzymała w czerwcu, wykazał lipomę, ale do tej pory nie konsultowała go z żadnym lekarzem. Podniosła też, że nie wykonała jeszcze biopsji, ale została zapisana na badanie na sierpień 2016 r.

Podniesione przez ubezpieczoną zarzuty nie zasługiwały na uwzględnienie.

Wydane w sprawie opinie są wyczerpujące. W sposób przejrzysty obrazują stan zdrowia ubezpieczonej. Odpowiadają też na wszystkie istotne pytania, w pełni realizując dyspozycję Sądu wyrażoną w sentencji postanowienia o powołaniu biegłych sądowych. Biegli ci na podstawie osobistego badania wnioskodawczyni, które przeprowadzone zostało dokładnie, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie standardami oraz dogłębnej analizy dokumentacji medycznej znajdującej się w aktach rentowych, dokonali prawidłowego rozpoznania i sformułowali ostateczne wnioski, które Sąd w pełni podziela. Biegli sądowi dokonali oceny stanu zdrowia ubezpieczonej z punktu widzenia kryteriów określonych obowiązującymi przepisami- wyraźnie wskazując, że odwołująca nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym.

Oceny stanu zdrowia badanej biegli dokonywali na datę wydania zaskarżonej decyzji. Rolą biegłych sądowych, którzy opiniują na zlecenie sądu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o rentę jest ocena stanu zdrowia odwołującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W orzecznictwie podnosi się, że w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które ma charakter odwoławczy i kontrolny, postępowanie dowodowe ogranicza się do sprawdzenia zgodności z prawem decyzji wydanej przez organ rentowy. Badanie takie jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydania decyzji, a więc w chwili ustalania prawa do świadczenia przez organ rentowy (por. wyrok SN z dnia 9 października 2014 r., II UK 11/14, LEX nr 1545033). Wszystko zatem to, co pojawia się po wniesieniu odwołania do sądu nie ma wpływu na ocenę merytorycznej zasadności wydanej przez organ rentowy decyzji. Gdyby było inaczej, sprawy o rentę nigdy by się nie kończyły, gdyż stan zdrowia jest kategorią zmienną. W różnym czasie u ubezpieczonych dochodzi do poprawy albo do pogorszenia tego stanu. Pojawiają się też nowe schorzenia. Z punktu widzenia rozstrzygnięcia miarodajna jest zatem ocena stanu zdrowia wnioskodawcy w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Ocena ta dokonywana jest przez biegłych sądowych i pozwala na weryfikację decyzji organu rentowego. Wszystko to, co pojawia się po wniesieniu odwołania, a dotyczy stanu zdrowia ubezpieczonego,

w szczególności jego pogorszenia, może stanowić podstawę wystąpienia do organu rentowego z nowym wnioskiem o rentę. Tych okoliczności sąd nie bierze pod uwagę przy rozstrzyganiu o zasadności decyzji.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy przysługuje tylko osobom całkowicie niezdolnym do pracy w gospodarstwie rolnym. Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w przeciwieństwie do ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, przewidującej częściową i całkowitą niezdolność do pracy, operuje tylko pojęciem całkowitej niezdolności do pracy

(w gospodarstwie rolnym). Prawo do renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy może więc nabyć osoba z naruszoną sprawnością organizmu uzasadniającą przyjęcie całkowitej niezdolności do pracy. Nie każda choroba (choroby) powoduje (powodują) niezdolność do pracy, a jedynie taka (takie), które niosą ze sobą naruszenie sprawności organizmu w stopniu znacznym. W przypadku osoby, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji orzeka się jednak częściową niezdolność do pracy. Całkowita niezdolność do pracy wiąże się z większym stopniem naruszenia sprawności organizmu. Takiego zaś stopnia naruszenia sprawności organizmu u odwołującej biegli sądowi nie stwierdzili. Biegły dermatolog- wenerolog wyraźnie podał, że wyprysk skóry dłoni u opiniowanej znajduje się w stadium remisji. Badana powinna tylko dbać o właściwą pielęgnację skóry i unikać kontaktu z alergenem. Biegli chirurg ortopeda- traumatolog, neurolog i specjalista chorób wewnętrznych zaś, pomimo, że rozpoznali u wnioskodawczyni szereg schorzeń, w sposób kategoryczny stwierdzili, że nie czynią one ubezpieczonej osobą całkowicie niezdolną do pracy w gospodarstwie rolnym. W zakresie narządu ruchu nie stwierdza się bowiem u niej znacznego stopnia ograniczenia ruchomości kręgosłupa. Brak jest zaników mięśniowych oraz obecności podrażnieniowych i ubytkowych objawów korzeniowych. Opiniowana ma wydolny chód. Jest wydolna krążeniowo i oddechowo. Nad polami płucnymi i sercem nie stwierdzono u niej obecności patologicznych zmian osłuchowych. Po operacji żylaków lewej kończyny dolnej w 2007 r. nie występują

u wnioskodawczyni cechy niewydolności żylnej. Biegli sądowi podkreślili też, że odwołująca poddana została operacji usunięcia guza okolicy pachy prawej i oczekuje na wynik histopatologiczny. Z przedstawionej dokumentacji lekarskiej wynika jednak, że jest to najprawdopodobniej zmiana łagodna. Zdaniem Sądu, wydane w sprawie opinie są rzetelne. Jej autorami są lekarze specjaliści z zakresu zdiagnozowanych u odwołującej schorzeń,

a zatem osoby kompetentne do wypowiadania się o jej stanie zdrowia. Biegli ci, formułując wnioski końcowe opinii, bazowali nie tylko na swojej specjalistycznej wiedzy, ale także wieloletnim doświadczeniu zawodowym. W orzecznictwie przyjmuje się tymczasem, że

w postępowaniu sądowym ocena całkowitej bądź częściowej niezdolności do pracy,

w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania pracy- weryfikacja orzeczeń Lekarzy Orzeczników- wymaga wiadomości specjalnych. W takiej sytuacji, sąd nie może orzekać wbrew opinii biegłych sądowych. Dopuszczając tego rodzaju dowód sąd nie może czynić ustaleń sprzecznych

z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia

w pozostałym materiale dowodowym (por. wyrok SN z dnia 27 listopada 1974 r.,

II CR 748/74, LEX nr 7618; wyroki SA w Szczecinie: z dnia 13 lutego 2014 r., III AUa 670/13, LEX nr 1441549 i z dnia 18 września 2014 r., III AUa 14/14, LEX nr 1527188).

W toku postępowania ubezpieczona przedłożyła co prawda dokumenty z daty po wniesieniu odwołania, jednak raz jeszcze podkreślić należy, że w postępowaniu odwoławczym od decyzji odmawiającej prawa do świadczenia sąd ubezpieczeń społecznych ocenia legalność decyzji według stanu rzeczy istniejącego w chwili jej wydania. Ocena stanu zdrowia osoby ubezpieczonej może być więc dokonana wyłącznie na dzień wydania decyzji. Jeżeli więc po tej dacie albo później w stanie zdrowia ubezpieczonego nastąpiło pogorszenie, to zawsze może on złożyć nowy wniosek o prawo do renty na dalszy okres (por. wyroki SA

w Szczecinie: z dnia 7 marca 2014 r., III AUa 961/12, Legalis nr 831542 i z dnia 17 stycznia 2013 r., III AUa 669/12, Legalis nr 746445, uzasadnienie wyroku SN z dnia 11 grudnia

2013 r., III UK 20/13, Legalis nr 1121074). Przedłożone przez wnioskodawczynię dokumenty były dostępne biegłym sądowym. Dokonując oceny stanu zdrowia ubezpieczonej przy uwzględnieniu stanu faktycznego istniejącego w dacie zaskarżonej decyzji, biegli brali pod uwagę ich treść. W szczególności, biegli chirurg ortopeda- traumatolog, neurolog i specjalista chorób wewnętrznych zauważyli, że ubezpieczona poddana została operacji usunięcia guza okolicy pachy prawej i oczekuje na wynik histopatologiczny. Jak podali, z przedstawionej dokumentacji lekarskiej wynika, że jest to najprawdopodobniej zmiana łagodna. Okoliczność ta świadczy tylko o poprawie stanu zdrowia u odwołującej.

Pozostałe okoliczności sprawy Sąd uznał za bezsporne, gdyż nie były w żaden sposób kwestionowane przez strony, zaś dokumenty przedstawione na ich stwierdzenie nie budziły wątpliwości Sądu co do ich autentyczności.

Sąd rozważył, co następuje

Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Przedmiotem postępowania było ustalenie, czy odwołująca B. J. ze względu na stan zdrowia jest całkowicie niezdolna do pracy w gospodarstwie rolnym, czy też jest do wykonywania tej pracy zdolna, jak to wynika z zakwestionowanej opinii Komisji Lekarskiej KRUS i zaskarżonej decyzji.

Zgodnie z dyspozycją art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2013 r., poz. 1403 ze zm.), przesłankami uprawniającymi do renty z tytułu niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym są:

-

podleganie ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu przez wymagany ustawą okres,

-

trwała lub okresowa całkowita niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym (powstała w okresie podlegania ubezpieczeniu emerytalno- rentowemu albo

w okresach podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych

i członków ich rodzin w latach 1983-1990 albo prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r., lub nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów).

Za całkowicie niezdolnego do pracy w gospodarstwie rolnym uważa się ubezpieczonego, który z powodu naruszenia sprawności organizmu utracił zdolność do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym (art. 21 ust. 5 ustawy).

Jak stanowi art. 21 ust. 6 ustawy, całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za trwałą, jeżeli ubezpieczony nie rokuje odzyskania zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

Zgodnie zaś z art. 21 ust. 7 ustawy, całkowitą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym uznaje się za okresową, jeżeli ubezpieczony rokuje odzyskanie zdolności do osobistego wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym.

Jak wynika z wydanych w niniejszej sprawie opinii sądowo lekarskich: biegłego dermatologa- wenerologa oraz biegłych chirurga ortopedy- traumatologa, neurologa

i specjalisty chorób wewnętrznych, odwołująca, pomimo stwierdzonych u niej schorzeń,

tj. wyprysku w przebiegu uczulenia na nikiel, pallad i chrom w remisji; przewlekłego zespołu bólowego górnego i dolnego odcinka kręgosłupa na podłożu zmian zwyrodnieniowych

i dyskopatycznych bez podrażnieniowych i ubytkowych objawów korzeniowych, bez znacznego upośledzenia jego funkcji; kamicy pęcherzyka żółciowego; stanu po operacji żylaków lewej kończyny dolnej; stanu po usunięciu guza okolicy prawej pachy oraz woli guzowatych tarczycy w trakcie diagnozy, nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy

w gospodarstwie rolnym.

Skoro więc zaskarżona przez odwołującą decyzja z dnia 19 grudnia 2014 r. była zasadna, jej odwołanie od tej decyzji należało oddalić na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego oraz art. 477 14 § 1 k.p.c.