Treść orzeczenia
Sygn. akt IV U 669/17
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 19 marca 2018 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
SSO Katarzyna Antoniak
Sygn. akt IV U 669/17 UZASADNIENIE
st. sekr. sądowy Anna Wąsak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2018 r. w S. odwołania G. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 17 lipca 2017 r. Nr (...) w sprawie G. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. o wysokość emerytury oddala odwołanie. Decyzją z 17 lipca 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S., działając na podstawie art.174 ust.1 w zw. z art.7 pkt 5 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych odmówił G. S. prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury poprzez doliczenie do ustalenia wysokości kapitału początkowego okresu sprawowania opieki nad synem Ł. od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r. wskazując, że do obliczenia kapitału początkowego ubezpieczonej przyjęto 3 lata z tytułu sprawowania opieki nad synem Ł. w okresie od 6 sierpnia 1988r. do 4 sierpnia 1991r. Przyjęty okres przypadał po ukończeniu przez syna Ł. - urodzonego w dniu (...) - 4. roku życia. Zgodnie z art.7 pkt 5 lit. a i b ustawy emerytalnej okresami nieskładkowymi są m.in. okresy urlopu bezpłatnego z powodu opieki nad dzieckiem w wieku do 4 lat – w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz dodatkowo do 3 lat na każde dziecko z tytułu opieki nad dzieckiem, na które ze względu na stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje dodatek pielęgnacyjny. W myśl powyższego uregulowania organ rentowy zaliczył ubezpieczonej do ustalenia kapitału początkowego 3 lata z tytułu opieki sprawowanej nad synem Ł. po ukończeniu przez niego 4. roku życia ,tj. 6 sierpnia 1988r. do 4 sierpnia 1991r. Zaliczenie dalszego okresu ,tj. ponad 3 lata (od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r.) przekraczałoby długość przewidzianą w art.7 pkt 5 ustawy. Odwołanie od w/w decyzji złożyła G. S. wnosząc o jej zmianę poprzez doliczenie do ustalenia wysokości kapitału początkowego okresu sprawowania opieki nad synem Ł. od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r. W uzasadnieniu stanowiska wskazała, że konieczność zapewnienia synowi Ł. osobistej opieki wynikała z bardzo ciężkiej choroby syna. Dodatkowo podniosła, że w przypadku pozostałych dzieci – E. i J. nie korzystała z urlopów wychowawczych, gdyż dzieci były zdrowie i mogła im zapewnić opiekę innych osób (odwołanie k.1 akt sprawy). W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, wskazując na przepisy prawa oraz uzasadnienie zawarte w zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-4 akt sprawy).
Sąd ustalił, co następuje
W dniu 27 marca 2017r. wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. wniosek G. S. o emeryturę (wniosek k.1 akt emerytalnych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku, decyzją z 19 czerwca 2017r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę od 26 marca 2017r. ,tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego (decyzja z 19 czerwca 2017r. k.23 akt emerytalnych). Jednocześnie na potrzeby ustalenia wysokości emerytury, w dniu 13 czerwca 2017r. organ rentowy wydał decyzję o ponownym ustaleniu kapitału początkowego ubezpieczonej, w którym do ustalenia wysokości kapitału przyjął okresy składkowe w wymiarze 10 lat, 7 miesięcy i 24 dni oraz okresy nieskładkowe w wymiarze 8 lat, 11 miesięcy i 7 dni, z czego z tytułu sprawowania opieki nad dziećmi 3 lata i 5 miesięcy (decyzja z 13 czerwca 2017r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego k.43-44 akt o ustalenie kapitału początkowego).
W dniu 4 lipca 2017r. wpłynęło do organu rentowego pismo ubezpieczonej, w którym wyjaśniła, że przedłużony okres sprawowania opieki nad synem Ł. nie był zwykłym urlopem wychowawczym, ale wynikał z konieczności sprawowania osobistej opieki nad synem z powodu stwierdzonej u niego w maju 1987r. ciężkiej choroby neurologicznej. Dlatego wnosi o zaliczenie całego okresu niewykonywania pracy z powodu opieki nad synem do ustalenia wysokości kapitału początkowego i wysokości emerytury (wniosek i oświadczenie ubezpieczonej z datą wpływu do organu rentowego k.25-26 akt emerytalnych). Po rozpoznaniu powyższego wniosku zaskarżoną decyzją z 17 lipca 2017r. organ rentowy odmówił G. S. prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury poprzez doliczenie do ustalenia wysokości kapitału początkowego okresu sprawowania opieki nad synem Ł. od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r. ,tj. ponad zaliczone 3 lata przypadające w okresie od 6 sierpnia 1988r. do 4 sierpnia 1991r. (zaskarżona decyzja z 17 lipca 2017r. k.27 akt emerytalnych).
Ubezpieczona urodziła troje dzieci. Najstarsze dziecko - córkę E. ubezpieczona urodziła w dniu 1 maja 1976r. (odpis aktu urodzenia córki k.8 akt o ustalenie kapitału początkowego). W chwili urodzenia córki ubezpieczona była studentką. Zgodnie z oświadczeniem ubezpieczonej, opiekę nad córką sprawowała ona od 1 maja 1976r. do 30 września 1976r. ,tj. przez okres 5 miesięcy (oświadczenie ubezpieczonej z 28 czerwca 2016r. k.32 akt o ustalenie kapitału początkowego).
W dniu 8 lipca 1984r. ubezpieczona urodziła syna Ł. S.. W chwili urodzenia syna ubezpieczona pozostawała w zatrudnieniu w (...) Publicznym Zespole (...) w M. (zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez SPZOZ w M. z 29 grudnia 2009r. k.10-11 akt o ustalenie kapitału początkowego). Po urodzeniu syna i wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego, ubezpieczona powróciła do pracy i do czasu ukończenia przez syna 4. roku życia nie korzystała z urlopu wychowawczego (okoliczności niesporne). Od 3. roku życia u syna ubezpieczonej Ł. zaczęły występować napady drgawek. W związku z tym pozostawał pod opieką neurologa i był obserwowany w kierunku padaczki (zaświadczenie lekarskie z 18 maja 1988r. k.16 akt o ustalenie kapitału początkowego). Rozwój choroby syna skutkował koniecznością sprawowania nad nim stałej opieki przez ubezpieczoną. W związku ze sprawowaniem takiej opieki, w okresie od 6 sierpnia 1988r. do 1 września 1993r. ubezpieczona nie wykonywała pracy w SPZOZ w M. i przebywała na urlopie bezpłatnym - wychowawczym (zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez SPZOZ w M. z 29 grudnia 2009r. k.10-11 akt o ustalenie kapitału początkowego, pismo SPZOZ w M. z 5 maja 2017r. i kopie dokumentacji medycznej dot. syna Ł. przedkładane przez ubezpieczoną przy ubieganiu się o urlop bezpłatny k.15 i 18-21 akt emerytalnych). Z uwagi na to, że urlop bezpłatny ubezpieczonej z powodu sprawowania opieki nad synem rozpoczął się w dniu 6 sierpnia 1988r., a zatem po ukończeniu przez syna Ł. 4. roku życia, organ rentowy do ustalenia kapitału początkowego przyjął 3 pierwsze lata tego urlopu ,tj. od 6 sierpnia 1988r. do 4 sierpnia 1991r. odmawiając zaliczenia dalszego okresu ,tj. od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r. (vide: zaskarżona decyzja).
W dniu 3 marca 1998r. ubezpieczona urodziła syna J. S. (wpis dot. dzieci z dowodu osobistego k.7 akt o ustalenie kapitału początkowego). Po wykorzystaniu urlopu macierzyńskiego ubezpieczona powróciła do pracy. W związku z urodzeniem syna J. ubezpieczona nie posiada żadnego okresu nieskładkowego.
Łączny przyjęty przez organ rentowy wymiar okresów nieskładkowych związanych ze sprawowaniem przez ubezpieczoną opieki nad dziećmi wynosi 3 lata i 5 miesięcy (decyzja z 13 czerwca 2017r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego k.43-44 akt o ustalenie kapitału początkowego).
Sąd zważył, co następuje
Odwołanie ubezpieczonej G. S. podlegało oddaleniu.
Rozstrzygnięcie sprawy wymagało ustalenia, czy do wymiaru okresów nieskładkowych ubezpieczonej zaliczyć należy okres niewykonywania przez nią pracy (przebywania na bezpłatnym urlopie wychowawczym) z tytułu sprawowania opieki nad synem Ł. S., ponad zaliczony przez organ rentowy wymiar 3 lat, obejmujący okres od 6 sierpnia 1988r. do 4 sierpnia 1991r. Ubezpieczona prezentowała w tym zakresie stanowisko o konieczności zaliczenia do okresów nieskładkowych całego okresu niewykonywania pracy z powodu opieki nad chorym dzieckiem, a zatem również okresu od 5 sierpnia 1991r. do 1 września 1993r. Organ rentowy z kolei stał na stanowisku, że zaliczony 3-letni okres sprawowania opieki nad synem Ł. jest maksymalnym możliwym do zaliczenia okresem, jeśli zważyć, że dotyczy dziecka, które w okresie tegoż urlopu ukończyło 4. rok życia powołując się w tym zakresie na przepis art.7 pkt 5 lit. a i b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2015r., poz.748 ze zm.), zwanej dalej ustawą emerytalną.
Analizując okoliczności sprawy Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko organu rentowego jest prawidłowe i w związku z tym brak jest podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji zgodnie z roszczeniem ubezpieczonej. Zgodnie z art.7 pkt 5 ustawy emerytalnej okresami nieskładkowymi są przypadające przed dniem nabycia prawa do emerytury lub renty okresy urlopu wychowawczego, urlopu bezpłatnego udzielonego na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek opiekujących się małymi dziećmi, innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych oraz okresy niewykonywania pracy - z powodu opieki nad dzieckiem:
a) w wieku do 4 lat – w granicach do 3 lat na każde dziecko oraz łącznie – bez względu na liczbę dzieci do 6 lat,
b) na które ze względu na jego stan fizyczny, psychiczny lub psychofizyczny przysługuje zasiłek pielęgnacyjny – dodatkowo w granicach do 3 lat na każde dziecko.
W sprawie bezsporne jest, że do chwili ukończenia przez syna Ł. S. 4. roku życia, co nastąpiło w dniu 8 lipca 1988r., ubezpieczona nie korzystała z urlopu wychowawczego i okres do ukończenia przez syna 4. roku życia był okresem, w którym wykonywała pracę, a zatem okres taki nie może być rozpatrywany jako okres nieskładkowy. Z dalszych ustaleń Sądu wynika, że potrzeba zapewnienia Ł. S. stałej opieki ze strony matki zaistniała po w/w dacie - 8 lipca 1988r. i miała związek z rozpoznaniem u niego schorzenia neurologicznego. Z tego też względu ,tj. z uwagi na koniczność zapewnienia synowi stałej opieki, ubezpieczona przebywała na bezpłatnym urlopie wychowawczym od 6 sierpnia 1988r. do 1 września 1993r. W tych okolicznościach wniosek ubezpieczonej o zaliczenie w/w okresu jako okresu nieskładkowego należy rozpatrywać w świetle art.7 pkt 5 lit. b ustawy emerytalnej, który daje podstawę do zaliczenia okresu sprawowania opieki nad dzieckiem dodatkowo – ,tj. po ukończeniu przez dziecko 4. roku życia (której to sytuacji dotyczy regulacja z art.7 pkt 5 lit. a) do okresów nieskładkowych, jeżeli potrzeba takiej opieki wynika – tak jak w okolicznościach niniejszej sprawy - ze stanu zdrowia dziecka, przy czym uregulowanie to ogranicza wymiar tego okresu do 3 lat. Oznacza to, że wniosek ubezpieczonej o zaliczenie do okresów nieskładkowych okresu sprawowania opieki nad synem Ł. po ukończeniu przez niego 4. roku życia mógł być i został przez organ rentowy uwzględniony w wymiarze 3 lat. W dalszym zakresie roszczenie ubezpieczonej nie mogło być uwzględnione. Wskazać przy tym należy, że przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że Sądowi nie przysługuje swoboda decyzji w zakresie uwzględniania określonych okresów do okresów składkowych lub nieskładkowych.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd na podstawie art.477 14§1 kpc oddalił odwołanie ubezpieczonej.