Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 718/18
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 25 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSO Katarzyna Antoniak
Sygn. akt IV U 718/18 UZASADNIENIE
st. sekr. sądowy Anna Wąsak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2019 r. w S. odwołania M. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. z dnia 27 sierpnia 2018 r. Nr (...) w sprawie M. N. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w S. o wysokość emerytury oddala odwołanie. Decyzją z 27 sierpnia 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działając na podstawie art.114 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił M. N. przeliczenia emerytury poprzez przeliczenie podstawy wymiaru świadczenia z uwzględnieniem okresu opieki nad synem G. ,tj. od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. Organ rentowy podniósł, że w/w okres został uznany jako okres składkowy przy obliczaniu wysokości emerytury ubezpieczonej na podstawie załączonego do wniosku świadectwa pracy z 16 października 1985r. wystawionego przez (...) Centralę (...) w L.. W dokumencie tym brak jest informacji, że ubezpieczona przebywała na urlopie wychowawczym. Odwołanie od w/w decyzji złożył M. N. wnosząc o jej zmianę poprzez uwzględnienie do wysokości emerytury okresu nieskładkowego z tytułu opieki nad dziećmi. W uzasadnieniu stanowiska wskazała, że w okresie od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. korzystała z bezpłatnego urlopu wychowawczego z uwagi na konieczność zapewnienia synowi G. osobistej opieki. Zdaniem ubezpieczonej, organ rentowy winien uwzględnić jej okres sprawowania opieki nad dziećmi w łącznym wymiarze 9 lat, gdyż w dniu (...) urodziła drugiego syna D. i nad nim również wykonywała opiekę (odwołanie k.1-2v akt sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na przepisy prawa i argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.6 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje
Decyzją z 5 listopada 1991r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej M. N. emeryturę na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 maja 1989r. w sprawie uprawnień do wcześniejszej emerytury pracowników opiekujących się dziećmi wymagającymi stałej opieki (Dz. U. Nr 28, poz. 149) oraz przepisów ustawy z 24 maja 1990r. o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym poczynając od 1 lipca 1991r. z tym, że wypłatę świadczenia podjęto od 1 października 1991r., tj. od miesiąca, w którym ustało zatrudnienie. Przyjęty do ustalenia wysokości emerytury wskaźnik wysokości podstawy wymiaru obliczony został z 4 kwartałów kalendarzowych – kolejnych 3 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu ,tj. od 1 stycznia 1988r. do 31 grudnia 1990r. i wyniósł 81,09% (decyzja o przyznaniu wcześniejszej emerytury z 5 listopada 1991r., k.14-15 akt emerytalnych za wnioskiem o emeryturę z 1 października 1991r., obliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru na podstawie zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 1 października 1991r. oraz notatki z przebiegu zatrudnienia k.10-11 w/w akt emerytalnych).
M. N. (ur. (...)) po osiągnieciu powszechnego wieku emerytalnego wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o emeryturę (wniosek ubezpieczonej z 2 marca 2009r. k.1-3 akt emerytalnych).
Po rozpoznaniu powyższego wniosku o emeryturę, decyzją z 2 czerwca 2009r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działając na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych przyznał M. N. emeryturę od 1 marca 2009r. ,tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o świadczenie. Do ustalenia wysokości emerytury organ rentowy przyjął dotychczasowy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru ustalony z okresu od 1988r. do 1990r. ,tj. 81,09% (decyzja o przyznaniu emerytury z 2 czerwca 2009r. oraz karta przebiegu zatrudnienia, k.97, 99-102 akt emerytalnych).
W dniu 23 lipca 2018r. ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o ponowne ustalenie wysokości emerytury poprzez uwzględnienie do wysokości emerytury okresów nieskładkowych z tytułu opieki nad dziećmi ,tj. okresu od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. (wniosek z 23 lipca 2018r. wraz z załącznikami k.283-290 akt emerytalnych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją z 27 sierpnia 2018r. organ rentowy odmówił M. N. prawa do przeliczenia emerytury wskazując, iż wcześniej, bo przy ustaleniu ubezpieczonej prawa do emerytury (decyzja o przyznaniu emerytury z dnia 2 czerwca 2009r.), w/w okres sprawowania opieki nad dziećmi został uwzględniony jako okres składkowy na podstawie załączonego do wniosku świadectwa pracy z 16 października 1985r. wystawionego przez(...) Centralę (...) w L. (zaskarżona decyzja z 14 września 2016r. k.293 akt emerytalnych).
Ubezpieczona urodziła dwoje dzieci. Starszego syna G. N. ubezpieczona urodziła w dniu 21 grudnia 1973r. (odpis aktu urodzenia syna k.290 akt emerytalnych). W chwili urodzenia syna ubezpieczona była zatrudniona w (...) Centrali (...) w L. z tym, że pracę wykonywała w Hurtowni Nr (...) w Ł. jako referent ds. administracyjno-gospodarczych (świadectwo pracy z 16 października 1985r. wystawione przez (...) Centralę (...) w L. za okres od 9 lipca 1973r. do 31 maja 1980r. k.5 akt emerytalnych za wnioskiem o emeryturę z 1 października 1991r.). Od urodzenia syn ubezpieczonej G. jest osobą upośledzoną umysłowo w stopniu umiarkowanym (kopie wypisów z orzeczeń Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia Nr 7 w M. z 14 maja 1991r., 2 marca 1992r. oraz orzeczenie o ustaleniu stopnia niepełnosprawności z 26 maja 1998r. k. 285-287v akt emerytalnych, a także wyjaśnienia ubezpieczonej k.15v akt spawy). Rozwój choroby syna skutkował koniecznością sprawowania nad nim stałej opieki przez ubezpieczoną. W związku ze sprawowaniem takiej opieki, w okresie od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. ubezpieczona nie wykonywała pracy w (...) Centrali (...) w L. i przebywała na bezpłatnym urlopie wychowawczym (kopia legitymacji ubezpieczeniowej k.288 akt emerytalnych).
W dniu 21 marca 1977r. ubezpieczona urodziła syna D. N. (odpis aktu urodzenia syna k.289 akt emerytalnych). W chwili urodzenia syna ubezpieczona nadal korzystała z bezpłatnego urlopu wychowawczego udzielonego przez (...) Centralę (...) w L.. Po urodzeniu syna i wykorzystaniu urlopu bezpłatnego ,tj. w dniu 31 maja 1980r. ubezpieczona rozwiązała umowę o pracę z (...) Centralą (...) w L.. W okresie od 15 sierpnia 1977r. do 31 października 1985r. ubezpieczona sprawowała opiekę nad dziećmi i jednocześnie wykonywała prace chałupnicze na rzecz (...) Spółdzielni (...) w M. (zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 19 lipca 2005r. wystawione przez (...) Sp. z o.o. w M. k.11-30 akt emerytalnych oraz wyjaśnienia ubezpieczonej k.15v akt sprawy).
Zgodnie z oświadczeniem ubezpieczonej sprawowała ona opiekę nad dziećmi w okresie od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. (oświadczenie ubezpieczonej z 19 lipca 2018r. za wnioskiem o przeliczenie emerytury z 23 lipca 2018r. k.284 akt emerytalnych).
W dniu 4 listopada 1985r. ubezpieczona podjęła zatrudnienie w Przedsiębiorstwie (...) w W. jako sprzedawca. Pracę na tym stanowisku ubezpieczona kontynuowała do 31 marca 1987r. (świadectwo pracy z 26 marca 1987r. wystawione przez Przedsiębiorstwo (...) w W. k.8 akt emerytalnych za wnioskiem o emeryturę z 1 października 1991r.).
W okresie od 11 czerwca 1987r. do 23 października 1991r. ubezpieczona pracowała w (...) Zakładzie Handlu (...) (kwestionariusz dotyczący okresów zatrudnienia oraz zaświadczenie zakładu pracy z 3 października 1991r. odpowiednio k.1, 9 akt emerytalnych za wnioskiem o emeryturę z 1 października 1991r.).
Następnie M. N. była zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy w Przedsiębiorstwie Handlowym (...) (...)z siedzibą w W., przy czym w okresie od 1 kwietnia 2008r. do 30 października 2011r. ubezpieczona pracowała na stanowisku sprzedawcy, zaś od 31 października 2011r. do 2 lutego 2013r. jako sprzątacza (świadectwo pracy z 4 lutego 2013r. wystawione przez Przedsiębiorstwo Handlowe (...) (...) w W. k.251 akt emerytalnych).
W okresie od dnia 24 stycznia 2014r. do 30 listopada 2014r., a także od 8 marca 2015r. do 31 marca 2015r. ubezpieczona pracowała na podstawie umowy zlecenia w Zakładach Usługowych (...) Sp. z o.o. z siedzibą w S. jako wykonawca usług czystościowych (zaświadczenia o zarobkach z 28 czerwca 2017r., k.273-274 akt emerytalnych). Od 20 kwietnia 2015r. ubezpieczona jest zatrudniona w niepełnym wymiarze czasu pracy w (...) s.c. z siedzibą w O. (zaświadczenia pracodawcy z 8 marca 2017r. i 24 stycznia 2018r. k.266, 279 akt emerytalnych oraz wyjaśnienia ubezpieczonej k.15v akt sprawy).
Łączny przyjęty przez organ rentowy wymiar okresów składkowych wynosi 28 lat, 11 miesięcy i 18 dni, w tym również okres bezpłatnego urlopu wychowawczego od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. (decyzja z 12 lutego 2018r. o przeliczeniu emerytury k.281-282 akt emerytalnych oraz karta przebiegu zatrudnienia k.280 akt emerytalnych).
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie ubezpieczonej M. N. podlegało oddaleniu.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia, czy do wymiaru okresów nieskładkowych ubezpieczonej zaliczyć należy okres niewykonywania przez nią pracy (przebywania na bezpłatnym urlopie wychowawczym) z tytułu sprawowania opieki nad synem G. N., a w późniejszym okresie również synem D. N.. Ubezpieczona prezentowała w tym zakresie stanowisko o konieczności zaliczenia do okresów nieskładkowych okresu niewykonywania pracy z powodu opieki nad synem G. (w związku z jego upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym), a zatem okresu od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. Organ rentowy z kolei stał na stanowisku, że okres sprawowania opieki nad dziećmi w całości został uwzględniony jako okres składkowy przy przyznaniu ubezpieczonej prawa do emerytury, co nastąpiło na mocy decyzji z 2 czerwca 2009r., na podstawie załączonego do wniosku świadectwa pracy z 16 października 1985r. wystawionego przez (...) Centralę (...) w L. (zaskarżona decyzja z 27 sierpnia 2018r. k.293 akt emerytalnych).
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu rentowego jest prawidłowe i w związku z tym brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji zgodnie z roszczeniem ubezpieczonej. W sprawie bezsporne jest, iż w trakcie zatrudnienia w (...) Centrali (...) w L. ubezpieczona przebywała na urlopie bezpłatnym w okresie od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. Niesporne jest również, iż przy ustaleniu wysokości emerytury, jak również samego prawa do tego świadczenia organ rentowy uwzględnił cały okres zatrudnienia ubezpieczonej w (...) Centrali (...) w L. ,tj. okres od 9 lipca 1973r. do 31 maja 1980r. i okres ten potraktował jako okres wykonywania przez ubezpieczoną pracy czyli, jako okres składkowy, w tym również okres od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r., kiedy to ubezpieczona korzystała z urlopu bezpłatnego. Wbrew twierdzeniom ubezpieczonej okres, kiedy przebywała ona na urlopie bezpłatnym z uwagi na konieczność zapewnienia ciężko choremu synowi G. stałej opieki (w późniejszym okresie również synowi D.), tj. od 1 marca 1975r. do 31 maja 1980r. w całości został zakwalifikowany przez organ rentowy jako okres składkowy (vide: karta przebiegu zatrudnienia oraz decyzja 5 listopada 1991r. o przyznaniu emerytury k.11, 14-15 akt emerytalnych za wnioskiem o emeryturę z 1 października 1991r.). Skoro zatem organ rentowy uwzględnił ubezpieczonej sporny okres jako okres składkowy, to nie jest możliwe uwzględnienie tożsamego okresu jako okresu nieskładkowego, ponadto zaliczenie w/w okresu urlopu wychowawczego jako okresu składkowego jest dla ubezpieczonej korzystniejsze, aniżeli okres ten miałby zostać zaliczony – zgodnie z wnioskiem ubezpieczonej - jako okres nieskładkowy. Zauważyć trzeba, iż po ustaniu zatrudnienia w (...) Centrali (...) w L. ubezpieczona wykonywała pracę w charakterze chałupnika i okres ten został przez organ rentowy prawidłowo zakwalifikowany jako okres składkowy (zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k.11-30 akt emerytalnych). Z dalszych ustaleń Sadu wynika, iż kolejne okresy zatrudnienia ubezpieczonej w w/w zakładach pracy (vide: ustalenia faktyczne), aż do nabycia prawa do emerytury, zostały potraktowane przez organ rentowy jako okresy składkowe. Analizując cały okres aktywności zawodowej M. N. zauważyć należy, iż ubezpieczona pracę zarobkową łączyła z opieką nad dziećmi. W związku z tym, brak jest okresu 9 lat, którego można byłoby umiejscowić w konkretnym przedziale czasowym i uwzględnić jako okres niewykonywania przez ubezpieczoną pracy z powodu opieki nad dziećmi ,tj. okres nieskładkowy. Odnosząc się natomiast, do twierdzenia ubezpieczonej, iż w/w okres 9 lat należy potraktować i umiejscowić go w przedziale czasowym, kiedy ubezpieczona nie wykonywała pracy będąc już emerytką wskazać należy, iż takie rozwiązanie nie jest dopuszczalne, gdyż zgodnie z art.7 pkt 5-7 ustawy emerytalnej, okresami nieskładkowymi, które mogą zostać zaliczone do wysokości emerytury, jak również do ustalenia prawa do świadczenia, są okresy przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury. Z tego wynika, iż uwzględnieniu podlegają wyłącznie okresy nieskładkowe przypadające przed dniem przejścia na emeryturę, czyli w przypadku ubezpieczonej przed dniem 1 lipca 1991r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.477 14§1 kpc oddalił odwołanie ubezpieczonej.