Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 78/25
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 09.08.2019 r. (znak: (...)- (...)), wycofał zaświadczenia A1 potwierdzające, że w okresie od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., od 09.01.2017 r. do 31.12.2017 r. i od 05.03.2018 r. do 25.06.2018 r. wobec S. K. (1) zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i stwierdził, że ubezpieczony od 20.03.2015 r. do 31.12.2017 r. i od 01.03.2018 r. do 25.06.2018 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego ze względu na podleganie ustawodawstwu belgijskiemu.
Od powyższej decyzji (...) Sp. z o.o. w K. złożyła odwołanie.
Sąd Okręgowy w Kielcach wyrokiem z dnia 28.09.2020 r. w sprawie V U 3030/19 oddalił odwołania (...) sp. z o.o. w K. od tej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia 09.08.2019 r. wycofującej zaświadczenia A1 potwierdzające, że od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., od 09.01.2017 r. do 31.12.2017 r. i od 05.03.2018 r. do 25.06.2018 r. wobec S. K. (1) zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i stwierdzające, że w.w. od 20.03.2015 r. do 31.12.2017 r. i od 01.03.2018 r. do 25.06.2018 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego ze względu na podleganie ustawodawstwu belgijskiemu.
Następnie na skutek apelacji od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10.07.2024 r. w sprawie III AUa 2819/20 zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 09.08.2019 r. w ten sposób, że stwierdził, iż ubezpieczony S. K. (1) w okresie od 20.03.2015 r. do 08.01.2017 r. podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz stwierdził brak podstaw do wycofania zaświadczeń A1 wydanych w stosunku do tego ubezpieczonego na okresy od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., oddalając odwołanie w pozostałej części.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 04.12.2024 r. (znak: 150000/603/K/2024/ZAS), wydaną na podstawie art. 36 ust. 1 i 2 i art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780) oraz art. 84 ust. 6 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 497, z późn. zm.), zobowiązał (...) Sp. z o.o. w K. do zwrotu nienależnie wypłaconego S. K. (1) zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 8.050,37 zł. Organ rentowy wskazał, że na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 5.096,52 zł z funduszu chorobowego za okres od dnia 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r. oraz odsetki w wysokości 2.953,85 zł z funduszu chorobowego.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. powołał się na treść wskazanych w decyzji przepisów, a następnie podniósł, że podstawę wymiaru zasiłku chorobowego dla S. K. (1) przysługującego od 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r. stanowiła kwota 3.539,10 zł. Zaznaczył, że w związku z prawomocną decyzją z dnia 09.08.2019 r. znak (...) - (...), S. K. (1) nie podlegał polskiemu ustawodawstwu od 09.01.2017 r. do 31.12.2017 r. ze względu na podleganie ustawodawstwu belgijskiemu. Dodał, że w związku z tym, nie miał on prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. Organ rentowy dalej wywodził, że w związku z tym powstała nadpłata wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r. dla S. K. (1), która podlega zwrotowi łącznie z odsetkami przez firmę (...) Sp. z o.o.
Pracodawca (płatnik składek) (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K., nie zgadzając się z tą decyzją, w dniu 23.01.2025 r. (data prezentaty ZUS) odwołał się od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucił:
1 . naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 107 § 3 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 8 § 1 k.p.a., art. 7 k.p.a. w zw. z art. 123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 r. (dalej: „u.s.u.s.") poprzez nienależyte uzasadnienie decyzji, polegające na:
a. niewyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji, poprzestając jedynie na przytoczeniu przepisów prawa,
b. braku wskazania okoliczności faktycznych wydania decyzji, w szczególności braku określenia na jakich dowodach organ oparł swoje rozstrzygnięcie, co w konsekwencji naruszyło zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i uniemożliwia dokonanie pełnej kontroli instancyjnej zaskarżonej decyzji;
2. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 6 u.s.u.s. w zw. z art. 6 ust. 1 i art. 7 oraz art. 36 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyńska (dalej jako: „Ustawa zasiłkowa”) poprzez:
a. zastosowanie aktualnego brzmienia art. 84 ust. 6 u.s.u.s., a nie jego brzmienia z okresu wypłaty nienależnego świadczenia, co doprowadziło do zastosowania prawa wstecz i przyjęcia odpowiedzialności płatnika, w sytuacji, gdy w okresie wypłaty świadczenia odpowiedzialność płatnika miała posiłkowy charakter, tj. płatnik mógł być zobowiązany do zwrotu pobranych przez ubezpieczonego świadczeń jedynie jeśli nie można było uzyskać zwrotu świadczeń od ubezpieczonego na podstawie art. 84 ust. 2 u.s.u.s., a które to przesłanki nie zostały spełnione w niniejszej sprawie, a w sytuacji nieuwzględnienia powyższego:
b. jego niewłaściwe zastosowanie i nałożenie na skarżącego obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia, tj. zasiłku chorobowego za okres od 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r., w sytuacji gdy nie została spełniona przesłanka do jego zastosowania w postaci przekazania przez skarżącego nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do tego świadczenia;
3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 84 ust. 6 w zw. z art. 84 ust. 1 u.s.u.s. w zw. z art. 32 Konstytucji poprzez zobowiązanie skarżącego do zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia wraz z odsetkami naliczanymi od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty, w sytuacji gdy w chwili wypłaty świadczenia, tj. w 2018 r. obowiązywała zasada, zgodnie z którą odsetki były naliczane dopiero od momentu otrzymania decyzji przez podmiot zobowiązany do zwrotu świadczeń, a nie od chwili ich wypłaty, co doprowadziło do naruszenia przez organ zasady niedziałania prawa wstecz oraz zasady równości wobec prawa.
W uzasadnieniu tego odwołania (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. wywodził, że wypłacając ubezpieczonemu zasiłek chorobowy był do tego uprawniony, gdyż S. K. (1) podlegał wówczas polskim ubezpieczeniom społecznym i zostały spełnione przesłanki z ustawy zasiłkowej. Podnosił, że wypłata zasiłku nie wynikała z przekazania organowi nieprawdziwych informacji, mających wpływ zarówno na jego wypłatę jak i wysokość. Wskazał, że podejmując decyzję o wypłacie zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia kierował się ostatecznymi zaświadczeniami A1 wydanymi przez organ oraz przepisami ustawy zasiłkowej. Podkreślał, że organ rentowy w uzasadnieniu decyzji uchybił obowiązkowi wyjaśnienia podstawy prawnej jej wydania, poprzestając jedynie na przytoczeniu treści kolejnych przepisów prawa. Skarżący zaznaczył, że art. 84 ust. 6 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu wszedł w życie w dniu 18.09.2021 r. na mocy ustawy z dnia 24.06.2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (dalej: „Ustawa zmieniająca”). Wywodził, że do dnia 18.09.2021 r. przepis ten brzmiał w sposób następujący: „Jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot". Podkreślał, że odpowiedzialność płatnika na podstawie art. 84 ust. 6 u.s.u.s. miała wówczas posiłkowy charakter, tj. płatnik mógł być zobowiązany do zwrotu pobranych przez ubezpieczonego świadczeń jedynie jeśli nie można było uzyskać zwrotu świadczeń od ubezpieczonego na podstawie art. 84 ust. 2 u.s.u.s. — po zaistnieniu przesłanek do zastosowania wobec ubezpieczonego sankcji z art. 84 ust. 2 u.s.u.s. Zarzucał, iż z uwagi na to, że okres nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego dotyczy 2018 roku, to podstawą prawną decyzji powinny być przepisy wówczas obowiązujące. Dalej wywodził, że nawet gdyby powyższa wykładnia nie została uwzględniona przez Sąd, to nie zostały także spełnione przesłanki z art. 84 ust. 6 u.s.u.s. w obecnie obowiązującym brzmieniu, bowiem odpowiedzialność płatnika składek z art. 84 ust. 6 ustawy systemowej opiera się na winie. Wskazywał, że w przedmiotowej sprawie w chwili wypłaty przez niego świadczenia S. K. (1) było ono należne, gdyż ubezpieczony podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych (na mocy wydanych przez organ ostatecznych zaświadczeń A1) i zostały spełnione przesłanki z ustawy zasiłkowej, a dopiero na skutek wydania przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyroku świadczenie mogło zostać uznane za nienależne, a zatem z perspektywy okoliczności, które wystąpiły ponad 6 lat po wypłacie świadczenia. Skarżący podkreślił, że wypłacając świadczenie w 2018 r. nie działał w oparciu o nieprawdziwe informacje, bądź też niepełne informacje, a kierował się wydanymi przez organ w odrębnym postępowaniu zaświadczeniami A1 oraz przepisami prawa. W związku z tym podnosił, że to nie jego zawinione działanie było przyczyną wypłaty nienależnego świadczenia ubezpieczonemu i twierdził, że dochował on należytej staranności w swoim postępowaniu, kierując się w chwili wypłaty świadczenia ostatecznymi zaświadczeniami A1 wydanymi przez organ. Twierdził, że brak jest podstaw do zastosowania wobec niego sankcji z art. 84 ust. 6 u.s.u.s. Odnosząc się zaś do żądania dotyczącego odsetek wywodził, że ustawa zmieniająca, która wprowadziła nowe brzmienie art. 84 ust. 1 u.s.u.s. nie zawierała przepisów przejściowych regulujących kwestię, którą zasadę należy stosować do należności wypłaconych przed datą zmiany art. 84 u.s.u.s., w sytuacji, gdy decyzja organu jest wydawana po zmianie tego przepisu. Podniósł, że organ w decyzji nie pochylił się na wspomnianym zagadnieniem, naliczając odsetki „wstecz”, w tym znaczeniu, że przyjął jako datę ich biegu — dzień po wypłacie świadczenia, a zatem w jego ocenie, organ rentowy w ten sposób naruszył zasadę niedziałania prawa wstecz oraz zasadę równości wobec prawa. Konkludując swoje zarzuty i wywody skarżący twierdził, że brak jest podstaw do nałożenia na niego obowiązku zwrotu świadczenia wraz z odsetkami od dnia wypłaty nienależnego świadczenia (k. 3-8.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. w odpowiedzi na to odwołanie z dnia 27.01.2025 r. (data prezentaty) wniósł o oddalenie odwołania jako niezasadnego, podtrzymując jednocześnie swoje stanowisko i wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (k. 34-34v.).
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
Spółka (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. działa w Polsce od 17.02.2011 r. i została wpisana do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem: (...). Głównym przedmiotem działalności spółki są prace tynkarskie. Od 2012 r. zakres działalności spółki został rozszerzony o usługi w zakresie sprzątania, prace budowlane oraz wynajem lokali. Zarząd przedmiotowej spółki jest jednoosobowy, a prezesem zarządu jest P. P.. Siedziba spółki znajduje się przy ul. (...) w K.. W tym miejscu pracę wykonuje 5 pracowników administracyjnych, którzy prowadzą dokumentację kadrową zatrudnionych pracowników. W siedzibie przechowywane są również akta osobowe pracowników, przygotowywane i podpisywane są umowy o pracę, świadectwa pracy oraz inne dokumenty związane z zatrudnieniem. Ponadto w siedzibie spółki odbywa się rekrutacja pracowników. Spółka osiąga przychód w Polsce z działalności budowlanej, z wykonywania usług sprzątających oraz z najmu lokalu. Realizacją inwestycji budowlanych zajmują się firmy podwykonawcze. W Polsce spółka zatrudnia jedynie pracowników do spraw administracyjno-biurowych oraz osoby współpracujące ze zleceniobiorcami do realizacji umów sprzątania. Pozostała grupa pracowników zatrudnionych w tej Spółce wykonywała pracę wyłącznie na terytorium Belgii.
Ubezpieczony S. K. (1) był pracownikiem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. w okresie od 20.03.2015 r. do 19.06.2015 r. w wymiarze pełnego etatu na podstawie umowy o pracę na okres próbny, następnie od 20.06.2015 r. do 31.12.2017 r. na podstawie umowy o pracę na czas określony i od 01.03.2018 r. do 25.06.2018 r. na podstawie umowy o pracę. Miejscem wykonywania przez niego pracy w okresach wymienionych w harmonogramie pracy było terytorium Belgii. S. K. (1) w okresie od 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r. był niezdolny do pracy z powodu choroby i przebywał na zwolnieniu lekarskim, a pracodawca jako płatnik składek na jego ubezpieczenia społeczne, w tym chorobowe wypłacił mu zasiłek chorobowy w łącznej kwocie 5.096,52 zł.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. na wniosek płatnika składek (...) Sp. z o.o. z siedzibą w K. wydawał zaświadczenia potwierdzające zastosowanie polskich przepisów w zakresie ustawodawstwa właściwego na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dla pracowników najemnych w związku z wykonywaniem pracy na terytorium Polski i Belgii.
W chwili wypłaty świadczenia chorobowego przez skarżącego pracownikowi S. K. (1) było ono należne, gdyż ubezpieczony podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych na mocy wydanych przez organ ostatecznych zaświadczeń A1.
Następnie po przeprowadzeniu kontroli na budowach, belgijska instytucja (...) pismem z dnia 03.09.2018 r. zwróciła się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z wnioskiem o wycofanie zaświadczeń A1 dla pracowników firmy (...) Sp. z o.o. w okresie od 01.01.2015 roku do 31.10.2016 roku. Instytucja belgijska w czasie prowadzonego przez siebie dochodzenia w odniesieniu do (...) Sp. z o.o. oraz jej pracowników dokonała, m.in. przesłuchania zatrudnionych tam osób. Pracownicy ci oświadczyli, że pracę w Belgii wykonują w wymiarze 40 godzin tygodniowo, natomiast wynagrodzenie jest im wypłacane na konto w Polsce. W czasie wykonywania pracy w Belgii sami opłacają zakwaterowanie oraz pokrywają koszty podróży między Polską, a Belgią. Zadania w ramach wykonywanej pracy otrzymują od dwóch belgijskich kierowników, którzy sprawdzają jakość ich pracy. Ponadto, pracownicy oświadczyli, że pracę wykonują jedynie na terytorium Belgii, natomiast nigdy nie świadczyli jej w Polsce. Podali także, iż podczas pobytu w Polsce pracownicy mogą zawnioskować o urlopy wypoczynkowe lub bezpłatne, ewentualnie jest im wypłacane tzw. wynagrodzenie postojowe.
W związku z tym Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 09.08.2019 r. (znak: (...)- (...)), wycofał zaświadczenia A1 potwierdzające, że w okresie od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., od 09.01.2017 r. do 31.12.2017 r. i od 05.03.2018 r. do 25.06.2018 r. wobec S. K. (1) zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i stwierdził, że ubezpieczony od 20.03.2015 r. do 31.12.2017 r. i od 01.03.2018 r. do 25.06.2018 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego ze względu na podleganie ustawodawstwu belgijskiemu.
Od powyższej decyzji (...) Sp. z o.o. w K. złożyła odwołanie do Sądu Okręgowego w Kielcach, który wyrokiem z dnia 28.09.2020 r. w sprawie V U 3030/19 oddalił odwołania (...) sp. z o.o. w K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w K. z dnia 09.08.2019 r. wycofującej zaświadczenia A1 potwierdzające, że od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., od 09.01.2017 r. do 31.12.2017 r. i od 05.03.2018 r. do 25.06.2018 r. wobec S. K. (1) zastosowanie znajdowało ustawodawstwo polskie na podstawie art. 13 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 i stwierdzające, że w.w. od 20.03.2015 r. do 31.12.2017 r. nie podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego ze względu na podleganie ustawodawstwu belgijskiemu.
Następnie na skutek apelacji od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Krakowie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 10.07.2024 r. w sprawie III AUa 2819/20 zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję organu rentowego z dnia 09.08.2019 r. w ten sposób, że stwierdził, iż ubezpieczony S. K. (1) w okresie od 20.03.2015 r. do 08.01.2017 r. podlegał ustawodawstwu polskiemu w zakresie ubezpieczeń społecznych oraz stwierdził brak podstaw do wycofania zaświadczeń A1 wydanych w stosunku do tego ubezpieczonego na okresy od 23.03.2015 r. do 19.06.2015 r., od 20.06.2015 r. do 31.12.2015 r., od 05.01.2016 r. do 31.12.2016 r., oddalając odwołanie w pozostałej części.
Wówczas Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 04.12.2024 r. (znak: 150000/603/K/2024/ZAS) zobowiązał (...) Sp. z o.o. w K. do zwrotu nienależnie wypłaconego S. K. (1) zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 8.050,37 zł. Organ rentowy wskazał, że na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 5.096,52 zł z funduszu chorobowego za okres od dnia 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r. oraz odsetki w wysokości 2.953,85 zł z funduszu chorobowego.
Od powyższej decyzji organu rentowego spółka (...) Sp. z o.o. w K. odwołała się w niniejszej sprawie.
Dowody: akta administracyjne ZUS O/K., akta sprawy V U 3030/19 Sądu Okręgowego w Kielcach (III AUa 2819/20 Sądu Apelacyjnego w Krakowie), odpis z Krajowego Rejestru Sądowego - k. 9-12, decyzja (...) nr (...)- k. 13-15.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powyżej wymienionych dokumentów oraz akt powołanej wyżej sprawy.
W ocenie Sądu dowody te, w zakresie w jakim stanowiły podstawę poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych, tworzą spójny i niebudzący wątpliwości w świetle wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a przez to zasługujący na wiarę, materiał dowodowy. Zauważyć przy tym należy, że żadna ze stron nie poddała skutecznie w wątpliwość ich wiarygodności i mocy dowodowej, a Sąd również nie dopatrzył się w nich niczego, co uzasadniałoby powzięcie wątpliwości w tym zakresie. Wskazać również należy, iż zgodnie z treścią art. 229 i 230 k.p.c., okoliczności bezsporne w ogóle nie wymagały wykazywania ich prawdziwości za pomocą dowodów, albowiem zostały przez strony wprost przyznane, bądź też nie zostały zaprzeczone, co zostało przez Sąd ocenione zgodnie z regułami wskazanymi w powołanych przepisach.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje
(...) Sp. z o.o. w K. jest zasadne i zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Stosownie zaś do treści art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11, przy czym odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty.
Art. 84 ust. 6 u.s.u.s. wprowadza obowiązek zwrotu świadczenia przyznanego lub wypłaconego nienależnie na skutek przekazania nieprawdziwych danych przez płatnika składek lub inny podmiot. Zwrot świadczeń wraz z odsetkami obciąża w tym wypadku odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot. W doktrynie i orzecznictwie trwa spór dotyczący uzależnienia odpowiedzialności płatnika składek i innego podmiotu od możliwości przypisania winy w wystawieniu (przekazaniu) dokumentów zawierających nieprawdziwe dane. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy konsekwentnie uznaje, że obowiązek zwrotu wypłaconych nienależnie świadczeń obciąża na mocy art. 84 ust. 6 u.s.u.s. płatnika składek tylko wówczas, gdy brak jest podstaw do żądania takiego zwrotu bezpośrednio od osoby, której to świadczenie wypłacono, albowiem nie można uznać, że pobrała je nienależnie w rozumieniu art. 84 ust. 1 i 2 u.s.u.s.
Spór między stronami w niniejszej sprawie dotyczył tego, czy odwołujący się (...) Sp. z o.o. w K., jako pracodawca S. K. (1) i płatnik składek na jego ubezpieczenia społeczne, w tym ubezpieczenie chorobowe, zobowiązany jest do zwrotu nienależnie wypłaconego S. K. (1) zasiłku chorobowego wraz z odsetkami w łącznej kwocie 8.050,37 zł.
Na wstępie rozważań zauważyć należy, że art. 84 ust. 5 u.s.u.s. w obecnym brzmieniu wszedł w życie w dniu 18.09.2021 r. na mocy ustawy z dnia 24.06.2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw. Do dnia 18.09.2021 r. przepis ten brzmiał w sposób następujący: „Jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami, o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot.” Tak więc odpowiedzialność płatnika na podstawie art. 84 ust. 6 u.s.u.s. miała wówczas posiłkowy charakter, tj. płatnik mógł być zobowiązany do zwrotu pobranych przez ubezpieczonego świadczeń jedynie jeśli nie można było uzyskać zwrotu świadczeń od ubezpieczonego na podstawie art. 84 ust. 2 u.s.u.s. — po zaistnieniu przesłanek do zastosowania wobec ubezpieczonego sankcji z art. 84 ust. 2 u.s.u.s. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, z uwagi na to, że okres nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego dotyczy bezspornie roku 2018, to podstawą prawną decyzji organu rentowego powinny być niewątpliwie przepisy wówczas obowiązujące.
Godzi się przy tym podkreślić, że przesłanką odpowiedzialności płatnika na podstawie art. 84 ust. 6 u.s.u.s. jest wina płatnika w niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu przekazania organowi rentowemu wymaganych informacji, polegająca na niedochowaniu należytej staranności.
Przenosząc powyższe na grunt sprawy niniejszej wskazać należy, że w chwili wypłaty przez skarżącego spornego świadczenia S. K. (1) było ono należne, gdyż ubezpieczony podlegał polskiemu ustawodawstwu w zakresie ubezpieczeń społecznych na mocy wydanych przez organ ostatecznych zaświadczeń A1. Zatem nie można mówić o przekazaniu przez płatnika składek nieprawdziwych danych mających wpływ na prawo do świadczeń, czy też o celowym i świadomym wprowadzeniu w błąd organu rentowego przez płatnika składek. Wskazać bowiem jeszcze raz należy, iż dopiero na skutek wydania przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w sprawie III AUa 2819/20 wyroku z dnia 10.07.2024 r. sporne świadczenie mogło zostać uznane za nienależne. Wówczas dopiero doszło do zmiany prawnego charakteru tego świadczenia z należnego na nienależne i nastąpiło to, zdaniem Sądu, bez zaistnienia po stronie pracodawcy okoliczności wskazanych w art. 84 ust.6 u.s.u.s. mogących uzasadniać żądanie zwrotu organowi rentowemu tego świadczenia przez odwołującego się. Skarżący bowiem wypłacając to świadczenie S. K. (1) w 2018 r. nie działał w oparciu o nieprawdziwe informacje, bądź też niepełne informacje, a kierował się wydanymi przez organ w odrębnym postępowaniu zaświadczeniami A1, wiążącymi go przecież wówczas oraz przepisami prawa.
Mając na uwadze powyższe rozważania oraz ustalone okoliczności faktyczne w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały uzasadnione podstawy do uznania, że to zawinione działanie skarżącego było przyczyną wypłaty nienależnego świadczenia ubezpieczonemu, gdyż dochował on należytej staranności w swoim postępowaniu, kierując się w chwili wypłaty spornego obecnie świadczenia, jak już wyżej wskazano, ostatecznymi zaświadczeniami A1 wydanymi przez organ rentowy, wiążącymi go wówczas w tym zakresie.
W tej sytuacji należało uznać, że zaskarżona decyzja organu rentowego jest wadliwa, czyli nieprawidłowa, a wobec tego odwołanie skarżącego (...) Sp. z o.o. w K. jawi się jako oczywiście uzasadnione.
Dlatego też, uwzględniając to odwołanie, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że stwierdził, iż (...) Sp. z o.o. w K. nie ma obowiązku zwrotu nienależnie wypłaconego świadczenia S. K. (2) za okres od 01.01.2018 r. do 23.02.2018 r., ani odsetek od tego świadczenia, orzekając jak w pkt 1 sentencji wyroku na podstawie art. 477 14 § 2 k.p.c.
Ponadto Sąd, kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wynikającą z art. 98 § 1 k.p.c., zasądził od organu rentowego jako strony przegrywającej proces na rzecz (...) Sp. z o.o. w K. jako strony wygrywającej proces kwotę 180 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku, orzekając jak w pkt 2 sentencji wyroku.
Sędzia SR Ryszard Karczewski